العناوین (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۲ نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۵: سطر ۵:
 
|تصویر=[[پرونده:العناوین.jpg|240px|وسط]]
 
|تصویر=[[پرونده:العناوین.jpg|240px|وسط]]
  
|نویسنده=عبدالفتاح الحسینی المراغی
+
|نویسنده=عبد الفتاح حسینی مراغی
  
|موضوع=اصول‌ فقه‌ شیعه
+
|موضوع=فقه‌ و اصول‌ شیعه
  
 
|زبان=عربی
 
|زبان=عربی
  
|تعداد جلد=2
+
|تعداد جلد=۲
  
 
|عنوان افزوده1=
 
|عنوان افزوده1=
سطر ۲۲: سطر ۲۲:
  
 
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/38498/العناوين-الفقهية  العناوين الفقهية]
 
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/38498/العناوين-الفقهية  العناوين الفقهية]
 +
}}
  
}}
+
کتاب '''«عناوین الفقهیه»''' یا '''«العناوین»''' تألیف [[عبد الفتاح حسینی مراغی|سید عبدالفتاح حسینى مراغى]] (م، ۱۲۵۰ ق)، مشتمل بر [[قواعد فقهی]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصولی]] کلى است. بیشتر مباحث این کتاب، تقریرات دروس فقهی استاد مؤلف، [[شیخ علی کاشف الغطاء]] است. کتاب «العناوین»، از منابع مهم در تحقیقات فقهی و اصولی محققان این فن می‌باشد.
==مؤلف کتاب عناوین==
 
  
سید عبدالفتاح بن على حسینى مراغى.(م 1274 ق)
+
==مؤلف==
 +
آیت الله [[عبد الفتاح حسینی مراغی|سید عبدالفتاح بن على حسینى مراغى]] (م، ۱۲۵۰ ه.ق) فقیه اصولی و از مراجع تقلید [[شیعه]] در قرن سیزدهم هجری و از شاگردان [[شیخ علی کاشف الغطاء]] (فرزند [[شیخ جعفر کاشف الغطاء]]) است.
  
==زندگی‌نامه و اظهارنظرها==
+
وی پس از تکمیل مقدمات و [[سطوح حوزه|سطوح]] در مراغه، جهت ادامه تحصیل به [[عراق]] عزیمت کرد و در حوزه [[نجف]] اشرف مسکن گزید و به تحصیل و تدریس و تألیف در آن حوزه اشتغال یافت.
  
از زندگى و شرح حال مؤلف در تراجم مطلب قابل توجه و روشنى ذكر نشده، جز این كه علامه تهرانى در كتاب الكرام البررة درباره وى گفته است: «فقیه كبیر و عالم جلیل و كان من الأجلاء الأعلام والحج العظام، و هو صاحب عناوین الاصول الذى ألفه من تقریرات بحث استاذیه العلمین موسى والشیخ على ابنى كاشف الغطاء».
+
برخی از تألیفات او عبارتند از: عناوین الفقهیه (العناوین)، اخبار امامة الباقر علیه‌السلام، الحياض المترعة، رسالة فی الموثقین، شرح [[شرایع الاسلام (کتاب)|الشرایع]]، شرح [[اللمعة الدمشقیة (کتاب)|اللمعه الدمشقیه]]، كتاب البيع.
  
==تألیفات سید عبدالفتاح بن على حسینى مراغى==
+
==معرفى کتاب==
  
* اخبار امامة الباقر علیه السلام
+
کتاب «عناوین الفقهیه» یا «العناوین» که در تاریخ ۲۸ [[رمضان]] ۱۲۴۶ ق. نوشته شده، مشتمل بر [[قواعد فقهی]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصولی]] کلى است. البته مؤلف در مقدمه کتاب، آن را «عناوين الأصول» نامیده است: «فهذه "عناوين الأصول" المتلقاة التي أمرنا أن نفرّع عليها، و قوانين الفصول التي ينبغي أن يستند إليها...».
 
