آیه 45 سوره حجر: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(تفسیر آیه)
(نزول)
 
(۲ نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۴۴: سطر ۴۴:
 
==نزول==
 
==نزول==
  
وقتى که آیه 43 همین سوره «وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِینَ» نازل گردید. [[سلمان]] فارسى از ترس سراسیمه رو به فرار نهاد و تا سه روز پیدا نبود سپس او را یافته نزد [[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله و سلم آوردند.
+
وقتى که آیه 43 همین سوره «وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِینَ» نازل گردید، [[سلمان فارسی|سلمان فارسى]] از ترس سراسیمه رو به فرار نهاد و تا سه روز پیدا نبود. سپس او را یافته نزد [[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله و سلم آوردند.
  
پیامبر سبب ترس و فرار او را سؤال کرد، عرض کرد یا رسول الله وقتى که آیه «وَ إِنَّ جَهَنَّمَ» نازل شد، فوق‌العاده ترسیدم و قلبم فروریخت سپس این آیه نازل گردید.<ref>تفسیر ثعلبى.</ref>
+
پیامبر سبب ترس و فرار او را سؤال کرد، عرض کرد یا رسول الله وقتى که آیه «وَ إِنَّ جَهَنَّمَ» نازل شد، فوق‌العاده ترسیدم و قلبم فروریخت، سپس این آیه نازل گردید<ref>تفسیر ثعلبى.</ref>.<ref>محمدباقر محقق،‌ [[نمونه بينات در شأن نزول آيات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص473.</ref>
== تفسیر آیه ==
+
==تفسیر آیه==
 
<tabber>
 
<tabber>
 
  تفسیر نور=
 
  تفسیر نور=
سطر ۱۱۰: سطر ۱۱۰:
 
10- بهشتيان نسبت به تفاوت درجات خود، مسئله‌اى ندارند. «وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ»
 
10- بهشتيان نسبت به تفاوت درجات خود، مسئله‌اى ندارند. «وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ»
 
}}
 
}}
 +
  
 
|-|
 
|-|
سطر ۱۱۸: سطر ۱۱۹:
 
{{نمایش فشرده تفسیر|
 
{{نمایش فشرده تفسیر|
  
لا يَمَسُّهُمْ فِيها نَصَبٌ وَ ما هُمْ مِنْها بِمُخْرَجِينَ (48)
 
  
لا يَمَسُّهُمْ فِيها نَصَبٌ‌: نمى‌رسد ايشان را در بهشت رنجى و زحمتى، زيرا محتاج نيستند كه نفس خود را به زحمت اندازند براى تحصيل مقاصد، بلكه جميع نعم براى ايشان حاصل باشد موافق ميل و اراده آنها. وَ ما هُمْ مِنْها بِمُخْرَجِينَ‌: نيستند ايشان از بهشت خارج شوندگان، يعنى دائم و باقى هستند و موت و زوالى براى آنان نخواهد بود.
+
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ (45)
 +
 
 +
بعد از آن حال مخلصين را در آخرت بيان مى‌فرمايد:
 +
 
 +
جلد 7 - صفحه 115
 +
 
 +
إِنَّ الْمُتَّقِينَ‌: بدرستى كه پرهيزكنندگان عقاب الهى به اجتناب معاصى.
 +
 
 +
فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ‌: در بوستانهائى هستند كه خلق شده براى آنها و در چشمه‌هاى آب و شير و انگبين و خمر از فواره فوران و در سطح بهشت جارى، بدون امتزاج و اختلاطى.
 +
 
 +
تبصره: پرهيزكارى از محرمات الهى شجره‌اى است كه ثمره آن بهشت جاودانى و نعيم دائمى خواهد بود، و عمل با تقوى مقبول، و بدون آن مردود باشد.
 +
 
 +
در كافى‌ «1»- حضرت باقر عليه السّلام در ذيل حديثى مى‌فرمايد: بپرهيزيد خدا را و بدانيد ميان خدا و احدى قرابتى نيست، دوست‌ترين بندگان در درگاه سبحانى، پرهيزكاران و عاملترين آنها باشد به طاعت الهى.
  
