شیخ حسین نجفی اهری: تفاوت بین نسخهها
(←منابع) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | ''' | + | '''«آیتالله حسین نجفى اهرى»''' (۱۲۸۲-۱۳۸۶ ق)، از فقهای مجاهد [[شیعه]] در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم یزدى]] و [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]] بود. وى با بزرگان [[نجف]] در انقلاب [[مشروطیت|مشروطه]] همراهی کرد، و در جریان نهضت اسلامی [[ایران|ایران]] نیز به حمایت همه جانبه از [[امام خمینى]] پرداخت. «حدیقة الأحباب» از جمله آثار علمی اوست. |
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
||نام کامل = حسین نجفى اهرى | ||نام کامل = حسین نجفى اهرى | ||
| سطر ۵: | سطر ۵: | ||
||زادروز = ۱۲۸۲ قمری | ||زادروز = ۱۲۸۲ قمری | ||
|زادگاه = اهر، آذربایجان شرقى | |زادگاه = اهر، آذربایجان شرقى | ||
| − | |وفات = ۱۳۸۶ | + | |وفات = ۱۳۸۶ قمری |
| − | |مدفن = [[قم]]، مقبره ابوحسین | + | |مدفن = [[قم]]، مقبره ابوحسین |
|اساتید = [[آخوند خراسانی]]، [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم طباطبایی یزدی]]، [[میرزا محمدحسین نائینی|محمدحسین نائینی]]، [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]]،... | |اساتید = [[آخوند خراسانی]]، [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم طباطبایی یزدی]]، [[میرزا محمدحسین نائینی|محمدحسین نائینی]]، [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]]،... | ||
| − | |شاگردان = عبدالعلى آخوندى اهرى، سید صادق | + | |شاگردان = عبدالعلى آخوندى اهرى، سید صادق آلمحمد اهرى، میرزا یدالله دهقان، حاج آقا بخارایى،... |
| − | |آثار = حدیقة | + | |آثار = حدیقة الأحباب، شجره طوبى، سدرة المنتهى فى دین المصطفى، شرح [[مکاسب (کتاب)|مکاسب]]، ردّ بهائیگرى،... |
}} | }} | ||
| − | ==تحصیل و | + | ==تحصیل و استادان== |
| − | حسین آقا نجفى اهرى فرزند فتحالله، به سال ۱۲۸۲ هـ.ق در شهرستان اهر (آذربایجان شرقى) دیده به جهان گشود. وى در سن ده سالگى موفق به شروع تحصیل در زادگاه خود شد و به مدت دوازده سال در محضر میرزا عبدالغنى مجتهد اهرى (م، ۱۳۰۶ هـ.ق) و ملا جواد اهرى به تحصیل علوم مقدماتى و کتاب هاى درسى متداول طلبه هاى آن زمان ([[نصاب الصبیان (کتاب)|نصاب]]، [[صرف]] و [[نحو]]، [[منطق]] و...) پرداخت. در سن ۲۲ سالگى براى تکمیل دروس سطح به حوزه علمیه [[تبریز]] وارد شد و به مدت نه سال - تا سال ۱۳۱۳ هـ.ق - از محضر بزرگان حوزه تبریز کسب فیض کرد. | + | حسین آقا نجفى اهرى فرزند فتحالله، به سال ۱۲۸۲ هـ.ق در شهرستان اهر (آذربایجان شرقى) دیده به جهان گشود. وى در سن ده سالگى موفق به شروع تحصیل در زادگاه خود شد و به مدت دوازده سال در محضر میرزا عبدالغنى مجتهد اهرى (م، ۱۳۰۶ هـ.ق) و ملا جواد اهرى به تحصیل علوم مقدماتى و کتاب هاى درسى متداول طلبه هاى آن زمان ([[نصاب الصبیان (کتاب)|نصاب]]، [[صرف]] و [[نحو]]، [[منطق]] و...) پرداخت. در سن ۲۲ سالگى براى تکمیل دروس سطح به [[حوزه علمیه]] [[تبریز]] وارد شد و به مدت نه سال - تا سال ۱۳۱۳ هـ.ق - از محضر بزرگان حوزه تبریز کسب فیض کرد. |
