ظهیر الدین همدانی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ویرایش)
 
(۱۷ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۱ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{نیازمند ویرایش فنی}}
+
ابراهیم بن حسین ملقب به ظهیرالدین همدانی (م، ۱۰۲۶ ق)، حکیم متأله، ادیب و جامع فنون مختلف در زمان شاه عباس صفوی بوده است.
ابراهیم بن حسین ملقب به ظهیرالدین همدانی(م 1026 ق)، حكیم متأله، ادیب و جامع فنون مختلف در زمان شاه عباس صفوی بوده است.
 
  
==زندگی نامه==
+
==زندگی‌نامه==
  
از سال ولادت او اطلاعی در دست نیست. پدرش میرزا قوام‌ الدین حسین در عهد شاه طهماسب در همدان عهده‌‌دار منصب قضاوت و متصدى امور شرع بود، بدین جهت میرزا ابراهیم به قاضی‌زاده نیز مشهور است. وى به همراه پدرش مدتى در قزوین بود لذا توانست در محضر میر فخرالدین سماكى تلمذ كند و علوم عقلى را فرا گیرد. چون به همراه پدر به اصفهان رفت، شاگرد میرزا مخدوم اصفهانى شد. وى تحصیلات را در فقه و ادب و حكمت و كلام و بلاغت ادامه داد تا سرآمد شد. مراتب علمى او با زهد و تقوى توأم بود. حدیث را از شیخ بهائى فراگرفت و از او اجازه‌ى روایت دریافت كرد. در سفرى كه به مكه رفت با شیخ محمد بن احمد دریافت كرد. در سفرى كه به مكه رفت با شیخ محمد بن احمد بن نعمت‌الله عاملى ملاقات كرد و از او نیز اجازه‌ى روایت دریافت كرد. او بعد از وفات پدر قاضى همدان شد، لیكن اكثر اوقات خود را در درس و مطالعه و مباحثه می‌گذراند.  
+
از سال ولادت او اطلاعی در دست نیست. پدرش میرزا قوام‌ الدین حسین در عهد شاه طهماسب در همدان عهده‌‌دار منصب [[قضاوت]] و متصدى امور شرع بود، بدین جهت میرزا ابراهیم به قاضی‌زاده نیز مشهور است. وى به همراه پدرش مدتى در قزوین بود لذا توانست در محضر میر فخرالدین سماکى تلمذ کند و علوم عقلى را فرا گیرد. چون به همراه پدر به [[اصفهان]] رفت، شاگرد میرزا مخدوم اصفهانى شد.  
 +
 
 +
وى تحصیلات را در[[ فقه]] و ادب و [[حکمت]] و [[کلام]] و[[ بلاغت]] ادامه داد تا سرآمد شد. [[حدیث]] را از [[شیخ بهایی|شیخ بهائى]] فراگرفت و از او [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] روایت دریافت کرد. در سفرى که به [[مکه]] داشت، با شیخ محمد بن احمد بن نعمت‌الله عاملى ملاقات کرد و از او نیز اجازه‌ روایت دریافت کرد. او بعد از وفات پدر، قاضى همدان شد، لیکن اکثر اوقات خود را در درس و مطالعه و مباحثه می‌گذراند.
 +
 
 +
ظهیر الدین همدانی به سال ۱۰۲۶ وفات نموده و ظاهرا در همدان مدفون است.  
  
