زینب بنت خزیمه: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ویرایش)
 
سطر ۱: سطر ۱:
زینب دختر خزیمة بن حارث،<ref>ابن سعد؛ طبقات الکبری، تحقیق محمد عبدالقادر عطاء، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۹۹۰، ج۸، ص۹۱.</ref> پنجمین همسر از همسران [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه و آله) و از جمله پنج زن [[قریش|قریشی]] ایشان محسوب می‌شود. از زندگی و احوالات این بانوی گرامی اطلاع چندانی در دست نیست؛ عمده اطلاع ما از ایشان، در [[انفاق]] او به بینوایان و همچنین ازدواجش با [[رسول‌ خدا]] (صلی الله علیه و آله) خلاصه می‌شود.   
+
«زینب بنت خزیمة»، پنجمین همسر از همسران [[پیامبر اسلام|پیامبر اسلام]] (صلی الله علیه و آله) و از جمله پنج زن [[قریش|قریشی]] ایشان محسوب می‌شود.<ref>ابن سعد؛ طبقات الکبری، تحقیق محمد عبدالقادر عطاء، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۹۹۰، ج۸، ص۹۱.</ref> او پس از [[شهادت در راه خدا|شهادت]] همسر پیشین خود، به [[ازدواج]] پیامبر اکرم درآمد و در زمان حیات آن حضرت از دنیا رفت. زینب، بخاطر مهربانی با فقرا و مساکین و کمک فراوان به آنان، ملقب به «ام‌المساکین» بود.   
  
 
==نسب زینب==
 
==نسب زینب==
  
تقریباً همه مورخین و علمای علم نسب بر این نکته اتفاق دارند که نسب پدری ایشان: زینب بنت خزیمة بن حارث بن عبدالله بن عمرو بن عبدمناف بن هلال بن عامر بن صعصعه عامری می‌باشد.<ref>ابن عبدالبر؛ الاستیعاب، تحقیق علی محمد البجاوی، بیروت، دارالجبل، چاپ اول، ۱۹۹۲، ج۴، ص۱۸۵۳ و ابن حزم اندلسی؛ جمهرة انساب العرب، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۸، ص۲۷۴ و ابن هشام؛ السیرة النبویه، تحقیق مصطفی السقا و دیگران، بیروت، دارالمعرفه، بی‌تا، ج۲، ص۶۴۸.</ref> اما از جهت نسب مادری بسیاری از مصادر ذکری از نسبش نکرده‌اند. [[ابن عبدالبر آندلسی|ابن‌ عبدالبر]] از قول ابی‌الحسن جرجانی نسّابه او را خواهر میمونه بنت حارث همسر مکرمه [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله معرفی کرده است.<ref>الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۵۳.</ref>
+
مورخان نسب پدری او را چنین نوشته اند: زینب بنت خزیمة بن حارث بن عبدالله بن عمرو بن عبدمناف بن هلال بن عامر بن صعصعه عامری.<ref>ابن عبدالبر؛ الاستیعاب، تحقیق علی محمد البجاوی، بیروت، دارالجبل، چاپ اول، ۱۹۹۲، ج۴، ص۱۸۵۳ و ابن حزم اندلسی؛ جمهرة انساب العرب، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۸، ص۲۷۴ و ابن هشام؛ السیرة النبویه، تحقیق مصطفی السقا و دیگران، بیروت، دارالمعرفه، بی‌تا، ج۲، ص۶۴۸.</ref> [[ابن عبدالبر آندلسی|ابن‌ عبدالبر اندلسی]] از قول ابی‌الحسن جرجانی نسّابه، او را خواهر میمونه بنت حارث، همسر دیگر [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله معرفی کرده است.<ref>الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۵۳.</ref>
  