| − | وی بعد از فراگرفتن دروس سطح، در ۳۱ سالگى (۱۳۱۳ هـ.ق) براى رسیدن به مقامات عالى علمى و [[اجتهاد]] به | + | وی بعد از فراگرفتن دروس سطح، در ۳۱ سالگى (۱۳۱۳ هـ.ق) براى رسیدن به مقامات عالى علمى و [[اجتهاد]] به [[نجف]] مشرف شد و به محافل علمى و جلسات درسى برخى از بزرگان راه یافت، از جمله: |
* آیت الله [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم طباطبائى یزدى]] (م، ۱۳۳۷ هـ.ق) صاحب «[[عروة الوثقى (کتاب)|عروة الوثقى]]». | * آیت الله [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم طباطبائى یزدى]] (م، ۱۳۳۷ هـ.ق) صاحب «[[عروة الوثقى (کتاب)|عروة الوثقى]]». | ||
* آیت الله [[آخوند خراسانی|شیخ محمدکاظم خراسانى]] (م، ۱۳۲۹ هـ.ق) صاحب «[[کفایة الاصول (کتاب)|کفایه الاصول]]». | * آیت الله [[آخوند خراسانی|شیخ محمدکاظم خراسانى]] (م، ۱۳۲۹ هـ.ق) صاحب «[[کفایة الاصول (کتاب)|کفایه الاصول]]». | ||
* آیت الله [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]] (م، ۱۳۶۵ هـ.ق) صاحب «[[وسیلة النجاة (کتاب)|وسیلة النجاة]]». | * آیت الله [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]] (م، ۱۳۶۵ هـ.ق) صاحب «[[وسیلة النجاة (کتاب)|وسیلة النجاة]]». | ||
| − | * [[میرزا محمدحسین نائینی|میرزا محمدحسین نائینى]] (م، ۱۳۵۵ هـ.ق). | + | * آیت الله [[میرزا محمدحسین نائینی|میرزا محمدحسین نائینى]] (م، ۱۳۵۵ هـ.ق). |
* شیخ عبدالکریم مامقانى. | * شیخ عبدالکریم مامقانى. | ||
| − | + | آقا نجفى اهرى بعد از تکمیل تحصیلات عالیه، موفق به کسب [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] اجتهاد و نقل روایات از آیات و بزرگانى مانند سید محمدکاظم طباطبائى یزدى، میرزا محمدحسین نائینى و سید ابوالحسن اصفهانى شد، که گویاى موقعیت ممتاز علمى آن [[فقیه|فقیه]] فرزانه و توجه اساتید معظم به ایشان است. همچنین ارجاع مسائلى از ناحیه [[آیت الله بروجردی|آیت الله بروجردى]] به وى، گویاى عنایت ایشان و فضل وی بود. | |
==تدریس و شاگردان== | ==تدریس و شاگردان== | ||
| − | + | آیت الله آقا نجفى اهرى در دوران پربرکت عمر شریف خود به مدت ده سال در حوزه [[نجف]] اشرف در [[مسجد هندی|مسجد هندى]] -مقبره صاحب [[عروة الوثقى (کتاب)|عروة الوثقى]]- بر کرسى تدریس تکیه زد و کتابهایى مانند «[[قوانین الاصول (کتاب)|قوانین الاصول]]» [[میرزای قمی|میرزاى قمى]]، «[[فرائد الاصول (کتاب)|فرائدالاصول]]» و «[[مکاسب (کتاب)|مکاسب]]» [[شیخ انصاری|شیخ انصارى]] را به شاگردانش از کشورهاى هندوستان، [[پاکستان]]، [[افغانستان]] و [[ایران|ایران]] تدریس نمود. | |
برخی از شاگردان وى عبارتند از: | برخی از شاگردان وى عبارتند از: | ||
| سطر ۳۹: | سطر ۳۹: | ||
== آثار و تألیفات == | == آثار و تألیفات == | ||
