ضمرة بن ابی العیص

«ضمرة بن ابی العیص» از قبیله خزاعه و از مؤمنان به پیامبر اسلام صلى الله علیه وآله در مکه بود.

در تفسیر «التبیان» شیخ طوسی آمده است: در سبب نزول آیات ۹۷ تا ۱۰۰ سوره نساء چنين گويند كه: وقتى آيه «إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ ۚ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا فَأُولَٰئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِيرًا» (سوره نساء، ۹۷) نازل گرديد، برخی مسلمين اين آيه را نوشتند و براى دوستان و برادران خود در مكه فرستادند؛ در اين موقع عده اى از آن‌ها بيرون آمدند و گفتند: از براى ما عذرى باقى نمانده است؛ سپس مهاجرت كردند.

همچنین سعید بن جبیر و عكرمة و سُدى و ابن عباس از امام باقر عليه‌السلام روايت كنند: -پس از دستور مهاجرت- ضمرة بن العيص بن ضمرة كه مريض بود، به اهل خود دستور داد فرشى از براى او بر روى تخت بيندازند و آن را به طرف رسول خدا صلى الله عليه وآله -در مدینه- حمل كنند، چنين كردند، ولی در اين ميان وفات يافت و آيه ۱۰۰ سوره نساء نازل گرديد: «وَمَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيرًا وَسَعَةً وَمَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا»؛ (و هر کس در راه خدا هجرت کند، اقامت گاه های فراوان و فراخیِ معیشت خواهد یافت. و کسی که از خانه خود به قصد مهاجرت به سوی خدا و پیامبرش بیرون رود، سپس مرگ او را دریابد، مسلماً پاداشش بر خداست؛ و خدا همواره بسیار آمرزنده و مهربان است). و نيز قتادة هم روايت كرده و اضافه نموده كه ضمرة گفته است من راه را می دانم و مى شناسم و داراى وسعت مال هستم، مرا از خانه ام بيرون ببريد. او را بيرون آوردند، سپس وفات يافت. بنابراین با نزول آیه فوق، پاداش این گونه افراد بر خدا دانسته شد.

منابع

• نمونه بینات در شأن نزول آیات، محمدباقر محقق،‌ ص۲۳۷.
• فرهنگ قرآن، اکبر هاشمی رفسنجانی، ج۱۹، ص۱۴۵.