سید محمدهاشم چهارسوقی: تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
(←آرشیو عکس و تصویر) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | ''' | + | '''«آیتالله سید محمدهاشم خوانساری چهارسوقی»''' (۱۲۳۵-۱۳۱۸ ق) -فرزند [[میرزا زین العابدین خوانساری]]-، فقیه اصولی، محدث رجالی و از مراجع [[شیعه]] در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان [[شیخ مرتضی انصاری]] بود. این عالم ربانی، آثار متعددی در [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]] و [[حدیث]] و [[علم رجال|رجال]] تألیف نمود. [[سید محمدباقر موسوی خوانساری|سید محمدباقر خوانسارى]] مؤلف «[[روضات الجنات (کتاب)|روضات الجنات]]»، برادر بزرگتر اوست. |
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
|نام کامل = سید محمدهاشم موسوی خوانساری | |نام کامل = سید محمدهاشم موسوی خوانساری | ||
| سطر ۷: | سطر ۷: | ||
|وفات = ۱۳۱۸ قمری | |وفات = ۱۳۱۸ قمری | ||
|مدفن = [[نجف]]، [[وادی السلام]] | |مدفن = [[نجف]]، [[وادی السلام]] | ||
| − | |اساتید = [[شیخ مرتضی انصاری]]، [[سید صدرالدین عاملی]]، [[محمدابراهیم کرباسی]]،... | + | |اساتید = [[شیخ مرتضی انصاری]]، [[سید صدرالدین عاملی]]، [[محمدابراهیم کرباسی]]، [[سید محمدباقر موسوی خوانساری|سید محمدباقر خوانساری]]،... |
|شاگردان = [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سیدمحمدکاظم طباطبائی یزدی]]، [[شیخ الشریعه اصفهانی]]، [[شیخ محمدهادی تهرانی]]، [[سید ابوتراب خوانساری]]،... | |شاگردان = [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سیدمحمدکاظم طباطبائی یزدی]]، [[شیخ الشریعه اصفهانی]]، [[شیخ محمدهادی تهرانی]]، [[سید ابوتراب خوانساری]]،... | ||
| − | |آثار = احکام الایمان، | + | |آثار = احکام الایمان، معدن الفوائد و مخزن الفرائد، اصول آل الرسول، حاشیه بر [[معالم الدین و ملاذ المجتهدین (کتاب)|معالم الدین]]، شرح [[زبدة الاصول (کتاب)|زبدة الاصول]]، میزان الانساب،... |
}} | }} | ||
==ولادت و خاندان== | ==ولادت و خاندان== | ||
سید محمدهاشم فرزند آیتالله [[میرزا زین العابدین خوانساری]]، در ۱۲۳۵ هجری قمری در خوانسار به دنیا آمد. پدر عالمش استاد و هدایتگر فکری و عملی سید محمدهاشم بود. | سید محمدهاشم فرزند آیتالله [[میرزا زین العابدین خوانساری]]، در ۱۲۳۵ هجری قمری در خوانسار به دنیا آمد. پدر عالمش استاد و هدایتگر فکری و عملی سید محمدهاشم بود. | ||
| − | این دانشمند اهل معرفت از خاندان معروف روضاتی و دارای هفت برادر بود که جملگی اهل علم و اجتهاد و از بزرگان خطه [[اصفهان]] و همگی جزء فحول علوم و معارف اسلامی | + | این دانشمند اهل معرفت از خاندان معروف روضاتی و دارای هفت برادر بود که جملگی اهل علم و [[اجتهاد]] و از بزرگان خطه [[اصفهان]] و همگی جزء فحول علوم و معارف اسلامی بودند؛ از جمله این برادران می توان به [[سید محمدباقر موسوی خوانساری|میرزا محمدباقر خوانساری]] (۱۲۲۶-۱۳۱۳ ق) صاحب کتاب معروف «[[روضات الجنات (کتاب)|روضات الجنات]]» اشاره نمود. |
خاندان خوانساری یکی از خاندانهای [[شیعه|شیعی]] در [[ایران]] است که نسب آنها به [[امام کاظم]] (علیه السلام) میرسد. | خاندان خوانساری یکی از خاندانهای [[شیعه|شیعی]] در [[ایران]] است که نسب آنها به [[امام کاظم]] (علیه السلام) میرسد. | ||
