https://wiki.ahlolbait.com/api.php?hidebots=1&urlversion=1&days=7&limit=50&action=feedrecentchanges&feedformat=atom دانشنامه‌ی اسلامی - تغییرات اخیر [fa] 2026-11-07T16:48:28Z آخرین تغییرات ویکی را در این خوراک پی‌گیری کنید. MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8%DB%8C_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170203&oldid=158293 تاریخ یعقوبی (کتاب) 2026-11-07T06:13:00Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8%DB%8C_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&amp;diff=170203&amp;oldid=158293">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84_%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170202&oldid=139758 تاریخ کامل بزرگ اسلام و ایران (کتاب) 2026-11-07T04:51:39Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۴:۵۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25" >سطر ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاریخ کامل بزرگ اسلام و ایران»'''، ترجمه «[[الکامل <del class="diffchange diffchange-inline">فى </del>التاریخ (کتاب)|الکامل فى التاریخ]]» یا «کامل التواریخ» اثر [[عزالدین ابن اثیر]] مورخ بزرگ اسلامى در قرن ششم هجرى، شامل وقایع از آغاز خلقت تا سال ۶۲۸ قمرى است. این کتاب توسط عباس <del class="diffchange diffchange-inline">خلیلى </del>و ابوالقاسم حالت <del class="diffchange diffchange-inline">به فارسى با عنوان مذکور ترجمه </del>شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاریخ کامل بزرگ اسلام و ایران»'''، ترجمه <ins class="diffchange diffchange-inline">فارسى </ins>«[[الکامل <ins class="diffchange diffchange-inline">فی </ins>التاریخ (کتاب)|الکامل فى التاریخ]]» یا «کامل التواریخ» اثر [[عزالدین ابن اثیر]] <ins class="diffchange diffchange-inline">(م ۶۳۰ ق) </ins>مورخ بزرگ اسلامى در قرن ششم هجرى، شامل وقایع از آغاز خلقت تا سال ۶۲۸ قمرى است. <ins class="diffchange diffchange-inline">ترجمه </ins>این کتاب توسط عباس <ins class="diffchange diffchange-inline">خلیلى، على هاشمى حائرى </ins>و ابوالقاسم حالت <ins class="diffchange diffchange-inline">انجام </ins>شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مؤلف کتاب ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالحسن علی بن محمد بن محمد ابن اثیر (۶۳۰-۵۵۵ ق) <del class="diffchange diffchange-inline">ملقب به &quot;عزالدین&quot;</del>، [[محدث]] و مورخ ادیب [[اهل سنت|اهل تسنن]] می‌باشد. برادر بزرگتر او [[مجدالدین ابن اثیر]] (م، ۶۰۶ ق) صاحب کتاب «[[النهایه فی غریب الحدیث و الاثر (کتاب)|النهایه فی غریب الحدیث و الاثر]]» است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[عزالدین ابن اثیر|</ins>ابوالحسن علی بن محمد بن محمد ابن اثیر<ins class="diffchange diffchange-inline">]] ملقب به «عزّالدین» </ins>(۶۳۰-۵۵۵ ق)، [[محدث]] و مورخ ادیب [[اهل سنت|اهل تسنن]] می‌باشد. برادر بزرگتر او [[مجدالدین ابن اثیر]] (م، ۶۰۶ ق) صاحب کتاب «[[النهایه فی غریب الحدیث و الاثر (کتاب)|النهایه فی غریب الحدیث و الاثر]]» است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عزالدین ابن اثیر در نیمه دوم قرن ششم و اول قرن هفتم زندگى کرد. حیات او که معاصر با پنج تن از خلفاى [[حکومت بنی عباس|بنى عباس]] بود، بحرانهاى سیاسى متعددى را دربرمى گرفت که مهمترین آنها افول دولت سلجوقى، انقراض فاطمیان بدست صلاح الدین ایوبى، تعرض صلیبی ها به صفحات شرقى مدیترانه و ورود مغول به جهان [[اسلام]] بود. این مورخ بزرگ، چون همزمان با استیلاى مغول بوده مى‌توان گفت: از