حبیب الله ذوالفنون: تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
|||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | + | '''«حبیبالله سلطانآبادی عراقی»''' معروف به '''«ذوالفُنون»''' (۱۳۲۶-۱۲۳۹ ش)، منجّم، ریاضیدان و مستخرج تقویم در دوره معاصر و از شاگردان [[میرزا حبیب الله رشتی|میرزا حبیبالله رشتی]] و [[جهانگیر خان قشقایی|جهانگیرخان قشقایی]] بود. وی در علوم [[حکمت]]، [[فقه]]، [[تفسیر]]، [[ریاضیات]] و [[علم هیئت|هیئت]] و نجوم، استاد بود و آنها را تدریس میکرد. | |
| − | + | {{شناسنامه عالم | |
| − | + | ||نام کامل = حبیبالله سلطانآبادی (ذوالفنون) | |
| + | ||تصویر=[[پرونده:Zolfonun.jpg |۲۲۰px|center]] | ||
| + | ||||زادروز = ۱۲۳۹ شمسی | ||
| + | |زادگاه = اراک | ||
| + | |وفات = ۱۳۲۶ شمسی | ||
| + | |مدفن = شهر ری، امامزاده عبدالله | ||
| + | |اساتید = [[میرزا حبیب الله رشتی|میرزا حبیبالله رشتی]]، [[جهانگیر خان قشقایی|جهانگیرخان قشقایی]]، [[میرزا حسن کرمانشاهی]]،... | ||
| + | |شاگردان = [[ابوالحسن شعرانی]]،... | ||
| + | |آثار = حرکت قمر، تفسیر قرآن، دیوان اشعار،... | ||
| + | }} | ||
| + | ==تحصیل و استادان== | ||
| + | حبیب الله ذوالفنون فرزند محمدجعفر اراکی در سال ۱۲۳۹ شمسی (۱۲۷۸ ق) در شهر اراک متولد شد. او به مدت بیست سال، بدون آن که استاد معیّنی داشته باشد به تحصیل علوم مختلف پرداخت. | ||
| − | + | ذوالفنون سپس به [[نجف]] رفت و مدت ده سال به فراگیری زبان عربی و علوم دینی به ویژه [[تفسیر قرآن]]، همت گماشت. او در نجف به مجلس درس استادانی همچون [[میرزا حبیب الله رشتی]]، [[محمد فاضل شرابیانی|محمد فاضل شرابیانی]]، [[میرزا حسین خلیلی تهرانی|میرزا حسین خلیلی]] و [[سید مرتضی کشمیری]] پیوست. | |
| − | + | وی سپس به [[ایران]] بازگشت و یک چند در بوشهر و [[شیراز]] و [[اصفهان]] گذراند و در اصفهان از حوزه درس بزرگانی چون [[جهانگیر خان قشقایی|میرزا جهانگیرخان قشقایی]]، [[میرزا حسن کرمانشاهی]] و [[ملا فتحعلی سلطان آبادی|آخوند ملافتحعلی اراکی]] بهرهمند گردید. ذوالفنون سپس به [[تهران]] کوچید و تا پایان عمر در این شهر به سر برد. | |
| − | == منابع == | + | ==فعالیتهای علمی== |
| − | *مظفر | + | استاد ذوالفنون به تحصیل و مطالعه در [[علم هیئت|علم نجوم]] و ستاره شناسی و علوم نزدیک به آن علاقه بسیاری نشان داده و پس از سالها مطالعه و تتبع در علم نجوم، پیشرفت قابل توجهی کرده و در ردیف بزرگترین دانشمندان عصر خود قرار گرفت. ایشان درباره حرکت ماه به کشفیاتی جدید دست یافت و در این راستا جدول نجومی پیشرفته ای ترسیم کرد که حاصل بیش از چهل سال مطالعه و بررسی علمی و فکری او در علم نجوم بود. ذوالفنون عراقی، مُنجّمی فاضل و مُستخرج تقویم بود و تقویم استخراجی ذوالفنون تا چندین سال در سالنامه پارس، چاپ و منتشر میشد. |
| + | |||
| + | ذوالفنون که علاوه بر نجوم، در رشته [[ریاضی|ریاضیات]] و هندسه هم تبحر قابل توجهی پیدا کرده بود، در زمینه "تناسب مکعبات" هم به نظریات نوینی دست یافته و دیدگاههای ایشان در این باره مدتها مورد توجه و عنایت اساتید علم ریاضی و مهندسی بود. | ||