==تحصیل و استادان== | ==تحصیل و استادان== | ||
| − | سید محمدهاشم خوانساری پس از مدتى از زادگاه خویش، براى کسب تحصیل به [[اصفهان]] آمد. بعد از | + | سید محمدهاشم خوانساری پس از مدتى از زادگاه خویش، براى کسب تحصیل به [[اصفهان]] آمد. بعد از پدرش [[میرزا زین العابدین خوانساری]] که استاد اعظم او و مرشد و هدایتگرش بود، از اساتید دیگر محمدهاشم در اصفهان می توان به برادر بزرگترش [[سید محمدباقر موسوی خوانساری|سید محمدباقر خوانساری]]، [[سید صدرالدین عاملی|سید صدرالدین عاملی اصفهانی]] و [[محمدابراهیم کرباسی|شیخ محمدابراهیم کرباسی]] اشاره کرد. |
| − | آیت الله خوانساری چهارسوقی در سال ۱۲۷۴ هجری قمری به [[نجف]] اشرف هجرت نمود و چند سالی را در این خطه عالم پرور نزد [[شیخ مرتضی انصاری]] به تحصیل و [[تهذیب نفس|تهذیب]] گذراند. | + | آیت الله خوانساری چهارسوقی در سال ۱۲۷۴ هجری قمری به [[نجف]] اشرف هجرت نمود و چند سالی را در این خطه عالم پرور نزد [[شیخ مرتضی انصاری]] به تحصیل و [[تهذیب نفس|تهذیب]] گذراند. میرزای بزرگ [[میرزا محمدحسن شیرازی|سید محمدحسن شیرازی]] هم [[مباحثه]] و رفیق علمی او در نجف بود. |
| − | + | حافظه فوق العاده در کنار استعداد عجیب و قابل توجه و علاوه بر این تسلط بر [[ابواب فقه|ابواب فقهی]] مختلف و تبحر در علوم و معارف گوناگون، از آیت الله چهارسوقی عالمی ذوفنون و متخصصی هوشمند ساخت که بتواند با ذهنی منتظم و فهمی متشکل از مجموعه [[علوم اسلامی]]، اندیشه ای کامل و خردی جامع فراهم آورده و به عالمی ذوابعاد تبدیل شود. | |
==تدریس و شاگردان== | ==تدریس و شاگردان== | ||
| − | آیت الله خوانساری چهارسوقی در بازگشت به [[ایران]] به [[اصفهان]] رفت و رحل اقامت افکند و کرسی تدریس و تحقیق و تعامل با مردم و درمانگری دردهای معنوی و ایمانی و اعتقادی برپا کرد. | + | آیت الله محمدهاشم خوانساری چهارسوقی در بازگشت به [[ایران]] به [[اصفهان]] رفت و رحل اقامت افکند و کرسی تدریس و تحقیق و تعامل با مردم و درمانگری دردهای معنوی و ایمانی و اعتقادی برپا کرد. |
| − | از جمله شاگردان ایشان نیز میتوان به | + | از جمله شاگردان ایشان نیز میتوان به علمای بزرگی چون [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سیدمحمدکاظم طباطبائی یزدی]] صاحب [[عروة الوثقى (کتاب)|عروةالوثقی]]، [[شیخ الشریعه اصفهانی]]، [[شیخ محمدهادی تهرانی]]، [[سید ابوتراب خوانساری]] اشاره نمود. |
==آثار و تألیفات== | ==آثار و تألیفات== | ||
| − | آیت الله خوانساری آثاری در [[فقه]]، [[حدیث]]، [[اصول فقه|اصول]]، [[علم کلام|کلام]]، [[علم رجال|رجال]] و [[فلسفه]] دارد، از جمله: | + | آیت الله محمدهاشم خوانساری آثاری در [[فقه]]، [[حدیث]]، [[اصول فقه|اصول]]، [[علم کلام|کلام]]، [[علم رجال|رجال]] و [[فلسفه]] دارد، از جمله: |
| − | *رسالة | + | *رسالة الذّبیحیة؛ نخستین اثر فقهی او دربارۀ حکم [[ذبح|ذبایح]] [[اهل کتاب]] است که آن را به توصیۀ استادش، [[سید صدرالدین عاملی|سید صدرالدین عاملی]] تألیف کرد. |
*احکام الایمان؛ [[رساله]] عملیه او به فارسی است که [[احکام شرعی|احکام]] عبادات تا آخر [[روزه]] را در بردارد. وی این رساله را به درخواست ناصرالدین شاه قاجار نوشت. | *احکام الایمان؛ [[رساله]] عملیه او به فارسی است که [[احکام شرعی|احکام]] عبادات تا آخر [[روزه]] را در بردارد. وی این رساله را به درخواست ناصرالدین شاه قاجار نوشت. | ||