لحاظ زمانى نخستین مورخى است که وقایع عصر مغول را نسبتاً به تفصیل آورده، مخصوصاً وقایع زمان قراختاییان و خوارزمشاهیان تا اواخر ایام سلطنت جلال‌الدین منکبرنى را ضبط کرده و در گردآورى مواد کتاب الکامل نیز نهایت دقت را بکار برده است، به همین جهت کتاب او یکى از منابع مهم تاریخ مغول شمرده مى‌شود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عزالدین ابن اثیر در نیمه دوم قرن ششم و اول قرن هفتم زندگى کرد. حیات او که معاصر با پنج تن از خلفاى [[حکومت بنی عباس|بنى عباس]] بود، بحرانهاى سیاسى متعددى را دربرمى گرفت که مهمترین آنها افول دولت سلجوقى، انقراض فاطمیان بدست صلاح الدین ایوبى، تعرض صلیبی ها به صفحات شرقى مدیترانه و ورود مغول به جهان [[اسلام]] بود. این مورخ بزرگ، چون همزمان با استیلاى مغول بوده مى‌توان گفت: از لحاظ زمانى نخستین مورخى است که وقایع عصر مغول را نسبتاً به تفصیل آورده، مخصوصاً وقایع زمان قراختاییان و خوارزمشاهیان تا اواخر ایام سلطنت جلال‌الدین منکبرنى را ضبط کرده و در گردآورى مواد کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">«[[</ins>الکامل <ins class="diffchange diffchange-inline">فی التاریخ (کتاب)|الکامل]]» </ins>نیز نهایت دقت را بکار برده است، به همین جهت کتاب او یکى از منابع مهم تاریخ مغول شمرده مى‌شود.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">وی </del>صاحب کتب مهم تاریخی دیگری مانند [[اسدالغابه فی معرفة الصحابه]]، اللباب فی تهذیب الانساب و التاریخ الباهر است. ابن اثیر سرانجام در سال ۶۳۰ هجری قمری در موصل از دنیا رفت.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">عزالدین </ins>صاحب کتب مهم تاریخی دیگری مانند [[اسدالغابه فی معرفة الصحابه]]، اللباب فی تهذیب الانساب و التاریخ الباهر است. ابن اثیر سرانجام در سال ۶۳۰ هجری قمری در موصل از دنیا رفت.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ <del class="diffchange diffchange-inline">«کامل» </del>چنان که از نامش برمى‌آید، تاریخى جامع و کامل است که مؤلف آن وقایع کلیه کشورهاى اسلامى و برخى از کشورهاى غیراسلامى را تا سال ۶۲۸ هجرى قمرى ضبط کرده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ <ins class="diffchange diffchange-inline">«[[الکامل فی التاریخ (کتاب)|الکامل فی التاریخ]]» </ins>چنان که از نامش برمى‌آید، تاریخى جامع و کامل است که مؤلف آن وقایع کلیه کشورهاى اسلامى و برخى از کشورهاى غیراسلامى را تا سال ۶۲۸ هجرى قمرى ضبط کرده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این تاریخ، زندگانى [[پیامبران]]، به ویژه [[پیامبر اسلام]] و حوادث دوران پادشاهان [[ایران|ایران]] از پیشدادیان، کیانیان، اشکانیان و ساسانیان گرفته تا سلسله‌هاى بعد از [[اسلام]] و کارهاى همه خلفا و سلاطین سرزمین‌هاى [[بین النهرین|بین النهرین]]، [[عربستان]]، [[شام]]، روم شرقى ([[ترکیه|ترکیه]] فعلى)، نواحى شمال افریقا، اسپانیا، احوال فرمانروایان نواحى شرق، شمال شرق و شمال غرب ایران؛ مانند [[ماوراءالنهر]]، ترکستان، گرجستان، ارمنستان و غیره همه به تفصیل ذکر شده و اگر تاریخى وجود داشت که رویدادهاى تمام نقاط مذکور را تا این روزگار به همان تفصیل ضبط کرده بود، امروز علاقمندان به تاریخ شاید نیازى به تهیه تاریخ‌هاى دیگر نداشتند.