| + | [[پرونده:حدیقه.jpg|thumb|left|از آثار شیخ حسین نجفی اهری]] | ||
آقا نجفى اهرى در کنار تعلیم و تربیت، کتاب هایى را نیز تألیف کرد. فهرست کتابهاى وى عبارت است از: | آقا نجفى اهرى در کنار تعلیم و تربیت، کتاب هایى را نیز تألیف کرد. فهرست کتابهاى وى عبارت است از: | ||
| − | *«حدیقة | + | *«حدیقة الأحباب»؛ کتابى وزین و شامل [[دعا|ادعیه]]، [[حدیث|روایات]]، کرامات، نصایح و مناقب خاندان [[عصمت]] و طهارت است و به تعبیر مؤلف: «کشکولى است جمعآورى شده از کتب معتبره»، در تاریخ (۱۳۵۸ هـ.ق) در [[نجف]] چاپ و به [[تقریظ|تقریظ]] مرجع بزرگ شیعه [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]] مزین شد. متن تقریظ چنین است: «بسم الله الرحمن الرحیم: الحق والانصاف کتاب نفیسى است، مشتمل بر اخبار شریفه و مطالب نفیسه و حکایات ظریفه. البته اخوان مؤمنین در طبع و نشر آن ساعى باشند. «للّه دَرُّ مؤلّفه»، جناب علم الاعلام ثقة الاسلام آقاى آقا شیخ حسین مجتهد اهرى دامت افاضاته؛ ابوالحسن الموسوى الاصفهانى». |
| − | *«شجره | + | *«شجره طوبى»، همانند «حدیقة الأحباب» او است. |
| − | * | + | *«سدرة المنتهى فى دین المصطفى» ([[رساله]] عملیه) که در سال ۱۳۶۶ ق. در تبریز به چاپ رسید. |
| − | + | *«شرح رسائل و مکاسب [[شیخ انصارى]]»؛ | |
| − | |||
| − | *«شرح رسائل و مکاسب شیخ | ||
*«مناسک حج»؛ | *«مناسک حج»؛ | ||
| − | *«اربع | + | *«اربع مائة»؛ (از فرمودههاى [[امام صادق]] علیهالسلام) |
| − | * | + | *«ردّ [[بهائیت|بهائیگرى]]»؛ |
| − | *«آیا قرآن قابل ایراد است؟». | + | *«آیا [[قرآن]] قابل ایراد است؟». |
| − | == | + | ==فعالیتهای اجتماعی و سیاسی== |
| − | آقا نجفى اهرى پس از ۳۶ سال تحصیل و تفقّه در دین و رسیدن به جایگاه رفیع [[اجتهاد]] و کسب اجازات علمى و فقهى، در سن ۶۷ سالگى به سال (۱۳۴۹ هـ.ق) براى هدایت مردم به دیار خویش بازگشت تا مصداق «[[آیه نَفْر]]» ([[سوره توبه|توبه]]، ۱۲۲) گردد. | + | آیت الله آقا نجفى اهرى پس از ۳۶ سال تحصیل و تفقّه در [[دین]] و رسیدن به جایگاه رفیع [[اجتهاد]] و کسب اجازات علمى و فقهى، در سن ۶۷ سالگى به سال (۱۳۴۹ هـ.ق) براى هدایت مردم به دیار خویش بازگشت تا مصداق «[[آیه نَفْر]]» ([[سوره توبه|توبه]]، ۱۲۲) گردد. |
| − | + | آقا نجفى اهرى از آغاز ورود به منطقه ارسباران (اهر) [[مرجعیت|مرجعیت]] دینى یافت و در کنار اقامه [[نماز جماعت]] ظهر و عصر در [[مسجد]] سفید (مسجد امام خمینى کنونی) و نماز مغرب و عشاء در مسجد شیخ عماد، مدرسه علوم دینى شمس (مدرسه امام صادق علیهالسلام کنونی) را که به تصرف رژیم منحوس پهلوى درآمده بود، بازپس گرفت و به تربیت شاگردان پرداخت. حاج شیخ علاوه بر بازسازى مدرسه، [[باقيات الصالحات|باقیات و الصالحاتى]] همچون مرمت و بازسازى مسجد سفید و احداث یک «غسالخانه» در نزدیکى گلزار شهداى اهر از خود به یادگار گذاشت. | |