 
==جایگاه علمی==
 
==جایگاه علمی==
  
همدانی جامع علوم عقلی و نقلی بود در اصول فقه و تفسير و حديث حکمت و فلسفه منطق و کلام مهارت داشت. [[شیخ بهایى]] او را بر میرداماد ترجیح مى‌‌داد و مكاتباتى بین آن دو جریان داشت. صاحب تراجم علما می نويسد روزی عباس صفوی به ملاقات شيخ بهائی آمد در اطاق شيخ کتب متعددی به چشم می خورد سؤال کرد آيا از علما کسی هست که به مندرجات تمام اين کتابها با خبر باشد شيخ فرمود خير اگر هم کسی باشد او ميرزا ابراهيم همدانی است.
+
همدانی جامع علوم عقلی و نقلی بود و در [[اصول فقه]] و [[تفسیر]] و [[حدیث]] و [[حکمت]] و [[فلسفه]] و [[منطق]] و [[علم کلام|کلام]] مهارت داشت. مراتب علمى او با [[زهد]] و [[تقوا|تقوى]] توأم بود. [[شیخ بهایى]] او را بر [[میرداماد|میرداماد]] ترجیح مى‌‌داد و مکاتباتى بین آن دو جریان داشت. صاحب تراجم علما می نویسد: روزی شاه عباس صفوی به ملاقات شیخ بهائی آمد، در اطاق شیخ کتب متعددی به چشم می خورد، سؤال کرد آیا از علما کسی هست که به مندرجات تمام این کتابها با خبر باشد؟ شیخ فرمود خیر، اگر هم کسی باشد او میرزا ابراهیم همدانی است.
  
 
==شاگردان==
 
==شاگردان==
  
ظهیر همدانى از دانشمندان بزرگ عصر خود بود و جمع كثیرى از علماى زمان از محضر وى استفاده كردند. از شاگردان‌ و تربیت‌ یافتگان‌ حوزه درس‌ وی‌، این‌ افراد را نام‌ برده‌اند:
+
ظهیر همدانى از دانشمندان بزرگ عصر خود بود و جمع کثیرى از علماى زمان از محضر وى استفاده کردند. از شاگردان‌ و تربیت‌ یافتگان‌ حوزه درس‌ وی‌، این‌ افراد را نام‌ برده‌اند:
 
 
۱- عبدالغنی‌ تفرشی؛
 
  
۲-مرادبن‌ علیخان‌ تفرشی‌ نویسنده کتاب‌ تعلیقة السجادیة که‌ شرحی‌ بر من‌ لایحضره‌ الفقیه ‌ است‌؛
+
۱- عبدالغنی‌ تفرشی
  
۳-میر مصطفی‌ تفرشی ‌ مؤلف‌ نقد الرجال ‌ که‌ از ابراهیم‌ با تعبیر «استادی‌ و استاد البشر» یاد کرده‌ است؛‌
+
۲- مراد بن‌ علیخان‌ تفرشی‌ نویسنده کتاب‌ تعلیقة السجادیة که‌ شرحی‌ بر [[من لایحضره الفقیه (کتاب)|من‌ لایحضره‌ الفقیه]] است‌.
  
۴- جسمی‌ همدانی‌ ، از ایرانیهای‌ مهاجر به‌ هند که‌ اکثر اوقات‌ به‌ شاگردی‌ و مصاحبت‌ ابراهیم‌ سرافراز بود؛
+
۳- [[سید مصطفی تفرشی|میر مصطفی‌ تفرشی]]<nowiki/> مؤلف‌ [[نقد الرجال (کتاب)|نقد الرجال]]<nowiki/> که‌ از ابراهیم‌ با تعبیر «استادی‌» و «استاد البشر» یاد کرده‌ است.
  
۵- ملازکی‌ همدانی‌ ، غزل‌سرایی‌ که‌ تخلّصش‌ با نامش‌ یکی‌ است‌ ؛
+
۴- جسمی‌ همدانی، از ایرانیهای‌ مهاجر به‌ هند که‌ اکثر اوقات‌ به‌ شاگردی‌ و مصاحبت‌ ابراهیم‌ سرافراز بود.
  
۶- ملاعبدالباقی‌ شکوهی‌ همدانی‌ ، شاعر و خوشنویس‌ معاصر شاه‌ عباس‌.
+
۵- ملا زکی‌ همدانی‌، [[غزل]] ‌سرایی‌ که‌ [[تخلص|تخلّص]] او‌ با نامش‌ یکی‌ است‌.
  
علامه ملا [[محمد تقى مجلسى]] (مجلسی اول)، و جمعی دیگر از وى اجازه‌‌ى روایت داشته اند.  
+
۶- ملا عبدالباقی‌ شکوهی‌ همدانی، شاعر و خوشنویس‌ معاصر شاه‌ عباس‌.
  
