مقاله مورد سنجش قرار گرفته است

تفسیر قمی (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(پيوندها)
 
(۱۰ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{بخشی از یک کتاب}}
+
{{خوب}}
 +
 
 +
{{مشخصات کتاب
 +
 
 +
|عنوان=
 +
 
 +
|تصویر= [[پرونده:تفسير القمي.jpg|240px|وسط]]
 +
 
 +
|نویسنده= علی بن ابراهیم قمی
 +
 
 +
|موضوع= تفاسیر شیعه
 +
 
 +
|زبان= عربی
 +
 
 +
|تعداد جلد=۲
 +
 
 +
|عنوان افزوده1= مصحح
 +
 
 +
|افزوده1= طيب  موسوی  جزائری
 +
 
 +
|عنوان افزوده2=
 +
 
 +
|افزوده2=
 +
 
 +
|لینک=[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=38618&scope=95YYli2geUEwJM_aAWrFyAukfmwpSpoh&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%85%D9%8A&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true کتاب تفسیر القمى]
 +
}}
 +
'''«تفسیر قمی»''' منسوب به [[على بن ابراهیم بن هاشم قمى|على بن ابراهیم قمى]] (زنده در ۳۰۷ ق)، از [[تفسیر روایی|تفاسیر روایی]] متقدم و مشهور [[شیعه]] است. این تفسیر از معروفترین مصادر تفسیرى [[امامیه]] بشمار مى آید که روایات تفسیرى را جمع آورى کرده است.
  
 
==مؤلف==
 
==مؤلف==
  
ابوالحسن على بن ابراهیم بن هاشم قمى (زنده در 307 ق).
+
اگرچه از چگونگى و تاریخ زندگى [[علی بن ابراهیم قمی|علی بن ابراهیم بن هاشم قمی]] اطلاع زیادى در دست نیست، اما وی از راویان بزرگ و موثق [[شیعه]] به حساب مى آید و به گفته [[شیخ طوسى]] در شمار اصحاب [[امام هادى]] علیه‌السلام قرار گرفته و [[امام حسن عسکری]] علیه السلام را نیز درک کرده است.  
  
==زندگینامه و اظهارنظرها==
+
[[محمد بن یعقوب کلینى]] از راویان اوست و علماى [[علم رجال|رجال]] همواره وى را تعظیم و تجلیل کرده اند. [[احمد بن علی نجاشی|نجاشى]] درباره على بن ابراهیم مى گوید: او از افراد مورد وثوق و قابل اعتماد در [[احادیث]] مى باشد و مذهب و افکار اعتقادى او کاملا صحیح است.
  
اگر چه از چگونگى و تاریخ زندگى وى اطلاع زیادى در دست نیست، اما از راویان بزرگ و موثق [[شیعه]] به حساب مى آید و [[علماى رجال]] همواره وى را تعظیم و تجلیل كرده اند و [[محمد بن یعقوب كلینى]] از وى روایت مى كند. قمى، حضرت [[امام حسن عسکری]] علیه السلام و علی النقی، [[امام هادی]] علیه السلام را درك كرده است. او اولین كسى است كه [[احادیث]] كوفیان را در [[قم]] رواج داده است.
+
على بن ابراهیم در نگارش زبردست بوده و آثار بسیارى تألیف نموده که گویا به جز این تفسیر، آثار دیگرش در گذر زمان از بین رفته است. ابن الندیم در کتاب [[فهرست ابن ندیم (کتاب)|فهرست]] خویش، از على بن ابراهیم قمى، تحت عنوان فقهاء و محدثان شیعه نام برده و این سه کتاب را برای او ذکر مى کند: المناقب، اختیار القرآن، قرب الاسناد. همچنین کتابهای: الناسخ و المنسوخ، الشرایع، المغازى و التوحید و الشرک، به قمی منسوب است.
  
