حسین بن احمد براقی: تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
|||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | ''' | + | '''«سید حسین بن احمد بَراقی»''' (۱۲۶۱-۱۳۳۲ ق)، مورّخ و رجالشناس [[شیعه|شیعی]] عراقی است. وى در [[تاریخ|تاریخ]] و علم انساب و [[علم رجال|رجال]] صاحبنظر بود و مجموعهى بزرگى از وقایع تاریخى را که در طول زندگى شاهد آن بود، گرد آورد و آثار متعددی در این زمینه تألیف نمود. کتاب «تاریخ الکوفة» از مهمترین آثار اوست. |
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
||نام کامل = '''سید حسین بن احمد بَراقی''' | ||نام کامل = '''سید حسین بن احمد بَراقی''' | ||
| سطر ۱۲: | سطر ۱۲: | ||
}} | }} | ||
==ولادت و خاندان== | ==ولادت و خاندان== | ||
| − | سید حسین بن احمد بن اسماعیل بن زینى حسنى نجفى در سال ۱۲۶۱ هجری در بَراق یکی از ۴ محله معروف [[نجف|نجف]] اشرف در خانوادهای اهل علم دیده به جهان گشود. نیای بزرگ او سید اسماعیل و خانوادهاش که به «حسنی» معروف و اهل علم و [[تقوا]] بودند، در اواخر سده ۱۲ قمری از اطراف [[بغداد]] به نجف کوچیدند و در محله براق سکنی گزیدند | + | سید حسین بن احمد بن اسماعیل بن زینى حسنى نجفى در سال ۱۲۶۱ هجری در بَراق یکی از ۴ محله معروف [[نجف|نجف]] اشرف در خانوادهای اهل علم دیده به جهان گشود. نسب او به [[زید بن الحسن]] (فرزند [[امام حسن]] علیهالسلام) می رسد. |
| + | |||
| + | نیای بزرگ او سید اسماعیل و خانوادهاش که به «حسنی» معروف و اهل علم و [[تقوا]] بودند، در اواخر سده ۱۲ قمری از اطراف [[بغداد]] به نجف کوچیدند و در محله براق سکنی گزیدند. | ||
==فعالیتهای علمی== | ==فعالیتهای علمی== | ||
| − | حسین بن احمد براقی از دوران کودکی نزد دانشمندان و ادیبان به تحصیل پرداخت و در جوانی به سلک اهل علم درآمد. به [[تاریخ]] به ویژه تاریخ [[عراق]] سخت دلبسته بود و برای آگاهی از حوادث تاریخی و نیز کسب اطلاعات با استادان و آگاهان الفت و مراوده داشت. همچنین به مطالعه کتب تاریخی اهتمام بسیار می ورزید. بسیاری از کتاب ها را استنساخ می کرد و [[نسخه خطی| | + | حسین بن احمد براقی از دوران کودکی نزد دانشمندان و ادیبان به تحصیل پرداخت و در جوانی به سلک اهل علم درآمد. او به [[تاریخ]] به ویژه تاریخ [[عراق]] سخت دلبسته بود و برای آگاهی از حوادث تاریخی و نیز کسب اطلاعات با استادان و آگاهان الفت و مراوده داشت. همچنین به مطالعه کتب تاریخی اهتمام بسیار می ورزید. بسیاری از کتاب ها را [[استنساخ]] می کرد و [[نسخه خطی|نسخههای خطی]] بعضی از کتاب های نایاب که به خط او نوشته شده تا این اواخر در کتابخانههای [[نجف]] موجود بوده است. |
