مسجد الاجابه: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ایجاد)
 
 
(۵ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{نیازمند ویرایش فنی}}
 
 
{{بخشی از یک کتاب}}
 
{{بخشی از یک کتاب}}
اين مسجد پايين‌تر از ميدان معابده، در ابتداى شارع ابطح، در طريق مسجدالحرام و در ابتداى شارع الاجابه است. ادامه مسير فعلى از سر شارع الاجابه، به ثنيه اذاخر مى‌رسد كه محل ورود رسول خدا صلى الله عليه و آله به مكه به هنگام فتح مكه در رمضان سال هشتم‌
+
{{شناسنامه مکان
                        آثار اسلامى مكه و مدينه، ص: 113
+
|تصویر=[[پرونده:Ejabah.jpg|300px]]
هجرت است. اين ثنيّه، مُشْرف بر باغ خرمان بوده كه اكنون شهردارى مكه را در آنجا ساخته‌اند.
+
|کشور=عربستان
فاكهى در قرن دوم از اين مسجد ياد كرده و مى‌گويد آن مسجد در آغازِ شعبى واقع شده كه در تاريخ به نام شعب آل قنفذ شناخته مى‌شود. اين شعب در درون كوه العَيْر است.
+
|شهر=مکه
مسجد پيش گفته، بايد در شمار چند مسجد كهن مكه شناخته شود كه نام‌هاى گونه‌گون مانند: مسجد آل‌قنفذ، مسجد الإجابه و مسجدالإستراحه داشته است.
+
|نقشه=[[پرونده:Ejabatmap.JPG|300px]]
 +
|طول="06.2'37°39
 +
|عرض="20.1'28°24
 +
|گوگل مپ=https://goo.gl/maps/PxSTGEaWQQM5MuYw8
 +
}}
 +
اين مسجد پايين‌تر از ميدان معابده، در ابتداى شارع ابطح در طريق [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] و در ابتداى شارع الاجابه است. ادامه مسير فعلى از سر شارع الاجابه به ثنيه اذاخر مى‌رسد كه محل ورود [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله به [[مكه]] به هنگام [[فتح مكه]] در [[رمضان ]] سال هشتم‌ هجرت است. اين ثنيّه، مُشْرف بر باغ خرمان بوده كه اكنون شهردارى مكه را در آنجا ساخته‌اند.
 +
 
 +
فاكهى در قرن دوم از اين مسجد ياد كرده و مى‌گويد آن مسجد در آغازِ شعبى واقع شده كه در تاريخ به نام شعب آل قنفذ شناخته مى‌شود. اين شعب در درون كوه العَيْر است. مسجد پيش گفته بايد در شمار چند مسجد كهن [[مكه]] شناخته شود كه نام‌هاى گونه‌گون مانند: مسجد آل‌قنفذ، مسجد الإجابه و مسجدالإستراحه داشته است.
 +
 
 +
فاكهى مى‌نويسد: در اين شعب، خانه آل‌ خَلَف ‌بن عبداللَّه‌ بن سائب بوده كه به آنها «آل ‌عبد ربة بن السائب» مى‌گويند و در مقابل قصر محمد بن سليمان واقع است. نام ديگر آن «شعب اللئام» است و اين شعب در دست چپ كسى است كه بالاى باغ خرمان بايستد و در اين زمان خانه خَلَفيين از بنى‌مخزوم است. حضارمه (مردمان منسوب به [[حضر موت|حَضْرموت]]) هم در اين شعب سكونت دارند. شعب مزبور به «شعب الخلفيين» نامور است. در آنجا مسجدى است كه گفته مى‌شود [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله در آن نماز گزارده است.
 +
 
 +
از زهير بن قنفذ نقل شده است كه رسول‌ خدا صلى الله عليه و آله روز را در [[غار حرا]] بسر مى‌برد و شب از حِرا پايين آمده، به [محل‌] مسجد مى‌رفت كه پشت خانه ابوعبيده بود و به شعب الخلفيين شهرت داشت. در اين وقت [[خدیجه کبری|خديجه]] هم از [[مكه]] مى‌آمد و آنها در نزديكى اين شعب با يكديگر بودند تا جدا شوند.<ref>فاكهى، اخبار مكه، ج4، صص180 و 181. و نك: اخبار مكه ازرقى، ج2، صص286 و 287.</ref>
  