*حاشیه بر [[ریاض المسائل (کتاب)|ریاض المسائل]] | *حاشیه بر [[ریاض المسائل (کتاب)|ریاض المسائل]] | ||
| سطر ۴۰: | سطر ۴۰: | ||
*حاشیه بر [[معالم الدین و ملاذ المجتهدین (کتاب)|معالم الدین]] اثر [[حسن بن زین الدین عاملی]] | *حاشیه بر [[معالم الدین و ملاذ المجتهدین (کتاب)|معالم الدین]] اثر [[حسن بن زین الدین عاملی]] | ||
*شرح [[زبدة الاصول (کتاب)|زبدة الاصول]] اثر [[شیخ بهایی|شیخ بهائی]]. | *شرح [[زبدة الاصول (کتاب)|زبدة الاصول]] اثر [[شیخ بهایی|شیخ بهائی]]. | ||
| − | *مبانی الاصول؛ به نظر | + | *معدن الفوائد و مخزن الفرائد یا مبانی الاصول؛ به نظر مؤلف، بسیاری از مباحث [[اصول فقه|اصول فقه]] در منابع اصولی، طولانی و بیفایده بود، از این رو در صدد برآمد اثری فشرده و جامع دربارۀ اصول اجتهادی و اصول عملی بنگارد. |
*اصول آل الرسول؛ در آن مجموعهای از احادیث [[ائمه اطهار|امامان]] شیعه را دربارۀ [[قواعد فقهی]] و اصول فقه گرد آورده و به ترتیب مباحث اصولی تنظیم کرده است. [[شیخ انصاری]] اتمام این کتاب را به وی توصیه کرده بود. | *اصول آل الرسول؛ در آن مجموعهای از احادیث [[ائمه اطهار|امامان]] شیعه را دربارۀ [[قواعد فقهی]] و اصول فقه گرد آورده و به ترتیب مباحث اصولی تنظیم کرده است. [[شیخ انصاری]] اتمام این کتاب را به وی توصیه کرده بود. | ||
| − | *رسالهای دربارۀ اعتبار کتاب | + | *رسالهای دربارۀ اعتبار کتاب «[[فقه الرضا]]» منسوب به [[امام رضا علیه السلام|امام رضا]] (علیه السلام) است. میرزا هاشم در این رساله صحت انتساب کتاب را به امام رضا (علیه السلام) نپذیرفته است. |
*حلّ العسیر فی حلّ العصیر | *حلّ العسیر فی حلّ العصیر | ||
*اربعون حدیثاً، دیگر اثر حدیثی خوانساری است که آن را تألیف و شرح کرده است. | *اربعون حدیثاً، دیگر اثر حدیثی خوانساری است که آن را تألیف و شرح کرده است. | ||
*شرح مشیخة [[من لایحضره الفقیه (کتاب)|الفقیه]] | *شرح مشیخة [[من لایحضره الفقیه (کتاب)|الفقیه]] | ||
*[[اجازه (علم الحدیث)|اجازاتی]] برای برخی علما از جمله [[میرزا ابوالهدی کلباسی]] | *[[اجازه (علم الحدیث)|اجازاتی]] برای برخی علما از جمله [[میرزا ابوالهدی کلباسی]] | ||
| − | * | + | *الفوائد الرجالیة در [[علم رجال|رجال]] |
| − | * | + | *الفلاحة، در رجال، که خلاصۀ دو کتاب نفائس الفنون و ازهار الجنان است. |
| + | *رساله در اعتبار و وثاقت [[ابوبصیر مرادی|ابوبصیر مرادی]]، در رجال | ||
*میزان الانساب، خوانساری در ۱۲۹۹ ق. آن را در شرح حال امامزادههای معتبر در [[اصفهان]] نگاشت. | *میزان الانساب، خوانساری در ۱۲۹۹ ق. آن را در شرح حال امامزادههای معتبر در [[اصفهان]] نگاشت. | ||
| − | *حاشیه بر [[اسفار اربعه (کتاب)|الاسفار الاربعة]] اثر [[ملاصدرا|صدرالدین شیرازی]] | + | *تنبیه الحکماء الابرار، که [[حاشیه]] بر «[[اسفار اربعه (کتاب)|الاسفار الاربعة]]» اثر [[ملاصدرا|صدرالدین شیرازی]] میباشد. |
==وفات== | ==وفات== | ||
| − | مرحوم آیت الله سید محمدهاشم | + | مرحوم آیت الله سید محمدهاشم چهارسوقی، سرانجام در مسیر سفر به [[بیت الله الحرام]]، که قصد داشت ابتدا به زیارت [[عتبات عالیات]] برود، در [[نجف|نجف اشرف]] بیمار گشت و در سال ۱۳۱۸ قمری، جان به جان آفرین تسلیم نمود و پیکر مطهرش در [[وادی السلام]] به خاک سپرده شد. |
==منابع== | ==منابع== | ||