| − | وى با دانشمندان مىنشست و به مجالس علما و خبرگان سالخورده رفت و آمد مىکرد و از گفتوگوهاى آنان بهره مىجست و این، علاوه بر همه مطالبى بود که با سؤال کردن، بر آنها اطلاع مىیافت. هر حادثهاى که در اطرافش رخ مىداد، توجه او را به خود جلب مىکرد و با اطلاع کامل، آنها را مىنوشت؛ افزون بر اینها، بیشتر اخبار مختلفى را که از کشورهاى دور به او مىرسید، یادداشت مىکرد تا مطلبى را از دست ندهد. او از عمر طولانى برخوردار بود و از دوران جوانى به تألیف اشتغال داشت و از جملهى مورخانى بود که بهطور کلى به تاریخ کوفه خدمت کردند و آن را بر اساس رویدادهایى که خود شاهد بودند و از آن آگاهى یافتند و نیز بر پایه آنچه از میان کتابها و آثار به دست آوردند، نوشتند. | + | وى با دانشمندان مىنشست و به مجالس علما و خبرگان سالخورده رفت و آمد مىکرد و از گفتوگوهاى آنان بهره مىجست و این، علاوه بر همه مطالبى بود که با سؤال کردن، بر آنها اطلاع مىیافت. هر حادثهاى که در اطرافش رخ مىداد، توجه او را به خود جلب مىکرد و با اطلاع کامل، آنها را مىنوشت؛ افزون بر اینها، بیشتر اخبار مختلفى را که از کشورهاى دور به او مىرسید، یادداشت مىکرد تا مطلبى را از دست ندهد. او از عمر طولانى برخوردار بود و از دوران جوانى به تألیف اشتغال داشت و از جملهى مورخانى بود که بهطور کلى به تاریخ [[کوفه]] خدمت کردند و آن را بر اساس رویدادهایى که خود شاهد بودند و از آن آگاهى یافتند و نیز بر پایه آنچه از میان کتابها و آثار به دست آوردند، نوشتند. |
| − | براقى، به جمعآورى و بررسى کتابها، بهویژه کتابهاى تاریخى پرداخت، ولى مساعد نبودن حال و تنگدستى، او را از رسیدن به این مهم بازداشت، لذا به بازنویسى کتابهاى مورد نیاز و حتى بعضى از کتابهاى چاپشده روى آورد، چون نمىتوانست آنها را خریدارى کند. به تنهایى کتابخانهى کوچکى تأسیس کرد که داراى بعضى از آثار مهم و کمیاب بود. بازنویسى کتابها، براى او فایدهى دو جانبه داشت، زیرا تمامى کتابهایى را که بازنویسى کرده بود، به دقت مطالعه مىکرد و بدین ترتیب، بنیهى تاریخى او تقویت مىشد. علاوه بر این، وى در کتابخانهها که در عصر او بسیار بود، بر تعدادى کتابهاى ارزشمند چاپى و خطى آگاهى یافت و همه این کتابها را با جدیت مطالعه کرد؛ تا آنجایى که حقایق تاریخى بسیارى، از کتابهاى [[فقه]] و [[حدیث|حدیث]] و [[علم رجال|رجال]] که گمان وجود مطالب تاریخی در آنها نمىرود، به دست آورد و این، بر کوشش بسیار و اراده استوار او دلالت دارد. همچنین مسافرت در منطقه وسیعى از اطراف و اکناف [[عراق]] برایش میسر شد و بسیارى از آثار باقىماندهى عراق قدیم را مشاهده کرد | + | براقى، به جمعآورى و بررسى کتابها، بهویژه کتابهاى تاریخى پرداخت، ولى مساعد نبودن حال و تنگدستى، او را از رسیدن به این مهم بازداشت، لذا به بازنویسى کتابهاى مورد نیاز و حتى بعضى از کتابهاى چاپشده روى آورد، چون نمىتوانست آنها را خریدارى کند. او به تنهایى کتابخانهى کوچکى تأسیس کرد که داراى بعضى از آثار مهم و کمیاب بود. بازنویسى کتابها، براى او فایدهى دو جانبه داشت، زیرا تمامى کتابهایى را که بازنویسى کرده بود، به دقت مطالعه مىکرد و بدین ترتیب، بنیهى تاریخى او تقویت مىشد. علاوه بر این، وى در کتابخانهها که در عصر او بسیار بود، بر تعدادى کتابهاى ارزشمند چاپى و خطى آگاهى یافت و همه این کتابها را با جدیت مطالعه کرد؛ تا آنجایى که حقایق تاریخى بسیارى، از کتابهاى [[فقه]] و [[حدیث|حدیث]] و [[علم رجال|رجال]] که گمان وجود مطالب تاریخی در آنها نمىرود، به دست آورد و این، بر کوشش بسیار و اراده استوار او دلالت دارد. همچنین مسافرت در منطقه وسیعى از اطراف و اکناف [[عراق]] برایش میسر شد و بسیارى از آثار باقىماندهى عراق قدیم را مشاهده کرد. |
