ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۱۶ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
+
یکی از ترجمه های فارسی «[[نهج البلاغه]]» که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و بسیار مورد توجه قرار گرفته، ترجمه مرحوم [[محمد دشتی]] (م، ۱۳۸۰ ش) بر این کتاب شریف است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب «نهج البلاغه» می باشد.
==شرح حال نویسنده==
+
{{مشخصات کتاب
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
+
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه(دشتی)
===اساتید===
+
|تصویر=[[پرونده:ترجمه دشتی.jpg|250px]]
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[آيةاللّه مكارم شيراز]]ى (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و [[شهيد محمّد مصطفوى]] کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
+
|نویسنده= محمد دشتی
===خدمات===
+
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
+
|زبان=فارسی
===وفات===
+
|تعداد جلد= ۱
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
+
|عنوان افزوده1=
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>
+
|افزوده1=
 +
|عنوان افزوده2=
 +
|افزوده2=
 +
|لینک=[https://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53534/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true ترجمه نهج البلاغه دشتی]
 +
}}
 +
==شرح حال مترجم==
 +
[[محمد دشتی]] در سال ۱۳۳۰ در شهرستان محمودآباد دیده به جهان گشود. وی در سال ۱۳۴۳ وارد [[حوزه علمیه قم|حوزه علمیه قم]] شد و دروس خارج [[فقه]] را خدمت [[عبدالله جوادی آملی|آیةاللّه جوادى آملى]] و [[ناصر مکارم شیرازی|آیةاللّه مکارم شیرازی]] و یک دوره [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] را خدمت [[میرزا هاشم آملی|آیةاللّه میرزاهاشم آملى]] فرا گرفت. در [[فلسفه]]، کتاب اشارات را خدمت [[علامه حسن زاده آملی|آیةاللّه حسن‌زاده آملى]]، کتاب [[اسفار اربعه]] را خدمت آیةاللّه جوادى آملى فرا گرفت.
  
==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
+
استاد دشتى از بنیانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقیقاتى امیرالمؤمنین(ع) بود. وی در تحقیقات خود، به عقاید اسلامى، فلسفه احکام، و ارزیابى پیرامون [[حدیث]] و [[نهج البلاغة|نهج‌البلاغه]]، اولویت داد که در این زمینه، از مجموعه ۱۱۰ جلدى آثار استاد دشتى، حدود ۷۰ اثر چاپ و منتشر شده و بقیه درحال نشر است.
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:
 
  
1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.
+
مرحوم دشتی در اردیبهشت ۱۳۸۰ش، در [[تهران]] دار فانی را وداع گفت و پیکرش در حرم مطهر [[حضرت معصومه]] سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.
  
2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.
+
==ویژگی‌ها و مزایای ترجمه==
 +
[[محمد دشتی]] ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:
  
3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
+
۱- عنوان دادن به مطالب: براى استفاده عموم مراجعه کنندگان به سخنان علوى، سعى کردیم تا مفاهیم و مباحث [[نهج البلاغه]] را در قالب ۲۷۳۰ عنوان کلّى و زیبا تقدیم داریم، زیرا عنوان زدن صحیح مطالب براى عموم افراد میسّر نیست، و برخى در تطبیق مفاهیم کلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشکل مى شوند.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.
 
  
4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.
+
۲- نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حکمت ها: یکى دیگر از ویژگى هاى این ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حکمت هاست. با این روش در یک نگاه کلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه کنندگان را دریافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه کمک مى کند.
  
5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.
+
۳- اشاراتى به علوم و فنون: هرگز نخواسته ایم تا نظریه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحمیل، یا نهج البلاغه را توجیهى براى دیدگاه ها و نظریه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهیم.
 +
هدف ما این بود که هر جا کاوش هاى علمى، و مرزهاى اندیشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعیتى بردارد و به افق همیشه نورانى نهج البلاغه نزدیک شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ایم، نمونه هایى که امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پیشرفته شناسایى گردید، حال آن که در ۱۴ قرن قبل در کلمات نورانى امیر بیان حضرت على علیه السّلام آمده است.
  