ابن حبیب بغدادی نیز برادران و خواهران مادری ایشان را چنین برمی‌شمارد: ام‌الفضل لبابه کبری بنت حارث همسر [[عباس بن عبدالمطلب|عباس]] عموی پیامبر صلی الله علیه و آله مادر [[ابن عباس|ابن‌ عباس]] و لبابه صغری همسر ولید بن مغیره، مادر خالد بن ولید و عزة بنت حارث. سپس به ذکر نام خواهران مادری زینب بنت خزیمه پرداخته، چنین برمی‌شمارد: میمونه بنت حارث، [[اسماء دختر عمیس|اسماء بنت عمیس]] همسر [[جعفر طیار|جعفر بن ابیطالب]] و سلامه (سلمی) بنت عمیس همسر [[حضرت حمزه علیه السلام|حمزه بن عبدالمطلب]].<ref>ابن حبیب بغدادی؛ المحبر، بیروت، دارالافاق الجدیده، بیتا، ص۱۰۶-۱۰۹ و همچنین مسعودی؛ مروج الذهب، قم، دارالهجرة، چاپ سوم، ۱۴۰۹، ص۳۰۰ و بلاذری؛ انساب الاشراف، بیروت، دارالفکر، چاپ اول، ۱۹۹۶، ج۱، ص۴۲۹.</ref>
+
ابن حبیب بغدادی نیز خواهران مادری زینب را چنین برمی‌شمارد: میمونه بنت حارث، [[اسماء دختر عمیس|اسماء بنت عمیس]] همسر [[جعفر طیار|جعفر بن ابیطالب]] و سلامه (سلمی) بنت عمیس همسر [[حضرت حمزه علیه السلام|حمزه بن عبدالمطلب]].<ref>ابن حبیب بغدادی؛ المحبر، بیروت، دارالافاق الجدیده، بیتا، ص۱۰۶-۱۰۹ و همچنین مسعودی؛ مروج الذهب، قم، دارالهجرة، چاپ سوم، ۱۴۰۹، ص۳۰۰ و بلاذری؛ انساب الاشراف، بیروت، دارالفکر، چاپ اول، ۱۹۹۶، ج۱، ص۴۲۹.</ref>
  
==زینب ام‌المساکین==
+
زینب بنت خزیمه را بخاطر عطوفت و مهربانی با مساکین و فقرا و کمک ها و نيکى ‌هاى فراوان به آنان، «ام‌المساکین» لقب دادند.<ref>ابن هشام؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۴۸؛ ابن کثیر، البداية والنهایة، ج ۴، ص ۱۰۳.</ref> او به روزگار [[جاهلیت|جاهلی]] نیز به همین لقب شهره بوده است.<ref>طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱ و ابن جوزی؛ المنتظم، تحقیق محمد عبدالقادر عطاء و مصطفی عبدالقادر عطاء، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۹۹۲، ج۳، ص۱۶۱ و انساب الاشراف، پیشین، ص۴۲۹.</ref>
 +
==ازدواج با رسول‌ خدا==
  
زینب بنت خزیمه را بخاطر عطوفت و مهربانی با مساکین و فقرا، «ام‌المساکین» (مادر بیچارگان) لقب دادند.<ref>ابن هشام؛ السیرة النبویه، تحقیق مصطفی السقا و دیگران، بیروت، دارالمعرفه، بی‌تا، ج۲، ص۶۴۸.</ref> او به روزگار [[جاهلیت|جاهلی]] نیز به همین لقب شهره بوده است.<ref>طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱ و ابن جوزی؛ المنتظم، تحقیق محمد عبدالقادر عطاء و مصطفی عبدالقادر عطاء، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۹۹۲، ج۳، ص۱۶۱ و انساب الاشراف، پیشین، ص۴۲۹.</ref> بین مورخان در این که زینب قبل از [[ازدواج]] با رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله، همسر کدامین [[صحابی]] حضرت بود اختلاف است؛ اما بنا به قول مشهور او همسر طفیل بن حارث بن مطلب بن عبدمناف بود که از طفیل طلاق گرفت و به عقد برادر طفیل، عبیدة بن حارث درآمد.<ref>طبری؛ تاریخ طبری، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، چاپ دوم، ۱۹۶۷، ج۲، ص۵۴۵ والمنتظم، پیشین، ص۱۶۱ و انساب الاشراف، پیشین، ص۴۲۹ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> عبیده در [[غزوه بدر]] زخمی شد و در سن شصت و چهار سالگی در صفراء جان داد.<ref>انساب الاشراف، پیشین، ص۴۲۹.</ref>  
+
بین مورخان در این که زینب قبل از [[ازدواج]] با [[پیامبر اسلام|رسول‌ خدا]] صلی الله علیه و آله، همسر کدامین [[صحابی]] آن حضرت بود اختلاف است؛ اما بنا به قول مشهور او همسر طفیل بن حارث بن مطلب بن عبدمناف بود که از طفیل [[طلاق]] گرفت و به عقد برادر طفیل، عبیدة بن حارث درآمد.<ref>طبری؛ تاریخ طبری، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، چاپ دوم، ۱۹۶۷، ج۲، ص۵۴۵ والمنتظم، پیشین، ص۱۶۱ و انساب الاشراف، پیشین، ص۴۲۹ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> عبیده در [[غزوه بدر]] زخمی شد و در سن شصت و چهار سالگی در صفراء جان داد.<ref>انساب الاشراف، پیشین، ص۴۲۹.</ref> در برخی از منابع هم زینب همسر عبدالله بن جحش معرفی شده است، که عبدالله در [[غزوه احد]] به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسید.<ref>بیهقی؛ سنن الکبری، دارالفکر، ج۷، ص۷۲ و عسقلانی، ابن حجر؛ الاصابه فی تمییز الصحابه، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۵، ج۸، ص۱۵۷.</ref>
  
