طبقات الشافعیه (کتاب)

«طبقات الشافعیة»، تألیف جمال‌الدین عبدالرحیم اسنوى (متوفى ۷۷۲ ق)، کتابى در شرح حال علماى شافعی مذهب تا قرن هشتم هجری است. این کتاب که تألیف آن در ۷۶۹ قمری پایان یافته، از مهمترین آثار اسنوى بشمار مى‌رود.

نویسنده	عبدالرحیم اسنوی
موضوع	شرح‌حال علمای شافعی
زبان	عربی
تعداد جلد	۲

محتوای کتاب

کتاب «طبقات الشافعیة» با دو مقدمه از محقق (کمال یوسف) و نویسنده آغاز شده و مطالب در دو جلد، تنظیم شده است. نویسنده از عصر محمد بن ادریس شافعى، به ترتیب حروف الفبا، به شرح حال شافعیان پرداخته است.

در مقدمه محقق، ابتدا برخى از کتبى که در موضوع اثر حاضر نوشته شده‌اند، نام برده شده و سپس، شرح حال مختصرى از نویسنده، ارائه گردیده است. و در مقدمه نویسنده، ضمن اشاره به موضوع و اهمیت کتاب، روش کار توضیح داده شده است.

نویسنده در ابتدا، به شرح حال محمد بن ادریس شافعی پرداخته و سپس، شرح حال سایر شافعیان را ذکر کرده است که از جمله ایشان عبارتند از: عبدالرحمن بن مهدى بصرى؛ عبدالحمید معروف به کید؛ ابوبکر عبدالله بن زبیر عیسى معروف به حُمیدى؛ ابویعقوب یوسف بن یحیى بویطى.

نویسنده در این کتاب، بدون طبقه‌بندى مشخص و بر اساس سال وفات شخصیت‌هاى شافعى، کتاب خود را تنظیم نموده است.

وى در ذیل هر حرفى از حروف الفبا، دو فصل تنظیم نموده است؛ بدین ترتیب که در فصل نخست، ابتدا به شرح حال افرادى پرداخته که در دو کتاب «الشرح الکبیر» رافعى و «الروضة» نووى آمده‌اند و سپس، از آنجایى که این دو کتاب، مختصر و موجز مى‌باشند، به معرفى و شرح حال اشخاصى پرداخته که به این افراد مرتبط مى‌باشند، مانند پدر، جد، اولاد و... و در فصل دوم، به افرادى پرداخته که دو کتاب یادشده به آنها نپرداخته‌اند.

باآنکه بناى کار نویسنده بر خلاصه‌گویى بوده و شرح حال‌هاى مذکور در کتاب، از تفصیل چندانى برخوردار نیستند، اما از حیث حجم و مطالب عنوان‌شده بین افراد، تفاوت وجود دارد؛ به‌گونه‌اى که نویسنده در پاره‌اى موارد تقریبا یک صفحه را به شخصى اختصاص داده همچون: قاضى الفاضل، ابوابراهیم اسماعیل بن یحیى بن اسماعیل مزنى، ابوالقاسم عبدالرحمن تقى‌الدین و در مواردى نیز، به چند خط بسنده کرده است مانند: محمد بن شافعى، عبدالغنى العسال و سراج‌الدین محمود بن ابوبکر بن احمد ارموى.

منابع

• نرم افزار تراجم و کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.