فاكهى مى‌نويسد: در اين شعب، خانه آل‌خَلَف‌بن عبداللَّه‌بن سائب بوده كه به آنها «آل‌عبدربة بن السائب» مى‌گويند و در مقابل قصر محمدبن سليمان واقع است. نام ديگر آن «شعب اللئام» است و اين شعب در دست چپ كسى است كه بالاى باغ خرمان بايستد و در اين زمان خانه خَلَفيين از بنى‌مخزوم است. حضارمه (مردمان منسوب به حَضْرموت) هم در اين شعب سكونت دارند. شعب مزبور به «شعب الخلفيين» نامور
 
                        آثار اسلامى مكه و مدينه، ص: 114
 
است. در آنجا مسجدى است كه گفته مى‌شود رسول خدا صلى الله عليه و آله در آن نمازگزارده است.
 
از زهيربن قنفذ نقل شده است كه رسول‌خدا صلى الله عليه و آله، روز را در غار حِرا به‌سر مى‌برد و شب از حِرا پايين آمده، به [محل‌] مسجد مى‌رفت كه پشت خانه ابوعبيده بود و به شعب الخلفيين شهرت داشت. در اين وقت خديجه هم از مكه مى‌آمد و آنها در نزديكى اين شعب با يكديگر بودند تا جدا شوند. «1»
 
 
چند نكته گفتنى درباره مسجدالإجابه:
 
چند نكته گفتنى درباره مسجدالإجابه:
اول: در جاى باغ خرمان، كه در برابر مسجد الإجابه بوده، اكنون دقيقاً شهردارى مكه- امانة العاصمة المقدسه- قرار گرفته است. اندكى از خيابان به سمت ريع اذاخر را نيز بايد داخل در باغ خرمان دانست.
 
دوم: مسجد الاجابه دست كم تا قرن سوم به اين نام شناخته نمى‌شده است. فاكهى در قرن سوم از آن با مسجدآل قنفذ ياد كرده است.
 
سوم: كتيبه‌اى در مسجد الإجابه موجود است كه اشاره به بازسازى آن در قرن دهم هجرى دارد. به علاوه، دو بيت شعر هم در باره بازسازى اين مسجد بر كتيبه‌اى ديگر در اين سوى محراب در بناى قبلى وجود داشت.
 
در قرن هشتم، ابن‌بطوطه در سفرنامه‌اش از مسجدالاجابه ياد كرده، مى‌نويسد: آن مسجدى است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله به هنگام بازگشت از عمره، در آنجا استراحت كرد و اكنون مردم آن را از روى تبرّك مى‌بوسند. «2»
 
ابن‌فهد در حوادث سال 720 نوشته است: در اين سال مسجدالاجابه تعمير شد. اين مسجد سمت چپ كسى است كه به سوى منا مى‌رود و در نزديكى ثنيّة اذاخر است و گفته شده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در آن نماز خوانده است. «3»
 
__________________________________________________
 
(1). فاكهى، اخبار مكه، ج 4، صص 180 و 181. و نك: اخبار مكه ازرقى، ج 2، صص 286 و 287
 