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این تاریخ، زندگانى [[پیامبران]]، به ویژه [[پیامبر اسلام]] و حوادث دوران پادشاهان [[ایران|ایران]] از پیشدادیان، کیانیان، اشکانیان و ساسانیان گرفته تا سلسله‌هاى بعد از [[اسلام]] و کارهاى همه خلفا و سلاطین سرزمین‌هاى [[بین النهرین|بین النهرین]]، [[عربستان]]، [[شام]]، روم شرقى ([[ترکیه|ترکیه]] فعلى)، نواحى شمال افریقا، اسپانیا، احوال فرمانروایان نواحى شرق، شمال شرق و شمال غرب ایران؛ مانند [[ماوراءالنهر]]، ترکستان، گرجستان، ارمنستان و غیره همه به تفصیل ذکر شده و اگر تاریخى وجود داشت که رویدادهاى تمام نقاط مذکور را تا این روزگار به همان تفصیل ضبط کرده بود، امروز علاقمندان به تاریخ شاید نیازى به تهیه تاریخ‌هاى دیگر نداشتند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مترجمین محترم در ترجمه کتاب، تا آنجا که امکان داشته، نهایت دقت را بکار برده‌اند. متن عربى تاریخ الکامل که در بیروت چاپ شده، دوازده جلد است و جا داشت که از جلد اول آن ترجمه شود؛ ولى شادروان عباس خلیلى شاید جلد اول را که شامل احوالات [[پیامبران]] و پادشاهان ایرانى قبل از اسلام است، ضرورى ندیده و از ترجمه آنها صرفنظر کرده است. مترجم خود در این‌باره می‌گوید: «مجلد اول این کتاب حاوی قسمتی از تاریخ ایران است و به عقیده مورخین یا مردم قرون قبل شارح تاریخ عالم است از اول خلقت و ظهور آدم، ولی چون <del class="diffchange diffchange-inline">مملو </del>از [[خرافات]] است و اغلب از [[تورات]]، افسانه‌های تاریخی پادشاهان ایران نقل شده و ایرانیان را از ترجمه و نقل آن بی‌نیاز می‌دانیم... از مجلد دوم شروع نمودیم.»</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مترجمین محترم در ترجمه کتاب، تا آنجا که امکان داشته، نهایت دقت را بکار برده‌اند. متن عربى تاریخ <ins class="diffchange diffchange-inline">«[[الکامل فی التاریخ (کتاب)|</ins>الکامل<ins class="diffchange diffchange-inline">]]» </ins>که در بیروت چاپ شده، دوازده جلد است و جا داشت که از جلد اول آن ترجمه شود؛ ولى شادروان عباس خلیلى شاید جلد اول را که شامل احوالات [[پیامبران]] و پادشاهان ایرانى قبل از اسلام است، ضرورى ندیده و از ترجمه آنها صرفنظر کرده است. مترجم خود در این‌باره می‌گوید: «مجلد اول این کتاب حاوی قسمتی از تاریخ ایران است و به عقیده مورخین یا مردم قرون قبل شارح تاریخ عالم است از اول خلقت و ظهور آدم، ولی چون <ins class="diffchange diffchange-inline">مملوّ </ins>از [[خرافات]] است و اغلب از [[تورات]]، افسانه‌های تاریخی پادشاهان ایران نقل شده و ایرانیان را از ترجمه و نقل آن بی‌نیاز می‌دانیم... از مجلد دوم شروع نمودیم.»</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرحوم خلیلى از تولد <del class="diffchange diffchange-inline">پیغمبر </del>اسلام و زندگانى آن حضرت تا وقایع سال ۳۵۸ هجرى <del class="diffchange diffchange-inline">قمرى </del>را ترجمه کرد که متاسفانه عمرش کفاف نداد و در بیست و یکم بهمن ماه سال ۱۳۵۰ زندگى را بدرود گفت. پس از آن، براى این که ترجمه <del class="diffchange diffchange-inline">«کامل» </del>ناقص <del class="diffchange diffchange-inline">نماند </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">نویسنده نامى و دانشمند گرامى، </del>هاشمى حائرى پیشنهاد شد تا با تسلطى که در زبان عربى و همچنین در نویسندگى دارند کارى را که عباس خلیلى اقدام کرده دنبال کنند و ترجمه این تاریخ معتبر را به پایان برسانند. ایشان نیز از وقایع سال ۳۵۹ تا رویدادهاى سال ۴۹۹ را ترجمه فرمودند؛ بعد به علت بیمارى <del class="diffchange diffchange-inline">چشم و ضعف قوه باصره از </del>از ترجمه بقیه کتاب معذرت خواستند.