  
سطر ۱۵۸: سطر ۱۷۰:
 
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
 
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
 
{{نمایش فشرده تفسیر|
 
{{نمایش فشرده تفسیر|
لا يَمَسُّهُم‌ فِيها نَصَب‌ٌ وَ ما هُم‌ مِنها بِمُخرَجِين‌َ (48)
+
إِن‌َّ المُتَّقِين‌َ فِي‌ جَنّات‌ٍ وَ عُيُون‌ٍ (45)
  
تماس‌ نميكند ‌آنها‌ ‌را‌ تعب‌ و مرضي‌ ‌در‌ ‌آن‌ بهشتها و نيستند ‌آنها‌ ‌در‌ ‌آن‌ بهشتها بخارج‌ شدگان‌ (‌لا‌ يمسهم‌) مس‌ّ إلصاق‌ شيئيست‌ بشي‌ء (‌فيها‌) مرجع‌ ضمير جنات‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌در‌ ‌آيه‌ قبل‌ ذكر ‌شده‌ (نصب‌) نصب‌ ‌در‌ آيات‌ شريفه‌ و أخبار بمعاني‌ بسياري‌ اطلاق‌ ‌شده‌ فَإِذا فَرَغت‌َ فَانصَب‌ انشراح‌ ‌آيه‌ 7 بمعني‌ اقبال‌ و توجه‌ ‌در‌ دعاء ‌است‌ وَ إِلَي‌ الجِبال‌ِ كَيف‌َ نُصِبَت‌ غاشيه‌ ‌آيه‌ 19 بمعني‌ برافراشته‌ ‌شده‌ (بنصب‌ و عذاب‌) ص‌ ‌آيه‌ 40 بمعني‌ رنج‌ و تعب‌ و ‌در‌ ‌اينکه‌ ‌آيه‌ بهمين‌ معني‌ اطلاق‌ ‌شده‌ وَ الأَنصاب‌ُ وَ الأَزلام‌ُ رِجس‌ٌ‌-‌ ‌الآية‌ مائدة ‌آيه‌ 92 بمعني‌ بتهاي‌ مشركين‌ أُولئِك‌َ لَهُم‌ نَصِيب‌ٌ بقره‌ ‌آيه‌ 198 بهره‌ و سهم‌ ‌است‌.
+
محققا متقين‌ ‌در‌ بهشتها و چشمه‌ها هستند (إِن‌َّ المُتَّقِين‌َ) جمع‌ محلّي‌ بألف‌ و لام‌ ‌است‌ دلالت‌ ‌بر‌ عموم‌ دارد شامل‌ جميع‌ أهل‌ تقوي‌ ميشود و ‌از‌ ‌براي‌ تقوي‌ مراتب‌ بسياري‌ هست‌ ‌که‌ ‌در‌ مجلّد اول‌ ‌آيه‌ اولي‌ سوره‌ بقره‌ ‌در‌ كلمه‌ (هُدي‌ً لِلمُتَّقِين‌َ) مفصلا بيان‌ شد ‌که‌ مرتبه‌ اولي‌ تقوي‌ ‌از‌ عقائد فاسده‌ و مذاهب‌ باطله‌ ‌است‌ ‌که‌ مرادف‌ ‌با‌ ايمانست‌، و مرتبه‌ اعلي‌ تقوي‌ ‌از‌ توجه‌ بغير ‌خدا‌ ‌است‌ ‌في‌ جميع‌ الأحوال‌ ‌که‌ خاص‌ بمعصومين‌ ‌است‌، و بينهما متوسطات‌.
  