| − | در مورد زندگى مبارزاتى آقا نجفى اهرى مى توان به همراهى وى با بزرگان [[نجف]] در نهضت [[مشروطیت]]، که به رهبرى روحانیان آغاز گردید و همچنین به حمایت همه جانبه | + | در مورد زندگى مبارزاتى آقا نجفى اهرى مى توان به همراهى وى با بزرگان [[نجف]] در نهضت [[مشروطیت]]، که به رهبرى روحانیان آغاز گردید و همچنین به حمایت همه جانبه او از حضرت [[امام خمینى]] در اوائل شکل گیرى نهضت، اشاره کرد. آیت الله اهرى انس و علاقه زیادى به حضرت امام داشت، از نزدیک با ایشان در ارتباط بود و از حرکتهاى حضرت امام قاطعانه پشتیبانى مى کرد. در سال ۱۳۴۳ هـ.ش بود که حضرت امام سخنرانى تاریخى و افشاگرانه خود نسبت به جنایات رژیم سفاک پهلوى و قرارداد ننگین کاپیتولاسیون را ایراد فرمود و به دستگیرى و بازداشت امام انجامید؛ مرحوم آقا نجفى اهرى، شبانه اعلامیه اى صادر فرمود و ضمن محکوم کردن دستگیرى امام، مردم را دعوت به قیام کرد و مهاجرت خود را به [[تهران]] به اطلاع عموم رساند. |
| − | اعلامیه هاى | + | اعلامیه هاى شیخ اهرى شبانه در کوچه و بازار نصب شد و صبح آن روز شور و غوغاى عجیبى بین مردم راه افتاد. آقا نجفى اهرى در مقابل صفوف به هم فشرده مردم تا دروازه شهر اهر حرکت کرد و از آنجا با بدرقه مردم به همراهى آیت الله سید جعفر بنى هاشمى اهرى جهت اعتراض به بازداشت حضرت امام، به تهران عزیمت کرد و به مجمع بزرگ روحانیان طراز اول [[ایران|ایران]] (حضرات آیات عظام: [[سید محمدرضا موسوی گلپایگانی|گلپایگانى]]، [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی|مرعشى نجفى]]، [[سید محمدهادی میلانی|میلانى]]، [[سید مرتضی پسندیده|مرتضی پسندیده]]، [[شهید صدوقی|شهید صدوقى]] و [[سید عبدالحسین دستغیب|دستغیب]] و...) که در باغ ملک تشکیل شده بود، پیوست. آنان مدت پانزده شبانهروز مشغول برنامهریزى جهت آزادى حضرت امام بودند و اعلامیه هاى کوبنده اى در همین زمینه صادر مى کردند. متن این اعلامیه ها با امضاء نزدیک به پنجاه نفر از بزرگان در بعضى از اسناد و کتب به ثبت رسیده است. همه روزه [[نماز جماعت]] به امامت آقا نجفى اهرى برگزار مى گردید تا این که یک شب به طور ناگهانى برق منطقه خاموش شد و در تاریکى، چهار جیپ ارتشى وارد باغ شدند و آقا نجفى اهرى را دستگیر و به [[ساواک]] انتقال دادند. پس از بازجوئى هاى انجام شده، او را چشم بسته به [[تبریز]] فرستادند و بالاخره پافشارى روحانیان و مردم موجب آزادى حضرت امام شد و امام بعد از آزادى طى تلگراف جداگانه اى از آقا نجفى اهرى تشکر و قدردانى کرد. |
==اخلاق و سیره== | ==اخلاق و سیره== | ||
| − | اخلاق پسندیده و فضائل انسانى آقا نجفى اهرى زبانزد خاص و عام بود. معظمله به [[تواضع]]، [[حلم]]، [[عفو]] و گذشت، [[شرح صدر|سعه صدر]]، مدارا و خوشبرخوردى، احترام به کوچک و بزرگ، احساس مسئولیت، همیارى و دستگیرى از فقرا و محرومان و دیگر صفات کریمه معروف بود. درِ خانه اش همواره به روى مراجعین باز بود و هر کس به حضورش مى رسید، بىبهره بازنمى گشت. | + | [[اخلاق]] پسندیده و فضائل انسانى آقا نجفى اهرى زبانزد خاص و عام بود. معظمله به [[تواضع]]، [[حلم]]، [[عفو]] و گذشت، [[شرح صدر|سعه صدر]]، [[مدارا]] و خوشبرخوردى، احترام به کوچک و بزرگ، احساس مسئولیت، همیارى و دستگیرى از فقرا و محرومان و دیگر صفات کریمه معروف بود. درِ خانه اش همواره به روى مراجعین باز بود و هر کس به حضورش مى رسید، بىبهره بازنمى گشت. |