| − | |||
| − | |||
| − | + | از آنجا که براقى قصد داشت تاریخ عراق پس از فروپاشى حکومت [[حکومت بنی عباس|عباسیان]] را مفصل بنویسد، ناچار شد به زبان فارسی روى آورد؛ بدین جهت، به بررسى کتابهاى فارسی بهمنظور استفاده از مطالبى که دربارهى تاریخ عراق در این کتابها نوشته شده بود، پرداخت. بهطور کلى، وى بیشتر به تاریخ اهمیت مىداد و به همین علت، در آن صاحبنظر و متخصص شد و بهجز علم انساب و رجال، آن هم به سبب ارتباط آن دو با تاریخ، به هیچ علم دیگرى توجه نداشت. براقى، از قدرت حافظه، خوشفکرى، حضور ذهن، دقت، تحقیق و بررسى و بهطور کلى تمام ویژگىهایى که یک مورخ خوب باید داشته باشد، برخوردار بود. | |
| + | ==آثار و تألیفات== | ||
| + | [[پرونده:براقی.jpg|thumb|left|220px|تاریخ الکوفة؛ یکی از آثار سید حسین براقی و ترجمه فارسی آن]] | ||
تألیفات براقی حدود هشتاد اثر و بیشتر در [[تاریخ]] و [[علم رجال|رجال]] است. او در بعضی از کتابهای خود نکات تازه ای مطرح کرده است. [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|آقابزرگ طهرانی]]، به گفته خودش، همه تألیفات او را دیده است. این آثار، نتیجهى تحقیقات و بررسىهایى است که وى در دوران زندگى خود انجام داده و بهطور کلى مطالب تاریخى فراوانى را همانطور که بوده، در آثارش نقل کرده است. آثار او همچون بسیارى از کتابهاى قدیمى، داراى بىنظمى و عدم فصلبندى است؛ با وجود این، از آنجا که فواید مهمى در آثار و کتابهاى ارزشمند او وجود دارد، این کاستىها از منزلت آنها نمىکاهند. بعضی از آثار او عبارتند از: | تألیفات براقی حدود هشتاد اثر و بیشتر در [[تاریخ]] و [[علم رجال|رجال]] است. او در بعضی از کتابهای خود نکات تازه ای مطرح کرده است. [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|آقابزرگ طهرانی]]، به گفته خودش، همه تألیفات او را دیده است. این آثار، نتیجهى تحقیقات و بررسىهایى است که وى در دوران زندگى خود انجام داده و بهطور کلى مطالب تاریخى فراوانى را همانطور که بوده، در آثارش نقل کرده است. آثار او همچون بسیارى از کتابهاى قدیمى، داراى بىنظمى و عدم فصلبندى است؛ با وجود این، از آنجا که فواید مهمى در آثار و کتابهاى ارزشمند او وجود دارد، این کاستىها از منزلت آنها نمىکاهند. بعضی از آثار او عبارتند از: | ||
| − | #تاریخ الکوفة یا عقد اللؤلؤ و المرجان فی تحدید ارض کوفان و من سکن فیها من القبائل و العربان، از مهمترین آثار او در تاریخ شهر [[کوفه|کوفه]] است. | + | #تاریخ الکوفة یا عقد اللؤلؤ و المرجان فی تحدید ارض کوفان و من سکن فیها من القبائل و العربان، که از مهمترین آثار او در تاریخ شهر [[کوفه|کوفه]] است. |
| − | #بهجة المؤمنین فی احوال الاوّلین والآخرین، یک دوره تاریخ عمومی تا عصر مؤلف در ۴ | + | #بهجة المؤمنین فی احوال الاوّلین والآخرین، یک دوره تاریخ عمومی تا عصر مؤلف (در ۴ جلد) |
| − | #الجوهرة الزاهرة فی فضل کربلا و من | + | #الجوهرة الزاهرة فی فضل کربلا و من حلّ فیها من العترة الطاهرة، حاوى مطالبى تاریخى درباره [[کربلا|کربلا]] |