6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.
+
۴- ویژگى عمومى بودن ترجمه: هدف مهمّ ما در این ترجمه، رعایت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود که همه اقشار و سطوح متفاوت فکرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به کتب تفسیرى و لغت و تاریخ، بتوانند از آن استفاده کنند.
 +
 
 +
۵- رعایت اصل «پیام رسانى» در ضرب المثل ها: در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هایى وجود دارد و در ضرب المثل ها پیام ها و اهدافى نهفته است. اگر در ترجمه ها «اصل پیام رسانى» رعایت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى یکدیگر قابل فهم نخواهد بود.
 +
 
 +
۶- تفسیر صحیح متشابهات: واژه هاى دنیا، حکومت، لذّت، عشق، مال و برخى دیگر از کلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در یک جا عامّ و فراگیر و در جایى خاصّ و محدود است. در این گونه از موارد نباید به ترجمه ظاهرى عبارات رضایت داد، زیرا براى خوانندگان، هدایتگر نخواهد بود. گاهى باید تفسیر و ترجمه را به هم آمیخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام علیه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گیرد.
 
   
 
   
7-آوردن نكات تاريخى
+
۷- آوردن نکات تاریخى؛
  
8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.
+
۸- آوردن اسامى اشخاص و أماکن: نکات تاریخى، و اسامى اشخاص و اماکن را بدان جهت آوردیم تا خوانندگان با داشتن همین ترجمه از مراجعه به دیگر کتاب هاى تاریخى بى نیاز باشند.
  
9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.
+
۹- آوردن شأن نزول خطبه ها: با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمینه هایى را که در پدید آمدن خطبه ها، نامه ها و حکمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آوردیم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.
  
10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.
+
۱۰- فهرست موضوعى: یکى دیگر از آرزوهاى ارزشمند، تهیه و تدوین «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود که همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زیرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.
  
11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.
+
۱۱- آوردن توضیحات ضرورى در متن و پاورقى: چون هدف ما در این ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، که در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده کنند، و در همه جا منابع تحقیق و کتب تاریخى یافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده کرد بر آن شدم تا توضیحات ضرورى نسبت به مفاهیم، رویدادها، تحوّلات سیاسى، تاریخى را در متن یا در پاورقى بیاوریم که عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده کنند.
  
12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.
+
۱۲- فهرست مطالب کتاب: یکى دیگر از ویژگى هاى این ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل کتاب است، که سمت گیرى کلّى خطبه ها و نامه ها و حکمت ها در آن مشروحا بیان شده است.
  
13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.
+
۱۳- آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى): متن عربى نهج البلاغه با ۱۵ نسخه قدیمى از اواسط قرن چهارم (۱۵) سال پس از وفات [[سید رضی|سید رضى]] تاکنون، مقابله و تصحیح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى که در معانى جملات تأثیر داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به این نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون یک واژه یا یک جمله را دریابند.
  
14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)
+
۱۴- شماره گذارى متن عربى (یک خط در میان)؛
  
15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.
+
۱۵- ترجمه توضیحات سید رضى به عنوان (مى گویم): در بسیارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسیر آن، توضیحات ارزشمند سید رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نیز صرف نظر کرده اند در صورتى که توضیحات سید رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسیار تعیین کننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد. در این نسخه تمامى توضیحات سید رضى هر کدام در جایگاه خاص خودش با تغییر قلم ها به گونه اى زیبا آورده شد.
  
16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.
+
۱۶- مشخّص کردن مرجع ضمائر: در این ترجمه، تلاش کرده ایم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقیقا مشخّص کرده و در ترجمه بیاوریم که قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه کننده این نسخه جایگاه اصلى ضمائر را بشناسد.
  
17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.
+
۱۷- مشخّص کردن مخاطب هاى [[امام علی]] علیه السّلام در نهج البلاغه: یکى دیگر از ویژگى هاى این ترجمه که براى عموم مراجعه کنندگان قابل استفاده مى باشد و کاربرد عمومى دارد، مشخّص کردن مخاطب هاى امام علیه السّلام در نهج البلاغه است که امام على علیه السّلام با چه کسى یا افرادى سخن مى گوید شناخت مخاطب هاى امام علیه السّلام ما را در ارزیابى مفاهیم نهج البلاغه کمک مى کند.
  