*"سید محمدهاشم خوانساری چهارسوقی"، [https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63823/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85- پایگاه اطلاعرسانی حوزه]. | *"سید محمدهاشم خوانساری چهارسوقی"، [https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63823/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85- پایگاه اطلاعرسانی حوزه]. | ||
| − | *[[ | + | *[[اثرآفرینان]]، [[انجمن مفاخر فرهنگی]]، ج۲، ص۲۲۵. |
==آرشیو عکس و تصویر== | ==آرشیو عکس و تصویر== | ||
| سطر ۶۵: | سطر ۶۶: | ||
[[رده:علمای قرن چهاردهم|خوانساری،سید محمدهاشم]] | [[رده:علمای قرن چهاردهم|خوانساری،سید محمدهاشم]] | ||
| + | [[رده:علماء شیعه]] | ||
| + | [[رده:فقیهان]] | ||
[[رده:محدثان]] | [[رده:محدثان]] | ||
| + | [[رده:اصولیون]] | ||
| + | [[رده:تراجم نویسان]] | ||
[[رده:مراجع تقلید]] | [[رده:مراجع تقلید]] | ||
| − | |||
| − | |||
[[رده:مدفونین در وادی السلام]] | [[رده:مدفونین در وادی السلام]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۰۱
«آیتالله سید محمدهاشم خوانساری چهارسوقی» (۱۲۳۵-۱۳۱۸ ق) -فرزند میرزا زین العابدین خوانساری-، فقیه اصولی، محدث رجالی و از مراجع شیعه در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان شیخ مرتضی انصاری بود. این عالم ربانی، آثار متعددی در فقه و اصول و حدیث و رجال تألیف نمود. سید محمدباقر خوانسارى مؤلف «روضات الجنات»، برادر بزرگتر اوست.
| |
| نام کامل | سید محمدهاشم موسوی خوانساری |
| زادروز | ۱۲۳۵ قمری |
| زادگاه | خوانسار |
| وفات | ۱۳۱۸ قمری |
| مدفن | نجف، وادی السلام |
|
| |
| اساتید |
شیخ مرتضی انصاری، سید صدرالدین عاملی، محمدابراهیم کرباسی، سید محمدباقر خوانساری،... |
| شاگردان |
سیدمحمدکاظم طباطبائی یزدی، شیخ الشریعه اصفهانی، شیخ محمدهادی تهرانی، سید ابوتراب خوانساری،... |
| آثار |
احکام الایمان، معدن الفوائد و مخزن الفرائد، اصول آل الرسول، حاشیه بر معالم الدین، شرح زبدة الاصول، میزان الانساب،... |
محتویات
ولادت و خاندان
سید محمدهاشم فرزند آیتالله میرزا زین العابدین خوانساری، در ۱۲۳۵ هجری قمری در خوانسار به دنیا آمد. پدر عالمش استاد و هدایتگر فکری و عملی سید محمدهاشم بود.
این دانشمند اهل معرفت از خاندان معروف روضاتی و دارای هفت برادر بود که جملگی اهل علم و اجتهاد و از بزرگان خطه اصفهان و همگی جزء فحول علوم و معارف اسلامی بودند؛ از جمله این برادران می توان به میرزا محمدباقر خوانساری (۱۲۲۶-۱۳۱۳ ق) صاحب کتاب معروف «روضات الجنات» اشاره نمود.
خاندان خوانساری یکی از خاندانهای شیعی در ایران است که نسب آنها به امام کاظم (علیه السلام) میرسد.
تحصیل و استادان
سید محمدهاشم خوانساری پس از مدتى از زادگاه خویش، براى کسب تحصیل به اصفهان آمد. بعد از پدرش میرزا زین العابدین خوانساری که استاد اعظم او و مرشد و هدایتگرش بود، از اساتید دیگر محمدهاشم در اصفهان می توان به برادر بزرگترش سید محمدباقر خوانساری، سید صدرالدین عاملی اصفهانی و شیخ محمدابراهیم کرباسی اشاره کرد.
آیت الله خوانساری چهارسوقی در سال ۱۲۷۴ هجری قمری به نجف اشرف هجرت نمود و چند سالی را در این خطه عالم پرور نزد شیخ مرتضی انصاری به تحصیل و تهذیب گذراند. میرزای بزرگ سید محمدحسن شیرازی هم مباحثه و رفیق علمی او در نجف بود.
