ظهیر الدین همدانی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ویرایش)
 
(۳ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۱ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{نیازمند ویرایش فنی}}
+
ابراهیم بن حسین ملقب به ظهیرالدین همدانی (م، ۱۰۲۶ ق)، حکیم متأله، ادیب و جامع فنون مختلف در زمان شاه عباس صفوی بوده است.
ابراهیم بن حسین ملقب به ظهیرالدین همدانی(م 1026 ق)، حكیم متأله، ادیب و جامع فنون مختلف در زمان شاه عباس صفوی بوده است.
 
  
==زندگی نامه==
+
==زندگی‌نامه==
  
از سال ولادت او اطلاعی در دست نیست. پدرش میرزا قوام‌ الدین حسین در عهد شاه طهماسب در همدان عهده‌‌دار منصب قضاوت و متصدى امور شرع بود، بدین جهت میرزا ابراهیم به قاضی‌زاده نیز مشهور است. وى به همراه پدرش مدتى در قزوین بود لذا توانست در محضر میر فخرالدین سماكى تلمذ كند و علوم عقلى را فرا گیرد.
+
از سال ولادت او اطلاعی در دست نیست. پدرش میرزا قوام‌ الدین حسین در عهد شاه طهماسب در همدان عهده‌‌دار منصب [[قضاوت]] و متصدى امور شرع بود، بدین جهت میرزا ابراهیم به قاضی‌زاده نیز مشهور است. وى به همراه پدرش مدتى در قزوین بود لذا توانست در محضر میر فخرالدین سماکى تلمذ کند و علوم عقلى را فرا گیرد. چون به همراه پدر به [[اصفهان]] رفت، شاگرد میرزا مخدوم اصفهانى شد.  
  
چون به همراه پدر به [[اصفهان]] رفت، شاگرد میرزا مخدوم اصفهانى شد. وى تحصیلات را در[[ فقه]] و [[ادب]] و [[حكمت]] و [[كلام]] و[[ بلاغت]] ادامه داد تا سرآمد شد.
+
وى تحصیلات را در[[ فقه]] و ادب و [[حکمت]] و [[کلام]] و[[ بلاغت]] ادامه داد تا سرآمد شد. [[حدیث]] را از [[شیخ بهایی|شیخ بهائى]] فراگرفت و از او [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] روایت دریافت کرد. در سفرى که به [[مکه]] داشت، با شیخ محمد بن احمد بن نعمت‌الله عاملى ملاقات کرد و از او نیز اجازه‌ روایت دریافت کرد. او بعد از وفات پدر، قاضى همدان شد، لیکن اکثر اوقات خود را در درس و مطالعه و مباحثه می‌گذراند.
  
مراتب علمى او با زهد و تقوى توأم بود. حدیث را از شیخ بهائى فراگرفت و از او اجازه‌ى روایت دریافت كرد.  در سفرى كه به مكه داشت، با شیخ محمد بن احمد بن نعمت‌الله عاملى ملاقات كرد و از او نیز اجازه‌ى روایت دریافت كرد. او بعد از وفات پدر، قاضى همدان شد، لیكن اكثر اوقات خود را در درس و مطالعه و مباحثه می‌گذراند.  
+
ظهیر الدین همدانی به سال ۱۰۲۶ وفات نموده و ظاهرا در همدان مدفون است.  
  
