جلوه تاریخ در شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید (کتاب)

کتاب «جلوه تاریخ در شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید»، تألیف محمود مهدوى دامغانى، ترجمه فارسى بخش‌های تاریخى «شرح نهج‌البلاغه ابن ابى‌الحدید» است. این اثر از نظر علم رجال و تذکره یاران امام على (علیه‌السلام)، دشمنان آن حضرت، معصومان علیهم‌السلام، پیامبران پیشین و پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) و ده‌ها شخصیت دیگر، دارای اهمیت است.


نویسنده	محمود مهدوى دامغانى
موضوع	شرح نهج‌البلاغه
زبان	فارسی
تعداد جلد	۸


جلوه تاریخ در شرح نهج‌البلاغه ابن ابى‌الحدید

معرفی کتاب

«شرح نهج البلاغه ابن ابى‌الحدید» که از لحاظ کیفیت، دائرة‌المعارفى از علوم، ادب، کلام، فقه، اخلاق، تاریخ اسلام، انساب و فرهنگ عامه عرب است، از لحاظ کمیت هم از کتاب‌هاى بسیار بزرگ -در بیست جلد- می باشد. موضوع دیگرى که از لحاظ کمیت درخور توجه است، حدود هشت هزار بیت شعر است -که در موضوعات مختلف صرفى و نحوى و لغوى و تاریخى و بیان عقاید و رسوم عامه و اخلاق مورد استشهاد قرار گرفته است- که استخراج همین مقدار شعر حدود چهار صد صفحه خواهد بود، البته که اشعار تکرار شده و از یک بیت در موارد مختلف استفاده شده است.

با نظرى اجمالى به «شرح نهج البلاغه ابن ابى‌الحدید»، معلوم مى‌شود که بخش عمده آن مباحث تاریخى - اجتماعى است که براى عموم مردم هم سود بخش‌تر و ساده‌تر است. هدف اصلى مترجم هم استخراج مطالب تاریخ اسلام از مجموعه مطالب ابن ابى‌الحدید و ترجمه آن به فارسى بوده، تا استفاده از این کتاب براى فارسى زبانانى که نمى‌توانند از متون عربى بهره‌مند شوند، فراهم آید.

با توجه به اهمیت کیفى و کمّى «شرح نهج البلاغه ابن ابى‌الحدید»، ترجمه کامل آن، چنانکه شاید و باید، از عهده یک تن بیرون است و باید براى این کار از هیأتى که داراى تخصص در رشته‌هاى مختلف هستند، استفاده شود؛ ولى به جهاتى، کارهاى گروهى غالباً به نتیجه مطلوب نمى‌رسد و اختلاف نظرها از سرعت کار مى‌کاهد. با توجه به «ما لا یُدرک کُلّه لا یُترک کُلّه»، مترجم در صدد برآمده، بخشى از آن را که مربوط به تاریخ است، ترجمه نماید و کتاب حاضر بخشى از آن است.

مترجم براى ترجمه، بهترین چاپ شرح «نهج‌البلاغه را که به اهتمام استاد محمد ابوالفضل ابراهیم در مصر انجام شده است، در اختیار داشته و از مطابقت آن با چاپ سنگى تهران که در سال ۱۲۷۱ق. چاپ شده است، غافل نبوده و خوانندگان ضمن مطالعه به مواردى که در پاورقى تذکر داده شده است، پى خواهند برد.

نگارش این کتاب سه سال، یعنى از سال ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۰ش. به طول انجامیده است.

محتوای کتاب

کتاب «جلوه تاریخ در شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید» در هشت جلد نگارش یافته است. جلد اول مشتمل بر مقدمه مترجم، مقدمه ابن ابى‌الحدید و ترجمه ۴۳ خطبه از «نهج‌البلاغه» مى‌باشد.

جلد دوم نیز مشتمل بر مقدمه‌اى به قلم مترجم و ترجمه برخى خطبه‌هاى نهج‌البلاغه مى‌باشد. جلد اول تا پنجم، خطبه‌هاى حضرت را در برمى‌گیرد. جلد ششم و هفتم، مشتمل بر ترجمه نامه‌هاى حضرت است و ترجمه کلمات قصار حضرت در انتهاى جلد هفتم و نیز جلد هشتم کتاب آمده است.

مترجم براى رعایت ترتیب و سهولت مراجعه به متن اصلى، شماره خطبه و نخستین عبارت آن را آورده و سپس مطالب تاریخى و اجتماعى مطرح شده را ترجمه نموده است.

ترجمه روان و سلیس علمى در حوزه تحقیقى-علمى، فهرست مطالب و فهرست اعلام، اماکن و فرق، ارائه منابع و مآخذ مورد لزوم و نیز توضیح مطالب پیچیده و راهنمایى خواننده، از دیگر ویژگى‌هاى این اثر مى‌باشد.