محفل او مجلس انس با [[قرآن]] و [[حدیث]] بود. نه کسى از دیدار او دلتنگ مى شد و نه او از کثرت سئوال و جواب ابراز خستگى مى کرد. هر چند از او مى خواستند، مطلب را تکرار مى کرد. عشق و علاقه بىاندازه اى به [[اهل بیت|اهل بیت]] عصمت و طهارت - خاصه حضرت [[سیدالشهداء]] علیهالسلام و عزادارى او - داشت. | محفل او مجلس انس با [[قرآن]] و [[حدیث]] بود. نه کسى از دیدار او دلتنگ مى شد و نه او از کثرت سئوال و جواب ابراز خستگى مى کرد. هر چند از او مى خواستند، مطلب را تکرار مى کرد. عشق و علاقه بىاندازه اى به [[اهل بیت|اهل بیت]] عصمت و طهارت - خاصه حضرت [[سیدالشهداء]] علیهالسلام و عزادارى او - داشت. | ||
| سطر ۷۷: | سطر ۷۶: | ||
==وفات== | ==وفات== | ||
| − | مرحوم آیت الله شیخ حسین نجفى اهرى، سرانجام بعد از ۱۰۴ سال عمر بابرکت و صرف آن در جلب رضاى خالق متعال و خدمت براى اعتلاى اسلام و مسلمین، در ۲۳ بهمن ۱۳۴۵ شمسی در اهر دار فانی را وداع گفت. پیکر مطهر ایشان به [[قم]] انتقال یافت و به سوى [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه]] سلام الله علیها [[تشییع جنازه|تشییع]] و در مقبره ابوحسین به خاک سپرده شد. | + | مرحوم آیت الله شیخ حسین نجفى اهرى، سرانجام بعد از ۱۰۴ سال عمر بابرکت و صرف آن در جلب رضاى خالق متعال و خدمت براى اعتلاى [[اسلام]] و مسلمین، در سال ۱۳۸۶ قمری (۲۳ بهمن ۱۳۴۵ شمسی) در اهر دار فانی را وداع گفت. پیکر مطهر ایشان به [[قم]] انتقال یافت و به سوى [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه]] سلام الله علیها [[تشییع جنازه|تشییع]] و در مقبره ابوحسین (قبرستان نو) به خاک سپرده شد. |
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | * | + | *"حاج شیخ حسین نجفى اهرى"، [[ستارگان حرم (کتاب)|ستارگان حرم]]، سید شهابالدین حسینى اهرى، جلد ۶. |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | [[رده:علمای قرن چهاردهم|نجفی اهری،حسین]] | + | [[رده:علمای قرن چهاردهم|نجفی اهری،حسین]][[رده:فقیهان]] |
| − | [[رده:مجتهدین]] | + | [[رده:مجتهدین]][[رده:مبارزان علیه پهلوی]] |
[[رده:مدفونین در قبرستان نو]] | [[رده:مدفونین در قبرستان نو]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۸
«آیتالله حسین نجفى اهرى» (۱۲۸۲-۱۳۸۶ ق)، از فقهای مجاهد شیعه در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان سید محمدکاظم یزدى و سید ابوالحسن اصفهانى بود. وى با بزرگان نجف در انقلاب مشروطه همراهی کرد، و در جریان نهضت اسلامی ایران نیز به حمایت همه جانبه از امام خمینى پرداخت. «حدیقة الأحباب» از جمله آثار علمی اوست.