| − | #السرّ المکنون فی الغائب | + | #السرّ المکنون فی الغائب المصون، در پاسخ به افرادى است که زمان ظهور [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام مهدى]](علیهالسلام) را معین کردهاند. |
| − | #النّخبة الجلیّه فی احوال الوهّابیّة، در باب تاریخ پیدایش [[وهابیت]] و رخدادهای مربوط به آنان در عراق. | + | #النّخبة الجلیّه فی احوال الوهّابیّة، در باب تاریخ پیدایش [[وهابیت]] و رخدادهای مربوط به آنان در [[عراق]]. |
| − | # تاریخ النجف یا الیتیمة الغرویة فی الأرض المبارکة | + | [[پرونده:Tn.jpg|thumb|left|200px|تاریخ النجف؛ یکی از آثار سید حسین براقی]] |
| + | #تاریخ النجف یا الیتیمة الغرویة فی الأرض المبارکة الزکیة، در زمینه تاریخ [[نجف]] است. | ||
#قلائد الدّرر والمرجان فیما جری فی السنین من طوارق الحدثان، در تاریخ | #قلائد الدّرر والمرجان فیما جری فی السنین من طوارق الحدثان، در تاریخ | ||
| − | #براقیّة السّیرة فی | + | #براقیّة السّیرة فی تحدیر الحیرة، در تاریخ [[حیره]] و آثار قدیم عراق |
#السیرة البراقیّة فی رد صاحب النفحة العنبریّة، در علم انساب | #السیرة البراقیّة فی رد صاحب النفحة العنبریّة، در علم انساب | ||
#رسالة فی السهو و النسیان و هل ثبتا للنبى(صلی الله علیه وآله) | #رسالة فی السهو و النسیان و هل ثبتا للنبى(صلی الله علیه وآله) | ||
| سطر ۴۲: | سطر ۴۵: | ||
#اکبر المقال فی مشاهیر الرجال | #اکبر المقال فی مشاهیر الرجال | ||
#السِرّ المکنون فی الغائب المصون | #السِرّ المکنون فی الغائب المصون | ||
| − | #تغییر الاحکام فی مَن | + | #تغییر الاحکام فی مَن عَبَدَ الاصنام. |
==وفات== | ==وفات== | ||
| − | براقی در حدود سال ۱۳۲۰ قمری به سبب برخی بیمهریها، از [[نجف]] به قریه | + | سید حسین بن احمد براقی در حدود سال ۱۳۲۰ قمری به سبب برخی بیمهریها، از [[نجف]] به قریه لُهَیْبات -از نواحی [[حیره|حیره]]- مهاجرت کرد و تا پایان عمر در نهایت تنگدستی در آنجا به تتبع و تحقیق پرداخت. او سرانجام در سال ۱۳۳۲ قمری همانجا دیده از جهان فرو بست و جنازه او را در نجف اشرف در خانه خودش به خاک سپردند. |
==منابع== | ==منابع== | ||
| سطر ۵۴: | سطر ۵۷: | ||
==آرشیو عکس و تصویر== | ==آرشیو عکس و تصویر== | ||
<gallery mode="packed" heights="170"> | <gallery mode="packed" heights="170"> | ||
| − | پرونده: | + | پرونده:| |
</gallery> | </gallery> | ||
[[رده:علمای قرن چهاردهم|براقی،سید حسین]] | [[رده:علمای قرن چهاردهم|براقی،سید حسین]] | ||
| + | [[رده:علماء شیعه]] | ||
[[رده:رجالیون]] | [[رده:رجالیون]] | ||
| + | [[رده:تاریخ نویسان]] | ||
| + | [[رده:کتابشناسان]] | ||
[[رده:مدفونین در نجف]] | [[رده:مدفونین در نجف]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۷
«سید حسین بن احمد بَراقی» (۱۲۶۱-۱۳۳۲ ق)، مورّخ و رجالشناس شیعی عراقی است. وى در تاریخ و علم انساب و رجال صاحبنظر بود و مجموعهى بزرگى از وقایع تاریخى را که در طول زندگى شاهد آن بود، گرد آورد و آثار متعددی در این زمینه تألیف نمود. کتاب «تاریخ الکوفة» از مهمترین آثار اوست.