18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
+
۱۸- تفسیر صحیح عام، خاص، مطلق، مقید: یکى از مشکلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشکل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبیقى عام و خاص و مطلق و مقید در احادیث و روایات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شیوه ترجمه تحت اللّفظی را برگزیدند، مراجعه کنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند که در یک خطبه دنیا نکوهش و در خطبه دیگرى ستایش شده است چرا؟ و مى پرسند آیا این اختلاف و تناقص را مى شود حل کرد؟ اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقید، رعایت مفاهیم را مى کردند و عام تخصیص زده را به گونه اى مطلق و فراگیر ترجمه نمى کردند و مطلق را با قید آن مى آوردند، این همه حیرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.
+
ما سعى کرده ایم این اصل را رعایت کنیم، اگر در جائى دنیا نکوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ایم که دنیاى حرام یا شبهه ناک است، و اگر در جاى دیگر دنیا ستایش مى شود توضیح داده ایم که دنیاى حلال است.
  
19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.
+
۱۹- تبیین صحیح اهداف امام علیه السّلام در طرح ارزشها: بسیارى از مترجمان شیوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزیدند و معتقدند که: (ما باید تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشیم) البتّه این خود مکتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر کاربردى و پیام رسانى مشکلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پیام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهیم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احادیث را نمى تواند درک کند، در صورتى که ما به امام على علیه السّلام تعهّد داده ایم تا پیام او را به نسل امروز برسانیم و در این پیام رسانى باید از انواع سبک ها و شیوه ها استفاده کنیم و گاهى نیز ناچاریم مقید به ظاهر الفاظ و عبارات نباشیم. پس براى تبیین صحیح اهداف امام علیه السّلام در طرح ارزشها ناچاریم از شیوه ترجمه تحت اللّفظى اندکى فاصله گرفته و با تفسیر و ارزیابى صحیح عبارات و کلمات، پیام حضرت مولى علیه السّلام را به نسل امروز برسانیم.
  
20-آوردن آدرس آيات قرآن
+
۲۰- آوردن آدرس آیات [[قرآن]]؛
  
21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.
+
۲۱- آوردن برخى از اشعار ضرورى: در این ترجمه هر جا که بسیار ضرورى تشخیص داده ایم در پاورقى برخى از اشعار زیبا و شیرین را آورده ایم.
  
22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.
+
۲۲- آوردن مدارک احادیث موجود در کتاب: با عنایات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام اسناد و مدارک خطبه ها و نامه ها و حکمت ها را در کتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارک نهج البلاغه) که جلد یازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ایم، امّا در این نسخه به مدارک و منابعى که حضرت سید رضى قدّس سرّه آورده است رضایت دادیم.
  
23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.
+
۲۳- آوردن آمار و ارقام ضرورى: آمار و ارقام، ما را در ارزیابى و نتیجه گیرى کمک مى کنند، و در تحلیل تاریخ نقش بسزائى خواهند داشت، در این نسخه هر کجا که لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزیده و با استفاده از منابع تاریخى آمار ضرورى را ثبت کرده ایم.
  
24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.
+
۲۴- بررسى تطبیقى مکاتب (در پاورقى): در پاورقى این نسخه سعى کرده ایم اشاراتى به مکاتب مصطلح روز داشته باشیم تا خوانندگان این ترجمه رهنمودى در نقد و ارزیابى مکاتب و برّرسى تطبیقى آن داشته باشند، و براى تحقیقات گسترده تر به کتب و منابع خاص خودش مراجعه کنند.<ref>مقدمه کتاب.</ref>
  
 
==نقد ترجمه دشتی==
 
==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که  
+
ترجمه حاضر نیز همانند ترجمه‌هاى دیگر، داراى مزایا و معایبى است؛ اما از آنجا که در بسیارى از مراکز فرهنگى از این ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است کاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گیرد تا خوانندگان تصور نکنند که هر چه در این ترجمه آمده است، عین سخن [[حضرت على]](علیه السلام) است. بلکه این ترجمه نیز همانند سایر ترجمه‌هاست و باید با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>
  
1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)
+
در این ترجمه اشکالاتی به فن ترجمه مربوط است، از قبیل:
  
2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود
+
۱- افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است)؛ عدم رعایت نسخه ها (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)
  
3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی
+
۲- در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل: تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود.
  
