اسد بن کعب قرظی
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
«اَسَد بن کعْب قُرَظى» از یهودیان تیره بنىقریظه بود و همراه برادرش اُسَید اسلام را پذیرفت.[۱] مفسران در ذیل چهار آیه از قرآن کریم و بیان شأن نزول آن، از اَسَد بن کعْب و برادرش اُسَید یاد کردهاند.
اسد در شأن نزول آیات
- ۱. بنابر روایتى از عکرمه، اسد همراه برادرش اُسید و جمعى از یهودیان پس از مسلمان شدن از پیامبر صلى الله علیه وآله خواستند همچنان بر اساس تورات عمل کنند و روزهاى شنبه (سَبت) را نیز گرامى بدارند. در نتیجه آیه «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ»[۲] در پاسخ آنان نازل شد و آنان را به تسلیم محض فراخواند و از وساوس شیطان برحذر داشت.[۳] ابنکثیر این شأن نزول را گمان عکرمه دانسته است.[۴]
- ۲. بر اساس روایتى از ابن عباس، اسد و برادرش و جمعى دیگر از یهودیان مسلمان شده، به پیامبر صلى الله علیه وآله گفتند: ما به تو، موسى و عُزیر و نیز قرآن و تورات، ایمان داریم؛ اما به پیامبران دیگر و کتابهایشان ایمان نداریم. پیامبر صلى الله علیه وآله آنان را از این نظر بازداشت ولى آنان نپذیرفتند، آنگاه آیه «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَىٰ رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ ۚ وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا»[۵] نازل شد و خداوند از آنان خواست تا به آنچه بر پیامبر وحى شده، ایمان بیاورند. در این آیه کسانى که به خدا، فرشتگان، پیامبران، کتابهاى آسمانى و روز قیامت کفر ورزیدهاند، گمراه شمرده شدهاند:[۶].
- ۳. بنا به روایتى، چون این عده اسلام را پذیرفتند، دیگر یهودیان گفتند: اینان از فرومایگان ما بودند وگرنه آیین خود را رها نمىکردند. آیه «لَيْسُوا سَوَاءً ۗ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ[۷]؛ همه اهل کتاب یکسان نیستند؛ طایفهاى از آنها در دل شب به تلاوت آیات خدا و نماز و اطاعت حق مشغولاند» در تأیید این دسته از مسلمانان نازل شد و آنان را با دیگر یهودیان غیرقابل مقایسه دانست:[۸].
- ۴. «الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ أُولَٰئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ ۗ وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ»[۹]. بر اساس این آیه فقط یهودیانى که به درستى بر اساس تورات عمل مىکنند، به آن ایمان دارند؛ ولى دیگر یهودیان زیان خواهند کرد. بنا به روایتى از ضحاک، آیه درباره یهودیان مسلمان شده چون اسد بن کعب، برادرش و جمعى دیگر نازل شده است.[۱۰]
پانویس
- ↑ جامعالبیان، مج ۳، ج ۴، ص ۷۱؛ الاصابه، ج ۱، ص ۲۰۷؛ مجمعالبیان، ج ۱، ص ۳۷۴.
- ↑ سوره بقره، آیه ۲۰۸.
- ↑ جامع البیان، مج ۲، ج ۲، ص ۴۴۲؛ تفسیر ماوردى، ج ۱، ص ۲۶۸؛ الدرالمنثور، ج ۱، ص ۵۷۹.
- ↑ تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۲۵۵.
- ↑ سوره نساء، آیه ۱۳۶.
- ↑ اسباب النزول، ص ۱۵۲؛ الدرالمنثور، ج ۲، ص ۷۱۶.
- ↑ سوره آل عمران، آیه ۱۱۳.
- ↑ جامعالبیان، مج ۳، ج ۴، ص ۷۱؛ الدرالمنثور، ج ۲، ص ۲۹۶.
- ↑ سوره بقره، آیه ۱۲۱.
- ↑ مجمعالبیان، ج ۱، ص ۳۷۴.
منابع
- دائرة المعارف قرآن کریم، سید محمود سامانی، جلد ۳، صفحه ۱۹۵-۱۹۶.