على بن ابراهیم در نگارش و تألیف زبردست بوده و آثار بسیارى از خود برجاى گذاشته كه گویا به جز این تفسیر، آثار دیگرش در گذر زمان از بین رفته است. [[ابن ندیم]] وى را در زمره عالمان و فقیهان نگاشته و فضل بن حسن [[طبرسى]] وى را از بزرگترین عالمان اصحاب تلقى كرده است.
+
==معرفى اجمالى کتاب==
  
==تألیفات==
+
«تفسیر قمى» از [[تفسیر قرآن|تفاسیر]] کهن و از معروفترین مصادر تفسیرى [[امامیه]] بشمار مى آید که به روش [[تفسیر روایی|تفسیر مأثور]]، روایات تفسیرى را جمع آورى کرده است. [[شیخ کلینی|کلینى]] در کتاب [[الکافی (کتاب)|کافى]] و دیگران در برخى از مجامع روایى، از این کتاب روایت کرده اند.
  
[[اختیار القرآن]]، [[الانبیاء التفسیر]]، [[التوحید و الشرك]]، [[الشرایع فضایل امیرالمؤمنین]]، [[قرب الاسناد]]، [[المغازى]]، المناقب، [[الناسخ والمنسوخ]].
+
اما طبق تحقیقات جدیدى که پس از [[آقا بزرگ تهرانى]] در [[الذریعه]] انجام شده، کتاب موجود نمى تواند تماماً از آن [[علی بن ابراهیم قمی|على بن ابراهیم قمى]] باشد و مانند [[تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیه السلام|تفسیر منسوب به امام حسن عسکری]] علیه السلام تألیف شخص دیگرى است؛ با اعتراف به این که بخش بسیارى از روایات این کتاب از تفسیر على بن ابراهیم گرفته شده است.
  
==معرفى اجمالى كتاب==
+
دلایل و شواهد بر این که تمام این کتاب از على بن ابراهیم نیست، فراوان است؛ از جمله مقدمه این کتاب که مؤلف به گونه اى مباحث را طرح مى کند که گویى کسى دیگر سخن مى گوید و گاه حتى از على بن ابراهیم هم نقل قول مى کند.
  
تفسیر قمى از تفاسیر كهن و از معروفترین مصادر تفسیرى امامیه بشمار مى آید كه به روش تفسیر مأثور، روایات تفسیرى را جمع آورى كرده است. كلینى در كافى و دیگران در برخى از مجامع روایى، از این كتاب روایت كرده اند؛ اما طبق تحقیقات جدیدى كه پس از حاج [[آقا بزرگ تهرانى]] در [[الذریعه]] انجام شد، كتاب موجود نمى تواند تماماً از آن على بن ابراهیم قمى باشد و مانند تفسیر منسوب به [[امام حسن عسکری]] علیه السلام تألیف دیگرى است؛ با اعتراف به این كه بخش بسیارى از روایات این كتاب از تفسیر على بن ابراهیم گرفته شده است.
+
==محتوای کتاب==
  
دلایل و شواهد بر این كه این كتاب از على بن ابراهیم نیست، فراوان است؛ از جمله مقدمه این كتاب كه مؤلف به گونه اى مباحث را طرح مى كند كه گویى كسى دیگر سخن مى گوید و گاه حتى از على بن ابراهیم هم نقل قول مى كند.
+
این کتاب در دو جلد تنظیم شده است. جلد اول حاوى [[تفسیر قرآن|تفسیر]] ۱۶ [[سوره]] (از آغاز [[سوره حمد]] تا پایان [[سوره نحل]]) و جلد دوم مشتمل بر تفسیر ۹۸ سوره (از آغاز [[سوره اسراء]] تا پایان [[سوره ناس]]) است.
  
خط كلى تفسیر، نقل اخبار تفسیرى از [[اهل بیت]] [[پیامبر اسلام]] صلى الله علیه و آله است و احیاناً نكات تفسیرى هم از على بن ابراهیم نقل شده و بخشى از روایات بر اساس تأویل، انطباق، جرح و تطبیق است.  
+
کتاب با دیدگاه [[حدیث|حدیثى]] نوشته شده، از این‌ رو مؤلف از ظاهر [[آیه|آیات]] با استناد به روایات به آسانى دست کشیده است. همچنین کتاب از تفاسیر [[تأویل|تأویلى]] شمرده شده و تأویل‌ هاى دور از ذهن در آن بسیار است (براى نمونه: ج۱، ص۳۵).
  
