منابع و پی نوشتهای ضعیف
جامعیت مقاله متوسط
مقاله مورد سنجش قرار گرفته است

حافظ شیرازی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ویرایش)
 
(۸ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
خواجه شمس الدین محمد شیرازی، حافظ [[قرآن]] و از بزرگترین شاعران غزلسرای ایران و جهان، او متخلص به "حافظ" و معروف به لسان الغیب است. حافظ در سال 726 هجری قمری در شیراز، یکی از شهرهای ایران متولد شد. اگر چه اقوال مختلفی در تاریخ تولد او هست ولی آنچه که قطعی است این که در قرن هشتم هجری بود. پدرش بهاءالدین و جدش شیخ غیاث الدین که از اهالی اصفهان و یا به قولی از اهالی تویسرگان بودند. مادر او اهل کازرون از شهرهای استان فارس بود. او بعد از مرگ پدرش با مادر خود در شیراز ماند و زندگی آنها در فقر و تنگدستی بود.
+
{{خوب}}
 +
{{شناسنامه شخصیت
 +
|نام شخصیت = حافظ شیرازی
 +
|تصویر=[[پرونده:آرامگاه حافظ.jpg]]
 +
|نام کامل = شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی
 +
|زادروز= ۷۲۷ قمری
 +
|زادگاه = [[شیراز]]
 +
|وفات = ۷۹۲ قمری
 +
|مدفن = شیراز
 +
|آثار= دیوان حافظ
 +
}}
 +
'''خواجه شمس الدین محمد شیرازی''' (۷۲۷-۷۹۲ ق)، [[تخلص|متخلص]] به "حافظ"، از بزرگترین شاعران [[ایران]] در قرن هشتم هجری بود. حافظ از مهمترین اثرگذاران بر شاعران فارسی زبان پس از خود شناخته می شود. [[دیوان (شعر)|دیوان]] اشعار حافظ شامل [[غزل|غزلیات]]، [[قصیده]]، [[مثنوی (قالب شعر)|مثنوی]] و [[رباعی|رباعیات]] می‌شود، اما شهرت اصلی او بیشتر در غزل‌سرایی است.
  
همین که به سن جوانی رسید در نانوایی به خمیرگیری مشغول شد ولی عشق به تحصیل علم و کمالات، او را به مکتب خانه کشاند لذا در همان شیراز به تحصیل علم و کمالات پرداخت. در مجالس علما و فضلای بزرگ که یکی از آنها "قوام الدین عبدالله" بود، شرکت کرد و کسب علم کرد. او شروع به حفظ قرآن کرد تا این که قرآن را از حفظ کرد و حافظ کل قرآن به چهارده روایت شد و از این رو به دستور "قوام الدین" لقب حافظ گرفت و متخلص به حافظ شد و به دلیل شیوائی سخن و کلامش به «حافظ شیرین سخن» و «حافظ خوش کلام» معروف شد.
+
==زندگی‌نامه==
 +
خواجه شمس‌ الدین محمد بن بهاءالدین محمد حافظ شیرازی به نقل مشهور در سال ۷۲۷ (یا ۷۲۶) قمری در [[شیراز]] متولد شد.  
  
او در جمیع اخلاق، سرآمد و دور از هر گونه ریا و تزویر بود. حافظ از شاعران بزرگ و مشهور است. شهرت اصلی او بیشتر در غزلسرایی است. هر چند که چندین قصیده عالی و چند منظومه کوتاه و محکم و نیز رباعیات، قطعاتی سروده است. او را نمی توان در ردیف شاعران تک بعدی و تک ساحتی محسوب و تفکر شاعرانه اش را تنها به یک وجه خالص، تفسیر و تاویل کرد.
+
وی در سن جوانی به نانوایی مشغول بود، ولی علاقه به تحصیل علم و کمالات، او را به مکتب خانه کشاند. در مجالس علما و فضلای بزرگ که یکی از آنها "قوام الدین عبدالله" (م، ۷۷۲ ق) بود، کسب علم کرد. او در این دوران [[قرآن]] را حفظ کرد و حافظ کل قرآن به چهارده روایت شد و از این رو به دستور "قوام الدین" لقب «حافظ» گرفت و به دلیل شیوائی سخن و کلامش به «حافظ شیرین سخن» معروف شد. حافظ همچنین در اشعار خود به حضور در مدرسه، ۴۰ سال تحصیل علم و فضل، درس صبحگاهی و حفظ قرآن بر حسب قرائت‌های مختلف اشاره کرده است.
  
