شداد بن اوس

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Icon-encycolopedia.jpg

این صفحه مدخلی از دانشنامه جهان اسلام است

(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)


شَدّاد بن أوس ، بن ثابت انصاری نجاری مدنی، محدّث و صحابی.

شدّاد از قبيله بني‌حُدَيله بود كه نسب آنها به عمروبن مالك‌ بن نجّار مي‌رسيد.[۱] وی برادرزاده حسان‌ بن ثابت، شاعر مشهور صدر اسلام بود.[۲] كنيه او را أبويَعلی و أبوعبدالرحمن ذكر كرده‌اند.[۳]

پدر شدّاد، اوس از جمله انصاری بود كه در بيعت عقبه حضور داشت[۴] و به گفته ابن‌سعد،[۵] عثمان بعد از مهاجرت مسلمانان از مكه به مدينه، در خانه اوس‌ بن ثابت اقامت گزيد. همچنين پيامبر در جريان عقد مؤاخات ميان مهاجران و انصار، ميان اوس‌ بن ثابت و عثمان پيمان برادری بست.[۶] به نوشته واقدی،[۷] اوس در جنگ بدر و ديگر نبردهای پيامبر حضور داشت و در زمان خلافت عثمان‌ بن عفان [۸] و به تصريح ابن‌حبان [۹] در سال 35 درگذشت. هر چند ابن‌ سعد [۱۰] و ابن‌عبدالبر [۱۱] در خبری ديگر به نقل از عبداللّه‌ بن محمد بن عماره انصاری از شهادت اوس در جنگ احد سخن گفته‌اند.

شعری از حسان‌ بن ثابت[۱۲] در ذكر كشته شدن أوس‌ بن ثابت دليلی بر درستی خبر شهادت اوس در جنگ احد است.[۱۳] مادر وی، صُرَيمَه يا صُرمَه نيز از بني‌عَدیبن نجار بود.[۱۴]

درباره شداد بن أوس و حضور او در نبردهای پيامبر اختلاف‌ نظر وجود دارد. برخی از حضور او در غزوه بدر سخن گفته‌اند اما بخاری [۱۵] در اين مطلب ترديد كرده است. وی به زهد شهرت داشت و معاصرانش او را بدين خصلت ستوده‌اند.[۱۶] درباره عبادت و ورع وی داستانهايی نقل شده است.[۱۷] شدّاد پس از فتح شام در زمان خليفه دوم به امارت حِمص گماشته شد .[۱۸]

ابن‌سعد [۱۹] بدون اشاره به تاريخ دقيق از مهاجرت شداد به بيت‌المقدّس سخن گفته و اشاره كرده كه شدّاد تا اواخر عمر خود در آنجا به‌سر برده است.[۲۰] شدّاد چهار پسر به نامهای يعلی، محمد، عبدالوهاب و منذر داشت و دختری با نام خزرج.[۲۱] شدّاد از كعب‌الأحبار روايت كرده و از وی أسامة بن عمير هُذَلی، خالد بن مَعدان، پسرانش محمد و يعلی و كسان ديگری روايت كرده‌اند.[۲۲]

روايات وی در صحاح سته نقل شده است.[۲۳] درباره مواضع سياسی و گرايش كلامی شدّاد، اطلاع چندانی در دست نيست. بر اساس برخی شواهد به علويان گرايش داشته است [۲۴] و وقتی معاويه از او خواست بر منبر از علی عليه‌السلام بدگويی كند، از اين كار سرباز زد.[۲۵] همچنين، پيوستن به اصحاب جمل و ياری كردن اميرالمؤمنين علی عليه‌السلام[۲۶] و نقل روايات فضائل علی عليه‌السلام از ديگر شواهد اين امر است. شدّاد در سال 58 در 75 سالگی در بيت‌المقدّس درگذشت و همانجا مدفون شد.[۲۷] ابوحاتم رازی[۲۸] از محمد بن عبدالرحمن، نواده او نام برده و به اقامت او در بيت‌المقدس اشاره كرده است. وی از پدر و جدش، شداد بن أوس روايت نقل كرده و از او ابراهيم‌ بن محمد بن يوسف فريابی حديث نقل كرده است.[۲۹]

پانویس

  1. رجوع کنید به ابن‌خياط، ص156؛ ابن‌عبدالبر، ج1، ص117؛ ابن‌عساكر، ج22، ص405، 417.
  2. ابن‌سعد، ج3، ص503، ج7، ص401؛ رازی، ج2، قسم1، ص328.
  3. رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج2، ص694؛ ابن‌حجر، ج3، ص319.
  4. ابن‌سعد، ج3، ص503؛ ابن‌عبدالبر، ج1، ص117.
  5. ج3، ص55ـ56.
  6. ابن‌سعد، ج3، ص56.
  7. ابن‌عبدالبر، ج1، ص117.
  8. ابن‌سعد، ج3، ص503.
  9. ج3، ص10.
  10. همانجا.
  11. همانجا.
  12. ص116.
  13. رجوع کنید به ابن‌حجر، ج1، ص144، ج3، ص319ـ320.
  14. ابن‌عساكر، ج22، ص404.
  15. ج2، قسم2، ص224.
  16. رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج2، ص694ـ695؛ ابن‌عساكر، ج22، ص410.
  17. رجوع کنید به ابن‌عساكر، ج22، ص415ـ416؛ مزی، ج12، ص391.
  18. مزی، ج12، ص390.
  19. ج7، ص401.
  20. رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج2، ص694.
  21. ابن‌عساكر، ج22، ص409؛ مزی، ج12، ص392.
  22. رجوع کنید به مزی، ج1، ص390.
  23. رجوع کنید به مزی، ج12، ص392.
  24. رجوع کنید به ابن‌عساكر، ج22، ص416.
  25. رجوع کنید به مفيد، ص96ـ97.
  26. رجوع کنید به خزاز قمی، ص180ـ182.
  27. ابن‌حبان، ج3، ص185ـ186؛ مزی، ج12، ص392 قس ابن‌سعد، ج7، ص401.
  28. ج3، قسم2، ص315.
  29. رازی، همانجا.


منابع

  • دانشنامه جهان اسلام، مدخل شداد بن اوس از سعيد شفيعی.