فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)

از دانشنامه‌ی اسلامی
نسخهٔ تاریخ ‏۲۸ آوریل ۲۰۱۹، ساعت ۰۹:۵۶ توسط Akbari (بحث | مشارکت‌ها)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فرهنگ فقه.jpg
نویسنده م‍وس‍س‍ه‌ دائ‍ره‌ال‍م‍ع‍ارف‌ ف‍ق‍ه‌ اس‍لام‍ی‌ ب‍ر م‍ذه‍ب‌ اه‍ل‌‌ب‍ی‍ت‌(ع)
موضوع فقه جعفری/ واژه نامه ها
زبان عربی-فارسی
تعداد جلد 7
زی‍ر ن‍ظر م‍ح‍م‍ود ه‍اش‍م‍ی‌‌ش‍اه‍رودی‌

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، نخستين فرهنگ تخصصي علمي ـ كاربردي در موضوع فقه شيعه به زبان فارسي و نظم الفبايي است كه با استناد به منابع معتبر فقهي توسط جمعي از پژوهشگران «مؤسّسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت عليهم السّلام» به رياست حضرت آيت الله سید محمود هاشمی شاهرودی تدوين و تنظيم شده است.

مدخل هاي اين فرهنگ[۱]، شامل اصطلاحات و عناوين كاربردي فقهي بيش از شش هزار خواهد بود كه بالغ بر هزار و يكصد عنوان آن در جلد اول فراهم آمده است.

سعي تدوين كنندگان بر اين بوده كه در عين اتقان علمي و جامعيت موضوعي با توجه به گستره فقه اهل بيت عليهم السلام اختصار و شيوايي بيان نيز رعايت شود تا همه فقه پژوهان ـ به ويژه حوزويان و دانشگاهيان ـ از سرچشمه زلال فقه آل محمد صلوات الله عليهم سيراب گردند.

منابع‌ مورد استفاده

از آن‌جا كه‌ جواهر الکلام گسترده‌ترين‌ و جامع‌ترين‌ متن‌ استدلالی و تفريحی فقه‌ شيعی است‌ و عمده اقوال‌ و استدلال‌هاي‌ فقيهان‌ را در خود دارد و نيز در حوزه‌هاي‌ علمي‌ شيعه‌ از جايگاهي‌ بس‌ ارجمند برخوردار است‌، در فرهنگ‌ فقه‌ به‌ عنوان‌ منبع‌اصلي‌ مورد استفاده‌ قرار گرفته‌ است‌، امّا بي‌ گمان‌، تدوين‌ فرهنگي‌ درباره فقه‌ شيعه‌ بدون بهره‌ گيري‌ از ديگر منابع‌ معتبر فقهي‌ كه‌ هر يك‌ نمايانگر تلاش‌ بي‌ وقفه فقيهان ‌شيعه‌ و تحوّل‌ فقه‌ شيعي‌ در مراحل‌ مختلف‌ است‌ و نيز بدون‌ استفاده‌ از كتاب‌هايي‌ كه ‌پس‌ از جواهرالكلام‌ نگارش‌ يافته‌اند، كاري‌ سنجيده‌ و علمي‌ نخواهد بود. از اين‌ رو، براي‌ غنا و جامعيت‌ فرهنگ‌ فقه‌ از ديگر منابع‌ معتبر نيز استفاده‌ شده‌ است‌ كه‌ در اين‌ جابه‌ برخي‌ از مهم‌ترين‌ آن‌ها اشاره‌ مي‌كنيم‌:

المبسوط‌، الخلاف‌، شرايع‌ الاسلام‌، تحریر الاحکام، تذكرة‌ الفقهاء، منتهي‌ المطلب‌، جامع‌ المقاصد، الروضة‌ البهيّة‌، مسالك‌ الافهام‌، مجمع‌ الفائدة‌ والبرهان‌، مدارك‌ الاحكام‌، الحدائق‌ الناضرة‌، مفتاح‌ الكرامة‌، العروة‌ الوثقي‌، و شروح‌ معروف‌ آن‌ ـ مانند مستمسك‌، التنقيح‌ و مهذّب‌ الاحكام‌ ـ، منهاج‌ الصالحين‌، تحرير الوسيلة و توضيح‌ المسائل‌ مراجع‌ تقليد.

ويژگی های فرهنگ‌ فقه‌

  • نخستين‌ فرهنگ‌ فقه‌ شيعي‌ و نخستين‌ تجربة‌ فقه‌ پژوهان‌ شيعه‌ در زمينه ‌فرهنگ‌ نويسي‌.
  • نگارش‌ به‌ زبان‌ فارسي‌.
  • برخورداري‌ از جامعيت‌ و گستردگي‌ عناوين‌ فقهي‌ به‌ گونه‌اي‌ كه‌ تقريباً مشتمل‌ بر تمامي‌ عناوين‌ فقهي‌ موجود در متون‌ فقهي‌ است‌ به‌ علاوه عناوين‌ جديد كه‌ مورد ابتلاي‌ عموم‌ مكلفين‌ فارسي‌ زبان‌ است‌؛ اگر چه‌ در متون‌ فقهي‌ گذشته‌ نيامده‌ باشد.
  • مستند بودن‌ مطالب‌ ارائه‌ شده‌ كه‌ امكان‌ پژوهش‌ بيشتر و عميق‌تر را براي‌ خواننده‌ پژوهشگر فراهم‌ مي‌كند.
  • روان‌ و ساده‌ بودن‌ مطالب‌ در عين‌ علمي‌ و متقن‌ بودن‌ آن‌ها.
  • دربرداشتن‌ مهم‌ترين‌ اطلاعات‌ فقهي‌ مربوط‌ به‌ هر مدخل‌ در عين‌ رعايت ‌اختصار.

وضعیت چاپ

این اثر در قم توسط انتشارات مؤسّسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت عليهم السلام به چاپ رسیده است.

پانویس

  1. تفاوت‌ عمده فرهنگ‌ و دايرة‌ المعارف‌ در اين‌ است‌ كه‌ هدف‌ در فرهنگ‌ نويسي‌، ارائة‌ اطلاعات‌ پايه‌ و اساسي‌ به‌ طور اختصار است‌، اما در دائرة‌ المعارف‌ نويسي‌، ارائه ‌اطلاعات‌ گسترده‌تر، عميق‌تر و دسته‌ بندي‌ شده‌تر است‌. از اين‌ رو، اگر دانش‌ پژوهي، اطلاعات‌ مختصر پيرامون‌ يك‌ واژه‌ به‌ لحاظ‌ معنا و كاربرد آن‌ در يك‌ علم‌ خاص‌ بخواهد، به‌ فرهنگ‌ مراجعه‌ مي‌كند و اگر درباره همان‌ واژه‌ يا موضوع‌، اطلاعاتي‌ فراتر از اين‌ بخواهد، به‌ دائرة‌ المعارف‌ مراجعه‌ مي‌كند.