(2). الرحلة الحجازيه، ص 164
 
(3). اتحاف الورى، ج 3، ص 172
 
                        آثار اسلامى مكه و مدينه، ص: 115
 
  
028 krT
+
*اول: در جاى باغ خرمان كه در برابر مسجد الإجابه بوده، اكنون دقيقاً شهردارى مكه - امانة العاصمة المقدسه - قرار گرفته است. اندكى از خيابان به سمت ريع اذاخر را نيز بايد داخل در باغ خرمان دانست.
                        آثار اسلامى مكه و مدينه، ص: 116
+
*دوم: مسجد الاجابه دست كم تا قرن سوم به اين نام شناخته نمى‌شده است. فاكهى در قرن سوم از آن با مسجد آل قنفذ ياد كرده است.
همو در حوادث سال 831 آورده: امير سيف الدين شاهين عثمانى در اين سال مسجدالإجابه را كه در شعبى نزديك ثنية اذاخر است، تعمير كرد. «1»
+
*سوم: كتيبه‌اى در مسجدالإجابه موجود است كه اشاره به بازسازى آن در قرن دهم هجرى دارد. به علاوه، دو بيت شعر هم درباره بازسازى اين مسجد بر كتيبه‌اى ديگر در اين سوى محراب در بناى قبلى وجود داشت.
چهارم: تا اين‌جا چند نكته در باره حضور رسول خدا صلى الله عليه و آله در اين محل، نقل كرديم.
+
*در قرن هشتم، [[ابن بطوطه|ابن‌بطوطه]] در سفرنامه‌اش از مسجدالاجابه ياد كرده، مى‌نويسد: آن مسجدى است كه [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله به هنگام بازگشت از [[عمره]]، در آنجا استراحت كرد و اكنون مردم آن را از روى تبرّك مى‌بوسند.<ref>الرحلة الحجازيه، ص 164.</ref>
يكى همان اشاره ابن‌بطوطه بود كه حضرت در بازگشت از عمره در اينجا استراحت كرده است. ديگر آن كه حضرت روزها در غار حِرا بوده و شب را در اينجا با خديجه عليها السلام بسر مى‌برده است. ابن‌فهد هم به نقل از راويان مى‌نويسد: گفته‌اند كه جنيان در اينجا به محضر رسول خدا صلى الله عليه و آله آمدند و با آن حضرت ديدار كردند.
+
*ابن‌فهد در حوادث سال 720 نوشته است: در اين سال مسجدالاجابه تعمير شد. اين مسجد سمت چپ كسى است كه به سوى [[منا]] مى‌رود و در نزديكى ثنيّة اذاخر است و گفته شده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در آن [[نماز]] خوانده است.<ref>اتحاف الورى، ج3، ص172.</ref> همو در حوادث سال 831 آورده: امير سيف الدين شاهين عثمانى در اين سال مسجدالإجابه را كه در شعبى نزديك ثنية اذاخر است، تعمير كرد.<ref>اتحاف الورى، ج4، ص20.</ref>
جميل كتبى نويسنده معاصر شهر مكه مى‌نويسد: اين مسجد را «مسجد الاستراحه» گفته‌اند؛ زيرا مكانى است كه وقتى رسول خدا صلى الله عليه و آله در روز سيزدهم از منا و از حجّةالوداع بازمى‌گشت در اين جا استراحت كرد. «2» همچنين مى‌نويسد: گفته‌اند كه حضرت در كودكى در اينجا گوسفندان را به چرا مى‌آورده است. «3»
+
*جميل كتبى نويسنده معاصر شهر مكه مى‌نويسد: اين مسجد را «مسجد الاستراحه» گفته‌اند؛ زيرا مكانى است كه وقتى رسول خدا صلى الله عليه و آله در روز سيزدهم از منا و از [[حجة الوداع|حجّةالوداع]] بازمى‌گشت در اين جا استراحت كرد.<ref>مكة فى وجداني، ص 102.</ref> همچنين مى‌نويسد: گفته‌اند كه حضرت در كودكى در اينجا گوسفندان را به چرا مى‌آورده است.<ref>اتحاف الورى، ج4، ص20.</ref>
آشكار است كه اينها اقوال شفاهى بوده و نويسندگان از مردم مى‌شنيده‌اند. در اين ميان، نكته مهم همان اشاره فاكهى است كه گفته است: رسول خدا صلى الله عليه و آله در اينجا نماز خوانده است.
+
 
