لواط
لواط در فقه اسلامی به وطء مرد با مرد گفته می‌شود. صاحب جواهر الکلام آن را «وطء الذکران» تعریف کرده و حرمت آن را از ضروریات دین شمرده است.[۱] مستند اصلی حرمت در قرآن، داستان قوم لوط در سوره اعراف است که رفتار آنان را نکوهیده و ایشان را «مسرف» خوانده است.[۲] روایات شیعه نیز برای این کار وعید آتش و لعن الهی آورده‌اند.[۳] در فقه شیعه، حد لواط در صورت ایقاب کشتن فاعل و مفعول است و در غیر آن صد ضربه، و اثبات آن با چهار شاهد یا چهار اقرار ممکن است.[۴] توبه پیش از اثبات، حد را ساقط می‌کند.[۵]
محتویات
تعریف و واژه
واژهٔ «لواط» از نام لوط علیه السلام، پیامبر قوم سدوم، گرفته شده است. صاحب جواهر الکلام در تعریف آن می‌نویسد: «أما اللواط فهو وطء الذکران من الآدمی بإیقاب وغیره، واشتقاقه من فعل قوم لوط، وحرمته من ضروری الدین»؛ «لواط آمیزش مردان آدمی است، با ایقاب یا بدون آن؛ ریشهٔ واژه از کار قوم لوط گرفته شده و حرمت آن از ضروریات دین است».[۶]
فقیهان «ایقاب» را دخول ذکر، حتی به اندازهٔ حشفه، دانسته‌اند. به تصریح صاحب جواهر، کاربرد «لواط» برای تفخیذ و مانند آن بر پایهٔ روایات مجاز است، هرچند در اصطلاح، لواط بیشتر بر ایقاب اطلاق می‌شود.[۷]
حرمت در قرآن و روایات
قرآن در سوره اعراف از زبان لوط علیه السلام می‌فرماید:
«وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعَالَمِینَ»؛ «و لوط را [به یاد آورید] هنگامی که به قومش گفت: آیا آن کار بسیار زشت و قبیح را که هیچ‌کس از جهانیان در آن بر شما پیشی نگرفته است، مرتکب می‌شوید؟!»
«إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِنْ دُونِ النِّسَاءِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ»؛ «شما از روی میل شدیدی که به آن [کار بسیار زشت] دارید به سوی مردان می‌آیید، بلکه در امور دیگر هم گروهی متجاوز هستید.»
علامه طباطبایی در المیزان تصریح می‌کند که مقصود از «فاحشه» در این آیه لواط است و آیهٔ «إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ شَهْوَةً»؛ «شما از روی شهوت به سوی مردان می‌آیید» بر آن دلالت دارد. به نظر او، تعبیر «مسرفون» اشاره به بیرون رفتن آنان از راه فطرت است.[۸]
روایات شیعه این کار را از گناهان کبیره شمرده و بر آن وعید داده‌اند. پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) فرمود: «من جامع غلامًا جاء یوم القیامة جنبًا لا ینقیه ماء الدنیا، وغضب الله علیه ولعنه وأعدّ له جهنم وساءت مصیرًا»؛ «هر کس با پسری آمیزش کند، روز قیامت در حال جنابت [آلوده] محشور می‌شود که آب همهٔ دنیا او را پاک نمی‌کند، و خدا بر او خشم می‌گیرد و لعنش می‌کند و جهنم را برای او آماده می‌سازد».[۹]
طبرسی در الاحتجاج از امام صادق علیه السلام نقل می‌کند که از حکمت تحریم لواط پرسیدند و امام فرمود: «لو کان إتیان الغلام حلالًا لاستغنی الرجال عن النساء، وکان فیه قطع النسل، وتعطیل الفروج، وکان فی إجازة ذلک فساد کثیر»؛ «اگر آمیزش با پسر حلال بود، مردان از زنان بی‌نیاز می‌شدند و در آن بریدن نسل و فساد بسیار بود».[۱۰]
حد لواط در فقه شیعه
صاحب جواهر الکلام حکم مقرر در ایقاب را چنین بیان می‌کند: «وموجب الإیقاب القتل علی الفاعل والمفعول بلا خلاف أجده فیه نصًا وفتوی، بل الإجماع بقسمیه علیه، إذا کان کل منهما بالغًا عاقلًا مختارًا»؛ «ایقاب، کشتن فاعل و مفعول را واجب می‌کند، بی‌آنکه در آن خلافی یافته شود — نه در نص و نه در فتوا — بلکه هر دو قسم اجماع بر آن است، به شرط آنکه هر دو بالغ، عاقل و مختار باشند».[۱۱] این حکم میان آزاد و برده، مسلمان و کافر و محصن و غیر محصن یکسان است.[۱۲]