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرحوم خلیلى از <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ولادت پیامبر اسلام|</ins>تولد <ins class="diffchange diffchange-inline">پیامبر </ins>اسلام<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و زندگانى آن حضرت تا وقایع سال ۳۵۸ هجرى را ترجمه کرد که متاسفانه عمرش کفاف نداد و در بیست و یکم بهمن ماه سال ۱۳۵۰ زندگى را بدرود گفت. پس از آن، براى این که ترجمه <ins class="diffchange diffchange-inline">«الکامل» </ins>ناقص <ins class="diffchange diffchange-inline">نماند، </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">على </ins>هاشمى حائرى پیشنهاد شد تا با تسلطى که در زبان عربى و همچنین در نویسندگى دارند کارى را که عباس خلیلى اقدام کرده دنبال کنند و ترجمه این تاریخ معتبر را به پایان برسانند. ایشان نیز از وقایع سال ۳۵۹ تا رویدادهاى سال ۴۹۹ <ins class="diffchange diffchange-inline">قمرى </ins>را ترجمه فرمودند؛ بعد به علت بیمارى <ins class="diffchange diffchange-inline">چشم، </ins>از ترجمه بقیه کتاب معذرت خواستند. آقاى ابوالقاسم حالت نیز ادامه ترجمه این کتاب را بر عهده گرفت. وی ضمن ترجمه این <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب، </ins>شهرهایى را که فکر مى‌کرده، در نظر خواننده معمولى ناشناخته است و شناختن آنها ضرورى است، در ذیل صفحات توضیح داده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آقاى ابوالقاسم حالت نیز ادامه ترجمه این کتاب را بر عهده گرفت. وی ضمن ترجمه این <del class="diffchange diffchange-inline">کتاب </del>شهرهایى را که فکر مى‌کرده، در نظر خواننده معمولى ناشناخته است و شناختن آنها ضرورى است، در ذیل صفحات توضیح داده است.</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نرم افزار ایران اسلامی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نرم افزار ایران اسلامی، <ins class="diffchange diffchange-inline">بخش کتابشناسی، [[</ins>مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع تاریخ اسلام]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع تاریخ اسلام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتاب‌های تاریخی]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D8%A8_(%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87)&diff=170201&oldid=169638 حسیب (اسم الله) 2026-11-06T16:31:56Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9" >سطر ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واژه «حسیب» چهار بار در [[قرآن|قرآن کریم]] به کار رفته است: سه بار به عنوان نام [[الله|خداوند]] و یک‌بار درباره [[انسان]] در روز [[قیامت]].  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واژه «حسیب» چهار بار در [[قرآن|قرآن کریم]] به کار رفته است: سه بار به عنوان نام [[الله|خداوند]] و یک‌بار درباره [[انسان]] در روز [[قیامت]].  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «...<del class="diffchange diffchange-inline">فَإِذا </del>دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ <del class="diffchange diffchange-inline">أَمْوالَهُمْ فَأشْهِدُوا </del>عَلَيْهِمْ <del class="diffchange diffchange-inline">وَ كَفى بِاللّهِ حَسِيباً».</del>([[سوره نساء]]، آیه ۶) <del class="diffchange diffchange-inline">«آن </del>گاه كه اموال يتيمان را به خودشان بازگردانيديد، بر آنان گواه بگيريد، كافى است كه خدا حسابرس است».  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «<ins class="diffchange diffchange-inline">{{متن قرآن|</ins>... <ins class="diffchange diffchange-inline">فَإِذَا </ins>دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ <ins class="diffchange diffchange-inline">أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا </ins>عَلَيْهِمْ <ins class="diffchange diffchange-inline">ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ حَسِيبًا}}</ins>([[سوره نساء]]، آیه ۶)<ins class="diffchange diffchange-inline">؛ آن </ins>گاه كه اموال يتيمان را به خودشان بازگردانيديد، بر آنان گواه بگيريد، كافى است كه خدا حسابرس است».  