| |
| نام کامل | حسین نجفى اهرى |
| زادروز | ۱۲۸۲ قمری |
| زادگاه | اهر، آذربایجان شرقى |
| وفات | ۱۳۸۶ قمری |
| مدفن | قم، مقبره ابوحسین |
|
| |
| اساتید |
آخوند خراسانی، سید محمدکاظم طباطبایی یزدی، محمدحسین نائینی، سید ابوالحسن اصفهانى،... |
| شاگردان |
عبدالعلى آخوندى اهرى، سید صادق آلمحمد اهرى، میرزا یدالله دهقان، حاج آقا بخارایى،... |
| آثار |
حدیقة الأحباب، شجره طوبى، سدرة المنتهى فى دین المصطفى، شرح مکاسب، ردّ بهائیگرى،... |
محتویات
تحصیل و استادان
حسین آقا نجفى اهرى فرزند فتحالله، به سال ۱۲۸۲ هـ.ق در شهرستان اهر (آذربایجان شرقى) دیده به جهان گشود. وى در سن ده سالگى موفق به شروع تحصیل در زادگاه خود شد و به مدت دوازده سال در محضر میرزا عبدالغنى مجتهد اهرى (م، ۱۳۰۶ هـ.ق) و ملا جواد اهرى به تحصیل علوم مقدماتى و کتاب هاى درسى متداول طلبه هاى آن زمان (نصاب، صرف و نحو، منطق و...) پرداخت. در سن ۲۲ سالگى براى تکمیل دروس سطح به حوزه علمیه تبریز وارد شد و به مدت نه سال - تا سال ۱۳۱۳ هـ.ق - از محضر بزرگان حوزه تبریز کسب فیض کرد.
وی بعد از فراگرفتن دروس سطح، در ۳۱ سالگى (۱۳۱۳ هـ.ق) براى رسیدن به مقامات عالى علمى و اجتهاد به نجف مشرف شد و به محافل علمى و جلسات درسى برخى از بزرگان راه یافت، از جمله:
- آیت الله سید محمدکاظم طباطبائى یزدى (م، ۱۳۳۷ هـ.ق) صاحب «عروة الوثقى».
- آیت الله شیخ محمدکاظم خراسانى (م، ۱۳۲۹ هـ.ق) صاحب «کفایه الاصول».
- آیت الله سید ابوالحسن اصفهانى (م، ۱۳۶۵ هـ.ق) صاحب «وسیلة النجاة».
- آیت الله میرزا محمدحسین نائینى (م، ۱۳۵۵ هـ.ق).
- شیخ عبدالکریم مامقانى.
آقا نجفى اهرى بعد از تکمیل تحصیلات عالیه، موفق به کسب اجازه اجتهاد و نقل روایات از آیات و بزرگانى مانند سید محمدکاظم طباطبائى یزدى، میرزا محمدحسین نائینى و سید ابوالحسن اصفهانى شد، که گویاى موقعیت ممتاز علمى آن فقیه فرزانه و توجه اساتید معظم به ایشان است. همچنین ارجاع مسائلى از ناحیه آیت الله بروجردى به وى، گویاى عنایت ایشان و فضل وی بود.
تدریس و شاگردان
آیت الله آقا نجفى اهرى در دوران پربرکت عمر شریف خود به مدت ده سال در حوزه نجف اشرف در مسجد هندى -مقبره صاحب عروة الوثقى- بر کرسى تدریس تکیه زد و کتابهایى مانند «قوانین الاصول» میرزاى قمى، «فرائدالاصول» و «مکاسب» شیخ انصارى را به شاگردانش از کشورهاى هندوستان، پاکستان، افغانستان و ایران تدریس نمود.