==اشعار حافظ==
+
حافظ در دوران شاه شیخ ابواسحاق به دربار راه پیدا کرد و شغل [[دیوان (تشکیلات اداری)|دیوانی]] را برای خود انتخاب کرد. او علاوه بر شاه ابواسحاق، در دربار شاهان دیگری همانند شاه شیخ مبارزالدین، شاه شجاع، شاه منصور و شاه یحیی نیز حضور پیدا کرده بود. حافظ از طریق دیوانی امرار معاش می‌کرد و شاعری شغل اصلی او نبود.
  
اشعار او به نوعی ابهامات [[وحی]] است و از همین رو، به «لسان الغیب و ترجمان الاسرار» معروف است. اشعار او، دریایی از معرفت و [[ایمان]] و کوهی از صبر و مقاومت، عشق و وصال، ندایی از بهشت و سودایی از کمالات عرفانی است. شعر حافظ دارای ابعاد گوناگون و متنوع و پر از راز و رمز است.
+
حافظ شیرازی تنها یک بار ازدواج کرد و پس از مرگ همسرش مجرد ماند. پسر این شاعر بزرگ نیز در دوران جوانی در راه سفر نیمه‌کاره به هند همراه پدرش از دنیا رفت.
  
در اشعار حافظ، رد پا و ذکر شاعرانی چون فردوسی، سعدی، نظامی، ظهیر فاریابی، سلمان ساوجی، خواجوی کرمانی و کمال خجندی آمده است. تاکنون دیوان اشعار حافظ به خط خود او، بدست نیامده و شاید دلیل بسیاری از تصحیح های دیوان حافظ همین باشد. مشهور است که برای اولین بار، یکی از شاگردان و یاران او به نام محمد کلندام اشعار او را گردآوری و تدوین نمود.
+
خواجه حافظ شیرازی سرانجام در سال ۷۹۲ قمری وفات نمود. او را در کتِ شیراز یا مصلای آن شهر دفن کردند و ۶۳ سال بعد عمارتی بر آن ساخته شد. آرامگاه کنونی او در سال ۱۳۱۶ شمسی ساخته شده و به نام «حافظیه» معروف است.
 +
 +
در تقویم رسمی ایران، ۲۰ مهر روز بزرگداشت حافظ است و هر ساله در این روز مراسم بزرگداشت حافظ با حضور پژوهشگرانی در سراسر دنیا روی آرامگاهش در شهر شیراز برگزار می‌شود.
  
دیوان خواجه شیراز برای اولین بار در سال 1791 میلادی برابر با 1169 شمسی در کلکته، در 152 برگ به اهتمام "ابوطالب خان پسر حاجی محمد بیک تبریزی اصفهانی متولد در کلهنو" چاپ شد. تاکنون که دویست و چند سال از آن می گذرد، به دفعات مکرر از روی نسخه های خطی و چاپی در کشور های ایران، هند، مصر، ترکیه و... با شکل های مختلف و تصحیح های گوناگون چاپ و منتشر شده است.
+
==شعر حافظ==
 +
 
 +
[[شعر]] حافظ دارای سه فضای عاشقانه، عارفانه و مدح است که هرکدام در جایگاه خود، خاص و شنیدنی هستند. سخن پردازی این شاعر بزرگ به شیوه [[خواجوی کرمانی]] گرایش داشته و شهرت اصلی او به سراییدن [[غزل|غزل‌های]] بسیار زیبا مربوط می‌شود. شعر حافظ دارای ابعاد گوناگون و متنوع و پر از راز و رمز است. در اشعار حافظ، رد پا و ذکر شاعرانی چون [[فردوسی]]، [[سعدی]]، [[نظامی گنجوی|نظامی]]، [[ظهیر فاریابی]] و خواجوی کرمانی آمده است. با آنکه حافظ غزل عارفانه مولانا و غزل عاشقانه سعدی را پیوند زده، نوآوری اصلی او در تک بیت های درخشان، مستقل، و خوش مضمون فراوانی است که سروده است. استقلالی که حافظ از این راه به غزل داده به میزان زیادی از ساختار سوره های [[قرآن]] تأثیر گرفته است، که آن را انقلابی در آفرینش اینگونه شعر دانسته اند.
 +
 
