دعای مشلول

دعای مشلول، از دعاهای مشهور شیعه است که امام علی علیه السلام آن را به جوانی که به سبب ظلم به پدرش فلج شده بود، آموخت. این دعا در کتاب‌های کفعمی و مهج الدعوات ابن طاووس روایت شده و در مفاتیح الجنان نیز آمده است. نام «مشلول» (فلج‌شده) به سبب داستان آن جوان بر این دعا نهاده شده است.

نام و منبع

شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان این دعا را چنین معرفی می‌کند: «دُعَاءُ الْمَشْلُولِ، الْمَوْسُومُ بِدُعَاءِ الشَّابِّ الْمَأْخُوذِ بِذَنْبِهِ، الْمَرْوِيُّ فِي كُتُبِ الْكَفْعَمِيِّ وَ فِي كِتَابِ مُهْجِ الدَّعَوَاتِ»؛ «دعای مشلول، معروف به دعای جوانِ گرفتارِ گناه، که در کتاب‌های کفعمی و در مهج الدعوات روایت شده است.»

داستان

به گزارش مفاتیح الجنان، این دعا را امام علی علیه السلام به جوانی آموخت که به سبب ظلم و گناهی که در حق پدرش کرده بود، فلج شده بود. آن جوان دعا را خواند و پس از آن خوابید و در خواب پیامبر (ص) را دید؛ سپس به برکت دعا شفا یافت.

این داستان، در منابع دعایی شیعه به عنوان یکی از کرامات امام علی علیه السلام و فضیلت این دعا نقل شده است.

ساختار

دعای مشلول از دعاهای بلند شیعه است و در آن، با تکیه بر اسمای الهی و صفات خدا، درخواست‌های گوناگون بیان می‌شود. در بخش‌هایی از دعا، بر پیامبر (ص) و خاندان او درود فرستاده می‌شود و سپس حاجت‌های خواننده در قالب عبارت‌های معین آورده می‌شود. همین ساختار، دعا را برای خواندن در حال بیماری و گرفتاری مناسب کرده است.

مضامین

دعای مشلول با توسل به حرمت این دعا و نام‌های الهیِ مندرج در آن آغاز می‌شود: «اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِحُرْمَةِ هذَا الدُّعَاءِ وَ بِمَا فَاتَ مِنْهُ مِنَ الْأَسْمَاءِ وَ بِمَا يَشْتَمِلُ عَلَيْهِ مِنَ التَّفْسِيرِ وَ التَّدْبِيرِ الَّذِي لَا يُحِيطُ بِهِ إِلَّا أَنْتَ»؛ «خدایا از تو می‌خواهم به حرمت این دعا و به نام‌هایی که از آن فوت شده و به آنچه از تفسیر و تدبیر در آن است که جز تو بر آن احاطه ندارد.»

در ادامه، خواننده حاجت خود را به جای عبارت «کذا و کذا» می‌گذارد و از خدا می‌خواهد که او را به حرمت این دعا و اسمای الهی، از گرفتاری و بیماری برهاند. مضامین اصلی دعا، اعتراف به گناه، توسل به رحمت خدا و درخواست شفا و گشایش است.

جایگاه

دعای مشلول در سنت دعایی شیعه، از دعاهای مربوط به رفع بیماری، گرفتاری و بلا شمرده می‌شود و در مفاتیح الجنان در بخش دعاهای متفرقه آمده است. نقل آن در دو منبع کهن دعایی — کتاب‌های کفعمی و مهج الدعوات — جایگاه آن را در میراث دعایی شیعه تثبیت کرده است.

ارزیابی

دعای مشلول نمونه‌ای از ادعیهٔ شیعه است که با یک داستان کرامت‌آمیز پیوند خورده و در آن، اعتراف به گناه و امید به رحمت الهی محور دعاست. این دعا هم از جهت سند (نقل در منابع کهن) و هم از جهت کاربرد (درخواست شفا و گشایش) در فرهنگ دعایی شیعیان جایگاه دارد و در منابع دعایی برای رفع گرفتاری توصیه شده است.

منابع

• قمی، شیخ عباس؛ مفاتیح الجنان، دعای مشلول.
• ابن طاووس، علی بن موسی؛ مهج الدعوات و منهج العبادات، دعای مشلول.