| + | |||
| + | حبیب الله ذوالفنون چندی در «دارالمعلمین مرکزی» و مدرسه عالی سپهسالار، علوم [[ریاضی]]، مثلثات کروی، [[علم هیئت]] و نجوم را تدریس کرد. ذوالفنون به همراه [[غلامحسین رهنما|میرزا غلامحسین رهنما]]، استاد عبدالعظیم قریب، [[شیخ محمدحسین فاضل تونی|فاضل تونی]]، عباس اقبال آشتیانی و عباسقلی خان قریب که از اساتید سرآمد آن روزگار به شمار می رفتند، اولین مدرسان و اساتید این مرکز (دارالمعلمین مرکزی) بودند. ذوالفنون در دانشسرای عالی و دانشکده الهیات دانشگاه [[تهران]] هم این علوم را تدریس می کرد. | ||
| + | |||
| + | از استاد حبیب الله ذوالفنون آثاری را نیز از خود به یادگار گذاشت که «حرکت قَمَر» از آن جمله است. در زمینه [[تفسیر قرآن|تفسیر قرآن]] نیز اثری به زبان فارسی چاپ و منتشر شده است. او همچنین به دو زبان فارسی و عربی [[شعر]] میسرود و صاحب «[[دیوان (شعر)|دیوان]] اشعار» است. | ||
| + | |||
| + | ==وفات== | ||
| + | مرحوم حبیب الله ذوالفنون عراقی، سرانجام در سوم دی ماه ۱۳۲۶ شمسی (برابر با ۱۳۶۷ ق) در ۸۷ سالگی درگذشت و در جوار امامزاده عبدالله در شهر ری به خاک سپرده شد. | ||
| + | |||
| + | ==منابع== | ||
| + | |||
| + | *سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران، حسن سادات ناصری، بخش ۱، تهران، فرهنگ و هنر، ۱۳۵۳، ص۳۶۳. | ||
| + | *نامداران اراک، حسن صدیق، بی جا، بی نا، ۱۳۷۲، ص۸۲. | ||
| + | *زندگینامه مشاهیر رجال پزشکی معاصر ایران، محمدمهدی موحدی، تهران، علوم و فنون، ۱۳۷۱، ج۱، ص۲۴۹–۲۵۱. | ||
| + | *گفتارهایی درباره چندتن از رجال ادب و تاریخ ایران، قاسم صافی، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۵۷، ص۱۳۶-۱۳۷. | ||
| + | *"شیخ حبیبالله ذوالفنون"، مظفر شاهدی، [http://www.iichs.org/index.asp?id=417&doc_cat=7 مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران]، تاریخ بازیابی: ۹ آذرماه ۱۳۹۲. | ||
| + | *پایگاه ساعت و تقویم روز ایران. | ||
| + | |||
| + | [[رده:علمای معاصر]] | ||
| + | [[رده:ریاضیدانان]] | ||
| + | [[رده:منجمان]] | ||
[[رده:مدرسین دانشگاه]] | [[رده:مدرسین دانشگاه]] | ||
| + | [[رده:شعرای پارسی گوی معاصر]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۵
«حبیبالله سلطانآبادی عراقی» معروف به «ذوالفُنون» (۱۳۲۶-۱۲۳۹ ش)، منجّم، ریاضیدان و مستخرج تقویم در دوره معاصر و از شاگردان میرزا حبیبالله رشتی و جهانگیرخان قشقایی بود. وی در علوم حکمت، فقه، تفسیر، ریاضیات و هیئت و نجوم، استاد بود و آنها را تدریس میکرد.
 | |
| نام کامل | حبیبالله سلطانآبادی (ذوالفنون) |
| زادروز | ۱۲۳۹ شمسی |
| زادگاه | اراک |
| وفات | ۱۳۲۶ شمسی |
| مدفن | شهر ری، امامزاده عبدالله |
|
| |
| اساتید |
میرزا حبیبالله رشتی، جهانگیرخان قشقایی، میرزا حسن کرمانشاهی،... |
| شاگردان |
ابوالحسن شعرانی،... |
| آثار |
حرکت قمر، تفسیر قرآن، دیوان اشعار،... |
تحصیل و استادان
حبیب الله ذوالفنون فرزند محمدجعفر اراکی در سال ۱۲۳۹ شمسی (۱۲۷۸ ق) در شهر اراک متولد شد. او به مدت بیست سال، بدون آن که استاد معیّنی داشته باشد به تحصیل علوم مختلف پرداخت.