مؤلف در آغاز تفسیر، مقدمه اى نگاشته كه با طرح عناوین كلى آن مى توان سمت گیرى و چگونگى روش او را شناخت. در این مقدمه مباحث فضیلت [[قرآن]]، تمسك به اهل بیت علیهم السلام، اشتمال قرآن بر ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه، تحریف، تأویل و رد مذاهب و فرق بحث شده و به مناسبت هر موضوع روایاتى آمده است.
+
خط کلى تفسیر، نقل اخبار تفسیرى از [[اهل بیت]] علیهم السلام است و احیاناً نکات تفسیرى هم از [[علی بن ابراهیم قمی|على بن ابراهیم]] نقل شده و بخشى از روایات بر اساس تأویل، انطباق، جری و تطبیق است.  
  
==وضعیت نشر==
+
مؤلف در آغاز تفسیر، مقدمه اى نگاشته که با طرح عناوین کلى آن مى توان سمت گیرى و چگونگى روش او را شناخت. در این مقدمه مباحث فضیلت [[قرآن]]، تمسک به اهل بیت علیهم السلام، اشتمال قرآن بر [[ناسخ و منسوخ]] و [[آیات محکم و متشابه|محکم و متشابه]]، [[تحریف قرآن|تحریف]]، تأویل و رد مذاهب و فرق بحث شده و به مناسبت هر موضوع روایاتى آمده است.
 
 
این كتاب ابتدا با تحقیق [[سید طیب جزایری]] در [[نجف]] و سپس در دو جلد به زبان عربی به همت مؤسسه الاعلمى للمطبوعات، در بیروت چاپ شده است.  
 
  
 
==منابع==
 
==منابع==
محمدرضا ضميري، کتابشناسي تفصيلي مذاهب اسلامي، صفحه 494-495.
 
  
==پيوندها==
+
*کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری، ص ۴۹۴-۴۹۵.
[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=38618&scope=95YYli2geUEwJM_aAWrFyAukfmwpSpoh&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%85%D9%8A&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true کتاب تفسیر القمى]
+
*[[نرم افزار جامع الاحادیث ۵ / ۳|نرم افزار جامع الاحادیث نور]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
  
 
[[رده:منابع حدیثی]]
 
[[رده:منابع حدیثی]]
 
[[رده:تفاسیر]]
 
[[رده:تفاسیر]]
 +
[[رده:تفاسیر روایی]]
 +
[[رده: مقاله های مهم]]
 +
 
{{تفسیر قرآن}}
 
{{تفسیر قرآن}}
 +
 +
{{سنجش کیفی
 +
|سنجش=شده
 +
|شناسه= خوب
 +
|عنوان بندی مناسب= خوب
 +
|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
 +
|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 +
|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
 +
|جامعیت= خوب
 +
|رعایت اختصار= خوب
 +
|سیر منطقی= خوب
 +
|کیفیت پژوهش= خوب
 +
|رده= دارد
 +
}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۵۲


تفسير القمي.jpg
نویسنده علی بن ابراهیم قمی
موضوع تفاسیر شیعه
زبان عربی
تعداد جلد ۲
مصحح طيب موسوی جزائری

کتاب تفسیر القمى

«تفسیر قمی» منسوب به على بن ابراهیم قمى (زنده در ۳۰۷ ق)، از تفاسیر روایی متقدم و مشهور شیعه است. این تفسیر از معروفترین مصادر تفسیرى امامیه بشمار مى آید که روایات تفسیرى را جمع آورى کرده است.

مؤلف

اگرچه از چگونگى و تاریخ زندگى علی بن ابراهیم بن هاشم قمی اطلاع زیادى در دست نیست، اما وی از راویان بزرگ و موثق شیعه به حساب مى آید و به گفته شیخ طوسى در شمار اصحاب امام هادى علیه‌السلام قرار گرفته و امام حسن عسکری علیه السلام را نیز درک کرده است.

محمد بن یعقوب کلینى از راویان اوست و علماى رجال همواره وى را تعظیم و تجلیل کرده اند. نجاشى درباره على بن ابراهیم مى گوید: او از افراد مورد وثوق و قابل اعتماد در احادیث مى باشد و مذهب و افکار اعتقادى او کاملا صحیح است.

