رعایت سطح مخاطب عام متوسط است
شناسه ناقص است
مقاله مورد سنجش قرار گرفته است

ابن سماک (ابوالعباس): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(پروژه2: سنجش کیفی)
سطر ۱: سطر ۱:
 
{{خوب}}
 
{{خوب}}
ابْن‌ِ سَمّاک‌، ابوالعباس‌ محمد بن‌ صَبیح‌ عجلی‌ کوفی‌ (د 183ق‌/ 799م‌)، فقیه‌، محدث‌ و زاهد.  
+
ابْن‌ِ سَمّاک‌، ابوالعباس‌ محمد بن‌ صَبیح‌ عجلی‌ کوفی‌(د 183ق‌/ 799م‌)، فقیه‌، محدث‌ و زاهد.  
  
 
==وجه شهرت به ابن سماک==
 
==وجه شهرت به ابن سماک==
اِبْن‌ِ سَمّاك‌، ابوالعباس‌ محمد بن‌ صَبیح‌ عجلى‌ كوفى‌ <ref>(د 183ق‌/ 799م‌)،</ref> فقیه‌، محدث‌ و زاهد. علت‌ شهرت‌ وی‌ به‌ ابن‌ سماك‌ این‌ بود كه‌ جدش‌ ماهى‌ فروش‌ بوده‌ <ref>(زبیدی‌، 7/145)</ref> و به‌ احتمالى‌ دیگر خود وی‌ به‌ ماهى‌ فروشى‌ اشتغال‌ داشته‌ است‌ <ref>(ابن‌ اثیر، 1/559)</ref>.
+
اِبْن‌ِ سَمّاك‌، ابوالعباس‌ محمد بن‌ صَبیح‌ عجلى‌ كوفى‌(د 183ق‌/ 799م‌)، فقیه‌، محدث‌ و زاهد. علت‌ شهرت‌ وی‌ به‌ ابن‌ سماك‌ این‌ بود كه‌ جدش‌ ماهى‌ فروش‌ بوده‌ <ref>(زبیدی‌، 7/145)</ref> و به‌ احتمالى‌ دیگر خود وی‌ به‌ ماهى‌ فروشى‌ اشتغال‌ داشته‌ است‌ <ref>(ابن‌ اثیر، 1/559)</ref>.
  
 
==زندگی نامه==
 
==زندگی نامه==
از تاریخ‌ تولد و زندگى‌ ابن‌ سماك‌ اطلاعى‌ در دست‌ نیست‌. همین‌ اندازه‌ گفته‌ شده‌ است‌ كه‌ وی‌ در كوفه‌ مى‌زیسته‌ و مولای‌ بنى‌ عجل‌ بوده‌ <ref>(زبیدی‌، 7/145)</ref> و فقط یك‌ بار در روزگار هارون‌الرشید <ref>(148-193ق‌/765-809م‌)</ref> به‌ بغداد آمده‌ و پس‌ از چندی‌ به‌ كوفه‌ بازگشته‌ و در همانجا درگذشته‌ است‌ <ref>(خطیب‌، 5/369)</ref>. وی‌ با هارون‌ دیدارهایى‌ داشته‌ و او را موعظه‌ كرده‌ است‌ (<ref>همو، 5/372).</ref> عطار نیشابوری‌ او را صاحب‌ كرامات‌ و در عین‌ حال‌ امام‌ و در وعظ چیره‌دست‌ دانسته‌ است‌ <ref>(ص‌ 285، 286)</ref> و به‌ همین‌ سبب‌ به‌ «واعظ» شهرت‌ یافته‌ و ذهبى‌ او را حتى‌ «سید الوعّاظ» خوانده‌ است‌ <ref>(8/328)</ref>. سخنانى‌ كه‌ از ابن‌ سَمّاك‌ موجود است‌، غالباً در زمینة بیداری‌ اخلاقى‌ و احتراز از دنیاگرایى‌ و دلبستگى‌ شدید به‌ زهد است‌ <ref>(ابونعیم‌، 8/204-217).</ref>
+
از تاریخ‌ تولد و زندگى‌ ابن‌ سماك‌ اطلاعى‌ در دست‌ نیست‌. همین‌ اندازه‌ گفته‌ شده‌ است‌ كه‌ وی‌ در كوفه‌ مى‌زیسته‌ و مولای‌ بنى‌ عجل‌ بوده‌ <ref>(زبیدی‌، 7/145)</ref> و فقط یك‌ بار در روزگار هارون‌الرشید(148-193ق‌/765-809م‌) به‌ بغداد آمده‌ و پس‌ از چندی‌ به‌ كوفه‌ بازگشته‌ و در همانجا درگذشته‌ است‌ <ref>(خطیب‌، 5/369)</ref>. وی‌ با هارون‌ دیدارهایى‌ داشته‌ و او را موعظه‌ كرده‌ است‌ (<ref>همو، 5/372).</ref> عطار نیشابوری‌ او را صاحب‌ كرامات‌ و در عین‌ حال‌ امام‌ و در وعظ چیره‌دست‌ دانسته‌ است‌ <ref>(ص‌ 285، 286)</ref> و به‌ همین‌ سبب‌ به‌ «واعظ» شهرت‌ یافته‌ و ذهبى‌ او را حتى‌ «سید الوعّاظ» خوانده‌ است‌ <ref>(8/328)</ref>. سخنانى‌ كه‌ از ابن‌ سَمّاك‌ موجود است‌، غالباً در زمینة بیداری‌ اخلاقى‌ و احتراز از دنیاگرایى‌ و دلبستگى‌ شدید به‌ زهد است‌ <ref>(ابونعیم‌، 8/204-217).</ref>
  