عامِلَةٌ ناصِبَةٌ غاشية ‌آيه‌ 3 رنج‌ كشنده‌.
+
جلد 12 - صفحه 44
  
و اما ‌در‌ اخبار ناصبي‌ كسي‌ ‌را‌ گويند ‌که‌ عداوت‌ ‌علي‌ ‌عليه‌ السّلام‌ ‌ يا ‌ ائمه‌ اطهار ‌را‌ داشته‌ ‌باشد‌ ‌که‌ سه‌ طبقه‌ ‌از‌ مسلمين‌ كافر و نجس‌ هستند نواصب‌ و خوارج‌ و غلات‌ و ‌در‌ بعض‌ أخبار نواصب‌ ‌را‌ گفتند كساني‌ ‌که‌ عداوت‌ شيعيان‌ ‌را‌ داشته‌ باشند ‌در‌ مجمع‌ البحرين‌ ‌از‌ حضرت‌ صادق‌ ‌عليه‌ السّلام‌ نقل‌ كرده‌ فرمود:
+
(فِي‌ جَنّات‌ٍ) ‌يعني‌ ‌هر‌ قسمتي‌ ‌از‌ متقين‌ ‌در‌ يكي‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ جنات‌ بمقدار قابليت‌ مورد عنايات‌ حق‌ ميشوند چنانچه‌ اشاره‌ شد (وَ عُيُون‌ٍ) مراد ‌اينکه‌ نيست‌ ‌که‌ ‌در‌ چشمه‌ها باشند ‌براي‌ ‌آنها‌ چشمه‌هاييست‌ ‌که‌ ‌از‌ پاي‌ قصرهاي‌ ‌آنها‌ نهرهايي‌ ‌از‌ ‌آن‌ چشمه‌ها خارج‌ ميشود و جاري‌ ميگردد و ‌آنها‌ چهار ‌است‌، چنانچه‌ ميفرمايد:
  
ليس‌ النّاصب‌ ‌من‌ نصب‌ لنا أهل‌ البيت‌ لأنّه‌ ‌لا‌ يجد رجلا يقول‌: أنا أبغض‌ محمّدا و آل‌ محمّد و لكن‌ النّاصب‌ ‌من‌ نصب‌ لكم‌ و ‌هو‌ يعلم‌ انكم‌ تولّونا و انتم‌ ‌من‌ شيعتنا)
+
فِيها أَنهارٌ مِن‌ ماءٍ غَيرِ آسِن‌ٍ وَ أَنهارٌ مِن‌ لَبَن‌ٍ لَم‌ يَتَغَيَّر طَعمُه‌ُ وَ أَنهارٌ مِن‌ خَمرٍ لَذَّةٍ لِلشّارِبِين‌َ وَ أَنهارٌ مِن‌ عَسَل‌ٍ مُصَفًّي‌ محمّد صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و اله‌ ‌آيه‌ 17.
 
 
(و ‌ما ‌هم‌) نيستند متقين‌ بجميع‌ مراتبهم‌ ‌پس‌ ‌از‌ دخول‌ ‌در‌ جنة (منها) ‌در‌ ‌آن‌ بهشتها ‌که‌ داخل‌ شده‌اند (بمخرجين‌) دليل‌ ‌بر‌ خلود ‌است‌ ‌که‌ ‌هر‌ ‌که‌ داخل‌ بهشت‌ شد ديگر مرگ‌ ندارد و نعم‌ بهشتي‌ ‌هم‌ زوال‌ ندارد و ابد الآباد متنعّم‌ هستند، چنانچه‌ كفار ‌هم‌ ‌در‌ عذاب‌ و جهنم‌ مخلّد هستند و خلود ‌از‌ ضروريات‌ دين‌ و نصوص‌ قرآنست‌.
 
 
}}
 
}}
 
|-|
 
|-|
سطر ۱۷۷: سطر ۱۸۷:
 
]
 
]
  
(آیه 48)- سپس به هفتمین نعمت مادی و معنوی اشاره کرده، می‌گوید:
+
(آیه 45)- نعمتهای هشتگانه بهشت: در آیات گذشته دیدیم که چه سان خداوند نتیجه کار شیطان و یاران و همگامان و پیروان او را شرح داد، و درهای هفتگانه جهنم را به روی آنها گشود.
  
«هرگز خستگی و تعب به آنها نمی‌رسد» (لا یَمَسُّهُمْ فِیها نَصَبٌ).
+
طبق روش قرآن که از مسأله مقابله و تقارن، برای تعلیم و تربیت، بهره‌گیری می‌کند، در این آیات هشت نعمت بزرگ مادی و معنوی به تعداد درهای بهشت
  
و همانند زندگی این دنیا که رسیدن به یک روز آسایش، خستگیهای فراوانی قبل و بعد از آن دارد که فکر آن، آرامش انسان را بر هم می‌زند، نیست.
+
ج2، ص534
  
ج2، ص535
+
بیان شده است:
  
8- همچنین فکر فنا و نابودی و پایان گرفتن نعمت، آنان را آزار نمی‌دهد، چرا که «آنها هرگز از این باغهای پرنعمت و سرور اخراج نمی‌شوند» (وَ ما هُمْ مِنْها بِمُخْرَجِینَ).
+
1- در آغاز به یک نعمت مهم جسمانی اشاره کرده، می‌گوید: «پرهیزکاران در باغهای سرسبز بهشت، و در کنار چشمه‌های زلال آن خواهند بود» (إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ).
 +
 
 +
ذکر «جنات» و «عیون» به صیغه جمع، اشاره به باغهای متنوع و چشمه‌های فراوان و گوناگون بهشت است که هر کدام لذت تازه‌ای می‌آفریند.
 
