عمار ساباطی
| عمار ساباطی | |
| نام کامل | عمار بن موسی ساباطی |
| زادروز | نامعلوم |
| زادگاه | کوفه |
| وفات | نامعلوم |
| مدفن | نامعلوم |
| آثار |
کتاب (در روایات) |
| شناخته‌شده برای |
از راویان ثقهٔ امام صادق علیه السلام و امام کاظم علیه السلام که در منابع، گرایش فطحی به او نسبت داده شده، اما امام کاظم علیه السلام او را ستوده است |
عمار بن موسی ساباطی، از راویان شیعه در سدهٔ دوم هجری بود. نجاشی او را «ابوالفضل، از موالی» و برادرانش قیس و صباح را نیز از راویان امام صادق و امام کاظم علیهما السلام دانسته و نوشته است که آنان در روایت، ثقه بودند.[۱] در برابر، کشی گزارش می‌کند که او گرایش فطحی داشت.[۲]
محتویات
نام و نسب
نجاشی او را «عمار بن موسی الساباطی، ابوالفضل، مولای [خاندان]» خوانده و برادرانش قیس و صباح را نام برده است.[۳] نسبت «ساباطی» او ظاهراً به جایی به نام ساباط بازمی‌گردد که در منابع، نشانی دقیق آن روشن نیست.[۴] از تاریخ تولد و وفات او گزارشی در دست نیست.
جایگاه رجالی
نجاشی دربارهٔ او و برادرانش می‌نویسد: «رَوَوْا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ وَ أَبِي الْحَسَنِ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ، وَ كَانُوا ثِقَاتٍ فِي الرِّوَايَةِ»؛ «از امام صادق و امام کاظم علیهما السلام روایت کردند و در روایت، مورد اعتماد بودند.»[۵] او کتابی داشت که جماعتی آن را روایت کرده‌اند.[۶]
گرایش فطحی
کشی می‌نویسد: «كَانَ فَطْحِيّاً»؛ «او فطحی بود.»[۷] 'فطحیه گروهی بودند که پس از شهادت امام صادق علیه السلام، به امامت عبدالله بن جعفر، معروف به «افطح»، باور یافتند.[۸] نوبختی می‌نویسد که چون عبدالله فرزند ذکوری نداشت، بیشتر فطحیه از قول به امامت او بازگشتند و به امامت امام کاظم علیه السلام گردن نهادند.[۹] عمار ساباطی در دوره‌ای به این جریان گرایش داشت.[۱۰]
خاندان
برادران عمار، قیس و صباح، نیز از راویان امام صادق و امام کاظم علیهما السلام بودند و نجاشی همهٔ آنان را در روایت ثقه دانسته است.[۱۱] این خاندان، یکی از خاندان‌های حدیثی کوفه در سدهٔ دوم هجری بود و نامشان در اسناد روایی دیده می‌شود.[۱۲]
ستایش امام کاظم
کشی به نقل از امام کاظم علیه السلام آورده است: «اسْتَوْهَبْتُ عَمَّاراً مِنْ رَبِّي تَعَالَی فَوَهَبَهُ لِي»؛ «عمار را از پروردگارم خواستم و او او را به من بخشید.»[۱۳] این سخن، جایگاه عمار را نزد امام علیه السلام نشان می‌دهد و نشان می‌دهد که گرایش فطحی او سبب طرد کاملش نشده است.
آثار
نجاشی می‌نویسد که عمار کتابی داشت و جماعتی آن را روایت کرده‌اند؛ سند نجاشی به این کتاب از طریق محمد بن جعفر، احمد بن محمد بن سعید، علی بن الحسن بن فضال، عمرو بن سعید و مصدق بن صدقه است.[۱۴] روایت چند سند از کتاب او، نشان‌دهندهٔ رواج آثارش در محافل حدیثی کوفه است.
ارزیابی
عمار ساباطی نمونه‌ای از راویانی است که در منابع رجالی، هم وثاقت روایی و هم گرایش فرقه‌ای متفاوت به آنان نسبت داده شده است.[۱۵] نجاشی او را ثقه می‌داند و کشی گرایش فطحی و ستایش امام کاظم علیه السلام را در کنار هم آورده است؛ از این رو، ارزیابی او نیازمند تفکیک میان وثاقت روایی و گرایش اعتقادی است.[۱۶] ستایش امام کاظم علیه السلام نشان می‌دهد که گرایش فطحی او مانع از پذیرش روایاتش نشده و منابع رجالی، او را در شمار راویان قابل اعتماد نگه داشته‌اند.[۱۷]
پانویس
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۹۰.
- ↑ کشی، رجال الکشی، ج۲، ص۵۲۴.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۹۰.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۹۰.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۹۰.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۹۰.
- ↑ کشی، رجال الکشی، ج۲، ص۵۲۴.
- ↑ نوبختی، فرق الشیعة، ص۷۸.
- ↑ نوبختی، فرق الشیعة، ص۷۸.
- ↑ کشی، رجال الکشی، ج۲، ص۵۲۴.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۹۰.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۹۰.
- ↑ کشی، رجال الکشی، ج۲، ص۵۲۴.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۹۰.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۹۰؛ کشی، رجال الکشی، ج۲، ص۵۲۴.
- ↑ مقایسه کنید: نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۹۰؛ کشی، رجال الکشی، ج۲، ص۵۲۴.
- ↑ کشی، رجال الکشی، ج۲، ص۵۲۴؛ نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۹۰.
منابع
- نجاشی، احمد بن علی؛ رجال النجاشی، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۱۶ق؛ ص۲۹۰.
- نوبختی، حسن بن موسی؛ فرق الشیعة، بیروت: دار الأضواء، ۱۴۰۴ق؛ ص۷۸.
- کشی، محمد بن عمر؛ رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، مشهد: دانشگاه مشهد، ۱۳۴۸ش؛ ج۲.
