تسبیحات حضرت زهرا علیهاالسلام

از دانشنامه‌ی اسلامی
نسخهٔ تاریخ ‏۱۷ ژوئن ۲۰۱۳، ساعت ۰۶:۱۸ توسط بهرامی (بحث | مشارکت‌ها) (صفحه‌ای جدید حاوی '{{مقاله از یک نشریه}} {{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} '''تسبیح زهرا(س) هدیه آسمانی''' ستا...' ایجاد کرد)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مقاله‌ی مربوط به این عنوان از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.

Icon article.jpg
محتوای فعلی "مقاله‌ یک نشریه" متناسب با این عنوان است.

(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)

تسبیح زهرا(س) هدیه آسمانی

ستارگان درخشانتر از همیشه تاریخ در آسمان مدینه پرتو افشانی می‌کردند. شمیم عطر محمدی(ص) در کوچه‌های مدینه پراکنده بود و یاس علوی، آنگاه که به معراج نماز می‌رفت، نورش برای اهل آسمان می‌درخشید و بر چهره اهل زمین نور می‌پراکند.

در آن هنگام فاطمه(س) ار سختی کارهای خانه در زحمت‌بود. [۱] امیر مؤمنان(ع) آنگاه که چنین دید به فاطمه توصیه کرد، نزد پدر برود و خدمتکاری درخواست کند تا در امور منزل یار و همکارش باشد. [۲]

وقتی پیامبر(ص) از خواسته آنان آگاهی یافت، فرمود:«ای فاطمه چیزی به تو عطا کنم که از خدمتکار و دنیا با آنچه در آن است، ارزشمندتر است؛ بعد از نماز سی و چهار مرتبه «الله اکبر» و سی و سه مرتبه «الحمدلله‌» و سی و سه مرتبه «سبحان الله‌» بگو و آن را با لا اله الا الله ختم کن. این کار برایت از چیزی که می‌خواهی و از دنیا و آنچه در آن است، بهتر است‌». [۳]

در آن لحظه که این هدیه آسمانی به فاطمه(س) عطا شد، فرمود:«از خدا و رسول خدا راضی شدم.» [۴]

درک هدیه بزرگی که رسول اکرم(ص) به فاطمه(س) اعطاء کرد، بالاتر از طاقت غیر معصوم است، به گونه‌ای که انسان از وصف آن عاجز می‌ماند و فقط از سرچشمه گفتار معصومین(ع) است که تا اندازه‌ای می‌توان از برکاتش بهره‌مند شد.

امام باقر(ع) درباره تسبیح حضرت فاطمه(س) می‌فرماید:«خداوند متعال با هیچ ستایشی، بالاتر از تسبیحات فاطمه زهرا(س) عبادت نشده است. و اگر چیزی افضل از آن وجود داشت، رسول خدا(ص) آن را به فاطمه(س) اعطاء می‌کرد.» [۵]

تسبیح حضرت فاطمه(س) که به مناسبت مداومت آن حضرت در انجام آن به وی منسوب گردید، در واقع تسبیح حق تعالی است! حضرت امام خمینی در کتاب اربعین حدیث چنین می‌نگارد:«...پر واضح است که تسبیح و تقدیس حق تعالی مستلزم علم و معرفت‌به مقام مقدس حق و صفات جلال و جمال اوست.» [۶]

تسبیح عبادتی برگزیده است که هر کس در سیر معنوی خویش به قدر طاقت و معرفتش از آن بهره می‌گیرد و ائمه:قبل از خلقت عالم مادی، به تسبیح ذات اقدس حق مشغول بودند.