 
==جایگاه علمی==
 
==جایگاه علمی==
  
همدانی جامع علوم عقلی و نقلی بود در [[اصول فقه]] و [[تفسير]] و [[حديث]] وحکمت و فلسفه منطق و کلام مهارت داشت. [[شیخ بهایى]] او را بر میرداماد ترجیح مى‌‌داد و مكاتباتى بین آن دو جریان داشت. صاحب تراجم علما می نويسد روزی عباس صفوی به ملاقات شيخ بهائی آمد در اطاق شيخ کتب متعددی به چشم می خورد سؤال کرد آيا از علما کسی هست که به مندرجات تمام اين کتابها با خبر باشد شيخ فرمود خير اگر هم کسی باشد او ميرزا ابراهيم همدانی است.
+
همدانی جامع علوم عقلی و نقلی بود و در [[اصول فقه]] و [[تفسیر]] و [[حدیث]] و [[حکمت]] و [[فلسفه]] و [[منطق]] و [[علم کلام|کلام]] مهارت داشت. مراتب علمى او با [[زهد]] و [[تقوا|تقوى]] توأم بود. [[شیخ بهایى]] او را بر [[میرداماد|میرداماد]] ترجیح مى‌‌داد و مکاتباتى بین آن دو جریان داشت. صاحب تراجم علما می نویسد: روزی شاه عباس صفوی به ملاقات شیخ بهائی آمد، در اطاق شیخ کتب متعددی به چشم می خورد، سؤال کرد آیا از علما کسی هست که به مندرجات تمام این کتابها با خبر باشد؟ شیخ فرمود خیر، اگر هم کسی باشد او میرزا ابراهیم همدانی است.
  
 
==شاگردان==
 
==شاگردان==
  
ظهیر همدانى از دانشمندان بزرگ عصر خود بود و جمع كثیرى از علماى زمان از محضر وى استفاده كردند. از شاگردان‌ و تربیت‌ یافتگان‌ حوزه درس‌ وی‌، این‌ افراد را نام‌ برده‌اند:
+
ظهیر همدانى از دانشمندان بزرگ عصر خود بود و جمع کثیرى از علماى زمان از محضر وى استفاده کردند. از شاگردان‌ و تربیت‌ یافتگان‌ حوزه درس‌ وی‌، این‌ افراد را نام‌ برده‌اند:
  
 
۱- عبدالغنی‌ تفرشی
 
۱- عبدالغنی‌ تفرشی
  
۲-مرادبن‌ علیخان‌ تفرشی‌ نویسنده کتاب‌ تعلیقة السجادیة که‌ شرحی‌ بر من‌ لایحضره‌ الفقیه است‌.
+
۲- مراد بن‌ علیخان‌ تفرشی‌ نویسنده کتاب‌ تعلیقة السجادیة که‌ شرحی‌ بر [[من لایحضره الفقیه (کتاب)|من‌ لایحضره‌ الفقیه]] است‌.
  
۳-میر مصطفی‌ تفرشی مؤلف‌ نقد الرجال که‌ از ابراهیم‌ با تعبیر «استادی‌ و استاد البشر» یاد کرده‌ است.
+
۳- [[سید مصطفی تفرشی|میر مصطفی‌ تفرشی]]<nowiki/> مؤلف‌ [[نقد الرجال (کتاب)|نقد الرجال]]<nowiki/> که‌ از ابراهیم‌ با تعبیر «استادی‌» و «استاد البشر» یاد کرده‌ است.
  
۴- جسمی‌ همدانی‌ ، از ایرانیهای‌ مهاجر به‌ هند که‌ اکثر اوقات‌ به‌ شاگردی‌ و مصاحبت‌ ابراهیم‌ سرافراز بود.
+
۴- جسمی‌ همدانی، از ایرانیهای‌ مهاجر به‌ هند که‌ اکثر اوقات‌ به‌ شاگردی‌ و مصاحبت‌ ابراهیم‌ سرافراز بود.
  
۵- ملازکی‌ همدانی‌ ، غزل‌سرایی‌ که‌ تخلّصش‌ با نامش‌ یکی‌ است‌ .
+
۵- ملا زکی‌ همدانی‌، [[غزل]] ‌سرایی‌ که‌ [[تخلص|تخلّص]] او‌ با نامش‌ یکی‌ است‌.
  
۶- ملاعبدالباقی‌ شکوهی‌ همدانی‌ ، شاعر و خوشنویس‌ معاصر شاه‌ عباس‌.
+
۶- ملا عبدالباقی‌ شکوهی‌ همدانی، شاعر و خوشنویس‌ معاصر شاه‌ عباس‌.
  
7-علامه ملا محمد تقى مجلسى (مجلسی اول)، و جمعی دیگر از وى اجازه‌‌ى روایت داشته اند.  
+
۷- [[محمدتقی مجلسی|ملا محمد تقى مجلسى]] (مجلسی اول)، و جمعی دیگر از وى اجازه‌‌ى روایت داشته اند.  
  