در سال 1394 قمرى ساختمان قديمى مسجد خراب گرديد و در همان محل پيشين، مسجد جديدى بنا نهاده شد. بناى فعلى آن، مربع شكل و داراى مساحتى حدود 400 متر مربع است. مناره‌اى نيز در محل اتصال ديوارهاى جنوب و غربى آن قرار دارد.
+
تا اين‌جا چند نكته درباره حضور [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله در اين محل، نقل كرديم. يكى همان اشاره ابن ‌بطوطه بود كه حضرت در بازگشت از عمره در اينجا استراحت كرده است. ديگر آن كه حضرت روزها در غار حِرا بوده و شب را در اينجا با خديجه عليهاالسلام بسر مى‌برده است. ابن‌فهد هم به نقل از راويان مى‌نويسد: گفته‌اند كه [[جن|جنيان]] در اينجا به محضر رسول خدا صلى الله عليه و آله آمدند و با آن حضرت ديدار كردند. آشكار است كه اين ها اقوال شفاهى بوده و نويسندگان از مردم مى‌شنيده‌اند. در اين ميان، نكته مهم همان اشاره فاكهى است كه گفته است: رسول خدا صلى الله عليه و آله در اينجا نماز خوانده است.
اين مسجد از مساجد داير مكه به شمار مى‌آيد كه مؤلف مكرر توفيق نماز خواندن در آن را يافته است. مسجد ياد شده بار ديگر در سالهاى 2- 1421 به صورت زيبايى بازسازى شده و حتى به آن مناسبت، گاه محله نيز محله الاجابه ناميده مى‌شود. «4» به علاوه‌
+
 
__________________________________________________
+
در سال 1394 قمرى ساختمان قديمى مسجد خراب گرديد و در همان محل پيشين، مسجد جديدى بنا نهاده شد. بناى فعلى آن، مربع شكل و داراى مساحتى حدود 400 متر مربع است. مناره‌اى نيز در محل اتصال ديوارهاى جنوب و غربى آن قرار دارد. اين مسجد از مساجد داير [[مكه]] به شمار مى‌آيد كه مؤلف مكرر توفيق نماز خواندن در آن را يافته است. مسجد ياد شده بار ديگر در سالهاى 22-1421 به صورت زيبايى بازسازى شده و حتى به آن مناسبت، گاه محله نيز محله الاجابه ناميده مى‌شود.<ref>درباره اين مسجد و كتيبه‌هاى موجود در آن، مقاله‌اى با عنوان «مسجد الاجابة بمكة المكرمة، دراسةتاريخية - وثائقية» در مجله المنهل مجلد 55، ش 513 سال 1414 صص 4-15 به چاپ رسيده است.</ref> به علاوه‌ تابلوى بزرگ مسجدالاجابه روى آن نصب شده است. چنين اقدامى براى برخى از مساجد مشابه نيز صورت گرفته و شروع حركتى در جهت زنده كردن اماكن متبرك به حساب مى‌آيد.
(1). اتحاف الورى، ج 4، ص 20
 
(2). مكة فى وجداني، ص 102
 
(3). اتحاف الورى، ج 4، ص 20
 
(4). در باره اين مسجد و كتيبه‌هاى موجود در آن، مقاله‌اى با عنوان «مسجد الاجابة بمكة المكرمة، دراسةتاريخية- وثائقية» در مجله المنهل مجلد 55، ش 513 سال 1414 صص 4- 15 به چاپ رسيده است.
 
                        آثار اسلامى مكه و مدينه، ص: 117
 
تابلوى بزرگ مسجد الاجابه روى آن نصب شده است. چنين اقدامى براى برخى از مساجد مشابه نيز صورت گرفته و شروع حركتى در جهت زنده كردن اماكن متبرك به حساب مى‌آيد.
 
  
 
==پانویس==
 
==پانویس==
سطر ۴۴: سطر ۳۴:
  
 
==منبع==
 
==منبع==
رسول جعفریان، آثار اسلامى مكه و مدينه، نشر مشعر، تهران‌،1386، ص 112 تا 117
+
رسول جعفریان، آثار اسلامى مكه و مدينه، نشر مشعر، تهران‌، 1386، ص 112 تا 117.
 +
==آرشیو عکس و تصویر==
  
 +
<gallery mode="packed" heights="170">
 +
پرونده:اجابه3.jpg|مسجد الاجابة
 +
پرونده:اجابه0.jpg|مسجد الاجابة
 +
پرونده:اجابه.jpg|داخل مسجد الاجابة
 +
</gallery>
  
 
[[رده:اماکن مقدسه مکه]]
 
[[رده:اماکن مقدسه مکه]]
 
[[رده:مساجد تاریخی]]
 
[[رده:مساجد تاریخی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۱۱

این مدخل از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.