البته اقوال دیگری نیز در این زمینه وجود دارد که آوردن آنها در اینجا خالی از وجه نیست؛ در برخی از منابع آمده که ام‌المؤمنین زینب در ابتدا به همسری جهم بن عمرو بن حارث پسرعموی عبیده بن حارث درآمد.<ref>السیرة النبویه، پیشین، ج۲، ص۶۴۸.</ref> اما گویا کار به جدایی کشیده و آن بانو با عبیده ازدواج کرده است. در برخی از منابع هم زینب همسر عبدالله بن جحش معرفی شده است، که عبدالله در [[غزوه احد]] به شهادت رسید.<ref>بیهقی؛ سنن الکبری، دارالفکر، ج۷، ص۷۲ و عسقلانی، ابن حجر؛ الاصابه فی تمییز الصحابه، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۵، ج۸، ص۱۵۷.</ref>
+
پس از شهادت شوهر زینب، رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله از او خواستگاری کرد. زینب اختیار کار خویش را به خود حضرت سپرد؛<ref>تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶ و ابن عساکر؛ تاریخ دمشق، بیروت، دارالفکر، چاپ اول، ۱۴۱۵، ج۳، ص۲۰۶ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> پس پیامبر صلی الله علیه و آله گواهانی را فراخواندند<ref>طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> و او را با [[مهریه]] دوازده و نیم اوقیه<ref>تاریخ طبری، پیشین، ج۲، ص۵۴۵ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> و به نقلی چهارصد درهم نقره، به همسری خود درآورد.<ref>السیرة النبویه، پیشین، ج۲، ص۶۴۸.</ref> گفته شده قبیصة بن عمرو هلالی او را به عقد رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله درآورد.<ref>السیرة النبویه، پیشین، ج۲، ص۶۴۸ و تاریخ طبری، پیشین، ج۲، ص۶۴۷.</ref>
==ازدواج با رسول‌ خدا ==
 
  
پس از شهادت شوهر زینب، [[پیامبر اسلام|رسول‌ خدا]] صلی الله علیه و آله از او خواستگاری کرد او اختیار کار خویش را به خود حضرت سپرد؛<ref>تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶ و ابن عساکر؛ تاریخ دمشق، بیروت، دارالفکر، چاپ اول، ۱۴۱۵، ج۳، ص۲۰۶ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> پس پیامبر صلی الله علیه و آله گواهانی را فراخواندند<ref>طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> و او را با [[مهریه]] دوازده و نیم اوقیه<ref>تاریخ طبری، پیشین، ج۲، ص۵۴۵ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> و به نقلی چهارصد درهم نقره به همسری خود درآورد.<ref>السیرة النبویه، پیشین، ج۲، ص۶۴۸.</ref> گفته شده قبیصة بن عمرو هلالی او را به عقد رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله درآورد.<ref>السیرة النبویه، پیشین، ج۲، ص۶۴۸ و تاریخ طبری، پیشین، ج۲، ص۶۴۷.</ref>
+
به نقلی دیگر، حضرت رسول، ابو اسید بن علی بن مالک انصاری را به سوی زنی از بنی‌عامر بن صعصعه فرستاد تا زینب را برایش خواستگاری کند. حضرت قبلاً زینب را ندیده بود، پس ابواسید زینب را به عقد حضرت درآورد.<ref>الاستیعاب، پیشین، ج۴، ص۱۵۹۹ و اسدالغابه، ج۵، ص۱۴.</ref>
  