==تالیفات==
+
==آثار و تألیفات==
  
ظهیر الدین همدانی تألیفات و تصنیفات بسیار دارد كه از آن جمله است :  
+
ظهیر الدین همدانی تألیفات و تصنیفات بسیار دارد که از آن جمله است:  
*رساله‌ى «اثبات الواجب».
 
*حاشیه بر «اثبات الواجب» جلال ‌الدین دوانى.
 
*حاشیه بر «الهیات شفا».
 
*«انموذجه الابراهیمیه»، تلعیقات بر دو كتاب «شفا» و «نجاه» ابن‌ سینا.
 
*حاشیه بر «شرح اشارات» خواجه نصیر.
 
*حاشیه بر «شرح جدید تجرید»؛ حاشیه بر «كشاف».
 
  
==اشعار==
+
*رساله‌ى «اثبات الواجب».
 +
*حاشیه بر «اثبات الواجب» جلال ‌الدین دوانى.
 +
*حاشیه بر «[[شفا (کتاب)|الهیات شفا]]».
 +
*«انموذجه الابراهیمیه»، تلعیقات بر دو کتاب «شفا» و «نجاه» [[ابن سینا|ابن‌ سینا]].
 +
*حاشیه بر «شرح اشارات» [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیر]].
 +
*حاشیه بر «شرح جدید تجرید».
 +
*حاشیه بر «کشاف».
  
ابراهیم‌ همدانی‌ شعر نیز می‌سرود. نمونه‌ای‌ از اشعار فارسی‌ او را می‌توان‌ در جُنگ‌ متعلق‌ به‌ جنابذی ‌، ملاحظه‌ کرد.  
+
ابراهیم‌ همدانی‌ [[شعر]] نیز می‌سرود. نمونه‌ای‌ از اشعار فارسی‌ او را می‌توان‌ در جُنگ‌ متعلق‌ به‌ جنابذی‌، ملاحظه‌ کرد.  
  
==وفات==
+
==منابع==
  
ظهیر الدین همدانی به سال 1026 وفات نموده و ظاهرا در همدان مدفون است.
+
*سید ابراهیم حسینی همدانی، پایگاه شعائر.
 
+
*اثر آفرینان، جلد چهارم، "ظهیر همدانی، میرزا سید ابراهیم".
== منابع ==
+
*[http://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/1248، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد ۲، مدخل "ابراهیم همدانی" از ناصر شعار]، بازیابی: ۱۹ مهر ۱۳۹۳.
*سيد ابراهيم حسينی همدانی، پایگاه شعائر
+
*لغت نامه دهخدا، واژه "ابراهیم بن حسین"، در دسترس در [http://api.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85+%D8%A8%D9%86+%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86 واژه یاب]، بازیابی: ۱۹ مهر ۱۳۹۳.
*اثر آفرینان، جلد چهارم، "ظهیر همدانی، میرزا سید ابراهیم"
 
*[http://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/1248، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد مدخل "ابراهیم همدانی" از ناصر شعار]، بازیابی: 19 مهر 1393
 
* لغت نامه دهخدا، واژه "ابراهیم بن حسین"، در دسترس در [http://api.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85+%D8%A8%D9%86+%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86 واژه یاب]، بازیابی: 19 مهر 1393
 
  
 
[[رده:علمای قرن یازدهم]]
 
[[رده:علمای قرن یازدهم]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۲۴

ابراهیم بن حسین ملقب به ظهیرالدین همدانی (م، ۱۰۲۶ ق)، حکیم متأله، ادیب و جامع فنون مختلف در زمان شاه عباس صفوی بوده است.

زندگی‌نامه

از سال ولادت او اطلاعی در دست نیست. پدرش میرزا قوام‌ الدین حسین در عهد شاه طهماسب در همدان عهده‌‌دار منصب قضاوت و متصدى امور شرع بود، بدین جهت میرزا ابراهیم به قاضی‌زاده نیز مشهور است. وى به همراه پدرش مدتى در قزوین بود لذا توانست در محضر میر فخرالدین سماکى تلمذ کند و علوم عقلى را فرا گیرد. چون به همراه پدر به اصفهان رفت، شاگرد میرزا مخدوم اصفهانى شد.