==تالیفات==
+
۷- [[محمدتقی مجلسی|ملا محمد تقى مجلسى]] (مجلسی اول)، و جمعی دیگر از وى اجازه‌‌ى روایت داشته اند.
  
ظهیر الدین همدانی تألیفات و تصنیفات بسیار دارد كه از آن جمله است :
+
==آثار و تألیفات==
*رساله‌ى «اثبات الواجب».
 
*حاشیه بر «اثبات الواجب» جلال ‌الدین دوانى.
 
*حاشیه بر «الهیات شفا».
 
*«انموذجه الابراهیمیه»، تلعیقات بر دو كتاب «شفا» و «نجاه» ابن‌ سینا.
 
*حاشیه بر «شرح اشارات» خواجه نصیر.
 
*حاشیه بر «شرح جدید تجرید»؛ حاشیه بر «كشاف».
 
  
==اشعار==
+
ظهیر الدین همدانی تألیفات و تصنیفات بسیار دارد که از آن جمله است:
  
ابراهیم‌ همدانی‌ شعر نیز می‌سرود. نمونه‌ای‌ از اشعار فارسی‌ او را می‌توان‌ در جُنگ‌ متعلق‌ به‌ جنابذی ‌، ملاحظه‌ کرد.  
+
*رساله‌ى «اثبات الواجب».
 +
*حاشیه بر «اثبات الواجب» جلال ‌الدین دوانى.
 +
*حاشیه بر «[[شفا (کتاب)|الهیات شفا]]».
 +
*«انموذجه الابراهیمیه»، تلعیقات بر دو کتاب «شفا» و «نجاه» [[ابن سینا|ابن‌ سینا]].
 +
*حاشیه بر «شرح اشارات» [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیر]].
 +
*حاشیه بر «شرح جدید تجرید».
 +
*حاشیه بر «کشاف».
  
==وفات==
+
ابراهیم‌ همدانی‌ [[شعر]] نیز می‌سرود. نمونه‌ای‌ از اشعار فارسی‌ او را می‌توان‌ در جُنگ‌ متعلق‌ به‌ جنابذی‌، ملاحظه‌ کرد.
  
ظهیر الدین همدانی به سال 1026 وفات نموده و ظاهرا در همدان مدفون است.
+
==منابع==
  
== منابع ==
+
*سید ابراهیم حسینی همدانی، پایگاه شعائر.
*سيد ابراهيم حسينی همدانی، پایگاه شعائر
+
*اثر آفرینان، جلد چهارم، "ظهیر همدانی، میرزا سید ابراهیم".
*اثر آفرینان، جلد چهارم، "ظهیر همدانی، میرزا سید ابراهیم"
+
*[http://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/1248، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد ۲، مدخل "ابراهیم همدانی" از ناصر شعار]، بازیابی: ۱۹ مهر ۱۳۹۳.
*[http://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/1248، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد مدخل "ابراهیم همدانی" از ناصر شعار]، بازیابی: 19 مهر 1393
+
*لغت نامه دهخدا، واژه "ابراهیم بن حسین"، در دسترس در [http://api.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85+%D8%A8%D9%86+%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86 واژه یاب]، بازیابی: ۱۹ مهر ۱۳۹۳.
* لغت نامه دهخدا، واژه "ابراهیم بن حسین"، در دسترس در [http://api.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85+%D8%A8%D9%86+%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86 واژه یاب]، بازیابی: 19 مهر 1393
 
  
 
[[رده:علمای قرن یازدهم]]
 
[[رده:علمای قرن یازدهم]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۲۴

ابراهیم بن حسین ملقب به ظهیرالدین همدانی (م، ۱۰۲۶ ق)، حکیم متأله، ادیب و جامع فنون مختلف در زمان شاه عباس صفوی بوده است.

زندگی‌نامه

از سال ولادت او اطلاعی در دست نیست. پدرش میرزا قوام‌ الدین حسین در عهد شاه طهماسب در همدان عهده‌‌دار منصب قضاوت و متصدى امور شرع بود، بدین جهت میرزا ابراهیم به قاضی‌زاده نیز مشهور است. وى به همراه پدرش مدتى در قزوین بود لذا توانست در محضر میر فخرالدین سماکى تلمذ کند و علوم عقلى را فرا گیرد. چون به همراه پدر به اصفهان رفت، شاگرد میرزا مخدوم اصفهانى شد.

