واحدی نیشابوری: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(صفحه‌ای تازه حاوی «ابوالحسن على بن احمد واحدی نیشابورى (متوفاى 468 ق)، از مشاهیر فقهاء، ادبا و مفس...» ایجاد کرد)
 
 
سطر ۱: سطر ۱:
ابوالحسن على بن احمد واحدی نیشابورى (متوفاى 468 ق)، از مشاهیر فقهاء، ادبا و مفسرین علماى بزرگ قرن پنجم به شمار مى‌آید.
+
'''«ابوالحسن على بن احمد واحدی نیشابورى»''' (۳۹۸-۴۶۸ ق)، مفسر، [[محدث]] و ادیب بزرگ مسلمان در قرن پنجم هجری بود. واحدی آثار متعددی در زمینه [[علوم قرآن]] و [[تفسیر]] تألیف نمود، که «[[اسباب النزول (واحدی) (کتاب)|اسباب النزول]]» از معروفترین آنهاست.
 +
{{شناسنامه عالم
 +
||نام کامل = على بن احمد واحدی نیشابورى
 +
||تصویر=
 +
||||زادروز = ۳۹۸ قمری
 +
|زادگاه = نیشابور
 +
|وفات =  ۴۶۸ قمری
 +
|مدفن = 
 +
|اساتید =  احمد ثعلبی، احمد بن حسن بن حافظ حيری، محمد بن محمد بن محمش،...
 +
|شاگردان = علی بن محمود نصرآبادی، احمد بن محمد ميدانی، عبدالجبار بن محمد بيهقی، عمر بن عبدالله ارغيانی، احمد بردسيری كرمانی،...
 +
|آثار =  [[اسباب النزول (واحدی) (کتاب)|اسباب النزول]]، تفسیر البسیط، تفسیر الوسیط، الوجیز فى تفسیر القرآن، جامع البیان فى تفسیر القرآن، مقاتل القرآن، مختصر فى علم فضائل القرآن، نفى التحریف عن القرآن الشریف،...
 +
}}
 +
== ولادت ==
 +
ابوالحسن على بن احمد بن محمد بن على متویه نیشابورى، ظاهرا در سال ۳۹۸ قمری در نیشابور متولد شده است. پدرش فردی تاجر و اصالتا اهل ساوه بود.
  
ولادت
+
== تحصیلات و استادان ==
ابوالحسن على بن احمد بن محمد بن على متویه نیشابورى محل تولد ایشان نیشابور بود، اما تاریخ ولادت او ذکر نشده است. پدرانش تاجر بودند، و اصالتا اهل ساوه بود، ایشان برادری داشته که نامش عبدالرحمن بود،
+
حرکت فرهنگی و علمی در قرن پنجم در نیشاپور در [[حدیث]]، [[فقه]]، [[تفسیر]] و علوم دیگر، دوران طلایی خود را می‌گذراند. پرورش واحدی نیشابورى در این شرایط از او انسانی [[محدث]]، [[فقیه]]، ادیب، شاعر، متکلم و مفسر ساخت، که توانست میان علمای برجسته، سرآمد زمان خود گردد.
  
حرکت فرهنگى و علمى در قرن پنجم در نیشابور، دوران طلایى خود را مى‌گذراند، در حدیث، فقه، تفسیر و رشته‌هاى علوم دیگر، علماى بزرگى پرورش یافتند، در حرکت تفسیرى، اهل حدیث و اشاعره، معتزله و شیعه، مفسران بزرگى چون ثعلبى، طوسى و طبرسى و دیگران، تربیت شده تفاسیر مهمى را نگاشتند، حتى، علماى صوفى مسلک و باطنى نیز تفاسیر مهمى مانند حقایق التفسیر ابوعبدالرحمن سلمى و لطائف الإشارات قشیرى را در این قرن ارائه دادند. پرورش واحدى در این شرایط از او انسانى محدث، فقیه، ادیب، شاعر، متکلم و مفسر ساخته بود، که توانست میان علماى برجسته، سرآمد زمان خود گردد.
+
واحدی از احمد ثعلبی صاحب تفسیر «[[الکشف و البیان عن تفسیر القرآن (کتاب)|الکشف و البیان]]»، [[علوم قرآن]]، [[تفسیر]]، [[فقه]]، [[حدیث]] و [[ادبیات عرب|ادبیات]] را فراگرفت.
  