ذوالفنون سپس به نجف رفت و مدت ده سال به فراگیری زبان عربی و علوم دینی به ویژه تفسیر قرآن، همت گماشت. او در نجف به مجلس درس استادانی همچون میرزا حبیب الله رشتی، محمد فاضل شرابیانی، میرزا حسین خلیلی و سید مرتضی کشمیری پیوست.
وی سپس به ایران بازگشت و یک چند در بوشهر و شیراز و اصفهان گذراند و در اصفهان از حوزه درس بزرگانی چون میرزا جهانگیرخان قشقایی، میرزا حسن کرمانشاهی و آخوند ملافتحعلی اراکی بهرهمند گردید. ذوالفنون سپس به تهران کوچید و تا پایان عمر در این شهر به سر برد.
فعالیتهای علمی
استاد ذوالفنون به تحصیل و مطالعه در علم نجوم و ستاره شناسی و علوم نزدیک به آن علاقه بسیاری نشان داده و پس از سالها مطالعه و تتبع در علم نجوم، پیشرفت قابل توجهی کرده و در ردیف بزرگترین دانشمندان عصر خود قرار گرفت. ایشان درباره حرکت ماه به کشفیاتی جدید دست یافت و در این راستا جدول نجومی پیشرفته ای ترسیم کرد که حاصل بیش از چهل سال مطالعه و بررسی علمی و فکری او در علم نجوم بود. ذوالفنون عراقی، مُنجّمی فاضل و مُستخرج تقویم بود و تقویم استخراجی ذوالفنون تا چندین سال در سالنامه پارس، چاپ و منتشر میشد.
ذوالفنون که علاوه بر نجوم، در رشته ریاضیات و هندسه هم تبحر قابل توجهی پیدا کرده بود، در زمینه "تناسب مکعبات" هم به نظریات نوینی دست یافته و دیدگاههای ایشان در این باره مدتها مورد توجه و عنایت اساتید علم ریاضی و مهندسی بود.
حبیب الله ذوالفنون چندی در «دارالمعلمین مرکزی» و مدرسه عالی سپهسالار، علوم ریاضی، مثلثات کروی، علم هیئت و نجوم را تدریس کرد. ذوالفنون به همراه میرزا غلامحسین رهنما، استاد عبدالعظیم قریب، فاضل تونی، عباس اقبال آشتیانی و عباسقلی خان قریب که از اساتید سرآمد آن روزگار به شمار می رفتند، اولین مدرسان و اساتید این مرکز (دارالمعلمین مرکزی) بودند. ذوالفنون در دانشسرای عالی و دانشکده الهیات دانشگاه تهران هم این علوم را تدریس می کرد.
از استاد حبیب الله ذوالفنون آثاری را نیز از خود به یادگار گذاشت که «حرکت قَمَر» از آن جمله است. در زمینه تفسیر قرآن نیز اثری به زبان فارسی چاپ و منتشر شده است. او همچنین به دو زبان فارسی و عربی شعر میسرود و صاحب «دیوان اشعار» است.
وفات
مرحوم حبیب الله ذوالفنون عراقی، سرانجام در سوم دی ماه ۱۳۲۶ شمسی (برابر با ۱۳۶۷ ق) در ۸۷ سالگی درگذشت و در جوار امامزاده عبدالله در شهر ری به خاک سپرده شد.
منابع
- سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران، حسن سادات ناصری، بخش ۱، تهران، فرهنگ و هنر، ۱۳۵۳، ص۳۶۳.
- نامداران اراک، حسن صدیق، بی جا، بی نا، ۱۳۷۲، ص۸۲.
- زندگینامه مشاهیر رجال پزشکی معاصر ایران، محمدمهدی موحدی، تهران، علوم و فنون، ۱۳۷۱، ج۱، ص۲۴۹–۲۵۱.
- گفتارهایی درباره چندتن از رجال ادب و تاریخ ایران، قاسم صافی، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۵۷، ص۱۳۶-۱۳۷.
- "شیخ حبیبالله ذوالفنون"، مظفر شاهدی، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، تاریخ بازیابی: ۹ آذرماه ۱۳۹۲.
- پایگاه ساعت و تقویم روز ایران.