 
==جایگاه ابن سماک در نقل حدیث==
 
==جایگاه ابن سماک در نقل حدیث==
سطر ۱۲: سطر ۱۲:
 
ابن‌ سَماك‌ از كسانى‌ چون‌ سری‌ بن‌ یحیى‌، عوّام‌ بن‌ حَوْشب‌، علاء بن‌ منهال‌ غنوی‌، سفیان‌ثوری‌، ابوطالب‌ قاص‌ <ref>(ابن‌ابى‌حاتم‌، 3(2)/290)،</ref> هشام‌ بن‌ عروة، سلیمان‌ بن‌ مهران‌ معروف‌ به‌ اعمش‌، عائذ بن‌ نُسَیر، یزید ابن‌ ابى‌ زیاد <ref>(خطیب‌، 5/368-369)،</ref> اسماعیل‌ بن‌ ابى‌ خالد <ref>(ابونعیم‌، 8/211)</ref> حدیث‌ نقل‌ كرده‌ است‌، كه‌ به‌ گفتة ابونعیم‌ اصفهانى‌ چند تن‌ از آنان‌ از تابعین‌ بوده‌اند <ref>(همانجا).</ref>
 
ابن‌ سَماك‌ از كسانى‌ چون‌ سری‌ بن‌ یحیى‌، عوّام‌ بن‌ حَوْشب‌، علاء بن‌ منهال‌ غنوی‌، سفیان‌ثوری‌، ابوطالب‌ قاص‌ <ref>(ابن‌ابى‌حاتم‌، 3(2)/290)،</ref> هشام‌ بن‌ عروة، سلیمان‌ بن‌ مهران‌ معروف‌ به‌ اعمش‌، عائذ بن‌ نُسَیر، یزید ابن‌ ابى‌ زیاد <ref>(خطیب‌، 5/368-369)،</ref> اسماعیل‌ بن‌ ابى‌ خالد <ref>(ابونعیم‌، 8/211)</ref> حدیث‌ نقل‌ كرده‌ است‌، كه‌ به‌ گفتة ابونعیم‌ اصفهانى‌ چند تن‌ از آنان‌ از تابعین‌ بوده‌اند <ref>(همانجا).</ref>
 
   
 