على بن ابراهیم در نگارش زبردست بوده و آثار بسیارى تألیف نموده که گویا به جز این تفسیر، آثار دیگرش در گذر زمان از بین رفته است. ابن الندیم در کتاب فهرست خویش، از على بن ابراهیم قمى، تحت عنوان فقهاء و محدثان شیعه نام برده و این سه کتاب را برای او ذکر مى کند: المناقب، اختیار القرآن، قرب الاسناد. همچنین کتابهای: الناسخ و المنسوخ، الشرایع، المغازى و التوحید و الشرک، به قمی منسوب است.

معرفى اجمالى کتاب

«تفسیر قمى» از تفاسیر کهن و از معروفترین مصادر تفسیرى امامیه بشمار مى آید که به روش تفسیر مأثور، روایات تفسیرى را جمع آورى کرده است. کلینى در کتاب کافى و دیگران در برخى از مجامع روایى، از این کتاب روایت کرده اند.

اما طبق تحقیقات جدیدى که پس از آقا بزرگ تهرانى در الذریعه انجام شده، کتاب موجود نمى تواند تماماً از آن على بن ابراهیم قمى باشد و مانند تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیه السلام تألیف شخص دیگرى است؛ با اعتراف به این که بخش بسیارى از روایات این کتاب از تفسیر على بن ابراهیم گرفته شده است.

دلایل و شواهد بر این که تمام این کتاب از على بن ابراهیم نیست، فراوان است؛ از جمله مقدمه این کتاب که مؤلف به گونه اى مباحث را طرح مى کند که گویى کسى دیگر سخن مى گوید و گاه حتى از على بن ابراهیم هم نقل قول مى کند.

محتوای کتاب

این کتاب در دو جلد تنظیم شده است. جلد اول حاوى تفسیر ۱۶ سوره (از آغاز سوره حمد تا پایان سوره نحل) و جلد دوم مشتمل بر تفسیر ۹۸ سوره (از آغاز سوره اسراء تا پایان سوره ناس) است.

کتاب با دیدگاه حدیثى نوشته شده، از این‌ رو مؤلف از ظاهر آیات با استناد به روایات به آسانى دست کشیده است. همچنین کتاب از تفاسیر تأویلى شمرده شده و تأویل‌ هاى دور از ذهن در آن بسیار است (براى نمونه: ج۱، ص۳۵).

خط کلى تفسیر، نقل اخبار تفسیرى از اهل بیت علیهم السلام است و احیاناً نکات تفسیرى هم از على بن ابراهیم نقل شده و بخشى از روایات بر اساس تأویل، انطباق، جری و تطبیق است.

مؤلف در آغاز تفسیر، مقدمه اى نگاشته که با طرح عناوین کلى آن مى توان سمت گیرى و چگونگى روش او را شناخت. در این مقدمه مباحث فضیلت قرآن، تمسک به اهل بیت علیهم السلام، اشتمال قرآن بر ناسخ و منسوخ و محکم و متشابه، تحریف، تأویل و رد مذاهب و فرق بحث شده و به مناسبت هر موضوع روایاتى آمده است.

منابع

***
تفسیر قرآن
درباره تفسیر قرآن: تفسیر قرآن -تاریخ تفسیر - روشهای تفسیری قرآن
اصطلاحات: اسباب نزول -اسرائیلیات -سیاق آیات
شاخه های تفسیر قرآن:

تفسیر روایی (تفاسیر روایی) • تفسیر اجتهادی (تفاسیر اجتهادی) • تفسیر فقهی ( تفاسیر فقهی) • تفسیر ادبی ( تفاسیر ادبی) • تفسیر تربیتی ( تفاسیر تربیتی) • تفسیر كلامی ( تفاسیر كلامی) • تفسیر فلسفی ( تفاسیر فلسفی ) • تفسیر عرفانی (تفاسیر عرفانی ) • تفسیر علمی (تفاسیر علمی)

روشهای تفسیری قرآن:
تفاسیر به تفکیک مذهب مولف: