کوه قاسیون

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو

قبل از آن كه شهر دمشق ساخته شود، مردم بر دامنه كوه قاسيون كه امروز به صالحيه معروف است، زندگى مى‌كردند و سالها بر همين منوال مى‌گذشت تا اين كه به دنبال افزايش جمعيت خود، به بناى شهر دمشق پرداختند[۱]؛ بنابراين آثارى كه در دامنه اين كوه قرار دارد گاهى از آثار داخل شهر دمشق قدمت بيشترى دارد. اين كوه نزد مردم دمشق از تقدس خاصى برخوردار است زيرا شاهد حضور انبياء الهى بوده و حتى بعضى از آنان را در دامن خود مدفون ساخته است.

رواياتى در فضل اين كوه نقل شده است از جمله اين كه: ابوقتاده گويد: «منظور از تين در قرآن كريم (وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ‌) كوه دمشق (قاسيون) است.[۲]

گويند: در پايين اين كوه، آدم ابوالبشر سكونت داشته و در بالاى آن قابيل، برادرش هابيل را كشته در شرق آن (در منطقه برزه) حضرت ابراهيم عليه السلام به دنيا آمده، در سمت غرب آن حضرت مسيح و مادرش مريم پناه گرفته‌اند و ام حنه، مادر مريم در دامنه آن ساكن بوده است.

از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده كه بر اين كوه، حضرت ابراهيم عليه السلام، حضرت لوط عليه السلام، حضرت موسى عليه السلام، حضرت عيسى عليه السلام و حضرت ايوب نبى عليه السلام نماز گزارده‌اند؛ لذا از دعا در كنار آن غافل نشويد.[۳] همچنين آن‌ حضرت فرموده‌اند: در دمشق كوهى است كه در پايين آن ابى‌ابراهيم متولد شده است.[۴]

گويند خداوند بر كوه قاسيون وحى كرد كه سايه و بركت خود را بر بيت المقدس گسترده بدار. در اين كوه چهل پيامبر يا چهل تن از اولياء خدا به غارى پناه برده و در آنجا وفات يافته‌اند كه امروزه به «الاربعين» معروف است.

كوه قاسيون از سمت مغرب به سلسله جبال لبنان و از شمال و شرق به سلسله جبال قلمون و منطقه حمص متصل است. شهر دمشق ‌از سمت شمال ‌در دامنه آن قرار گرفته و در حقيقت، اين كوه در جنوب آن واقع شده است. اكنون قاسيون‌ به علت گسترش شهر جزو دمشق است و هيچ فاصله‌اى بين شهر و كوه نيست.

صالحيه يعنى محله‌اى كه در دامنه كوه قاسيون قرار گرفته بسيار بزرگ و شايد به اندازه نيمى از دمشق قديم است كه اكثر خانه‌هاى آن در دامنه كوه واقع شده و گاهى تا نزديكى قله آن نيز مى‌رسد. اشتهار اين منطقه به صالحيه از قرن ششم هجرى و به خاطر سكونت «خاندان بنى قدامه» در آن بوده است.

آثار تاريخى قاسيون (صالحيه)

  1. مغارة الدّم
  2. مغارة الجوع/الاربعين‌
  3. غار منسوب به اصحاب كهف‌

آثار اسلامى قاسيون (صالحيه)

  1. جامع و مقبره محيى‌الدين ابن عربى (560-638)
  2. تكيه سليميه‌
  3. بيمارستان قيمريه‌

پانویس

  1. ابن طولون، القلائد الجوهريه فى تاريخ الصالحيه، تحقيق محمد احمد همان، ص 10 به بعد.
  2. ابن حورانى، زيارات الشام ص 96؛ نصرالدين البحره، همان كتاب، ص 13.
  3. محمد احمد دهمان، فى رحاب دمشق، ص 9.
  4. ابن حورانى، همان كتاب، ص 96.


منابع

اصغر قائدان‌، اماكن زيارتى سياحتى سوريه، نشر مشعر، تهران، 1387، ص143 تا 150.