دربارهٔ شیوهٔ اجرا، مشهور فقیهان امام را در کشتن لواط‌کننده میان شمشیر، آتش زدن، سنگسار، افکندن از بلندی و افکندن دیوار بر او مخیر دانسته‌اند.[۱۳] اگر ایقاب واقع نشود، مانند تفخیذ، حد صد ضربه است؛ این نظر را به شیخ مفید، سید مرتضی و بیشتر متأخران نسبت داده‌اند.[۱۴] در برابر، شیخ طوسی در «النهایة» در غیر ایقاب نیز محصن را سنگسار و غیر محصن را تازیانه‌زن دانسته است.[۱۵]
تفاوت فاعل و مفعول در روایت حماد بن عثمان از امام صادق علیه السلام آمده است. امام دربارهٔ فاعل فرمود: «علیه إن کان محصنًا القتل، وإن لم یکن محصنًا فعلیه الجلد»؛ «اگر محصن باشد بر او کشتن است و اگر نباشد تازیانه»، و دربارهٔ مفعول: «علیه القتل علی کل حال، محصنًا کان أو غیر محصن»؛ «بر او در هر حال کشتن است، محصن باشد یا نباشد».[۱۶] صاحب جواهر این‌گونه روایات را بر تقیه یا بر غیر ایقاب حمل می‌کند.[۱۷] اگر فاعل بالغ با نابالغ ایقاب کند، فاعل کشته و نابالغ به تأدیب محکوم می‌شود.[۱۸]
اثبات لواط، بر پایهٔ نظر مشهور، به چهار بار اقرار یا به شهادت چهار مرد است که با معاینه گواهی دهند.[۱۹] اگر گواهان کمتر از چهار نفر باشند، نه تنها لواط ثابت نمی‌شود، بلکه بر آنان حد قذف جاری می‌گردد.[۲۰] در تکرار جرم، محقق حلی کشتن در مرتبهٔ چهارم را به صواب نزدیک‌تر دانسته و صاحب جواهر آن را به احتیاط در خون نزدیک‌تر شمرده است.[۲۱]
احکام مرتبط
لواط در باب ازدواج نیز اثرگذار است. به تصریح صاحب جواهر، هرگاه مردی با پسری ایقاب کند، عقد با مادر، خواهر و دختر آن پسر برای همیشه بر او حرام می‌شود؛ این حکم به اجماع و روایات مستند است.[۲۲] در روایت ابن ابی عمیر از امام صادق علیه السلام آمده است: «إذا أوقب حرمت علیه ابنته وأخته»؛ «چون ایقاب کند، دختر و خواهر او بر وی حرام می‌شوند».[۲۳]
توبه در حد لواط اثری روشن دارد. صاحب جواهر می‌نویسد: «وإذا تاب اللائط قبل قیام البینة سقط الحد، ولو تاب بعده لم یسقط، ولو کان مقرًا کان الامام مخیرًا فی العفو والاستیفاء»؛ «اگر لواط‌کننده پیش از اقامهٔ بینه توبه کند حد ساقط می‌شود، و اگر پس از آن توبه کند ساقط نمی‌شود، و اگر اقرارکننده باشد امام در عفو یا اجرای حد مخیر است».[۲۴]
برای مقدمات این گناه نیز تعزیر مقرر شده است؛ دو مرد بی‌محرم که در یک لحاف بدون لباس یافت شوند، بر پایهٔ نظر شیخ طوسی و بیشتر متأخران میان سی تا نود و نه ضربه تعزیر می‌شوند.[۲۵]
در منابع فقهی، برای لواط در باب ارث حکم مستقلی گزارش نشده است؛ زیرا لواط نسبی پدید نمی‌آورد و آثار فقهی آن در ابواب حدود، حرمت نکاح و تعزیرات بررسی می‌شود.[۲۶]
نسبت با قذف
قذف در فقه، نسبت دادن زنا یا لواط به دیگری است.[۲۷] صاحب جواهر «لطت» و «لیط بک» و «منکوخ فی دبره» را از الفاظ صریح قذف می‌شمارد.[۲۸] در روایتی از امام صادق علیه السلام آمده است: «إذا قذف الرجل الرجل فقال: إنک تعمل عمل قوم لوط، تنکح الرجال، قال: یجلد حد القاذف ثمانین جلدة»؛ «هرگاه مردی به مردی بگوید تو کار قوم لوط را می‌کنی، هشتاد ضربه حد قاذف بر او زده می‌شود».[۲۹]
اگر کسی که به او نسبت داده شده خود در لواط تظاهر کرده باشد، حد قذف بر گوینده جاری نمی‌شود.[۳۰] بدین سان، نسبت دادن لواط در یک جهت با زنا یکسان است، اما در حد و شرایط اثبات، هر یک حکم جداگانهٔ خود را دارد.