4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>
+
۳- در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی.  
 
 
==نتیجه گیری==
 
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>
 
  
 +
۴- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست.<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>
 
==پانویس==
 
==پانویس==
<references/>
+
<references />
 +
==منابع==
 +
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور].
 +
*محمد دشتی، [https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور].
 +
*محمد دشتی، [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A دانشنامه اسلامی].
 +
*عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی، نقدی بر ترجمه دشتی از حکمت های نهج البلاغه، فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، شماره۲، سال ۱۳۹۲، در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور].
 +
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی، نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی، فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، شماره۴۹، تابستان۹۵، در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور].
 +
*مقدمه کتاب.
  
==منابع==
+
[[رده:ترجمه های نهج البلاغه]]
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
 
*دشتی محمد[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
 
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
 
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]
 
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]
 

نسخهٔ کنونی تا ‏۵ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۴

یکی از ترجمه های فارسی «نهج البلاغه» که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و بسیار مورد توجه قرار گرفته، ترجمه مرحوم محمد دشتی (م، ۱۳۸۰ ش) بر این کتاب شریف است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب «نهج البلاغه» می باشد.

ترجمه دشتی.jpg
نویسنده محمد دشتی
موضوع ترجمه نهج البلاغه
زبان فارسی
تعداد جلد ۱

ترجمه نهج البلاغه دشتی

شرح حال مترجم

محمد دشتی در سال ۱۳۳۰ در شهرستان محمودآباد دیده به جهان گشود. وی در سال ۱۳۴۳ وارد حوزه علمیه قم شد و دروس خارج فقه را خدمت آیةاللّه جوادى آملى و آیةاللّه مکارم شیرازی و یک دوره اصول را خدمت آیةاللّه میرزاهاشم آملى فرا گرفت. در فلسفه، کتاب اشارات را خدمت آیةاللّه حسن‌زاده آملى، کتاب اسفار اربعه را خدمت آیةاللّه جوادى آملى فرا گرفت.

استاد دشتى از بنیانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقیقاتى امیرالمؤمنین(ع) بود. وی در تحقیقات خود، به عقاید اسلامى، فلسفه احکام، و ارزیابى پیرامون حدیث و نهج‌البلاغه، اولویت داد که در این زمینه، از مجموعه ۱۱۰ جلدى آثار استاد دشتى، حدود ۷۰ اثر چاپ و منتشر شده و بقیه درحال نشر است.

مرحوم دشتی در اردیبهشت ۱۳۸۰ش، در تهران دار فانی را وداع گفت و پیکرش در حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.

ویژگی‌ها و مزایای ترجمه

محمد دشتی ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

۱- عنوان دادن به مطالب: براى استفاده عموم مراجعه کنندگان به سخنان علوى، سعى کردیم تا مفاهیم و مباحث نهج البلاغه را در قالب ۲۷۳۰ عنوان کلّى و زیبا تقدیم داریم، زیرا عنوان زدن صحیح مطالب براى عموم افراد میسّر نیست، و برخى در تطبیق مفاهیم کلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشکل مى شوند.

۲- نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حکمت ها: یکى دیگر از ویژگى هاى این ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حکمت هاست. با این روش در یک نگاه کلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه کنندگان را دریافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه کمک مى کند.

۳- اشاراتى به علوم و فنون: هرگز نخواسته ایم تا نظریه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحمیل، یا نهج البلاغه را توجیهى براى دیدگاه ها و نظریه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهیم. هدف ما این بود که هر جا کاوش هاى علمى، و مرزهاى اندیشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعیتى بردارد و به افق همیشه نورانى نهج البلاغه نزدیک شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ایم، نمونه هایى که امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پیشرفته شناسایى گردید، حال آن که در ۱۴ قرن قبل در کلمات نورانى امیر بیان حضرت على علیه السّلام آمده است.

۴- ویژگى عمومى بودن ترجمه: هدف مهمّ ما در این ترجمه، رعایت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود که همه اقشار و سطوح متفاوت فکرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به کتب تفسیرى و لغت و تاریخ، بتوانند از آن استفاده کنند.