| نام کامل | سید حسین بن احمد بَراقی |
| زادروز | ۱۲۶۱ قمری |
| زادگاه | نجف |
| وفات | ۱۳۳۲ قمری |
| مدفن | نجف |
|
| |
|
| |
| آثار |
تاریخ الکوفة، قلائد الدّرر والمرجان، بهجةالمؤمنین فی احوال الاوّلین والآخرین، الدرة البهیة و الروضة المضیة، تاریخ النجف،... |
ولادت و خاندان
سید حسین بن احمد بن اسماعیل بن زینى حسنى نجفى در سال ۱۲۶۱ هجری در بَراق یکی از ۴ محله معروف نجف اشرف در خانوادهای اهل علم دیده به جهان گشود. نسب او به زید بن الحسن (فرزند امام حسن علیهالسلام) می رسد.
نیای بزرگ او سید اسماعیل و خانوادهاش که به «حسنی» معروف و اهل علم و تقوا بودند، در اواخر سده ۱۲ قمری از اطراف بغداد به نجف کوچیدند و در محله براق سکنی گزیدند.
فعالیتهای علمی
حسین بن احمد براقی از دوران کودکی نزد دانشمندان و ادیبان به تحصیل پرداخت و در جوانی به سلک اهل علم درآمد. او به تاریخ به ویژه تاریخ عراق سخت دلبسته بود و برای آگاهی از حوادث تاریخی و نیز کسب اطلاعات با استادان و آگاهان الفت و مراوده داشت. همچنین به مطالعه کتب تاریخی اهتمام بسیار می ورزید. بسیاری از کتاب ها را استنساخ می کرد و نسخههای خطی بعضی از کتاب های نایاب که به خط او نوشته شده تا این اواخر در کتابخانههای نجف موجود بوده است.
وى با دانشمندان مىنشست و به مجالس علما و خبرگان سالخورده رفت و آمد مىکرد و از گفتوگوهاى آنان بهره مىجست و این، علاوه بر همه مطالبى بود که با سؤال کردن، بر آنها اطلاع مىیافت. هر حادثهاى که در اطرافش رخ مىداد، توجه او را به خود جلب مىکرد و با اطلاع کامل، آنها را مىنوشت؛ افزون بر اینها، بیشتر اخبار مختلفى را که از کشورهاى دور به او مىرسید، یادداشت مىکرد تا مطلبى را از دست ندهد. او از عمر طولانى برخوردار بود و از دوران جوانى به تألیف اشتغال داشت و از جملهى مورخانى بود که بهطور کلى به تاریخ کوفه خدمت کردند و آن را بر اساس رویدادهایى که خود شاهد بودند و از آن آگاهى یافتند و نیز بر پایه آنچه از میان کتابها و آثار به دست آوردند، نوشتند.
براقى، به جمعآورى و بررسى کتابها، بهویژه کتابهاى تاریخى پرداخت، ولى مساعد نبودن حال و تنگدستى، او را از رسیدن به این مهم بازداشت، لذا به بازنویسى کتابهاى مورد نیاز و حتى بعضى از کتابهاى چاپشده روى آورد، چون نمىتوانست آنها را خریدارى کند. او به تنهایى کتابخانهى کوچکى تأسیس کرد که داراى بعضى از آثار مهم و کمیاب بود. بازنویسى کتابها، براى او فایدهى دو جانبه داشت، زیرا تمامى کتابهایى را که بازنویسى کرده بود، به دقت مطالعه مىکرد و بدین ترتیب، بنیهى تاریخى او تقویت مىشد. علاوه بر این، وى در کتابخانهها که در عصر او بسیار بود، بر تعدادى کتابهاى ارزشمند چاپى و خطى آگاهى یافت و همه این کتابها را با جدیت مطالعه کرد؛ تا آنجایى که حقایق تاریخى بسیارى، از کتابهاى فقه و حدیث و رجال که گمان وجود مطالب تاریخی در آنها نمىرود، به دست آورد و این، بر کوشش بسیار و اراده استوار او دلالت دارد. همچنین مسافرت در منطقه وسیعى از اطراف و اکناف عراق برایش میسر شد و بسیارى از آثار باقىماندهى عراق قدیم را مشاهده کرد.