* كتاب البیع
 
 
* التقریرات
 
 
* حیاض المترعة
 
 
* رسالة فى عمل الدائرة الهندیة لتعیین الزوال
 
 
* رسالة فى الموثقین
 
 
* العناوین.<ref> مقدمه كتاب العناوین، ص 8.</ref>
 
  
==معرفى اجمالى كتاب==
+
بیشتر مباحث این کتاب، تقریرات دروس فقهی استاد مؤلف، [[شیخ علی کاشف الغطاء]] است و در برخی موارد نیز از تحقیقات برادرش [[شیخ موسی کاشف الغطاء]] بهره برده است.
  
این كتاب كه در تاریخ 28 [[رمضان]] 1246 ق، یك سال پس از نگارش عوائد الایام نوشته شده، مشتمل بر 93 عنوان از قواعد كلى است. بعضى از قواعد مورد بحث در این كتاب به قرار ذیل اند:
+
این کتاب، مورد توجه استادان فن در علم [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] قرار گرفته و از منابع مهم در تحقیقات فقهی و اصولی گردد. میرزا محمد بن سلیمان تنکابنی (م، ۱۳۰۲ق)، صاحب کتاب قصص العلماء، بر این کتاب [[حاشیه|حاشیه‌ای]] نوشته است.
  
* جلد 1: قاعدة اصالة الاشتراك، قاعدة اصالة تأخیر الحادث، قاعدة الفراغ، قاعدة الاحكام تابعة الاسماء، قاعدة اصالة عدم تداخل الاسباب، قاعدة أن علل الشرع معرفات، قاعدة العسر والحرج، قاعدة النفى الضرر والضرار، قاعدة القرعة، قاعدة اصالة التعبدیة فى المأموربه، قاعدة كل عبادة مشروط بالنیة، قاعدة التسامح، قاعدة بطلان العبادة بكل زیادة و نقیصة و...
+
== محتوای کتاب ==
 +
کتاب «العناوین»، مشتمل بر ۹۴ عنوان از [[قواعد فقهی]] کلى است. مؤلف در ابتدای هر عنوان فقهی، پس از طرح مسأله، اقوال و وجوه محتمل در آن را مطرح کرده و به تفصیل مورد بررسی قرار می‌دهد و در نهایت نظر خود را بیان می‌کند. بعضى از قواعد مورد بحث در این کتاب به این قرار است:
  
* جلد 2: اصالة الصحة فى العقود، اصالة الصحة فى الایقاعات، اصالة اللزوم فى العقود والایقاعات، العقود تابعة للقصود، العقد ینحل الى عقود متعددة، اشارة الأخرس بیان، یشترط الترتیب والتطابق فى الایجاب والقبول، قاعدة كل عقد او ایقاع یحتاج الى اللفظ والخطاب، تقابل الاوصاف والاعواض، قاعدة جواز الصلح و...
+
*جلد اول: قاعدة اصالة الاشتراک، قاعدة اصالة تأخیر الحادث، قاعدة الفراغ، قاعدة الاحکام تابعة الاسماء، قاعدة اصالة عدم تداخل الاسباب، قاعدة أن علل الشرع معرفات، قاعدة العسر والحرج، قاعدة النفى الضرر والضرار، قاعدة القرعة، قاعدة اصالة التعبدیة فى المأموربه، قاعدة کل عبادة مشروط بالنیة، قاعدة التسامح، قاعدة بطلان العبادة بکل زیادة و نقیصة و... .
  
==وضعیت نشر کتاب==
+
*جلد دوم: اصالة الصحة فى العقود، اصالة الصحة فى الایقاعات، اصالة اللزوم فى العقود والایقاعات، العقود تابعة للقصود، العقد ینحل الى عقود متعددة، اشارة الأخرس بیان، یشترط الترتیب والتطابق فى الایجاب والقبول، قاعدة کل عقد او ایقاع یحتاج الى اللفظ والخطاب، تقابل الاوصاف والاعواض، قاعدة جواز الصلح و... .
  