به نقلی دیگر، حضرت رسول، ابو اسید بن علی بن مالک انصاری را به سوی زنی از بنی‌عامر بن صعصعه فرستاد تا زینب را برایش خواستگاری کند. حضرت قبلاً زینب را ندیده بود پس ابواسید زینب را به عقد حضرت درآورد.<ref>الاستیعاب، پیشین، ج۴، ص۱۵۹۹ و اسدالغابه، ج۵، ص۱۴.</ref>
+
این ازدواج بیست روز پس از ازدواج رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله با حفصه دختر [[عمر بن خطاب]]<ref>ابن قتیبه؛ المعارف، تحقیق ثروت عکاشه، قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب، چاپ دوم، ۱۹۹۳، ص۱۵۸ و بیهقی، ابوبکر؛ دلائل النبوه، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۰۵، ج۳، ص۱۵۹.</ref> در ماه [[رمضان]] سال سوم هجری در سی و یکمین ماه هجرت صورت گرفت؛<ref>طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱ و ذهبی تاریخ اسلام، پیشین، ص۲۵۵ و تاریخ دمشق، پیشین، ج۳، ص۲۰۶ و تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶.</ref> اما ابن‌عبدالبر، ازدواج رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله با زینب بنت خزیمه را هفت سال بعد از وفات [[خدیجه کبری|خدیجه]] سلام الله علیها می‌داند.<ref>الاستیعاب، پیشین، ج۱، ص۴۶.</ref> پیامبر اکرم از او فرزندی نداشت.<ref>بیهقی، ابوبکر؛ دلائل النبوه، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۰۵، ج۳، ص۱۵۹.</ref>
 
 
این ازدواج بیست روز پس از ازدواج رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله با حفصه دختر [[عمر بن خطاب]]<ref>ابن قتیبه؛ المعارف، تحقیق ثروت عکاشه، قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب، چاپ دوم، ۱۹۹۳، ص۱۵۸ و بیهقی، ابوبکر؛ دلائل النبوه، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۰۵، ج۳، ص۱۵۹.</ref> در ماه [[رمضان]] سال سوم هجری در سی و یکمین ماه هجرت صورت گرفت؛<ref>طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱ و ذهبی تاریخ اسلام، پیشین، ص۲۵۵ و تاریخ دمشق، پیشین، ج۳، ص۲۰۶ و تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶.</ref> اما ابن‌عبدالبر اندلسی بر این باور است که ازدواج رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله با زینب بنت خزیمه در تاریخی غیر از این صورت گرفته است. او وقوع این ازدواج را هفت سال بعد از وفات [[خدیجه کبری|خدیجه]] سلام الله علیها می‌داند.<ref>الاستیعاب، پیشین، ج۱، ص۴۶.</ref>
 
  
 