از آنجا که براقى قصد داشت تاریخ عراق پس از فروپاشى حکومت عباسیان را مفصل بنویسد، ناچار شد به زبان فارسی روى آورد؛ بدین جهت، به بررسى کتابهاى فارسی بهمنظور استفاده از مطالبى که دربارهى تاریخ عراق در این کتابها نوشته شده بود، پرداخت. بهطور کلى، وى بیشتر به تاریخ اهمیت مىداد و به همین علت، در آن صاحبنظر و متخصص شد و بهجز علم انساب و رجال، آن هم به سبب ارتباط آن دو با تاریخ، به هیچ علم دیگرى توجه نداشت. براقى، از قدرت حافظه، خوشفکرى، حضور ذهن، دقت، تحقیق و بررسى و بهطور کلى تمام ویژگىهایى که یک مورخ خوب باید داشته باشد، برخوردار بود.
آثار و تألیفات
تألیفات براقی حدود هشتاد اثر و بیشتر در تاریخ و رجال است. او در بعضی از کتابهای خود نکات تازه ای مطرح کرده است. آقابزرگ طهرانی، به گفته خودش، همه تألیفات او را دیده است. این آثار، نتیجهى تحقیقات و بررسىهایى است که وى در دوران زندگى خود انجام داده و بهطور کلى مطالب تاریخى فراوانى را همانطور که بوده، در آثارش نقل کرده است. آثار او همچون بسیارى از کتابهاى قدیمى، داراى بىنظمى و عدم فصلبندى است؛ با وجود این، از آنجا که فواید مهمى در آثار و کتابهاى ارزشمند او وجود دارد، این کاستىها از منزلت آنها نمىکاهند. بعضی از آثار او عبارتند از:
- تاریخ الکوفة یا عقد اللؤلؤ و المرجان فی تحدید ارض کوفان و من سکن فیها من القبائل و العربان، که از مهمترین آثار او در تاریخ شهر کوفه است.
- بهجة المؤمنین فی احوال الاوّلین والآخرین، یک دوره تاریخ عمومی تا عصر مؤلف (در ۴ جلد)
- الجوهرة الزاهرة فی فضل کربلا و من حلّ فیها من العترة الطاهرة، حاوى مطالبى تاریخى درباره کربلا
- السرّ المکنون فی الغائب المصون، در پاسخ به افرادى است که زمان ظهور امام مهدى(علیهالسلام) را معین کردهاند.
- النّخبة الجلیّه فی احوال الوهّابیّة، در باب تاریخ پیدایش وهابیت و رخدادهای مربوط به آنان در عراق.
- تاریخ النجف یا الیتیمة الغرویة فی الأرض المبارکة الزکیة، در زمینه تاریخ نجف است.
- قلائد الدّرر والمرجان فیما جری فی السنین من طوارق الحدثان، در تاریخ
- براقیّة السّیرة فی تحدیر الحیرة، در تاریخ حیره و آثار قدیم عراق
- السیرة البراقیّة فی رد صاحب النفحة العنبریّة، در علم انساب
- رسالة فی السهو و النسیان و هل ثبتا للنبى(صلی الله علیه وآله)
- الدرة البهیة و الروضة المضیة، در تاریخ کربلا
- کتاب القریش و احوالهم
- اکبر المقال فی مشاهیر الرجال
- السِرّ المکنون فی الغائب المصون
- تغییر الاحکام فی مَن عَبَدَ الاصنام.
وفات
سید حسین بن احمد براقی در حدود سال ۱۳۲۰ قمری به سبب برخی بیمهریها، از نجف به قریه لُهَیْبات -از نواحی حیره- مهاجرت کرد و تا پایان عمر در نهایت تنگدستی در آنجا به تتبع و تحقیق پرداخت. او سرانجام در سال ۱۳۳۲ قمری همانجا دیده از جهان فرو بست و جنازه او را در نجف اشرف در خانه خودش به خاک سپردند.
منابع
- دانشنامه جهان اسلام، ج۲، مدخل "براقی" از داود الهامی.
- دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله "براقی"، شماره ۴۶۹۱.
آرشیو عکس و تصویر