}}
 
}}
 
|-|
 
|-|
سطر ۱۹۳: سطر ۲۰۵:
  
 
==تفسیر های فارسی==
 
==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=15 |آیه=48}}===
+
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=15 |آیه=45}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=15 |آیه=48}}===
+
==={{تفسیر خسروی|سوره=15 |آیه=45}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=15 |آیه=48}}===
+
==={{تفسیر عاملی|سوره=15 |آیه=45}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=15 |آیه=48}}===
+
==={{تفسیر جامع|سوره=15 |آیه=45}}===
  
 
==تفسیر های عربی==
 
==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=15 |آیه=48}}===
+
==={{تفسیر المیزان|سوره=15 |آیه=45}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=15 |آیه=48}}===
+
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=15 |آیه=45}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=15 |آیه=48}}===
+
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=15 |آیه=45}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=15 |آیه=48}}===
+
==={{تفسیر الصافی|سوره=15 |آیه=45}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=15 |آیه=48}}===
+
==={{تفسیر الکاشف|سوره=15 |آیه=45}}===
 
</tabber>
 
</tabber>
  
 
==پانویس==
 
==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>
+
<div style="font-size:smaller"><references /></div>
  
 
==منابع==
 
==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
 
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
 
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
 
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
 
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
 
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
 
* محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.
 
 
  
 +
*[[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
 +
*[[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
 +
*[[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
 +
*[[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
 +
*[[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
 +
*[[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
 +
*محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.
  
 
[[رده:آیات سوره حجر]]
 
[[رده:آیات سوره حجر]]
 
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]
 
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]
 
[[رده:آیات دارای شان نزول]]
 
[[رده:آیات دارای شان نزول]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۹ آوریل ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۵۰

مشاهده آیه در سوره

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ

مشاهده آیه در سوره


<<44 آیه 45 سوره حجر 46>>
سوره : سوره حجر (15)
جزء : 14
نزول : مکه

ترجمه های فارسی

البته اهل تقوا در باغها و نهرهای جاری خواهند بود.

به یقین، پرهیزکاران در بهشت ها و چشمه سارها هستند.

بى‌گمان، پرهيزگاران در باغها و چشمه‌سارانند.

پرهيزگاران در بهشتها، كنار چشمه‌سارانند.

به یقین، پرهیزگاران در باغها (ی سرسبز بهشت) و در کنار چشمه‌ها هستند.

ترجمه های انگلیسی(English translations)

Indeed the Godwary will be amid gardens and springs.

Surely those who guard (against evil) shall be in the midst of gardens and fountains:

Lo! those who ward off (evil) are among gardens and watersprings.

The righteous (will be) amid gardens and fountains (of clear-flowing water).

معانی کلمات آیه

«عُیُون»: جمع عَیْن، چشمه‌ها.

نزول

وقتى که آیه 43 همین سوره «وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِینَ» نازل گردید، سلمان فارسى از ترس سراسیمه رو به فرار نهاد و تا سه روز پیدا نبود. سپس او را یافته نزد رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم آوردند.

پیامبر سبب ترس و فرار او را سؤال کرد، عرض کرد یا رسول الله وقتى که آیه «وَ إِنَّ جَهَنَّمَ» نازل شد، فوق‌العاده ترسیدم و قلبم فروریخت، سپس این آیه نازل گردید[۱].[۲]

تفسیر آیه

تفسیر نور (محسن قرائتی)


إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ «45»

همانا پرهيزكاران در باغ‌ها و (كنار) چشمه سارانند.

ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ «46»

(به آنان خطاب مى‌شود:) با سلامت و امنيّت به باغها وارد شويد.

وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى‌ سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ «47»

و ما هرگونه كينه‌اى در سينه‌هاى آنان را بركنده‌ايم، (در نتيجه آنان) برادرانه بر تخت‌ها روبروى يكديگرند.