==وفات==
 
==وفات==
  
ام‌المؤمنین زینب بنت خزیمه در جوانی در سن حدود سی سالگی در [[مدینه]] وفات کرد.<ref>المنتظم، پیشین، ص۲۱۰ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۲.</ref> درباره وفات زینب بنت خزیمه نیز همچون حوادث دوران حیاتش بین مورخین اختلاف است. عده‌ای وفات ایشان را هشت ماه پس از ازدواج ایشان با [[پیامبر اسلام|رسول‌ خدا]] صلی الله علیه و آله و در [[ماه ربیع الثانی|ربیع‌ الثانی]] سال چهارم هجری دانسته‌اند،<ref>نهایة الإرب، پیشین، ص۱۷۸ و تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> برخی دیگر هم بر این باورند که ایشان دو یا سه ماه بیشتر نزد پیامبر صلی الله علیه و آله نماند.<ref>ابن حجر؛ فتح الباری، دارالمعرفه، بیروت، چاپ دوم، ج۱، ص۳۲۴ و خلیفه بن خیاط؛ تاریخ خلیفه، تحقیق فواز، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۹۹۵، ص۲۷.</ref>
+
ام‌المؤمنین زینب بنت خزیمه در جوانی در سن حدود سی سالگی در [[مدینه]] وفات کرد.<ref>المنتظم، پیشین، ص۲۱۰ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۲.</ref> درباره وفات زینب بنت خزیمه نیز همچون حوادث دوران حیاتش بین مورخین اختلاف است. عده‌ای وفات ایشان را هشت ماه پس از ازدواج ایشان با [[پیامبر اسلام|رسول‌ خدا]] صلی الله علیه و آله و در آخر [[ماه ربیع الثانی|ربیع‌ الثانی]] سال چهارم هجری دانسته‌اند،<ref>نهایة الإرب، پیشین، ص۱۷۸ و تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> برخی دیگر هم بر این باورند که ایشان دو یا سه ماه بیشتر نزد پیامبر صلی الله علیه و آله نماند.<ref>ابن حجر؛ فتح الباری، دارالمعرفه، بیروت، چاپ دوم، ج۱، ص۳۲۴ و خلیفه بن خیاط؛ تاریخ خلیفه، تحقیق فواز، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۹۹۵، ص۲۷.</ref>
  
پیامبر صلی الله علیه و آله خود بر پیکر همسرش [[نماز میت|نماز]] گزارد و او را در [[بقیع]] به خاک سپرد.<ref>تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> گذشته از این که او و [[خدیجه کبری|خدیجه]] سلام الله علیها تنها زنان پیامبر صلی الله علیه و آله بودند که در زمان حیات پیامبر صلی الله علیه و آله از دنیا رفتند، مورخان او را نخستین کس از همسران رسول‌ خدا می‌دانند که در مدینه درگذشته است. پیامبر صلی الله علیه و آله از او فرزندی نداشت.<ref>بیهقی، ابوبکر؛ دلائل النبوه، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۰۵، ج۳، ص۱۵۹.</ref>
+
پیامبر صلی الله علیه و آله خود بر پیکر همسرش [[نماز میت|نماز]] گزارد و او را در [[بقیع]] به خاک سپرد.<ref>تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.</ref> گذشته از این که او و [[خدیجه کبری|خدیجه]] سلام الله علیها، تنها زنان پیامبر صلی الله علیه و آله بودند که در زمان حیات آن حضرت از دنیا رفتند، مورخان او را نخستین کس از همسران رسول‌ خدا می‌دانند که در مدینه درگذشته است.
  
 
==پانویس==  
 
==پانویس==  
سطر ۳۰: سطر ۲۸:
  
 
==منابع==
 
==منابع==
*سید علی اکبر حسینی، زینب بنت خزیمه، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۱۲ مرداد ۱۳۹۲.
+
 
*تقویم تاریخ اسلام، موسسه تبیان.
+
*"زینب بنت خزیمه"، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، سید علی اکبر حسینی، تاریخ بازیابی: ۱۲ مرداد ۱۳۹۲.
 +
*سيد تقى واردى، روزشمار تاريخ اسلام، جلد سوم، ماه ربیع الثانی.
  
 
[[رده:زنان نمونه قرن اول]]
 
[[رده:زنان نمونه قرن اول]]
 
[[رده:همسران پیامبر]]
 
[[رده:همسران پیامبر]]
 +
<references />

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۴

«زینب بنت خزیمة»، پنجمین همسر از همسران پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) و از جمله پنج زن قریشی ایشان محسوب می‌شود.[۱] او پس از شهادت همسر پیشین خود، به ازدواج پیامبر اکرم درآمد و در زمان حیات آن حضرت از دنیا رفت. زینب، بخاطر مهربانی با فقرا و مساکین و کمک فراوان به آنان، ملقب به «ام‌المساکین» بود.