وى تحصیلات را درفقه و ادب و حکمت و کلام وبلاغت ادامه داد تا سرآمد شد. حدیث را از شیخ بهائى فراگرفت و از او اجازه روایت دریافت کرد. در سفرى که به مکه داشت، با شیخ محمد بن احمد بن نعمت‌الله عاملى ملاقات کرد و از او نیز اجازه‌ روایت دریافت کرد. او بعد از وفات پدر، قاضى همدان شد، لیکن اکثر اوقات خود را در درس و مطالعه و مباحثه می‌گذراند.

ظهیر الدین همدانی به سال ۱۰۲۶ وفات نموده و ظاهرا در همدان مدفون است.

جایگاه علمی

همدانی جامع علوم عقلی و نقلی بود و در اصول فقه و تفسیر و حدیث و حکمت و فلسفه و منطق و کلام مهارت داشت. مراتب علمى او با زهد و تقوى توأم بود. شیخ بهایى او را بر میرداماد ترجیح مى‌‌داد و مکاتباتى بین آن دو جریان داشت. صاحب تراجم علما می نویسد: روزی شاه عباس صفوی به ملاقات شیخ بهائی آمد، در اطاق شیخ کتب متعددی به چشم می خورد، سؤال کرد آیا از علما کسی هست که به مندرجات تمام این کتابها با خبر باشد؟ شیخ فرمود خیر، اگر هم کسی باشد او میرزا ابراهیم همدانی است.

شاگردان

ظهیر همدانى از دانشمندان بزرگ عصر خود بود و جمع کثیرى از علماى زمان از محضر وى استفاده کردند. از شاگردان‌ و تربیت‌ یافتگان‌ حوزه درس‌ وی‌، این‌ افراد را نام‌ برده‌اند:

۱- عبدالغنی‌ تفرشی

۲- مراد بن‌ علیخان‌ تفرشی‌ نویسنده کتاب‌ تعلیقة السجادیة که‌ شرحی‌ بر من‌ لایحضره‌ الفقیه است‌.

۳- میر مصطفی‌ تفرشی مؤلف‌ نقد الرجال که‌ از ابراهیم‌ با تعبیر «استادی‌» و «استاد البشر» یاد کرده‌ است.

۴- جسمی‌ همدانی، از ایرانیهای‌ مهاجر به‌ هند که‌ اکثر اوقات‌ به‌ شاگردی‌ و مصاحبت‌ ابراهیم‌ سرافراز بود.

۵- ملا زکی‌ همدانی‌، غزل ‌سرایی‌ که‌ تخلّص او‌ با نامش‌ یکی‌ است‌.

۶- ملا عبدالباقی‌ شکوهی‌ همدانی، شاعر و خوشنویس‌ معاصر شاه‌ عباس‌.

۷- ملا محمد تقى مجلسى (مجلسی اول)، و جمعی دیگر از وى اجازه‌‌ى روایت داشته اند.

آثار و تألیفات

ظهیر الدین همدانی تألیفات و تصنیفات بسیار دارد که از آن جمله است:

  • رساله‌ى «اثبات الواجب».
  • حاشیه بر «اثبات الواجب» جلال ‌الدین دوانى.
  • حاشیه بر «الهیات شفا».
  • «انموذجه الابراهیمیه»، تلعیقات بر دو کتاب «شفا» و «نجاه» ابن‌ سینا.
  • حاشیه بر «شرح اشارات» خواجه نصیر.
  • حاشیه بر «شرح جدید تجرید».
  • حاشیه بر «کشاف».

ابراهیم‌ همدانی‌ شعر نیز می‌سرود. نمونه‌ای‌ از اشعار فارسی‌ او را می‌توان‌ در جُنگ‌ متعلق‌ به‌ جنابذی‌، ملاحظه‌ کرد.

منابع