 +
تاکنون [[دیوان (شعر)|دیوان]] اشعار حافظ به خط خود او، بدست نیامده و شاید دلیل بسیاری از تصحیح های دیوان حافظ همین باشد. مشهور است که برای اولین بار، یکی از شاگردان و یاران او به نام محمد گلندام اشعار او را گردآوری و تدوین نمود. بر دیوان حافظ شرح‌هایی به زبان فارسی نوشته شده است از جمله: مرج البحرین: نوشته سیف الدین ابوالحسن عبدالرحمن لاهوری در سال ۱۰۲۶ق؛ لطیفه غیبی: نوشته محمد بن محمد دارابی (۱۰۵۰ق) و حافظ نامه: نوشته بهاءالدین خرمشاهی.
 +
 
 +
دیوان حافظ شامل ۵۰۰ [[غزل]]، ۴۲ [[رباعی]] و چندین [[قصیده]] می باشد که در طول ۵۰ سال سروده است. از آن جایی که حافظ تنها در لحظاتی که خاص و الهام بخش بود به سرودن اشعارش می پرداخت، به طور متوسط در هر سال فقط ۱۰ غزل سروده و تمرکز او خلق اثری شایسته مقام واقعی معشوق بوده است. تاکنون بیش از چهارصد بار به اشکال مختلف به زبان فارسی و زبان های دیگر در دنیا به چاپ رسیده است.
 +
 
 +
اشعار این شاعر بزرگ فارسی زبان قرن هشتم، در قرن‌های ۱۸ و ۱۹ به زبان‌های اروپایی ترجمه شد. گوته، شاعر مشهور آلمانی، دیوان شرقی خود را به نام حافظ و با الهام از افکار وی تدوین کرد که بسیار قابل‌توجه است.
  
 
==منابع==
 
==منابع==
زندگینامه حافظ، از کتب دیوان مختلف حافظ.
 
  
==مأخذ==
+
* [http://alaam.tahoor.com/page.php?id=10759&cat=1245 سایت اعلام طهور.]
[http://alaam.tahoor.com/page.php?id=10759&cat=1245 اعلام طهور]
+
* [https://www.beytoote.com/scientific/scientist/hafezeshirazi.html زندگینامه حافظ، سایت بیتوته.]
 +
 
 +
[[رده: شعرای پارسی گوی قرن هشتم]]
 +
[[رده: مقاله های مهم]]
  
[[رده: شعرا]]
+
{{سنجش کیفی
 +
|سنجش=شده
 +
|شناسه= خوب
 +
|عنوان بندی مناسب= خوب
 +
|کفایت منابع و پی نوشت ها= ضعیف
 +
|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 +
|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
 +
|جامعیت= متوسط
 +
|رعایت اختصار= خوب
 +
|سیر منطقی= خوب
 +
|کیفیت پژوهش= خوب
 +
|رده= دارد
 +
}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۸

حافظ شیرازی
آرامگاه حافظ.jpg
نام کامل شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی
زادروز ۷۲۷ قمری
زادگاه شیراز
وفات ۷۹۲ قمری
مدفن شیراز
آثار

دیوان حافظ

خواجه شمس الدین محمد شیرازی (۷۲۷-۷۹۲ ق)، متخلص به "حافظ"، از بزرگترین شاعران ایران در قرن هشتم هجری بود. حافظ از مهمترین اثرگذاران بر شاعران فارسی زبان پس از خود شناخته می شود. دیوان اشعار حافظ شامل غزلیات، قصیده، مثنوی و رباعیات می‌شود، اما شهرت اصلی او بیشتر در غزل‌سرایی است.

زندگی‌نامه

خواجه شمس‌ الدین محمد بن بهاءالدین محمد حافظ شیرازی به نقل مشهور در سال ۷۲۷ (یا ۷۲۶) قمری در شیراز متولد شد.

وی در سن جوانی به نانوایی مشغول بود، ولی علاقه به تحصیل علم و کمالات، او را به مکتب خانه کشاند. در مجالس علما و فضلای بزرگ که یکی از آنها "قوام الدین عبدالله" (م، ۷۷۲ ق) بود، کسب علم کرد. او در این دوران قرآن را حفظ کرد و حافظ کل قرآن به چهارده روایت شد و از این رو به دستور "قوام الدین" لقب «حافظ» گرفت و به دلیل شیوائی سخن و کلامش به «حافظ شیرین سخن» معروف شد. حافظ همچنین در اشعار خود به حضور در مدرسه، ۴۰ سال تحصیل علم و فضل، درس صبحگاهی و حفظ قرآن بر حسب قرائت‌های مختلف اشاره کرده است.