لا يَمَسُّهُمْ فِيها نَصَبٌ وَ ما هُمْ مِنْها بِمُخْرَجِينَ «48»

در آنجا هيچگونه رنجى به آنان نمى‌رسد، از آنجا بيرون شدنى نيستند.

نکته ها

«غِلٍّ» به معناى نفوذ مخفيانه است. بنابراين صفات بد در انسان به طور مرموز و مخفيانه ريشه پيدا مى‌كند. «سرير» از واژه سرور به معناى تخت است، واستفاده مى‌شود كه تكيه بر

جلد 4 - صفحه 463

تخت سبب سرور است.

در اين آيات، هشت پاداش بهشتى براى اهل تقوا بيان شده است: باغ‌ها، چشمه‌ها، سلامتى، امنيّت، كدورت زدايى، اخوّت، تخت‌هاى روبرو، دورى از هرگونه رنج وجاودانگى.

در آيه‌ى قبل خوانديم كه جز برگزيدگان الهى، همه مردم مورد تهاجم وسوسه‌هاى ابليس قرار مى‌گيرند، در اين آيات مى‌فرمايد كه اگر انسان به مرحله مخلصين و برگزيدگان نرسيد، ولى به مرحله تقوا گام نهد باز هم مشمول انواع نعمت‌هاى الهى مى‌شود.

آنچه مهم است جمع شدن همه‌ى نعمت‌ها در يكجاست، زيرا در دنيا يكجا باغ هست، چشمه نيست و گاهى چشمه هست، باغ نيست وگاهى هر دو هست، سلامتى نيست و گاهى هر سه هست، امنيّت نيست و گاهى همه هست، ولى صفا و صميميّت نيست و گاهى همراه با انواع سختى‌ها ورنج‌هاست و گاهى كه انواع نعمت‌ها يكجا جمع مى‌شود بايد همه را رها كرد و رفت. ليكن در قيامت انواع نعمت‌هاى مادى و معنوى و اجتماعى و روانى همراه با ابديّت است.

پیام ها

1- بشارت، در كنار آيات تهديد كننده‌ى قبل، يك ضرورت تربيتى است. لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ‌ ... إِنَّ الْمُتَّقِينَ‌ ...

2- دورى از گناه در اين چند روزه‌ى دنيا، كاميابى ابدى را به همراه دارد. إِنَّ الْمُتَّقِينَ‌ ... وَ ما هُمْ مِنْها بِمُخْرَجِينَ‌

3- نعمت‌هاى بهشتى، متنوع و متعدّد است. «جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ»

4- نعمت‌هاى بهشتى، بى‌نقص است. باغ با چشمه، سلامتى با امنيّت، برادرى با صميميّت، راحتى با دوام است. «لا يَمَسُّهُمْ فِيها نَصَبٌ»

5- نعمت‌هاى بهشت جامعيّت دارد. هم مادّى است مثل باغ وچشمه، هم روحى است مثل امنيّت و صفا، هم اجتماعى است مثل اخوت و برادرى و از همه بالاتر همراه با رضاى الهى و تبريك و تهنيت است. «ادْخُلُوها بِسَلامٍ»

6- كينه توزى با برادرى سازگار نيست. اول بايد كينه‌ها برطرف شود بعد برادرى‌

جلد 4 - صفحه 464

محقق مى‌شود. وَ نَزَعْنا ... إِخْواناً

7- قهر و نارضايتى و عدم‌تحمّل يكديگر، همه جا نشانه حقّ بودن يكى و باطل بودن ديگرى نيست. إِنَّ الْمُتَّقِينَ‌ ... نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍ‌ (زيرا گاهى دونفر با اينكه اهل بهشت هستند و هدفى مقدّس دارند، ليكن هر كدام از يك زاويه به مسئله مى‌نگرند و كار ديگرى را باطل مى‌پندارند و نسبت به او عصبانى مى‌شوند كه در قيامت همه كدورت‌ها با اراده خداوند زدوده مى‌شود)

8- براى كدورت زدايى، بايد از خداوند كمك گرفت. «نَزَعْنا»، «لا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا»

9- صفات بد همچون غل و زنجير، انسان را اسير مى‌كند. «مِنْ غِلٍّ»

10- بهشتيان نسبت به تفاوت درجات خود، مسئله‌اى ندارند. «وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ»

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ (45)

بعد از آن حال مخلصين را در آخرت بيان مى‌فرمايد:

جلد 7 - صفحه 115

إِنَّ الْمُتَّقِينَ‌: بدرستى كه پرهيزكنندگان عقاب الهى به اجتناب معاصى.

فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ‌: در بوستانهائى هستند كه خلق شده براى آنها و در چشمه‌هاى آب و شير و انگبين و خمر از فواره فوران و در سطح بهشت جارى، بدون امتزاج و اختلاطى.

تبصره: پرهيزكارى از محرمات الهى شجره‌اى است كه ثمره آن بهشت جاودانى و نعيم دائمى خواهد بود، و عمل با تقوى مقبول، و بدون آن مردود باشد.

در كافى‌ «1»- حضرت باقر عليه السّلام در ذيل حديثى مى‌فرمايد: بپرهيزيد خدا را و بدانيد ميان خدا و احدى قرابتى نيست، دوست‌ترين بندگان در درگاه سبحانى، پرهيزكاران و عاملترين آنها باشد به طاعت الهى.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ (45) ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ (46) وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى‌ سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ (47) لا يَمَسُّهُمْ فِيها نَصَبٌ وَ ما هُمْ مِنْها بِمُخْرَجِينَ (48) نَبِّئْ عِبادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ (49)

وَ أَنَّ عَذابِي هُوَ الْعَذابُ الْأَلِيمُ (50)

ترجمه‌

همانا پرهيزكاران هستند در باغها و سر چشمه‌ها

گويند داخل شويد در آنها بسلامتى ايمنان‌

و بيرون نموديم آنچه بود در سينه‌هاى ايشان از كينه برادرانند نشستگان بر تخت‌ها برابر يكديگر

نميرسد ايشانرا در آن تعبى و نباشند از آن بيرون شدگان‌

خبر ده بندگان مرا كه همانا منم آمرزنده مهربان‌

و همانا عذابم آنست عذاب دردناك.

تفسير

خداوند متعال بعد از بيان جايگاه اتباع شيطان جايگاه ابدى اهل تقوى و پرهيزكارى را كه احتراز از موافقت با هواى نفس و متابعت شيطان نموده‌اند

جلد 3 صفحه 256

بيان فرموده كه آنها در باغها و چشمه سارها جاى دارند يا در بوستانهائى هستند كه در آنها چشمه‌هاى آب و شير و شربت و شراب جارى است و ملائكه بايشان ميگويند داخل شويد در اين باغها بسلامتى و ايمنى از آفات و بليّات بامر خداوند متعال و متنعم شويد بنعم آن بدون انقطاع و زوال و يكى از خوشبختيهاى مهم آنها آنست كه قبلا خداوند كينه و عداوت و عناد و لجاج و حقد و حسد را از دلهاى آنها بيرون كرده و ايشان منزّه از اين صفات و مبرّى از تمامى آنها وارد بهشت ميشوند و برادروار در مقابل يكديگر بر تختهاى زرنگار مى‌نشينند و هيچگاه رنج و تعب و مشقّتى بر ايشان وارد نميشود و از آنجا بيرون نميروند و تا خدا خدائى دارد باقى و برقرار خواهند بود و نبايد گناهكاران مأيوس از اين رحمت رحيميّه باشند بلكه بايد بدانند كه بتوبه و انابه ميتوانند خود را از گناه پاك و باستحقاق نيل اين مقام برسانند لذا خداوند به پيغمبر خود امر ميفرمايد كه به بندگان من خبر ده كه من آمرزنده و مهربانم ولى اگر اصرار بر معصيت داشته باشند عذاب من هم سخت و دردناك است تا مقام خوف و رجاء آنها كامل گردد و از آثارش بهره‌مند شوند و در كافى و عيّاشى ره از امام صادق عليه السّلام روايت نموده كه و اللّه كسانى كه خداوند فرموده دلهاى ايشانرا از كينه پاك كرديم شمائيد و در روايت ديگر است كه و اللّه اراده نفرموده است باين غير شما را و ظاهرا مراد از شما شيعيان و مراد از غير اهل خلافند ..