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del class="diffchange diffchange-inline">«وَإِذا حُيّيتُمْ بِتَحِيَّة </del>فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ <del class="diffchange diffchange-inline">مِنْها </del>أَوْ <del class="diffchange diffchange-inline">رُدُّوها </del>إِنَّ <del class="diffchange diffchange-inline">اللّهَ عَلى </del>كُلِّ <del class="diffchange diffchange-inline">شَىْء حَسِيباً».</del>([[سوره نساء]]، آیه ۸۶) <del class="diffchange diffchange-inline">«هرگاه </del>سلام و درودى به شما گفته شد، آن را به بهتر از آن و يا مانندش پاسخ دهيد، خدا حسابرس همه چيز است».</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">«{{متن قرآن|وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ </ins>فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ <ins class="diffchange diffchange-inline">مِنْهَا </ins>أَوْ <ins class="diffchange diffchange-inline">رُدُّوهَا ۗ </ins>إِنَّ <ins class="diffchange diffchange-inline">اللَّهَ كَانَ عَلَىٰ </ins>كُلِّ <ins class="diffchange diffchange-inline">شَيْءٍ حَسِيبًا}}</ins>([[سوره نساء]]، آیه ۸۶)<ins class="diffchange diffchange-inline">؛ هرگاه </ins>سلام و درودى به شما گفته شد، آن را به بهتر از آن و يا مانندش پاسخ دهيد، خدا حسابرس همه چيز است».</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «...<del class="diffchange diffchange-inline">وَ لايَخشَونَ أَحَداً إِلاّ اللّهَ وَكَفى باللّهِ حَسِيباً».</del>([[سوره احزاب]]، آیه ۳۹) <del class="diffchange diffchange-inline">«از </del>كسى جز خدا نمى ترسند، كافى است كه خدا حسابرس است».</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «<ins class="diffchange diffchange-inline">{{متن قرآن|</ins>... <ins class="diffchange diffchange-inline">وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ حَسِيبًا}}</ins>([[سوره احزاب]]، آیه ۳۹)<ins class="diffchange diffchange-inline">؛ از </ins>كسى جز خدا نمى ترسند، كافى است كه خدا حسابرس است».</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «<del class="diffchange diffchange-inline">...كَفى </del>بِنَفْسِكَ <del class="diffchange diffchange-inline">اليَوم </del>عَلَيْكَ <del class="diffchange diffchange-inline">حَسِيباً».</del>([[سوره اِسراء|سوره اسراء]]، آیه ۱۴) <del class="diffchange diffchange-inline">«كافى </del>است امروز كه خود حسابرس خود هستى».</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «<ins class="diffchange diffchange-inline">{{متن قرآن|اقْرَأْ كِتَابَكَ كَفَىٰ </ins>بِنَفْسِكَ <ins class="diffchange diffchange-inline">الْيَوْمَ </ins>عَلَيْكَ <ins class="diffchange diffchange-inline">حَسِيبًا}}</ins>([[سوره اِسراء|سوره اسراء]]، آیه ۱۴)<ins class="diffchange diffchange-inline">؛ كافى </ins>است امروز كه خود حسابرس خود هستى».</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره معناى «حسيب»، به عنوان نام یا صفت خدا، چند قول هست. به گفته [[ابن فارس]]: ماده «حسب» چهار معنى دارد: ۱. شمردن، ۲. كفايت، ۳. وساده و پشتى كوچک، ۴. لكه هاى سفيد در پوست؛ و مناسب در این آيات معنى نخست است. زيرا [[آيه]] نخست پس از اجازه تصرف در اموال يتيم وارد شده، و آيه دوم درباره پاسخ تحيّت وارد شده كه آن را به مثل يا بهتر از آن، پاسخ بگويد. گاهى «حسيب» را به معنى حفيظ گرفته اند، ولى آن، لازمۀ معنى «حسيب» است، زيرا نتيجه حسابرسى حفظ است.