دکتر محمد قریب
«دکتر محمد قریب» معروف به «پدر علم پزشکی کودکان ایران» (۱۲۸۸-۱۳۵۳ ش)، از اولین پزشکان متخصص طب اطفال ایران و بنیانگذار طب نوین اطفال در ایران و نیز از بنیانگذاران بیمارستان مرکز طبی کودکان بود. دکتر قریب در حین فعالیت علمی، فعالیت سیاسی و اجتماعی نیز داشت؛ به گونهای که در کلاس درس از اقدامات رژیم پهلوی انتقاد میکرد.
زندگینامه
محمد قریب در سال ۱۲۸۸ شمسی در تهران متولد شد. پدرش مرحوم علی اصغر خان قریب و از مردم روستای گرکان از توابع تفرش بود. تحصیلات ابتدایی را در دبستان سیروس و متوسطه را در دارالفنون تهران (دارالمعلمین) گذراند.
او در سال ۱۳۰۶ شمسی در زمره اولین گروه دانشجویان ایرانی بود که برای ادامه تحصیل در رشته پزشکی به فرانسه رفتند. وی در پایان سال اول در شهر رن فرانسه موفق به دریافت جایزه لابراتور تشریح دانشکده پزشکی شد. وی در سال ۱۳۱۴ نخستین ایرانی بود که توانست در کنکور انترنی بیمارستان پاریس موفق شود.
دکتر قریب، در سال ۱۳۱۵ با زهرا قریب دختر مرحوم استاد عبدالعظیم قریب ازدواج کرد و در سال ۱۳۱۷ به ایران بازگشت. پس از طی نمودن دوره سربازی در سال ۱۳۱۹ به عنوان دانشیار طب اطفال در دانشگاه به فعالیت علمی مشغول گردید. وی ابتدا در بیمارستان رازی به اداره بخش اطفال مشغول شد و بعد از آن به بیمارستان هزار تختخوابی رفت و در آنجا بخش اطفال را دایر کرد. او در سال ۱۳۱۹، کتاب بیماریهای کودکان را به چاپ رساند و در سال ۱۳۳۵ با همکاری دکتر حسن اهری آن را با اصلاحات جدید تجدید چاپ نمود.
دکتر قریب در سال ۱۳۲۱ موفق به دریافت نشان عالی دولت فرانسه شد و در سال ۱۳۵۰ به عضویت هیئت مدیره انجمن بین المللی بیماریهای کودکان در آمد. همچنین وی به پاس خدمات چشمگیر علمی، در آخرین سالهای عمر، موفق به دریافت نشان درجه اول فرهنگ از وزارت آموزش و پرورش شد.
دکتر قریب در طول سالهای فعالیت علمی خود، در کنگرههای مختلف بین المللی در کشورهای مختلف از جمله فرانسه، آمریکا، کانادا، ژاپن، ترکیه و اتریش شد و عضویت چندین مجمع علمی بین المللی را برعهده داشت. وی اولین تعویض خون را در ایران انجام داد و از بنیانگذاران انتقال خون در ایران بود.
دکتر قریب همواره به یافته های جدید طب جهان احاطه داشت و این گونه مطالب را به دانشجویان خود ارایه کرده، آنان را برای پیگیری پیشرفت های علمی در جهان تشویق می کرد. برای مثال تا قبل از او، کسی در ایران با "آنتی بیوتیک" آشنا نبود، اما ایشان برای اولین بار اعلام کرد که داروهای جدید برای از بین بردن میکروب ها شناخته شده است که ارزش آن بسیار بیشتر از داروهای قبلی می باشد. اما بیش از توجه به روش های نوین، بر آموزش خانواده ها و برخورد عاطفی و اخلاقی با بیماران تاکید می کرد. دستگیری از مستمندان و دردمندان و رسیدگی به نابسامانی های زندگی بیماران، از دیگر ویژگی های بارز استاد قریب بود.
ساعت های مطالعه وی، بسیار بیشتر از شاگردانش بود و صبح ها در کمال سخاوت، جدیدترین نتایج مطالعات خود را در اختیار دانشجویان قرار می داد. به تربیت مناسب دانشجویان علاقه خاصی داشت و در هنگام درمان کودکان بیمار، دانشجویان خود را نیز در آنجا حاضر می کرد و درباره بیماری از آن ها سوالاتی می پرسید. وی صبح ها زودتر از دیگران به بیمارستان می رسید و پس از شنیدن گزارش های صبحگاهی دانشجویان، به اتفاق آنان به بالین بیمار می رفت و با بحث و بررسی دقیق، دانشجویان را در تشخیص صحیح راهنمایی می کرد.
دکتر قریب در حین فعالیت علمی، فعالیت سیاسی و اجتماعی نیز داشت؛ به گونهای که در کلاس درس از اقدامات رژیم شاه انتقاد میکرد و پس از واقعه ۲۸ مرداد ۳۲ نیز، پس از امضای یک بیانیه، به همراه ده تن دیگر از اعضاء هیئت علمی دانشگاه مانند مهندس بازرگان، دکتر سحابی و دکتر نعمتالهی به دستور شاه از دانشگاه اخراج شد، که این موضوع باعث افزایش محبوبیت او در بین دانشجویان و جامعه دانشگاهی گردید.[۱]
از مهمترین اقدامات دکتر قریب، بنیانگذاری و تأسیس اولین بیمارستان تخصصی کودکان یعنی بیمارستان مرکز طبی کودکان به همراه دکتر حسن اهری بود که ایشان این اقدام را در زمان بازنشستگی خود انجام داد.
وفات:
مرحوم دکتر قریب، سرانجام در روز سه شنبه اول بهمن ماه ۱۳۵۳ در بیمارستان مرکز طبی کودکان محل خدمت خود درگذشت. پیکرش پس از اقامه نماز توسط آیتالله مرعشی نجفی، طبق وصیت خود او در قبرستان شیخان قم به خاک سپرده شد.
«روزگار قریب» نام مجموعه تلویزیونی است که کیانوش عیاری درباره زندگی دکتر محمد قریب ساختهاست.
پانویس