وى تحصیلات را درفقه و ادب و حکمت و کلام وبلاغت ادامه داد تا سرآمد شد. حدیث را از شیخ بهائى فراگرفت و از او اجازه روایت دریافت کرد. در سفرى که به مکه داشت، با شیخ محمد بن احمد بن نعمت‌الله عاملى ملاقات کرد و از او نیز اجازه‌ روایت دریافت کرد. او بعد از وفات پدر، قاضى همدان شد، لیکن اکثر اوقات خود را در درس و مطالعه و مباحثه می‌گذراند.

ظهیر الدین همدانی به سال ۱۰۲۶ وفات نموده و ظاهرا در همدان مدفون است.

جایگاه علمی

همدانی جامع علوم عقلی و نقلی بود و در اصول فقه و تفسیر و حدیث و حکمت و فلسفه و منطق و کلام مهارت داشت. مراتب علمى او با زهد و تقوى توأم بود. شیخ بهایى او را بر میرداماد ترجیح مى‌‌داد و مکاتباتى بین آن دو جریان داشت. صاحب تراجم علما می نویسد: روزی شاه عباس صفوی به ملاقات شیخ بهائی آمد، در اطاق شیخ کتب متعددی به چشم می خورد، سؤال کرد آیا از علما کسی هست که به مندرجات تمام این کتابها با خبر باشد؟ شیخ فرمود خیر، اگر هم کسی باشد او میرزا ابراهیم همدانی است.

شاگردان

ظهیر همدانى از دانشمندان بزرگ عصر خود بود و جمع کثیرى از علماى زمان از محضر وى استفاده کردند. از شاگردان‌ و تربیت‌ یافتگان‌ حوزه درس‌ وی‌، این‌ افراد را نام‌ برده‌اند:

۱- عبدالغنی‌ تفرشی

۲- مراد بن‌ علیخان‌ تفرشی‌ نویسنده کتاب‌ تعلیقة السجادیة که‌ شرحی‌ بر من‌ لایحضره‌ الفقیه است‌.

۳- میر مصطفی‌ تفرشی مؤلف‌ نقد الرجال که‌ از ابراهیم‌ با تعبیر «استادی‌» و «استاد البشر» یاد کرده‌ است.

۴- جسمی‌ همدانی، از ایرانیهای‌ مهاجر به‌ هند که‌ اکثر اوقات‌ به‌ شاگردی‌ و مصاحبت‌ ابراهیم‌ سرافراز بود.

۵- ملا زکی‌ همدانی‌، غزل ‌سرایی‌ که‌ تخلّص او‌ با نامش‌ یکی‌ است‌.

۶- ملا عبدالباقی‌ شکوهی‌ همدانی، شاعر و خوشنویس‌ معاصر شاه‌ عباس‌.

۷- ملا محمد تقى مجلسى (مجلسی اول)، و جمعی دیگر از وى اجازه‌‌ى روایت داشته اند.

آثار و تألیفات

ظهیر الدین همدانی تألیفات و تصنیفات بسیار دارد که از آن جمله است:

  • رساله‌ى «اثبات الواجب».
  • حاشیه بر «اثبات الواجب» جلال ‌الدین دوانى.
  • حاشیه بر «الهیات شفا».
  • «انموذجه الابراهیمیه»، تلعیقات بر دو کتاب «شفا» و «نجاه» ابن‌ سینا.
  • حاشیه بر «شرح اشارات» خواجه نصیر.
  • حاشیه بر «شرح جدید تجرید».
  • حاشیه بر «کشاف».

ابراهیم‌ همدانی‌ شعر نیز می‌سرود. نمونه‌ای‌ از اشعار فارسی‌ او را می‌توان‌ در جُنگ‌ متعلق‌ به‌ جنابذی‌، ملاحظه‌ کرد.

منابع