تحصیلات و اساتید
+
احمد بن حسن بن حافظ حيری و محمد بن محمد بن محمش، از دیگر اساتید او بودند.
هر یک از علوم خود را از اساتید فن اخذ نموده بود، فقه، حدیث، ادب، و...، تفسیر را نزد ثعلبى مفسر مشهور، فرا گرفته بود.
 
  
أبي‌بكر أحمد بن أبي علي حسن بن حافظ حيري
+
== شاگردان ==
محمد بن محمد بن محمش بن علي بن أيوب
+
برخی از شاگردان واحدی نیشابورى عبارتند از:
  
شاگردان
+
* علی بن محمود نصرآبادی
علي بن محمود نصرآبادی
+
* احمد بن محمد ميدانی
أحمد بن محمد بن أحمد بن إبراهيم ميداني
+
* عبدالجبار بن محمد بن احمد خواری بيهقی
عبدالجبار بن محمد بن أحمد خواري بيهقي أبي محمد
+
* عمر بن عبدالله بن احمد بن محمد خطيب ارغيانی
عمر بن عبدالله بن أحمد بن محمد خطيب أرغياني أبي عباس
+
* احمد بن رضوان بن عبيدالله بردسيری كرمانی
أحمد بن رضوان بن عبيدالله بردسيري كرماني أبي غانم
 
  
آثار
+
== آثار و تألیفات ==
  
در تفسیر حداقل سه دورۀ البسیط در 16 مجلد، الوسیط در 4 مجلد و الوجیز فى تفسیر القرآن در یک مجلد نگاشته است که بعنوان تفسیر واحدى مشهور شده، یک نسخۀ خطى از تفسیر وجیز در کتابخانۀ مدرسۀ شهید مطهرى تهران به شمارۀ 2062 موجود است. فخر رازى نیز استفادۀ قابل توجهى از تفسیر واحدى نموده است.
+
# [[اسباب النزول (واحدی) (کتاب)|اسباب النزول]]، از میان تألیفات قرآنى واحدی، فقط اسباب النزول به شکل چاپى موجود مى‌باشد.
جامع البیان فى تفسیر القرآن
+
# تفسیر البسیط، در ۱۶ مجلد
الحاوى لجمیع المعانى (احتمال دارد در بردارندۀ مجموعه سه تفسیر وى باشد)،
+
# تفسیر الوسیط، در ۴ مجلد  
مقاتل القرآن (تا پایان قرن هشتم موجود بوده است)،
+
# الوجیز فى تفسیر القرآن، یا «تفسیر واحدى» در ۱ مجلد. [[فخر رازى]] نیز استفادۀ قابل توجهى از تفسیر واحدى نموده است یک [[نسخه خطی|نسخه خطى]] از «تفسیر وجیز» در کتابخانۀ مدرسۀ شهید مطهرى تهران به شمارۀ ۲۰۶۲ موجود است.
مختصر فى علم فضائل القرآن،
+
# جامع البیان فى تفسیر القرآن
رسالة فى شرف علم التفسیر (نسخۀ خطى این رساله در دار الکتب المصریة موجود است.)،
+
# الحاوى لجمیع المعانى (احتمال دارد در بردارندۀ مجموعه سه تفسیر وى باشد)
نفى التحریف عن القرآن الشریف،
+
# مقاتل القرآن (تا پایان قرن هشتم موجود بوده است)
معانى التفسیر،
+
# مختصر فى علم فضائل القرآن
شرح ديوان متنبي
+
# رسالة فى شرف علم التفسیر (نسخه خطى این رساله در دار الکتب المصریة موجود است)
تحبير في أسماء حسنى
+
# نفى التحریف عن القرآن الشریف
مسند التفسیر، نام برد.
+
# معانى التفسیر
 
+
# شرح ديوان متنبّی
از میان تألیفات قرآنى ایشان، فقط اسباب النزول به شکل چاپى موجود مى‌باشد.
+
# تحبير فی أسماء حسنى
 +
# مسند التفسیر.
 +
[[رده:علمای قرن پنجم]][[رده:مفسرین قرآن]][[رده:محدثان]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۷

«ابوالحسن على بن احمد واحدی نیشابورى» (۳۹۸-۴۶۸ ق)، مفسر، محدث و ادیب بزرگ مسلمان در قرن پنجم هجری بود. واحدی آثار متعددی در زمینه علوم قرآن و تفسیر تألیف نمود، که «اسباب النزول» از معروفترین آنهاست.