   
برخى‌ از راویان‌ مشهور سدة 2 و 3ق‌/8 و 9م‌ نیز از او حدیث‌ نقل‌ كرده‌اند كه‌ بنام‌ترین‌ آنان‌ عبارتند از: احمد بن‌ حنبل‌، جمر بن‌ فرقد، هیثم‌ ابن‌ جمّاز، یحیى‌ بن‌ یحیى‌ نیشابوری‌، ابراهیم‌ بن‌ موسى‌، علاء بن‌ عمرو حنفى‌، عمر بن‌ حفص‌ بن‌ غیاث‌ (ابن‌ ابى‌ حاتم‌، همانجا)، احمد و حسین‌ پسران‌ على‌ جُعفى‌ <ref>(زبیدی‌، همانجا)</ref>، عبدالله‌ بن‌ صالح‌ عجلى‌، یحیى‌ بن‌ ایوب‌ مقابری‌ <ref>(خطیب‌، 5/369)</ref>، محمد بن‌ عبدالله‌ بن‌ نُمَیر <ref>(ذهبى‌، 8/329)</ref> و محمد بن‌ آدم‌ مصیصى‌ <ref>(ابن‌ حبان‌، 9/32)</ref>. چنانكه‌ از گفتة عطارنیشابوری‌ برمى‌آید معروف‌ كرخى‌ <ref>(د 200ق‌/816م‌)</ref> كه‌ از زاهدان‌ بنام‌ است‌، در كوفه‌ از مواعظ ابن‌ سَماك‌ بهره‌ برده‌ است‌ <ref>(ص‌ 285، 329).</ref> با اینكه‌ تمام‌ منابع‌ احوال‌ ابن‌ سماك‌ از ایمان‌ و زهد و تقوای‌ وی‌ یاد كرده‌اند، اما از نظر وثاقت‌ وضعیت‌ روشنى‌ ندارد و به‌ گفتة ذهبى‌ <ref>(همانجا)</ref> هیچ‌ حدیثى‌ از او در «صحاح‌ سته‌» نیامده‌ است‌. با اینهمه‌ ابن‌ حبان‌ <ref>(9/32)</ref> او را ثقه‌ دانسته‌ و خطیب‌ بغدادی‌ <ref>(5/373)</ref> به‌ نقل‌ از ابن‌ نُمیر از طرفى‌ او را صدوق‌ خوانده‌ و از طرف‌ دیگر از قول‌ همو اظهار داشته‌ است‌ كه‌ ابن‌ سَماك‌ از ضعفا نیز روایت‌ مى‌كرده‌ و احتمالاً به‌ همین‌ علت‌ ابن‌ جوزی‌ <ref>(2/170)</ref> به‌ نقل‌ از ابن‌ نمیر حدیث‌ وی ‌ را ضعی ف‌ شمرده‌ است‌.  
+
برخى‌ از راویان‌ مشهور سدة 2 و 3ق‌/8 و 9م‌ نیز از او حدیث‌ نقل‌ كرده‌اند كه‌ بنام‌ترین‌ آنان‌ عبارتند از: احمد بن‌ حنبل‌، جمر بن‌ فرقد، هیثم‌ ابن‌ جمّاز، یحیى‌ بن‌ یحیى‌ نیشابوری‌، ابراهیم‌ بن‌ موسى‌، علاء بن‌ عمرو حنفى‌، عمر بن‌ حفص‌ بن‌ غیاث‌ (ابن‌ ابى‌ حاتم‌، همانجا)، احمد و حسین‌ پسران‌ على‌ جُعفى‌ <ref>(زبیدی‌، همانجا)</ref>، عبدالله‌ بن‌ صالح‌ عجلى‌، یحیى‌ بن‌ ایوب‌ مقابری‌ <ref>(خطیب‌، 5/369)</ref>، محمد بن‌ عبدالله‌ بن‌ نُمَیر <ref>(ذهبى‌، 8/329)</ref> و محمد بن‌ آدم‌ مصیصى‌ <ref>(ابن‌ حبان‌، 9/32)</ref>. چنانكه‌ از گفتة عطارنیشابوری‌ برمى‌آید معروف‌ كرخى‌(د 200ق‌/816م‌) كه‌ از زاهدان‌ بنام‌ است‌، در كوفه‌ از مواعظ ابن‌ سَماك‌ بهره‌ برده‌ است‌ <ref>(ص‌ 285، 329).</ref> با اینكه‌ تمام‌ منابع‌ احوال‌ ابن‌ سماك‌ از ایمان‌ و زهد و تقوای‌ وی‌ یاد كرده‌اند، اما از نظر وثاقت‌ وضعیت‌ روشنى‌ ندارد و به‌ گفتة ذهبى‌ <ref>(همانجا)</ref> هیچ‌ حدیثى‌ از او در «صحاح‌ سته‌» نیامده‌ است‌. با اینهمه‌ ابن‌ حبان‌ <ref>(9/32)</ref> او را ثقه‌ دانسته‌ و خطیب‌ بغدادی‌ <ref>(5/373)</ref> به‌ نقل‌ از ابن‌ نُمیر از طرفى‌ او را صدوق‌ خوانده‌ و از طرف‌ دیگر از قول‌ همو اظهار داشته‌ است‌ كه‌ ابن‌ سَماك‌ از ضعفا نیز روایت‌ مى‌كرده‌ و احتمالاً به‌ همین‌ علت‌ ابن‌ جوزی‌ <ref>(2/170)</ref> به‌ نقل‌ از ابن‌ نمیر حدیث‌ وی ‌ را ضعی ف‌ شمرده‌ است‌.  
  