این كتاب به وسیله مؤسسة النشر الاسلامى، سال 1417 ق چاپ و منتشر شده است.
+
== ویژگی‌های کتاب ==
 +
کتاب «العناوین» بر دیگر آثاری که در این زمینه نوشته شده است -علاوه بر روانی و ساده‌نویسی آن- چند مزیت دارد:
  
==پانویس==
+
* اول آنکه [[شیخ علی کاشف الغطاء]] -که [[عبد الفتاح حسینی مراغی|سید عبدالفتاح مراغى]] دروس فقهی او را در این کتاب تقریر نموده-، قاعده فقهی را با دلیل به اثبات رسانده است.
<references />
+
* دوم آنکه تفریع فروع این کتاب زیاد است و این ویژگی در کتاب فقهی «[[عوائد الایام من مهمات ادلة الاحکام (کتاب)|عوائد الایام]]» [[ملا احمد نراقی]] کمتر یافت می‌شود؛ مراد از تفریع فروع، آن است که برای یک مسئله احتمال‌های زیادی فرض شود؛ به گونه‌ای که هر کس در هر صورتی بتواند پاسخ مسئله خود را بیابد.
==متن کتاب العناوين الفقهية==
+
* سوم آنکه از مذاق فقاهت و فهم عرف به دور نیفتاده است، در حالی‌که کتاب «عوائد» نراقی با دقت‌های [[فلسفه|فلسفی]]، قواعد فقهی را از دلالت انداخته است؛ حال آنکه -چنانکه [[امام خمینی]] می‌فرماید-، فقه و اصول را نباید با دقت‌های فلسفی بررسی کرد، بلکه فهم عرفی را باید در آن ملاک قرار داد.
[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/38498/العناوين-الفقهية  العناوين الفقهية]
+
* ویژگی دیگر این کتاب این است که برای هر فرضی یک مثال فقهی می‌زند تا تطبیق و فهم آن برای خواننده به روشنی انجام شود.
  
[[رده:منابع فقهی]]
+
==منابع==
  
 
+
*[[نرم افزار جامع فقه اهلبیت (علیهم السلام) ۲|نرم افزار جامع فقه اهل البيت]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
==منابع==
+
*[http://nbo.ir/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%86__a-14669.aspx "العناوین"، پایگاه فرهیختگان تمدن شیعی].
کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی/ نویسنده:''' محمدرضا ضمیری
+
*کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری.
 +
[[رده:منابع فقهی]][[رده:منابع فقه استدلالی]][[رده:منابع فقه شیعه]][[رده:منابع اصول فقه]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۳۰

العناوین.jpg
نویسنده عبد الفتاح حسینی مراغی
موضوع فقه‌ و اصول‌ شیعه
زبان عربی
تعداد جلد ۲

العناوين الفقهية

کتاب «عناوین الفقهیه» یا «العناوین» تألیف سید عبدالفتاح حسینى مراغى (م، ۱۲۵۰ ق)، مشتمل بر قواعد فقهی و اصولی کلى است. بیشتر مباحث این کتاب، تقریرات دروس فقهی استاد مؤلف، شیخ علی کاشف الغطاء است. کتاب «العناوین»، از منابع مهم در تحقیقات فقهی و اصولی محققان این فن می‌باشد.

مؤلف

آیت الله سید عبدالفتاح بن على حسینى مراغى (م، ۱۲۵۰ ه.ق) فقیه اصولی و از مراجع تقلید شیعه در قرن سیزدهم هجری و از شاگردان شیخ علی کاشف الغطاء (فرزند شیخ جعفر کاشف الغطاء) است.

وی پس از تکمیل مقدمات و سطوح در مراغه، جهت ادامه تحصیل به عراق عزیمت کرد و در حوزه نجف اشرف مسکن گزید و به تحصیل و تدریس و تألیف در آن حوزه اشتغال یافت.

برخی از تألیفات او عبارتند از: عناوین الفقهیه (العناوین)، اخبار امامة الباقر علیه‌السلام، الحياض المترعة، رسالة فی الموثقین، شرح الشرایع، شرح اللمعه الدمشقیه، كتاب البيع.