نام کامل على بن احمد واحدی نیشابورى
زادروز ۳۹۸ قمری
زادگاه نیشابور
وفات ۴۶۸ قمری

Line.png

اساتید

احمد ثعلبی، احمد بن حسن بن حافظ حيری، محمد بن محمد بن محمش،...

شاگردان

علی بن محمود نصرآبادی، احمد بن محمد ميدانی، عبدالجبار بن محمد بيهقی، عمر بن عبدالله ارغيانی، احمد بردسيری كرمانی،...

آثار

اسباب النزول، تفسیر البسیط، تفسیر الوسیط، الوجیز فى تفسیر القرآن، جامع البیان فى تفسیر القرآن، مقاتل القرآن، مختصر فى علم فضائل القرآن، نفى التحریف عن القرآن الشریف،...

ولادت

ابوالحسن على بن احمد بن محمد بن على متویه نیشابورى، ظاهرا در سال ۳۹۸ قمری در نیشابور متولد شده است. پدرش فردی تاجر و اصالتا اهل ساوه بود.

تحصیلات و استادان

حرکت فرهنگی و علمی در قرن پنجم در نیشاپور در حدیث، فقه، تفسیر و علوم دیگر، دوران طلایی خود را می‌گذراند. پرورش واحدی نیشابورى در این شرایط از او انسانی محدث، فقیه، ادیب، شاعر، متکلم و مفسر ساخت، که توانست میان علمای برجسته، سرآمد زمان خود گردد.

واحدی از احمد ثعلبی صاحب تفسیر «الکشف و البیان»، علوم قرآن، تفسیر، فقه، حدیث و ادبیات را فراگرفت.

احمد بن حسن بن حافظ حيری و محمد بن محمد بن محمش، از دیگر اساتید او بودند.

شاگردان

برخی از شاگردان واحدی نیشابورى عبارتند از:

  • علی بن محمود نصرآبادی
  • احمد بن محمد ميدانی
  • عبدالجبار بن محمد بن احمد خواری بيهقی
  • عمر بن عبدالله بن احمد بن محمد خطيب ارغيانی
  • احمد بن رضوان بن عبيدالله بردسيری كرمانی

آثار و تألیفات

  1. اسباب النزول، از میان تألیفات قرآنى واحدی، فقط اسباب النزول به شکل چاپى موجود مى‌باشد.
  2. تفسیر البسیط، در ۱۶ مجلد
  3. تفسیر الوسیط، در ۴ مجلد
  4. الوجیز فى تفسیر القرآن، یا «تفسیر واحدى» در ۱ مجلد. فخر رازى نیز استفادۀ قابل توجهى از تفسیر واحدى نموده است یک نسخه خطى از «تفسیر وجیز» در کتابخانۀ مدرسۀ شهید مطهرى تهران به شمارۀ ۲۰۶۲ موجود است.
  5. جامع البیان فى تفسیر القرآن
  6. الحاوى لجمیع المعانى (احتمال دارد در بردارندۀ مجموعه سه تفسیر وى باشد)
  7. مقاتل القرآن (تا پایان قرن هشتم موجود بوده است)
  8. مختصر فى علم فضائل القرآن
  9. رسالة فى شرف علم التفسیر (نسخه خطى این رساله در دار الکتب المصریة موجود است)
  10. نفى التحریف عن القرآن الشریف
  11. معانى التفسیر
  12. شرح ديوان متنبّی
  13. تحبير فی أسماء حسنى
  14. مسند التفسیر.
مسابقه از خطبه ۸۳ نهج البلاغه