پانویس
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۷۴.
- ↑ قرآن کریم، سورهٔ اعراف، آیهٔ ۸۰-۸۱ (ترجمهٔ حسین انصاریان).
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۲۴۹.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۷۸ و ۳۸۲.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۸۷.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۷۴.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۷۵-۳۷۶.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ج۸، ص۱۸۴.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۲۴۹، باب ۱۷ (تحریم اللواط علی الفاعل)، حدیث ۱.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۲۵۲، باب ۱۷، حدیث ۱۲.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۷۸.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۷۸.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۸۱.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۸۲.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۸۲-۳۸۳.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۴۱۷، باب ۱ از ابواب حد اللواط، حدیث ۴.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۸۰-۳۸۱.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۷۸.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۷۶-۳۷۷.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۷۷.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۸۳-۳۸۴.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۴۴۷.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۴۴۷.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۸۷.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۸۴.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۲۴۷-۲۵۷؛ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۷۴-۳۸۷.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۴۰۲-۴۰۳.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۴۰۳.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۴۳۳، باب ۳ از ابواب حد القذف، حدیث ۱.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۴۱۸.
منابع
- قرآن کریم (ترجمهٔ حسین انصاریان).
- حر عاملی، محمد بن حسن؛ وسائل الشیعة، قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، ۱۴۰۹ق؛ ج۱۴ و ۱۸.
- طباطبایی، سید محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، بی‌تا؛ ج۸.
- نجفی، محمدحسن؛ جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا؛ ج۲۹ و ۴۱.
| فقه | ||
| کلیات: | تاریخ فقه، ابواب فقه، احکام، اجتهاد، منابع اجتهاد در فقه شیعه، تقلید، اصول فقه، قواعد فقهی | |
| منابع: | عروة الوثقى، شرایع الاسلام، علل الشرائع، لمعه، جواهرالكلام، المكاسب المحرمه، مدارک الاحکام و ... | |
| ↓ رده ها ↓ | ||
| فقه: | فقیهان، منابع فقهی، اصطلاحات فقهی، آیات الاحکام، منابع اجتهاد در فقه شیعه، قواعد فقه | |
| اصول فقه: | اصول فقه، اصولیون، منابع اصول فقه، اصطلاحات اصول فقه | |
| احکام: | احکام، احکام عبادی، احکام اقتصادی، احکام خانواده، احکام روابط اجتماعی، احکام قضایی و جزایی، احکام اطعمه و اشربه، اصطلاحات احكام | |