&lt;ref&gt;منشور جاويد، جعفر سبحانی، ج۲ ص۱۷۴.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره معناى «حسيب»، به عنوان نام یا صفت خدا، چند قول هست. به گفته [[ابن فارس]]: ماده «حسب» چهار معنى دارد: ۱. شمردن، ۲. كفايت، ۳. وساده و پشتى كوچک، ۴. لكه هاى سفيد در پوست؛ و مناسب در این آيات معنى نخست است. زيرا [[آيه]] نخست پس از اجازه تصرف در اموال يتيم وارد شده، و آيه دوم درباره پاسخ تحيّت وارد شده كه آن را به مثل يا بهتر از آن، پاسخ بگويد. گاهى «حسيب» را به معنى حفيظ گرفته اند، ولى آن، لازمۀ معنى «حسيب» است، زيرا نتيجه حسابرسى حفظ است.&lt;ref&gt;منشور جاويد، جعفر سبحانی، ج۲ ص۱۷۴.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> </table> Mohammadi https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9_%D9%88_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D9%86_%D8%A7%D9%88%D9%84_%D9%87%D8%AC%D8%B1%DB%8C_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170200&oldid=144469 تاریخ پیدایش تشیع و جغرافیای آن در قرن اول هجری (کتاب) 2026-11-06T13:21:57Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۲۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24" >سطر ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۴:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاریخ پیدایش تشیع و جغرافیاى آن در قرن اول هجرى»''' تألیف مختار اصلانى، از جمله آثارى است که در موضوع [[تاریخ تشیع|تاریخ تشیع]] <del class="diffchange diffchange-inline">به زبان فارسى و </del>به شیوه علمى و روشمند نگارش شده است. انگیزه انتخاب موضوع به جهت اهمیت پیشینه و گذشته تاریخ [[شیعه]] است و تأکید بر اینکه تشیع مرامى جداى از [[اسلام]] نمى‌باشد، بلکه همان اسلام اصیل است و این‌گونه نیست که تشیع در اعصار بعدى به وجود آمده باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاریخ پیدایش تشیع و جغرافیاى آن در قرن اول هجرى»''' تألیف مختار اصلانى، از جمله آثارى است که در موضوع [[تاریخ تشیع|تاریخ تشیع]] به شیوه علمى و روشمند نگارش شده است.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== معرفی کتاب ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>انگیزه انتخاب موضوع <ins class="diffchange diffchange-inline">در کتاب حاضر، </ins>به جهت اهمیت پیشینه و گذشته تاریخ [[شیعه]] است و تأکید بر اینکه تشیع مرامى جداى از [[اسلام]] نمى‌باشد، بلکه همان اسلام اصیل است و این‌گونه نیست که تشیع در اعصار بعدى به وجود آمده باشد<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">معرفى و نقد منابع، يكى از مباحث اصولى در تحقيقات تاريخى است و ما را به شناخت و ارزش و اعتبار مآخذ تاريخى و تحليل موضوع يارى مى‌رساند و از اهميت خاصى برخوردار است؛ لذا نویسنده، منابع کتاب را به دو بخش عمومى و تخصصى تقسیم کرده است. در بخش منابع عمومى، کتب طبقات، [[مقتل|مقاتل]]، [[ملاحم]] و فتن، فتوح، انساب، تاریخ‌هاى عمومى و کتب [[جغرافیای تاریخی جهان اسلام|جغرافیای تاریخى]] معرفى شده است. در بخش منابع تخصصى نیز کتاب «[[اعیان الشیعه (کتاب)|أعیان الشیعة]]» [[سید محسن امین]]، «تاریخ الشیعة» [[محمدحسین مظفر|محمدحسین مظفر]]  و «تاریخ تشیع در ایران از آغاز تا قرن هفتم» از رسول جعفریان به‌اختصار معرفى شده است</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31" >سطر ۳۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۶:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*۱. در فصل اول، کلیات تحقیق در ضمن عناوین پیشینه پژوهش، انگیزه انتخاب