۵- رعایت اصل «پیام رسانى» در ضرب المثل ها: در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هایى وجود دارد و در ضرب المثل ها پیام ها و اهدافى نهفته است. اگر در ترجمه ها «اصل پیام رسانى» رعایت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى یکدیگر قابل فهم نخواهد بود.

۶- تفسیر صحیح متشابهات: واژه هاى دنیا، حکومت، لذّت، عشق، مال و برخى دیگر از کلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در یک جا عامّ و فراگیر و در جایى خاصّ و محدود است. در این گونه از موارد نباید به ترجمه ظاهرى عبارات رضایت داد، زیرا براى خوانندگان، هدایتگر نخواهد بود. گاهى باید تفسیر و ترجمه را به هم آمیخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام علیه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گیرد.

۷- آوردن نکات تاریخى؛

۸- آوردن اسامى اشخاص و أماکن: نکات تاریخى، و اسامى اشخاص و اماکن را بدان جهت آوردیم تا خوانندگان با داشتن همین ترجمه از مراجعه به دیگر کتاب هاى تاریخى بى نیاز باشند.

۹- آوردن شأن نزول خطبه ها: با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمینه هایى را که در پدید آمدن خطبه ها، نامه ها و حکمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آوردیم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

۱۰- فهرست موضوعى: یکى دیگر از آرزوهاى ارزشمند، تهیه و تدوین «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود که همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زیرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

۱۱- آوردن توضیحات ضرورى در متن و پاورقى: چون هدف ما در این ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، که در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده کنند، و در همه جا منابع تحقیق و کتب تاریخى یافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده کرد بر آن شدم تا توضیحات ضرورى نسبت به مفاهیم، رویدادها، تحوّلات سیاسى، تاریخى را در متن یا در پاورقى بیاوریم که عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده کنند.

۱۲- فهرست مطالب کتاب: یکى دیگر از ویژگى هاى این ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل کتاب است، که سمت گیرى کلّى خطبه ها و نامه ها و حکمت ها در آن مشروحا بیان شده است.

۱۳- آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى): متن عربى نهج البلاغه با ۱۵ نسخه قدیمى از اواسط قرن چهارم (۱۵) سال پس از وفات سید رضى تاکنون، مقابله و تصحیح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى که در معانى جملات تأثیر داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به این نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون یک واژه یا یک جمله را دریابند.

۱۴- شماره گذارى متن عربى (یک خط در میان)؛

۱۵- ترجمه توضیحات سید رضى به عنوان (مى گویم): در بسیارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسیر آن، توضیحات ارزشمند سید رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نیز صرف نظر کرده اند در صورتى که توضیحات سید رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسیار تعیین کننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد. در این نسخه تمامى توضیحات سید رضى هر کدام در جایگاه خاص خودش با تغییر قلم ها به گونه اى زیبا آورده شد.

۱۶- مشخّص کردن مرجع ضمائر: در این ترجمه، تلاش کرده ایم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقیقا مشخّص کرده و در ترجمه بیاوریم که قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه کننده این نسخه جایگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

۱۷- مشخّص کردن مخاطب هاى امام علی علیه السّلام در نهج البلاغه: یکى دیگر از ویژگى هاى این ترجمه که براى عموم مراجعه کنندگان قابل استفاده مى باشد و کاربرد عمومى دارد، مشخّص کردن مخاطب هاى امام علیه السّلام در نهج البلاغه است که امام على علیه السّلام با چه کسى یا افرادى سخن مى گوید شناخت مخاطب هاى امام علیه السّلام ما را در ارزیابى مفاهیم نهج البلاغه کمک مى کند.

۱۸- تفسیر صحیح عام، خاص، مطلق، مقید: یکى از مشکلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشکل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبیقى عام و خاص و مطلق و مقید در احادیث و روایات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شیوه ترجمه تحت اللّفظی را برگزیدند، مراجعه کنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند که در یک خطبه دنیا نکوهش و در خطبه دیگرى ستایش شده است چرا؟ و مى پرسند آیا این اختلاف و تناقص را مى شود حل کرد؟ اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقید، رعایت مفاهیم را مى کردند و عام تخصیص زده را به گونه اى مطلق و فراگیر ترجمه نمى کردند و مطلق را با قید آن مى آوردند، این همه حیرت و سرگردانى وجود نداشت. ما سعى کرده ایم این اصل را رعایت کنیم، اگر در جائى دنیا نکوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ایم که دنیاى حرام یا شبهه ناک است، و اگر در جاى دیگر دنیا ستایش مى شود توضیح داده ایم که دنیاى حلال است.