برخی از شاگردان وى عبارتند از:
- شیخ عبدالعلى آخوندى اهرى،
- سید صادق آل محمد اهرى (اولین امام جمعه اهر بعد از انقلاب)،
- حاج میرزا یدالله دهقان،
- حاج آقا بخارایى،
- حاج آقا نجومى،
- حاج آقا دهدشتى.
آثار و تألیفات
آقا نجفى اهرى در کنار تعلیم و تربیت، کتاب هایى را نیز تألیف کرد. فهرست کتابهاى وى عبارت است از:
- «حدیقة الأحباب»؛ کتابى وزین و شامل ادعیه، روایات، کرامات، نصایح و مناقب خاندان عصمت و طهارت است و به تعبیر مؤلف: «کشکولى است جمعآورى شده از کتب معتبره»، در تاریخ (۱۳۵۸ هـ.ق) در نجف چاپ و به تقریظ مرجع بزرگ شیعه سید ابوالحسن اصفهانى مزین شد. متن تقریظ چنین است: «بسم الله الرحمن الرحیم: الحق والانصاف کتاب نفیسى است، مشتمل بر اخبار شریفه و مطالب نفیسه و حکایات ظریفه. البته اخوان مؤمنین در طبع و نشر آن ساعى باشند. «للّه دَرُّ مؤلّفه»، جناب علم الاعلام ثقة الاسلام آقاى آقا شیخ حسین مجتهد اهرى دامت افاضاته؛ ابوالحسن الموسوى الاصفهانى».
- «شجره طوبى»، همانند «حدیقة الأحباب» او است.
- «سدرة المنتهى فى دین المصطفى» (رساله عملیه) که در سال ۱۳۶۶ ق. در تبریز به چاپ رسید.
- «شرح رسائل و مکاسب شیخ انصارى»؛
- «مناسک حج»؛
- «اربع مائة»؛ (از فرمودههاى امام صادق علیهالسلام)
- «ردّ بهائیگرى»؛
- «آیا قرآن قابل ایراد است؟».
فعالیتهای اجتماعی و سیاسی
آیت الله آقا نجفى اهرى پس از ۳۶ سال تحصیل و تفقّه در دین و رسیدن به جایگاه رفیع اجتهاد و کسب اجازات علمى و فقهى، در سن ۶۷ سالگى به سال (۱۳۴۹ هـ.ق) براى هدایت مردم به دیار خویش بازگشت تا مصداق «آیه نَفْر» (توبه، ۱۲۲) گردد.
آقا نجفى اهرى از آغاز ورود به منطقه ارسباران (اهر) مرجعیت دینى یافت و در کنار اقامه نماز جماعت ظهر و عصر در مسجد سفید (مسجد امام خمینى کنونی) و نماز مغرب و عشاء در مسجد شیخ عماد، مدرسه علوم دینى شمس (مدرسه امام صادق علیهالسلام کنونی) را که به تصرف رژیم منحوس پهلوى درآمده بود، بازپس گرفت و به تربیت شاگردان پرداخت. حاج شیخ علاوه بر بازسازى مدرسه، باقیات و الصالحاتى همچون مرمت و بازسازى مسجد سفید و احداث یک «غسالخانه» در نزدیکى گلزار شهداى اهر از خود به یادگار گذاشت.
در مورد زندگى مبارزاتى آقا نجفى اهرى مى توان به همراهى وى با بزرگان نجف در نهضت مشروطیت، که به رهبرى روحانیان آغاز گردید و همچنین به حمایت همه جانبه او از حضرت امام خمینى در اوائل شکل گیرى نهضت، اشاره کرد. آیت الله اهرى انس و علاقه زیادى به حضرت امام داشت، از نزدیک با ایشان در ارتباط بود و از حرکتهاى حضرت امام قاطعانه پشتیبانى مى کرد. در سال ۱۳۴۳ هـ.ش بود که حضرت امام سخنرانى تاریخى و افشاگرانه خود نسبت به جنایات رژیم سفاک پهلوى و قرارداد ننگین کاپیتولاسیون را ایراد فرمود و به دستگیرى و بازداشت امام انجامید؛ مرحوم آقا نجفى اهرى، شبانه اعلامیه اى صادر فرمود و ضمن محکوم کردن دستگیرى امام، مردم را دعوت به قیام کرد و مهاجرت خود را به تهران به اطلاع عموم رساند.