حافظ در دوران شاه شیخ ابواسحاق به دربار راه پیدا کرد و شغل دیوانی را برای خود انتخاب کرد. او علاوه بر شاه ابواسحاق، در دربار شاهان دیگری همانند شاه شیخ مبارزالدین، شاه شجاع، شاه منصور و شاه یحیی نیز حضور پیدا کرده بود. حافظ از طریق دیوانی امرار معاش می‌کرد و شاعری شغل اصلی او نبود.

حافظ شیرازی تنها یک بار ازدواج کرد و پس از مرگ همسرش مجرد ماند. پسر این شاعر بزرگ نیز در دوران جوانی در راه سفر نیمه‌کاره به هند همراه پدرش از دنیا رفت.

خواجه حافظ شیرازی سرانجام در سال ۷۹۲ قمری وفات نمود. او را در کتِ شیراز یا مصلای آن شهر دفن کردند و ۶۳ سال بعد عمارتی بر آن ساخته شد. آرامگاه کنونی او در سال ۱۳۱۶ شمسی ساخته شده و به نام «حافظیه» معروف است.

در تقویم رسمی ایران، ۲۰ مهر روز بزرگداشت حافظ است و هر ساله در این روز مراسم بزرگداشت حافظ با حضور پژوهشگرانی در سراسر دنیا روی آرامگاهش در شهر شیراز برگزار می‌شود.

شعر حافظ

شعر حافظ دارای سه فضای عاشقانه، عارفانه و مدح است که هرکدام در جایگاه خود، خاص و شنیدنی هستند. سخن پردازی این شاعر بزرگ به شیوه خواجوی کرمانی گرایش داشته و شهرت اصلی او به سراییدن غزل‌های بسیار زیبا مربوط می‌شود. شعر حافظ دارای ابعاد گوناگون و متنوع و پر از راز و رمز است. در اشعار حافظ، رد پا و ذکر شاعرانی چون فردوسی، سعدی، نظامی، ظهیر فاریابی و خواجوی کرمانی آمده است. با آنکه حافظ غزل عارفانه مولانا و غزل عاشقانه سعدی را پیوند زده، نوآوری اصلی او در تک بیت های درخشان، مستقل، و خوش مضمون فراوانی است که سروده است. استقلالی که حافظ از این راه به غزل داده به میزان زیادی از ساختار سوره های قرآن تأثیر گرفته است، که آن را انقلابی در آفرینش اینگونه شعر دانسته اند.

تاکنون دیوان اشعار حافظ به خط خود او، بدست نیامده و شاید دلیل بسیاری از تصحیح های دیوان حافظ همین باشد. مشهور است که برای اولین بار، یکی از شاگردان و یاران او به نام محمد گلندام اشعار او را گردآوری و تدوین نمود. بر دیوان حافظ شرح‌هایی به زبان فارسی نوشته شده است از جمله: مرج البحرین: نوشته سیف الدین ابوالحسن عبدالرحمن لاهوری در سال ۱۰۲۶ق؛ لطیفه غیبی: نوشته محمد بن محمد دارابی (۱۰۵۰ق) و حافظ نامه: نوشته بهاءالدین خرمشاهی.

دیوان حافظ شامل ۵۰۰ غزل، ۴۲ رباعی و چندین قصیده می باشد که در طول ۵۰ سال سروده است. از آن جایی که حافظ تنها در لحظاتی که خاص و الهام بخش بود به سرودن اشعارش می پرداخت، به طور متوسط در هر سال فقط ۱۰ غزل سروده و تمرکز او خلق اثری شایسته مقام واقعی معشوق بوده است. تاکنون بیش از چهارصد بار به اشکال مختلف به زبان فارسی و زبان های دیگر در دنیا به چاپ رسیده است.

اشعار این شاعر بزرگ فارسی زبان قرن هشتم، در قرن‌های ۱۸ و ۱۹ به زبان‌های اروپایی ترجمه شد. گوته، شاعر مشهور آلمانی، دیوان شرقی خود را به نام حافظ و با الهام از افکار وی تدوین کرد که بسیار قابل‌توجه است.

منابع