موضوع، سؤالات و پیش‌فرض‌هاى پژوهش و مانند آن ذکر شده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*۱. در فصل اول، کلیات تحقیق در ضمن عناوین پیشینه پژوهش، انگیزه انتخاب موضوع، سؤالات و پیش‌فرض‌هاى پژوهش و مانند آن ذکر شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*۲<del class="diffchange diffchange-inline">. نویسنده، منابع کتاب را به دو بخش عمومى و تخصصى تقسیم کرده است. در بخش منابع عمومى، کتب طبقات، [[مقتل|مقاتل]]، حروب و فتن، فتوح، انساب، تاریخ‌هاى عمومى و کتب جغرافیایى معرفى شده است. در بخش منابع تخصصى نیز کتاب «[[اعیان الشیعه (کتاب)|أعیان الشیعة]]» [[سید محسن امین]]، «تاریخ الشیعة» [[محمدحسین مظفر|محمدحسین مظفر]]  و «تاریخ تشیع در ایران از آغاز تا قرن هفتم» از رسول جعفریان به‌اختصار معرفى شده است.</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*۲. گسترش تشیع در قرن اول <ins class="diffchange diffchange-inline">هجرى، </ins>در فصل سوم کتاب ذکر شده است. ابتدا پس از ذکر معناى لفظ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>شیعه<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>در لغت و [[قرآن]]، نظریه‌هایى که در رابطه با آغاز تشیع وجود دارد، نقد و بررسى شده است. پس از آن، شیعه در دوره [[خلفای نخستین|خلفاى راشدین]] به‌تفکیک تبیین شده است. نویسنده، متذکر مى‌شود که در دوره حکومت [[امام علی علیه السلام|امام على]](ع) بود که علنى شدن دعوت تشیع شروع به درخشیدن کرد و [[<ins class="diffchange diffchange-inline">عثمان بن عفان|</ins>عثمان]] نتوانست با حربه تبعید [[ابوذر]] و مجازات [[عمار یاسر|عمار]]، این دعوت را خفه کند و به آن خاتمه دهد. در بخش سوم این فصل نیز تشیع در عصر [[بنی امیه|بنى امیه]] با ذکر اوضاع شیعه در عصر [[امام حسن علیه السلام|امام حسن]](ع)، [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]](ع) و [[امام سجاد علیه السلام|امام سجاد]](ع) مورد بررسى قرار گرفته است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">*۳</del>. گسترش تشیع در قرن اول <del class="diffchange diffchange-inline">هجرى </del>در فصل سوم کتاب ذکر شده است. ابتدا پس از ذکر معناى لفظ شیعه در لغت و [[قرآن]]، نظریه‌هایى که در رابطه با آغاز تشیع وجود دارد، نقد و بررسى شده است. پس از آن، شیعه در دوره [[خلفای نخستین|خلفاى راشدین]] به‌تفکیک تبیین شده است. نویسنده، متذکر مى‌شود که در دوره حکومت [[امام علی علیه السلام|امام على]](ع) بود که علنى شدن دعوت تشیع شروع به درخشیدن کرد و [[عثمان]] نتوانست با حربه تبعید [[ابوذر]] و مجازات [[عمار یاسر|عمار]]، این دعوت را خفه کند و به آن خاتمه دهد. در بخش سوم این فصل نیز تشیع در عصر [[بنی امیه|بنى امیه]] با ذکر اوضاع شیعه در عصر [[امام حسن علیه السلام|امام حسن]](ع)، [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]](ع) و [[امام سجاد علیه السلام|امام سجاد]](ع) مورد بررسى قرار گرفته است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins class="diffchange diffchange-inline">۳</ins>. کانون‌هاى شیعه‌نشین، عنوان چهارمین فصل کتاب است. به‌طور <ins class="diffchange diffchange-inline">قطع، </ins>خاستگاه اولیه تشیع [[مدینه]] بوده است و شیعیان نخستین از میان [[صحابی|اصحاب]] [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) در همین شهر مى‌زیستند. در عهد خلفاى سه‌گانه، صحابیان شیعى در شهرها و مناطق مختلف پراکنده شدند و بعضى از اینها داراى مناصب سیاسى و نظامى بودند. در قرن اول و دوم هجرى، شیعیان در نقاط زیادى از سرزمین‌هاى اسلامى مى‌زیستند، ولى <ins class="diffchange diffchange-inline">مکانهای </ins>تراکم و تجمع شیعیان