اعلامیه هاى شیخ اهرى شبانه در کوچه و بازار نصب شد و صبح آن روز شور و غوغاى عجیبى بین مردم راه افتاد. آقا نجفى اهرى در مقابل صفوف به هم فشرده مردم تا دروازه شهر اهر حرکت کرد و از آنجا با بدرقه مردم به همراهى آیت الله سید جعفر بنى هاشمى اهرى جهت اعتراض به بازداشت حضرت امام، به تهران عزیمت کرد و به مجمع بزرگ روحانیان طراز اول ایران (حضرات آیات عظام: گلپایگانى، مرعشى نجفى، میلانى، مرتضی پسندیده، شهید صدوقى و دستغیب و...) که در باغ ملک تشکیل شده بود، پیوست. آنان مدت پانزده شبانهروز مشغول برنامهریزى جهت آزادى حضرت امام بودند و اعلامیه هاى کوبنده اى در همین زمینه صادر مى کردند. متن این اعلامیه ها با امضاء نزدیک به پنجاه نفر از بزرگان در بعضى از اسناد و کتب به ثبت رسیده است. همه روزه نماز جماعت به امامت آقا نجفى اهرى برگزار مى گردید تا این که یک شب به طور ناگهانى برق منطقه خاموش شد و در تاریکى، چهار جیپ ارتشى وارد باغ شدند و آقا نجفى اهرى را دستگیر و به ساواک انتقال دادند. پس از بازجوئى هاى انجام شده، او را چشم بسته به تبریز فرستادند و بالاخره پافشارى روحانیان و مردم موجب آزادى حضرت امام شد و امام بعد از آزادى طى تلگراف جداگانه اى از آقا نجفى اهرى تشکر و قدردانى کرد.
اخلاق و سیره
اخلاق پسندیده و فضائل انسانى آقا نجفى اهرى زبانزد خاص و عام بود. معظمله به تواضع، حلم، عفو و گذشت، سعه صدر، مدارا و خوشبرخوردى، احترام به کوچک و بزرگ، احساس مسئولیت، همیارى و دستگیرى از فقرا و محرومان و دیگر صفات کریمه معروف بود. درِ خانه اش همواره به روى مراجعین باز بود و هر کس به حضورش مى رسید، بىبهره بازنمى گشت.
محفل او مجلس انس با قرآن و حدیث بود. نه کسى از دیدار او دلتنگ مى شد و نه او از کثرت سئوال و جواب ابراز خستگى مى کرد. هر چند از او مى خواستند، مطلب را تکرار مى کرد. عشق و علاقه بىاندازه اى به اهل بیت عصمت و طهارت - خاصه حضرت سیدالشهداء علیهالسلام و عزادارى او - داشت.
وفات
مرحوم آیت الله شیخ حسین نجفى اهرى، سرانجام بعد از ۱۰۴ سال عمر بابرکت و صرف آن در جلب رضاى خالق متعال و خدمت براى اعتلاى اسلام و مسلمین، در سال ۱۳۸۶ قمری (۲۳ بهمن ۱۳۴۵ شمسی) در اهر دار فانی را وداع گفت. پیکر مطهر ایشان به قم انتقال یافت و به سوى حرم حضرت معصومه سلام الله علیها تشییع و در مقبره ابوحسین (قبرستان نو) به خاک سپرده شد.
منابع
- "حاج شیخ حسین نجفى اهرى"، ستارگان حرم، سید شهابالدین حسینى اهرى، جلد ۶.