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


إِن‌َّ المُتَّقِين‌َ فِي‌ جَنّات‌ٍ وَ عُيُون‌ٍ (45)

محققا متقين‌ ‌در‌ بهشتها و چشمه‌ها هستند (إِن‌َّ المُتَّقِين‌َ) جمع‌ محلّي‌ بألف‌ و لام‌ ‌است‌ دلالت‌ ‌بر‌ عموم‌ دارد شامل‌ جميع‌ أهل‌ تقوي‌ ميشود و ‌از‌ ‌براي‌ تقوي‌ مراتب‌ بسياري‌ هست‌ ‌که‌ ‌در‌ مجلّد اول‌ ‌آيه‌ اولي‌ سوره‌ بقره‌ ‌در‌ كلمه‌ (هُدي‌ً لِلمُتَّقِين‌َ) مفصلا بيان‌ شد ‌که‌ مرتبه‌ اولي‌ تقوي‌ ‌از‌ عقائد فاسده‌ و مذاهب‌ باطله‌ ‌است‌ ‌که‌ مرادف‌ ‌با‌ ايمانست‌، و مرتبه‌ اعلي‌ تقوي‌ ‌از‌ توجه‌ بغير ‌خدا‌ ‌است‌ ‌في‌ جميع‌ الأحوال‌ ‌که‌ خاص‌ بمعصومين‌ ‌است‌، و بينهما متوسطات‌.

جلد 12 - صفحه 44

(فِي‌ جَنّات‌ٍ) ‌يعني‌ ‌هر‌ قسمتي‌ ‌از‌ متقين‌ ‌در‌ يكي‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ جنات‌ بمقدار قابليت‌ مورد عنايات‌ حق‌ ميشوند چنانچه‌ اشاره‌ شد (وَ عُيُون‌ٍ) مراد ‌اينکه‌ نيست‌ ‌که‌ ‌در‌ چشمه‌ها باشند ‌براي‌ ‌آنها‌ چشمه‌هاييست‌ ‌که‌ ‌از‌ پاي‌ قصرهاي‌ ‌آنها‌ نهرهايي‌ ‌از‌ ‌آن‌ چشمه‌ها خارج‌ ميشود و جاري‌ ميگردد و ‌آنها‌ چهار ‌است‌، چنانچه‌ ميفرمايد:

فِيها أَنهارٌ مِن‌ ماءٍ غَيرِ آسِن‌ٍ وَ أَنهارٌ مِن‌ لَبَن‌ٍ لَم‌ يَتَغَيَّر طَعمُه‌ُ وَ أَنهارٌ مِن‌ خَمرٍ لَذَّةٍ لِلشّارِبِين‌َ وَ أَنهارٌ مِن‌ عَسَل‌ٍ مُصَفًّي‌ محمّد صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و اله‌ ‌آيه‌ 17.

برگزیده تفسیر نمونه


]

(آیه 45)- نعمتهای هشتگانه بهشت: در آیات گذشته دیدیم که چه سان خداوند نتیجه کار شیطان و یاران و همگامان و پیروان او را شرح داد، و درهای هفتگانه جهنم را به روی آنها گشود.

طبق روش قرآن که از مسأله مقابله و تقارن، برای تعلیم و تربیت، بهره‌گیری می‌کند، در این آیات هشت نعمت بزرگ مادی و معنوی به تعداد درهای بهشت

ج2، ص534

بیان شده است:

1- در آغاز به یک نعمت مهم جسمانی اشاره کرده، می‌گوید: «پرهیزکاران در باغهای سرسبز بهشت، و در کنار چشمه‌های زلال آن خواهند بود» (إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ).

ذکر «جنات» و «عیون» به صیغه جمع، اشاره به باغهای متنوع و چشمه‌های فراوان و گوناگون بهشت است که هر کدام لذت تازه‌ای می‌آفریند.

سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

تفسیر های فارسی

ترجمه تفسیر المیزان

تفسیر خسروی

تفسیر عاملی

تفسیر جامع

تفسیر های عربی

تفسیر المیزان

تفسیر مجمع البیان

تفسیر نور الثقلین

تفسیر الصافی

تفسیر الکاشف

پانویس

  1. تفسیر ثعلبى.
  2. محمدباقر محقق،‌ نمونه بينات در شأن نزول آيات از نظر شیخ طوسی و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص473.

منابع