Icon book.jpg

محتوای فعلی بخشی از یک کتاب متناسب با عنوان است.

(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)
Ejabah.jpg

کشور

عربستان

شهر

مکه

  • طول:"06.2'37°39 شرقی
  • عرض:"20.1'28°24 شمالی
Ejabatmap.JPG
مشاهده در نقشه

اين مسجد پايين‌تر از ميدان معابده، در ابتداى شارع ابطح در طريق مسجدالحرام و در ابتداى شارع الاجابه است. ادامه مسير فعلى از سر شارع الاجابه به ثنيه اذاخر مى‌رسد كه محل ورود رسول خدا صلى الله عليه و آله به مكه به هنگام فتح مكه در رمضان سال هشتم‌ هجرت است. اين ثنيّه، مُشْرف بر باغ خرمان بوده كه اكنون شهردارى مكه را در آنجا ساخته‌اند.

فاكهى در قرن دوم از اين مسجد ياد كرده و مى‌گويد آن مسجد در آغازِ شعبى واقع شده كه در تاريخ به نام شعب آل قنفذ شناخته مى‌شود. اين شعب در درون كوه العَيْر است. مسجد پيش گفته بايد در شمار چند مسجد كهن مكه شناخته شود كه نام‌هاى گونه‌گون مانند: مسجد آل‌قنفذ، مسجد الإجابه و مسجدالإستراحه داشته است.

فاكهى مى‌نويسد: در اين شعب، خانه آل‌ خَلَف ‌بن عبداللَّه‌ بن سائب بوده كه به آنها «آل ‌عبد ربة بن السائب» مى‌گويند و در مقابل قصر محمد بن سليمان واقع است. نام ديگر آن «شعب اللئام» است و اين شعب در دست چپ كسى است كه بالاى باغ خرمان بايستد و در اين زمان خانه خَلَفيين از بنى‌مخزوم است. حضارمه (مردمان منسوب به حَضْرموت) هم در اين شعب سكونت دارند. شعب مزبور به «شعب الخلفيين» نامور است. در آنجا مسجدى است كه گفته مى‌شود رسول خدا صلى الله عليه و آله در آن نماز گزارده است.

از زهير بن قنفذ نقل شده است كه رسول‌ خدا صلى الله عليه و آله روز را در غار حرا بسر مى‌برد و شب از حِرا پايين آمده، به [محل‌] مسجد مى‌رفت كه پشت خانه ابوعبيده بود و به شعب الخلفيين شهرت داشت. در اين وقت خديجه هم از مكه مى‌آمد و آنها در نزديكى اين شعب با يكديگر بودند تا جدا شوند.[۱]

چند نكته گفتنى درباره مسجدالإجابه:

  • اول: در جاى باغ خرمان كه در برابر مسجد الإجابه بوده، اكنون دقيقاً شهردارى مكه - امانة العاصمة المقدسه - قرار گرفته است. اندكى از خيابان به سمت ريع اذاخر را نيز بايد داخل در باغ خرمان دانست.
  • دوم: مسجد الاجابه دست كم تا قرن سوم به اين نام شناخته نمى‌شده است. فاكهى در قرن سوم از آن با مسجد آل قنفذ ياد كرده است.
  • سوم: كتيبه‌اى در مسجدالإجابه موجود است كه اشاره به بازسازى آن در قرن دهم هجرى دارد. به علاوه، دو بيت شعر هم درباره بازسازى اين مسجد بر كتيبه‌اى ديگر در اين سوى محراب در بناى قبلى وجود داشت.
  • در قرن هشتم، ابن‌بطوطه در سفرنامه‌اش از مسجدالاجابه ياد كرده، مى‌نويسد: آن مسجدى است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله به هنگام بازگشت از عمره، در آنجا استراحت كرد و اكنون مردم آن را از روى تبرّك مى‌بوسند.[۲]
  • ابن‌فهد در حوادث سال 720 نوشته است: در اين سال مسجدالاجابه تعمير شد. اين مسجد سمت چپ كسى است كه به سوى منا مى‌رود و در نزديكى ثنيّة اذاخر است و گفته شده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در آن نماز خوانده است.[۳] همو در حوادث سال 831 آورده: امير سيف الدين شاهين عثمانى در اين سال مسجدالإجابه را كه در شعبى نزديك ثنية اذاخر است، تعمير كرد.[۴]
  • جميل كتبى نويسنده معاصر شهر مكه مى‌نويسد: اين مسجد را «مسجد الاستراحه» گفته‌اند؛ زيرا مكانى است كه وقتى رسول خدا صلى الله عليه و آله در روز سيزدهم از منا و از حجّةالوداع بازمى‌گشت در اين جا استراحت كرد.[۵] همچنين مى‌نويسد: گفته‌اند كه حضرت در كودكى در اينجا گوسفندان را به چرا مى‌آورده است.[۶]

تا اين‌جا چند نكته درباره حضور رسول خدا صلى الله عليه و آله در اين محل، نقل كرديم. يكى همان اشاره ابن ‌بطوطه بود كه حضرت در بازگشت از عمره در اينجا استراحت كرده است. ديگر آن كه حضرت روزها در غار حِرا بوده و شب را در اينجا با خديجه عليهاالسلام بسر مى‌برده است. ابن‌فهد هم به نقل از راويان مى‌نويسد: گفته‌اند كه جنيان در اينجا به محضر رسول خدا صلى الله عليه و آله آمدند و با آن حضرت ديدار كردند. آشكار است كه اين ها اقوال شفاهى بوده و نويسندگان از مردم مى‌شنيده‌اند. در اين ميان، نكته مهم همان اشاره فاكهى است كه گفته است: رسول خدا صلى الله عليه و آله در اينجا نماز خوانده است.

در سال 1394 قمرى ساختمان قديمى مسجد خراب گرديد و در همان محل پيشين، مسجد جديدى بنا نهاده شد. بناى فعلى آن، مربع شكل و داراى مساحتى حدود 400 متر مربع است. مناره‌اى نيز در محل اتصال ديوارهاى جنوب و غربى آن قرار دارد. اين مسجد از مساجد داير مكه به شمار مى‌آيد كه مؤلف مكرر توفيق نماز خواندن در آن را يافته است. مسجد ياد شده بار ديگر در سالهاى 22-1421 به صورت زيبايى بازسازى شده و حتى به آن مناسبت، گاه محله نيز محله الاجابه ناميده مى‌شود.[۷] به علاوه‌ تابلوى بزرگ مسجدالاجابه روى آن نصب شده است. چنين اقدامى براى برخى از مساجد مشابه نيز صورت گرفته و شروع حركتى در جهت زنده كردن اماكن متبرك به حساب مى‌آيد.

پانویس

  1. فاكهى، اخبار مكه، ج4، صص180 و 181. و نك: اخبار مكه ازرقى، ج2، صص286 و 287.
  2. الرحلة الحجازيه، ص 164.
  3. اتحاف الورى، ج3، ص172.
  4. اتحاف الورى، ج4، ص20.
  5. مكة فى وجداني، ص 102.
  6. اتحاف الورى، ج4، ص20.
  7. درباره اين مسجد و كتيبه‌هاى موجود در آن، مقاله‌اى با عنوان «مسجد الاجابة بمكة المكرمة، دراسةتاريخية - وثائقية» در مجله المنهل مجلد 55، ش 513 سال 1414 صص 4-15 به چاپ رسيده است.


منبع

رسول جعفریان، آثار اسلامى مكه و مدينه، نشر مشعر، تهران‌، 1386، ص 112 تا 117.

آرشیو عکس و تصویر