حافظه فوق العاده در کنار استعداد عجیب و قابل توجه و علاوه بر این تسلط بر ابواب فقهی مختلف و تبحر در علوم و معارف گوناگون، از آیت الله چهارسوقی عالمی ذوفنون و متخصصی هوشمند ساخت که بتواند با ذهنی منتظم و فهمی متشکل از مجموعه علوم اسلامی، اندیشه ای کامل و خردی جامع فراهم آورده و به عالمی ذوابعاد تبدیل شود.
تدریس و شاگردان
آیت الله محمدهاشم خوانساری چهارسوقی در بازگشت به ایران به اصفهان رفت و رحل اقامت افکند و کرسی تدریس و تحقیق و تعامل با مردم و درمانگری دردهای معنوی و ایمانی و اعتقادی برپا کرد.
از جمله شاگردان ایشان نیز میتوان به علمای بزرگی چون سیدمحمدکاظم طباطبائی یزدی صاحب عروةالوثقی، شیخ الشریعه اصفهانی، شیخ محمدهادی تهرانی، سید ابوتراب خوانساری اشاره نمود.
آثار و تألیفات
آیت الله محمدهاشم خوانساری آثاری در فقه، حدیث، اصول، کلام، رجال و فلسفه دارد، از جمله:
- رسالة الذّبیحیة؛ نخستین اثر فقهی او دربارۀ حکم ذبایح اهل کتاب است که آن را به توصیۀ استادش، سید صدرالدین عاملی تألیف کرد.
- احکام الایمان؛ رساله عملیه او به فارسی است که احکام عبادات تا آخر روزه را در بردارد. وی این رساله را به درخواست ناصرالدین شاه قاجار نوشت.
- حاشیه بر ریاض المسائل
- شرح الدرة النجفیة اثر سید محمدمهدی بحرالعلوم.
- الاستصحاب
- حاشیه بر معالم الدین اثر حسن بن زین الدین عاملی
- شرح زبدة الاصول اثر شیخ بهائی.
- معدن الفوائد و مخزن الفرائد یا مبانی الاصول؛ به نظر مؤلف، بسیاری از مباحث اصول فقه در منابع اصولی، طولانی و بیفایده بود، از این رو در صدد برآمد اثری فشرده و جامع دربارۀ اصول اجتهادی و اصول عملی بنگارد.
- اصول آل الرسول؛ در آن مجموعهای از احادیث امامان شیعه را دربارۀ قواعد فقهی و اصول فقه گرد آورده و به ترتیب مباحث اصولی تنظیم کرده است. شیخ انصاری اتمام این کتاب را به وی توصیه کرده بود.
- رسالهای دربارۀ اعتبار کتاب «فقه الرضا» منسوب به امام رضا (علیه السلام) است. میرزا هاشم در این رساله صحت انتساب کتاب را به امام رضا (علیه السلام) نپذیرفته است.
- حلّ العسیر فی حلّ العصیر
- اربعون حدیثاً، دیگر اثر حدیثی خوانساری است که آن را تألیف و شرح کرده است.
- شرح مشیخة الفقیه
- اجازاتی برای برخی علما از جمله میرزا ابوالهدی کلباسی
- الفوائد الرجالیة در رجال
- الفلاحة، در رجال، که خلاصۀ دو کتاب نفائس الفنون و ازهار الجنان است.
- رساله در اعتبار و وثاقت ابوبصیر مرادی، در رجال
- میزان الانساب، خوانساری در ۱۲۹۹ ق. آن را در شرح حال امامزادههای معتبر در اصفهان نگاشت.
- تنبیه الحکماء الابرار، که حاشیه بر «الاسفار الاربعة» اثر صدرالدین شیرازی میباشد.
وفات
مرحوم آیت الله سید محمدهاشم چهارسوقی، سرانجام در مسیر سفر به بیت الله الحرام، که قصد داشت ابتدا به زیارت عتبات عالیات برود، در نجف اشرف بیمار گشت و در سال ۱۳۱۸ قمری، جان به جان آفرین تسلیم نمود و پیکر مطهرش در وادی السلام به خاک سپرده شد.
منابع
- "سید محمدهاشم خوانساری چهارسوقی"، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- اثرآفرینان، انجمن مفاخر فرهنگی، ج۲، ص۲۲۵.
آرشیو عکس و تصویر
معدن الفوائد و مخزن الفرائد یا مبانى الاصول - یکی از آثار سید محمدهاشم موسوی خوانسارى