 
==پانویس==
 
==پانویس==

نسخهٔ ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۱۹

ابْن‌ِ سَمّاک‌، ابوالعباس‌ محمد بن‌ صَبیح‌ عجلی‌ کوفی‌(د 183ق‌/ 799م‌)، فقیه‌، محدث‌ و زاهد.

وجه شهرت به ابن سماک

اِبْن‌ِ سَمّاك‌، ابوالعباس‌ محمد بن‌ صَبیح‌ عجلى‌ كوفى‌(د 183ق‌/ 799م‌)، فقیه‌، محدث‌ و زاهد. علت‌ شهرت‌ وی‌ به‌ ابن‌ سماك‌ این‌ بود كه‌ جدش‌ ماهى‌ فروش‌ بوده‌ [۱] و به‌ احتمالى‌ دیگر خود وی‌ به‌ ماهى‌ فروشى‌ اشتغال‌ داشته‌ است‌ [۲].

زندگی نامه

از تاریخ‌ تولد و زندگى‌ ابن‌ سماك‌ اطلاعى‌ در دست‌ نیست‌. همین‌ اندازه‌ گفته‌ شده‌ است‌ كه‌ وی‌ در كوفه‌ مى‌زیسته‌ و مولای‌ بنى‌ عجل‌ بوده‌ [۳] و فقط یك‌ بار در روزگار هارون‌الرشید(148-193ق‌/765-809م‌) به‌ بغداد آمده‌ و پس‌ از چندی‌ به‌ كوفه‌ بازگشته‌ و در همانجا درگذشته‌ است‌ [۴]. وی‌ با هارون‌ دیدارهایى‌ داشته‌ و او را موعظه‌ كرده‌ است‌ ([۵] عطار نیشابوری‌ او را صاحب‌ كرامات‌ و در عین‌ حال‌ امام‌ و در وعظ چیره‌دست‌ دانسته‌ است‌ [۶] و به‌ همین‌ سبب‌ به‌ «واعظ» شهرت‌ یافته‌ و ذهبى‌ او را حتى‌ «سید الوعّاظ» خوانده‌ است‌ [۷]. سخنانى‌ كه‌ از ابن‌ سَمّاك‌ موجود است‌، غالباً در زمینة بیداری‌ اخلاقى‌ و احتراز از دنیاگرایى‌ و دلبستگى‌ شدید به‌ زهد است‌ [۸]

جایگاه ابن سماک در نقل حدیث

ابن‌ سَماك‌ از كسانى‌ چون‌ سری‌ بن‌ یحیى‌، عوّام‌ بن‌ حَوْشب‌، علاء بن‌ منهال‌ غنوی‌، سفیان‌ثوری‌، ابوطالب‌ قاص‌ [۹] هشام‌ بن‌ عروة، سلیمان‌ بن‌ مهران‌ معروف‌ به‌ اعمش‌، عائذ بن‌ نُسَیر، یزید ابن‌ ابى‌ زیاد [۱۰] اسماعیل‌ بن‌ ابى‌ خالد [۱۱] حدیث‌ نقل‌ كرده‌ است‌، كه‌ به‌ گفتة ابونعیم‌ اصفهانى‌ چند تن‌ از آنان‌ از تابعین‌ بوده‌اند [۱۲]