نسب زینب

مورخان نسب پدری او را چنین نوشته اند: زینب بنت خزیمة بن حارث بن عبدالله بن عمرو بن عبدمناف بن هلال بن عامر بن صعصعه عامری.[۲] ابن‌ عبدالبر اندلسی از قول ابی‌الحسن جرجانی نسّابه، او را خواهر میمونه بنت حارث، همسر دیگر رسول خدا صلی الله علیه و آله معرفی کرده است.[۳]

ابن حبیب بغدادی نیز خواهران مادری زینب را چنین برمی‌شمارد: میمونه بنت حارث، اسماء بنت عمیس همسر جعفر بن ابیطالب و سلامه (سلمی) بنت عمیس همسر حمزه بن عبدالمطلب.[۴]

زینب بنت خزیمه را بخاطر عطوفت و مهربانی با مساکین و فقرا و کمک ها و نيکى ‌هاى فراوان به آنان، «ام‌المساکین» لقب دادند.[۵] او به روزگار جاهلی نیز به همین لقب شهره بوده است.[۶]

ازدواج با رسول‌ خدا

بین مورخان در این که زینب قبل از ازدواج با رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله، همسر کدامین صحابی آن حضرت بود اختلاف است؛ اما بنا به قول مشهور او همسر طفیل بن حارث بن مطلب بن عبدمناف بود که از طفیل طلاق گرفت و به عقد برادر طفیل، عبیدة بن حارث درآمد.[۷] عبیده در غزوه بدر زخمی شد و در سن شصت و چهار سالگی در صفراء جان داد.[۸] در برخی از منابع هم زینب همسر عبدالله بن جحش معرفی شده است، که عبدالله در غزوه احد به شهادت رسید.[۹]

پس از شهادت شوهر زینب، رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله از او خواستگاری کرد. زینب اختیار کار خویش را به خود حضرت سپرد؛[۱۰] پس پیامبر صلی الله علیه و آله گواهانی را فراخواندند[۱۱] و او را با مهریه دوازده و نیم اوقیه[۱۲] و به نقلی چهارصد درهم نقره، به همسری خود درآورد.[۱۳] گفته شده قبیصة بن عمرو هلالی او را به عقد رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله درآورد.[۱۴]

به نقلی دیگر، حضرت رسول، ابو اسید بن علی بن مالک انصاری را به سوی زنی از بنی‌عامر بن صعصعه فرستاد تا زینب را برایش خواستگاری کند. حضرت قبلاً زینب را ندیده بود، پس ابواسید زینب را به عقد حضرت درآورد.[۱۵]

این ازدواج بیست روز پس از ازدواج رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله با حفصه دختر عمر بن خطاب[۱۶] در ماه رمضان سال سوم هجری در سی و یکمین ماه هجرت صورت گرفت؛[۱۷] اما ابن‌عبدالبر، ازدواج رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله با زینب بنت خزیمه را هفت سال بعد از وفات خدیجه سلام الله علیها می‌داند.[۱۸] پیامبر اکرم از او فرزندی نداشت.[۱۹]

وفات

ام‌المؤمنین زینب بنت خزیمه در جوانی در سن حدود سی سالگی در مدینه وفات کرد.[۲۰] درباره وفات زینب بنت خزیمه نیز همچون حوادث دوران حیاتش بین مورخین اختلاف است. عده‌ای وفات ایشان را هشت ماه پس از ازدواج ایشان با رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله و در آخر ربیع‌ الثانی سال چهارم هجری دانسته‌اند،[۲۱] برخی دیگر هم بر این باورند که ایشان دو یا سه ماه بیشتر نزد پیامبر صلی الله علیه و آله نماند.[۲۲]

پیامبر صلی الله علیه و آله خود بر پیکر همسرش نماز گزارد و او را در بقیع به خاک سپرد.[۲۳] گذشته از این که او و خدیجه سلام الله علیها، تنها زنان پیامبر صلی الله علیه و آله بودند که در زمان حیات آن حضرت از دنیا رفتند، مورخان او را نخستین کس از همسران رسول‌ خدا می‌دانند که در مدینه درگذشته است.

پانویس

  1. ابن سعد؛ طبقات الکبری، تحقیق محمد عبدالقادر عطاء، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۹۹۰، ج۸، ص۹۱.
  2. ابن عبدالبر؛ الاستیعاب، تحقیق علی محمد البجاوی، بیروت، دارالجبل، چاپ اول، ۱۹۹۲، ج۴، ص۱۸۵۳ و ابن حزم اندلسی؛ جمهرة انساب العرب، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۸، ص۲۷۴ و ابن هشام؛ السیرة النبویه، تحقیق مصطفی السقا و دیگران، بیروت، دارالمعرفه، بی‌تا، ج۲، ص۶۴۸.
  3. الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۵۳.
  4. ابن حبیب بغدادی؛ المحبر، بیروت، دارالافاق الجدیده، بیتا، ص۱۰۶-۱۰۹ و همچنین مسعودی؛ مروج الذهب، قم، دارالهجرة، چاپ سوم، ۱۴۰۹، ص۳۰۰ و بلاذری؛ انساب الاشراف، بیروت، دارالفکر، چاپ اول، ۱۹۹۶، ج۱، ص۴۲۹.
  5. ابن هشام؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۴۸؛ ابن کثیر، البداية والنهایة، ج ۴، ص ۱۰۳.
  6. طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱ و ابن جوزی؛ المنتظم، تحقیق محمد عبدالقادر عطاء و مصطفی عبدالقادر عطاء، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۹۹۲، ج۳، ص۱۶۱ و انساب الاشراف، پیشین، ص۴۲۹.
  7. طبری؛ تاریخ طبری، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، چاپ دوم، ۱۹۶۷، ج۲، ص۵۴۵ والمنتظم، پیشین، ص۱۶۱ و انساب الاشراف، پیشین، ص۴۲۹ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.
  8. انساب الاشراف، پیشین، ص۴۲۹.
  9. بیهقی؛ سنن الکبری، دارالفکر، ج۷، ص۷۲ و عسقلانی، ابن حجر؛ الاصابه فی تمییز الصحابه، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۵، ج۸، ص۱۵۷.
  10. تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶ و ابن عساکر؛ تاریخ دمشق، بیروت، دارالفکر، چاپ اول، ۱۴۱۵، ج۳، ص۲۰۶ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.
  11. طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.
  12. تاریخ طبری، پیشین، ج۲، ص۵۴۵ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.
  13. السیرة النبویه، پیشین، ج۲، ص۶۴۸.
  14. السیرة النبویه، پیشین، ج۲، ص۶۴۸ و تاریخ طبری، پیشین، ج۲، ص۶۴۷.
  15. الاستیعاب، پیشین، ج۴، ص۱۵۹۹ و اسدالغابه، ج۵، ص۱۴.
  16. ابن قتیبه؛ المعارف، تحقیق ثروت عکاشه، قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب، چاپ دوم، ۱۹۹۳، ص۱۵۸ و بیهقی، ابوبکر؛ دلائل النبوه، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۰۵، ج۳، ص۱۵۹.
  17. طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱ و ذهبی تاریخ اسلام، پیشین، ص۲۵۵ و تاریخ دمشق، پیشین، ج۳، ص۲۰۶ و تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶.
  18. الاستیعاب، پیشین، ج۱، ص۴۶.
  19. بیهقی، ابوبکر؛ دلائل النبوه، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۰۵، ج۳، ص۱۵۹.
  20. المنتظم، پیشین، ص۲۱۰ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۲.
  21. نهایة الإرب، پیشین، ص۱۷۸ و تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.
  22. ابن حجر؛ فتح الباری، دارالمعرفه، بیروت، چاپ دوم، ج۱، ص۳۲۴ و خلیفه بن خیاط؛ تاریخ خلیفه، تحقیق فواز، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۹۹۵، ص۲۷.
  23. تاریخ طبری، پیشین، ج۱۱، ص۵۹۶ و طبقات الکبری، پیشین، ص۹۱.


منابع

  • "زینب بنت خزیمه"، دانشنامه پژوهه، سید علی اکبر حسینی، تاریخ بازیابی: ۱۲ مرداد ۱۳۹۲.
  • سيد تقى واردى، روزشمار تاريخ اسلام، جلد سوم، ماه ربیع الثانی.