حضرت امام خمینی؛ در باب اشاره به مقامات ائمه در کتاب اربعین حدیث چنین می‌نگارد:«برای اهل بیت عصمت و طهارت، علیهم الصلوة و السلام، مقامات شامخه روحانیه‌ای است در سیر معنوی الی الله، که ادراک آن علما نیز از اقت‌بشر خارج و فوق عقول ارباب عقول و شهود اصحاب عرفان است؛ چنانچه از احادیث‌شریفه ظاهر می‌شود که در مقام روحانیت‌با رسول اکرم(ص) شرکت دارند و انوار مطهره آنها قبل از خلقت عوالم، مخلوق اشتغال به تسبیح و تحمید ذات مقدس داشتند.» [۷]

تسبیح از جهتی دیگر عبادتی عمومی بین تمام مخلوقات است، حضرت امام؛ در این باره می‌فرماید:«آیه شریفه [و یسبح لله ما فی السموات و الارض] دلالت کند بر تسبیح جمیع موجودات حتی نباتات و جمادات و تخصیص آن به ذوی العقول از احتجاب عقول ارباب عقول است.» [۸]

و باز می‌فرماید:«بالجمله، سریان حیات و تسبیح شعوری علمی اشیاء را باید از ضروریات فلسفه عالیه و مسلمات ارباب شرایع و عرفان محسوب داشت، ولی کیفیت تسبیح هر موجودی و اذکار خاصه‌ای که به هر یک اختصاص دارد، و اینکه صاحب ذکر جامع انسان است و سایر موجودات به مناسبت نشئه خود ذکری دارند.» [۹]


تسبیح حضرت زهرا(س)، به چه معنی است؟ الله اکبر، اولین ذکر تسبیحات حضرت زهرا(س):

در تسبیح فاطمی(س)، انسان با گفتن «الله اکبر» به نهایت عجز خود اعتراف می‌کند و به ناتوانیش به درگاه الهی بارها اقرار می‌کند.

جمیع بن عمیر گوید:در محضر امام صادق(ع) بودم، حضرت از من پرسید:جمله «الله اکبر» یعنی چه؟ گفتم:یعنی خدا از همه چیز بزرگتر است، حضرت فرمود:مطابق این معنی، خدا را چیزی تصور کرده و سپس مقایسه با سایر اشیاء کرده‌ای و او را بزرگتر از آن چیزها تصور نموده‌ای.

عرض کردم:پس معنی الله اکبر چیست؟ حضرت پاسخ داد:معنایش این است که؛ «الله اکبر من ان یوصف؛ خداوند بزرگتر از آن است که توصیف گردد.» [۱۰]

الحمدلله، دومین ذکر تسبیحات حضرت زهرا(س):

پس از آن که انسان به عجز و ناتوانی خویش در شناخت‌خالق اعتراف کرد، با گفتن الحمدلله که از افضل اذکار تسبیح است، وارد مرحله بعدی می‌شود.

حضرت امام خمینی؛ در باب حمد می‌فرماید:«حمد خدا مساوق شکر است؛ چنانچه در روایات کثیره وارد است که، کسی که بگوید:الحمدلله، شکر خدا را ادا کرده؛ چنانچه [امام صادق(ع)] فرمود:شکر هر نعمتی، واگر چه بزرگ باشد این است که حمد خدای عز و جل کنی.»

و... [امام صادق(ع)] فرمود:... کمال شکر گفتن مرد است، الحمدلله رب العالمین.... و در حدیثی حماد بن عثمان گفت:بیرون آمد حضرت صادق(ع)، از مسجد و حال آنکه گم شده بود مرکوب آن حضرت. فرمود:«اگر خداوند رد کند آن را به من، هر آینه شکر می‌کنم او را حق شکر او». گفت درنگی نکرد تا آنکه آن مرکوب آورده شد. پس فرمود:«الحمدلله‌». قائلی عرض کرد:«فدایت‌شوم، آیا شما نگفتید که شکر خدا می‌کنم حق شکر او را»؟

فرمود:«آیا نشنیدی که من گفتم:الحمدلله.»

از این روایت معلوم می‌شود که حمد خداوند افضل افراد شکر لسانی است. [۱۱]

«سبحان الله‌»؛ سومین ذکر تسبیحات حضرت زهراء(س)

شخصی از حضرت علی(ع) پرسید:معنی سبحان الله چیست؟ جضرت فرمود:«سبحان الله‌» تعظیم مقام بلند و با عظمت‌خدا و منزه دانستن او از آنچه که مشرکان می‌پندارند، است و زمانی که بنده این کلمه را می‌گوید، همه فرشتگان بر او درود می‌فرستند.» [۱۲]

بعد از آنکه رسول اکرم(ص) تسبیحات را به کوثرش عطا کرد، حضرت فاطمه(س) ابتدا رشته‌ای از پشم تابیده و با آن به تسبیح پرداخت. تا این که حضرت حمزه بن عبدالمطلب شهید شد، پس حضرت فاطمه از تربت قبر آن بزرگوار خاک برداشت و تسبیح ساخت و با آن تسبیح می‌کرد و مردم نیز چنان کردند و چون سیدالشهدا حسین بن علی(ع) شهید شد، سنت‌شد که از تربت آن امام مظلوم تسبیح سازند و با آن ذکر گویند.

درباره ثواب تسبیح حضرت زهرا(س) با تربت امام حسین(ع) از حضرت صاحب الامر(عج) روایت‌شده است که:هر که تسبیح تربت امام حسین(ع) را در دست داشته باشد و ذکر را فراموش کند، ثواب ذکر برای او نوشته می‌شود.

از حضرت صادق(ع) نقل شده است که تسبیح تربت آن حضرت، ذکر می‌گوید، بی‌آنکه آدمی ذکر گوید و فرمود که یک ذکر یا استغفار که با تربت‌حضرت اباعبدالله(ع) گفته می‌شود برابر با هفتاد ذکر که با چیز دیگر گفته شود است. و اگر بی ذکر تسبیح را بگرداند به عدد هر دانه، هفت تسبیح برای او نوشته می‌شود.

به روایت دیگر، اگر با ذکر تسبیح را بگرداند، به هر دانه چهل حسنه برای او نوشته می‌شود.

مروی است که حوریان بهشت وقتی فرشته‌ای را می‌بینند که به زمین می‌آید از او درخواست می‌کنند تا تسبیح و ربت‌حضرت حسین(ع) را برایشان بیاورد.

از حضرت موسی(ع) نقل شده است:پنج چیز همیشه همراه انسان پرهیزکار است؛ مسواک، شانه، سجاده نماز، تسبیح که سی و چهار دانه داشته باشد و انگشتر عقیق. [۱۳]


فضیلت و آداب تسبیح حضرت زهرا(س) روایات زیادی در این باب در کتب معتبر وجود دارد و گستردگی روایات و عنایت اکثر ائمه به ذکر سخنی درباره تسبیح از عظمت آن پرده بر می‌دارد.

حضرت مهدی -عجل الله تعالی فرجه الشریف)، درباره تسبیح فرمود:«ان فضل الدعاء و التسبیح بعد الفرائض علی الدعاء بعقب النوافل، کفضل الفرائض علی النوافل. فضیلت دعا و تسبیح بعد از نمازهای واجب در مقایسه با دعا و تسبیح پس از نمازهای مستحبی، مانند فضیلت واجبات بر مستحبات است.» [۱۴]

امام صادق(ع) نیز به فضیلت تسبیح بعد از نمازهای واجب چنین اشاره کرد:«من سبح تسبیح فاطمه الزهراء(س) قبل ان یثنی رجلیه من صلاة الفریضه، غفر الله له. هر کس بعد از نماز واجب تسبیح فاطمه زهرا(س) را به جا آورد، قبل از اینکه پای راست را از بالای پای چپ بردارد، جمیع گناهانش آمرزیده می‌شود.» [۱۵]

و در حدیثی دیگر فرمود:«من سبح تسبیح فاطمة(س)، فقد ذکر الله الذکر الکثیر. کسی که تسبیح فاطمه زهرا(س) را بگوید، خدا را به ذکر کثیر یاد کرده است.» [۱۶]

روزی امام صادق(ع) ابوهارون را مخاطب ساخت و از تعلیم تسبیح حضرت فاطمه به کودکان سخن گفت:«یا ابا هارون، انا نامر صبیاننا بتسبیح فاطمة(س) کما نامرهم بالصلاة، فالزمه، فانه لم یلزمه عبد فشقی. ای ابوهارون، ما تسبیح فاطمه(س) را به فرزندان خود سفارش می‌کنیم همچنانکه آنها را به نماز توصیه می‌کنیم. تو نیز بر آن مداومت کن.

زیرا هر بنده‌ای که بر آن مواظبت و مداومت کند، سرانجام نیکو خواهد داشت.» [۱۷]

در جای دیگر حضرت از عظمت تسبیحات حضرت زهرا(س) در مقابل نمازهای مستحبی چنین یاد کرد:«تسبیح فاطمة(س) فی کل یوم فی دبر کل صلاة احب الی من صلاة الف رکعة فی کل یوم. تسبیح حضرت فاطمه(س) در هر روز، به دنبال هر نماز، نزد من از هزار رکعت نماز (مستحبی) در هر روز، محبوبتر است.» [۱۸]

امام هادی(ع) فرمود:«لنا اهل البیت عند نومنا عشر خصال:الطهارة،... و تسبیح الله ثلاثا و ثلاثین و تحمیده ثلاثا و ثلاثین، و تکبیره اربعا و ثلاثین... ما اهل بیت‌به هنگام خواب ده کار را انجام می‌دهیم:وضو گرفتن،... و سی و سه مرتبه «سبحان الله‌» گفتن، و سی و سه مرتبه «الحمدلله‌» گفتن، و سی و چهار مرتبه «الله اکبر» گفتن و...» [۱۹]

خواص و آثار فراوان دیگری برای گوینده تسبیحات آن حضرت ذکر شده که برخی از آنها بدین قرار است:

ناکام و ناامید نشدن، [۲۰] دور کردن شیطان [۲۱]، برطرف نمودن سنگینی گوش [۲۲]، نجات یافتن از شقاوت و بدبختی [۲۳] ، باعث‌سنگینی اعمال، خوشنودی خداوند و رفتن به بهشت می‌شود. [۲۴]

اوقات و مکانهای تسبیح حضرت فاطمه(س) [۲۵]

از اوقات مختلف و مکانهای زیادی برای تسبیح حضرت یادشده که برخی عبارتند از:بعد از نمازهای واجب و مستحبی، به هنگام خواب، پس از نمازهای استغاثه به حضرت فاطمه(س) و نماز زیارت حضرت رسول(ص) و نماز زیارت حضرت امیرالمؤمنین و نماز حضرت ولیعصر(عج) در مسجد صاحب الزمان جمکران و قبل از زیارت حضرت معصومه(س) در قم به گونه‌ای که سبحان‌الله قبل از الحمدلله گفته می‌شود.

پانویس

  1. ر ک:اسرار و آثار تسبیح حضرت زهرا، علیرضا رجالی تهرانی، ص‌9. (حدیث امام صادق(ع))
  2. ر ک:همان ص‌18.
  3. ر ک:تسبیحات حضرت زهرا(س)، عدنان زعفرانی، ص‌9.
  4. همان، ص‌21.
  5. تسبیحات حضرت زهراء، ص‌10، به نقل از علل الشرایع/366.
  6. همان، ص‌14. «ما عبدالله بشی‌ء من التحمید افضل من تسبیح فاطمة(س). ولو کان شی‌ء افضل منه لنحله رسول الله(ص) فاطمة(س).»
  7. شرح چهل حدیث (اربعین حدیث) امام خمینی؛، ص‌417.
  8. همان، ص‌551.
  9. همان، ص‌654.
  10. همان، ص‌656.
  11. اسرار و آثار تسبیح حضرت زهرا(س)، ص‌48 به نقل از معانی الاخبار.
  12. شرح چهل حدیث، امام خمینی، ص‌349.
  13. اسرار و آثار تسبیح حضرت زهرا(س)، ص‌52 به نقل از معانی الاخبار.
  14. کلیات مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی، کتاب باقیات صالحات.
  15. از هر معصوم چهل حدیث، محمد علی کوشا، ص‌364.
  16. اسرار و آثار تسبیح حضرت زهرا(س) ص‌12 به نقل از تهذیب ج‌2، ص‌105.
  17. تسبیحات حضرت زهرا(س)، ص‌11.
  18. همان، ص‌15.
  19. همان، ص‌16.
  20. همان، ص‌16.
  21. همان، ص‌20.
  22. همان، ص‌23.
  23. همان، ص‌28.
  24. اسرار و آثار تسبیح حضرت زهرا(س)، ص‌39.
  25. همان، ص‌14.


منابع

تسبیح زهرا(س) هدیه آسمانی، اسماعيل محمدى، ماهنامه كوثر، شماره 8.