برخى‌ از راویان‌ مشهور سدة 2 و 3ق‌/8 و 9م‌ نیز از او حدیث‌ نقل‌ كرده‌اند كه‌ بنام‌ترین‌ آنان‌ عبارتند از: احمد بن‌ حنبل‌، جمر بن‌ فرقد، هیثم‌ ابن‌ جمّاز، یحیى‌ بن‌ یحیى‌ نیشابوری‌، ابراهیم‌ بن‌ موسى‌، علاء بن‌ عمرو حنفى‌، عمر بن‌ حفص‌ بن‌ غیاث‌ (ابن‌ ابى‌ حاتم‌، همانجا)، احمد و حسین‌ پسران‌ على‌ جُعفى‌ [۱۳]، عبدالله‌ بن‌ صالح‌ عجلى‌، یحیى‌ بن‌ ایوب‌ مقابری‌ [۱۴]، محمد بن‌ عبدالله‌ بن‌ نُمَیر [۱۵] و محمد بن‌ آدم‌ مصیصى‌ [۱۶]. چنانكه‌ از گفتة عطارنیشابوری‌ برمى‌آید معروف‌ كرخى‌(د 200ق‌/816م‌) كه‌ از زاهدان‌ بنام‌ است‌، در كوفه‌ از مواعظ ابن‌ سَماك‌ بهره‌ برده‌ است‌ [۱۷] با اینكه‌ تمام‌ منابع‌ احوال‌ ابن‌ سماك‌ از ایمان‌ و زهد و تقوای‌ وی‌ یاد كرده‌اند، اما از نظر وثاقت‌ وضعیت‌ روشنى‌ ندارد و به‌ گفتة ذهبى‌ [۱۸] هیچ‌ حدیثى‌ از او در «صحاح‌ سته‌» نیامده‌ است‌. با اینهمه‌ ابن‌ حبان‌ [۱۹] او را ثقه‌ دانسته‌ و خطیب‌ بغدادی‌ [۲۰] به‌ نقل‌ از ابن‌ نُمیر از طرفى‌ او را صدوق‌ خوانده‌ و از طرف‌ دیگر از قول‌ همو اظهار داشته‌ است‌ كه‌ ابن‌ سَماك‌ از ضعفا نیز روایت‌ مى‌كرده‌ و احتمالاً به‌ همین‌ علت‌ ابن‌ جوزی‌ [۲۱] به‌ نقل‌ از ابن‌ نمیر حدیث‌ وی ‌ را ضعی ف‌ شمرده‌ است‌.

پانویس

  1. (زبیدی‌، 7/145)
  2. (ابن‌ اثیر، 1/559)
  3. (زبیدی‌، 7/145)
  4. (خطیب‌، 5/369)
  5. همو، 5/372).
  6. (ص‌ 285، 286)
  7. (8/328)
  8. (ابونعیم‌، 8/204-217).
  9. (ابن‌ابى‌حاتم‌، 3(2)/290)،
  10. (خطیب‌، 5/368-369)،
  11. (ابونعیم‌، 8/211)
  12. (همانجا).
  13. (زبیدی‌، همانجا)
  14. (خطیب‌، 5/369)
  15. (ذهبى‌، 8/329)
  16. (ابن‌ حبان‌، 9/32)
  17. (ص‌ 285، 329).
  18. (همانجا)
  19. (9/32)
  20. (5/373)
  21. (2/170)

منابع

  • دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج3، مدخل "ابن سماک، ابوالعباس" از حسن یوسفی اشکوری
  • ابن‌ ابى‌ حاتم‌ رازی ‌، عبدالرحمان‌، الجرح‌ و التعدی ل‌، حی درآباد دكن‌، 1372ق‌/ 1952م‌؛
  • ابن‌ اثی ر، على‌، اللباب‌، قاهره‌، 1357ق‌/1938م‌؛
  • ابن‌ جوزی ‌، عبدالرحمان‌، الضعفاء و المتروكی ن‌، به‌ كوشش‌ ابوالفداء قاضى‌، بی روت‌، 1406ق‌/1986م‌؛
  • ابن‌ حبان‌، محمد، الثقات‌، حی درآباد دكن‌، 1403ق‌/1983م‌؛
  • ابونعی م‌ اصفهانى‌، احمد، حلی ة الاولی اء، قاهره‌، 1932- 1938م‌؛
  • خطی ب‌ بغدادی ‌، احمد، تاری خ‌ بغداد، قاهره‌، 1349ق‌/1930م‌؛
  • ذهبى‌، محمد، سی ر اعلام‌ النبلاء، به‌ كوشش‌ شعی ب‌ الارنؤوط، بی روت‌، 1401ق‌/1981م‌؛
  • زبی دی ‌، تاج‌ العروس‌؛ عطار نی شابوری ‌، محمد، تذكرة الاولی اء، به‌ كوشش‌ محمد استعلامى‌، تهران‌، 1363ش‌.