معرفى کتاب

کتاب «عناوین الفقهیه» یا «العناوین» که در تاریخ ۲۸ رمضان ۱۲۴۶ ق. نوشته شده، مشتمل بر قواعد فقهی و اصولی کلى است. البته مؤلف در مقدمه کتاب، آن را «عناوين الأصول» نامیده است: «فهذه "عناوين الأصول" المتلقاة التي أمرنا أن نفرّع عليها، و قوانين الفصول التي ينبغي أن يستند إليها...».

بیشتر مباحث این کتاب، تقریرات دروس فقهی استاد مؤلف، شیخ علی کاشف الغطاء است و در برخی موارد نیز از تحقیقات برادرش شیخ موسی کاشف الغطاء بهره برده است.

این کتاب، مورد توجه استادان فن در علم فقه و اصول قرار گرفته و از منابع مهم در تحقیقات فقهی و اصولی گردد. میرزا محمد بن سلیمان تنکابنی (م، ۱۳۰۲ق)، صاحب کتاب قصص العلماء، بر این کتاب حاشیه‌ای نوشته است.

محتوای کتاب

کتاب «العناوین»، مشتمل بر ۹۴ عنوان از قواعد فقهی کلى است. مؤلف در ابتدای هر عنوان فقهی، پس از طرح مسأله، اقوال و وجوه محتمل در آن را مطرح کرده و به تفصیل مورد بررسی قرار می‌دهد و در نهایت نظر خود را بیان می‌کند. بعضى از قواعد مورد بحث در این کتاب به این قرار است:

  • جلد اول: قاعدة اصالة الاشتراک، قاعدة اصالة تأخیر الحادث، قاعدة الفراغ، قاعدة الاحکام تابعة الاسماء، قاعدة اصالة عدم تداخل الاسباب، قاعدة أن علل الشرع معرفات، قاعدة العسر والحرج، قاعدة النفى الضرر والضرار، قاعدة القرعة، قاعدة اصالة التعبدیة فى المأموربه، قاعدة کل عبادة مشروط بالنیة، قاعدة التسامح، قاعدة بطلان العبادة بکل زیادة و نقیصة و... .
  • جلد دوم: اصالة الصحة فى العقود، اصالة الصحة فى الایقاعات، اصالة اللزوم فى العقود والایقاعات، العقود تابعة للقصود، العقد ینحل الى عقود متعددة، اشارة الأخرس بیان، یشترط الترتیب والتطابق فى الایجاب والقبول، قاعدة کل عقد او ایقاع یحتاج الى اللفظ والخطاب، تقابل الاوصاف والاعواض، قاعدة جواز الصلح و... .

ویژگی‌های کتاب

کتاب «العناوین» بر دیگر آثاری که در این زمینه نوشته شده است -علاوه بر روانی و ساده‌نویسی آن- چند مزیت دارد:

  • اول آنکه شیخ علی کاشف الغطاء -که سید عبدالفتاح مراغى دروس فقهی او را در این کتاب تقریر نموده-، قاعده فقهی را با دلیل به اثبات رسانده است.
  • دوم آنکه تفریع فروع این کتاب زیاد است و این ویژگی در کتاب فقهی «عوائد الایام» ملا احمد نراقی کمتر یافت می‌شود؛ مراد از تفریع فروع، آن است که برای یک مسئله احتمال‌های زیادی فرض شود؛ به گونه‌ای که هر کس در هر صورتی بتواند پاسخ مسئله خود را بیابد.
  • سوم آنکه از مذاق فقاهت و فهم عرف به دور نیفتاده است، در حالی‌که کتاب «عوائد» نراقی با دقت‌های فلسفی، قواعد فقهی را از دلالت انداخته است؛ حال آنکه -چنانکه امام خمینی می‌فرماید-، فقه و اصول را نباید با دقت‌های فلسفی بررسی کرد، بلکه فهم عرفی را باید در آن ملاک قرار داد.
  • ویژگی دیگر این کتاب این است که برای هر فرضی یک مثال فقهی می‌زند تا تطبیق و فهم آن برای خواننده به روشنی انجام شود.

منابع