۱۹- تبیین صحیح اهداف امام علیه السّلام در طرح ارزشها: بسیارى از مترجمان شیوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزیدند و معتقدند که: (ما باید تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشیم) البتّه این خود مکتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر کاربردى و پیام رسانى مشکلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پیام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهیم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احادیث را نمى تواند درک کند، در صورتى که ما به امام على علیه السّلام تعهّد داده ایم تا پیام او را به نسل امروز برسانیم و در این پیام رسانى باید از انواع سبک ها و شیوه ها استفاده کنیم و گاهى نیز ناچاریم مقید به ظاهر الفاظ و عبارات نباشیم. پس براى تبیین صحیح اهداف امام علیه السّلام در طرح ارزشها ناچاریم از شیوه ترجمه تحت اللّفظى اندکى فاصله گرفته و با تفسیر و ارزیابى صحیح عبارات و کلمات، پیام حضرت مولى علیه السّلام را به نسل امروز برسانیم.

۲۰- آوردن آدرس آیات قرآن؛

۲۱- آوردن برخى از اشعار ضرورى: در این ترجمه هر جا که بسیار ضرورى تشخیص داده ایم در پاورقى برخى از اشعار زیبا و شیرین را آورده ایم.

۲۲- آوردن مدارک احادیث موجود در کتاب: با عنایات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام اسناد و مدارک خطبه ها و نامه ها و حکمت ها را در کتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارک نهج البلاغه) که جلد یازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ایم، امّا در این نسخه به مدارک و منابعى که حضرت سید رضى قدّس سرّه آورده است رضایت دادیم.

۲۳- آوردن آمار و ارقام ضرورى: آمار و ارقام، ما را در ارزیابى و نتیجه گیرى کمک مى کنند، و در تحلیل تاریخ نقش بسزائى خواهند داشت، در این نسخه هر کجا که لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزیده و با استفاده از منابع تاریخى آمار ضرورى را ثبت کرده ایم.

۲۴- بررسى تطبیقى مکاتب (در پاورقى): در پاورقى این نسخه سعى کرده ایم اشاراتى به مکاتب مصطلح روز داشته باشیم تا خوانندگان این ترجمه رهنمودى در نقد و ارزیابى مکاتب و برّرسى تطبیقى آن داشته باشند، و براى تحقیقات گسترده تر به کتب و منابع خاص خودش مراجعه کنند.[۱]

نقد ترجمه دشتی

ترجمه حاضر نیز همانند ترجمه‌هاى دیگر، داراى مزایا و معایبى است؛ اما از آنجا که در بسیارى از مراکز فرهنگى از این ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است کاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گیرد تا خوانندگان تصور نکنند که هر چه در این ترجمه آمده است، عین سخن حضرت على(علیه السلام) است. بلکه این ترجمه نیز همانند سایر ترجمه‌هاست و باید با دقت مطالعه شود.[۲]

در این ترجمه اشکالاتی به فن ترجمه مربوط است، از قبیل:

۱- افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است)؛ عدم رعایت نسخه ها (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

۲- در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل: تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود.

۳- در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی.

۴- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست.[۳]

پانویس

  1. مقدمه کتاب.
  2. ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور
  3. برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی

منابع

  • ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور.
  • محمد دشتی، ویکی نور.
  • محمد دشتی، دانشنامه اسلامی.
  • عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی، نقدی بر ترجمه دشتی از حکمت های نهج البلاغه، فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، شماره۲، سال ۱۳۹۲، در دسترس در:مجلات تخصصی نور.
  • عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی، نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی، فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، شماره۴۹، تابستان۹۵، در دسترس در:مجلات تخصصی نور.
  • مقدمه کتاب.