در قرن اول هجرى عبارت بودند از: مدینه، [[یمن]]، [[کوفه]]، [[بصره]]، [[مدائن]]، جبل عامل [[لبنان]]، [[قم]] و [[خراسان]]<ins class="diffchange diffchange-inline">، </ins>که نویسنده در این فصل، این مناطق را به ترتیب مورد بررسى قرار داده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">۴</del>. کانون‌هاى شیعه‌نشین، عنوان چهارمین فصل کتاب است. به‌طور <del class="diffchange diffchange-inline">قطع </del>خاستگاه اولیه تشیع [[مدینه]] بوده است و شیعیان نخستین از میان [[صحابی|اصحاب]] [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) در همین شهر مى‌زیستند. در عهد خلفاى سه‌گانه، صحابیان شیعى در شهرها و مناطق مختلف پراکنده شدند و بعضى از اینها داراى مناصب سیاسى و نظامى بودند. در قرن اول و دوم هجرى، شیعیان در نقاط زیادى از سرزمین‌هاى اسلامى مى‌زیستند، ولى تراکم و تجمع شیعیان در قرن اول هجرى عبارت بودند از: مدینه، [[یمن]]، [[کوفه]]، [[بصره]]، [[مدائن]]، جبل عامل [[لبنان]]، [[قم]] و [[خراسان]] که نویسنده در این فصل، این مناطق را به ترتیب مورد بررسى قرار داده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins class="diffchange diffchange-inline">۴</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[امام علی علیه السلام|</ins>حضرت على<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>(ع)، در میان تمام قبایل <ins class="diffchange diffchange-inline">یمن، </ins>دوستدار و شیعه داشت، مثل قبایل کنده، نخع، ازد، حمیر، بجیله، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[بنی خزاعه|خزاعه]]، </ins>[[حضر موت|حضرموت]]، مذحج، اشعر، <ins class="diffchange diffchange-inline">طىّ، </ins>همدان و <ins class="diffchange diffchange-inline">ربیعه؛ </ins>اما در این مورد، قبیله همدان و ربیعه پیشتاز بودند. نویسنده در آخرین فصل از کتاب با معرفى کوتاهى از این قبایل، به تبیین نقش این قبایل در اعصار مختلف در پیشبرد تشیع و حمایت از [[اهل البیت|اهل‌بیت]](ع) پرداخته است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">۵</del>. حضرت على(ع)، در میان تمام قبایل <del class="diffchange diffchange-inline">یمن </del>دوستدار و شیعه داشت، مثل قبایل کنده، نخع، ازد، حمیر، بجیله، <del class="diffchange diffchange-inline">خزاعه، </del>[[حضر موت|حضرموت]]، مذحج، اشعر، <del class="diffchange diffchange-inline">طى، </del>همدان و <del class="diffchange diffchange-inline">ربیعه، </del>اما در این مورد، قبیله همدان و ربیعه پیشتاز بودند. نویسنده در آخرین فصل از کتاب با معرفى کوتاهى از این قبایل، به تبیین نقش این قبایل در اعصار مختلف در پیشبرد تشیع و حمایت از [[اهل البیت|اهل‌بیت]](ع) پرداخته است.</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">ویکی نور</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins class="diffchange diffchange-inline">نرم افزار دانشنامه تاریخ تشیع، بخش کتابشناسی، [[مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی]].</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع تاریخ تشیع]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع تاریخ تشیع]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتابهای درباره شیعه]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتاب‌های تاریخی]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%BE%D8%B3_%D8%A7%D8%B2_%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170199&oldid=149636 تاریخ پس از ظهور (کتاب) 2026-11-06T12:51:58Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">[[پرونده:Ketab183.jpg|240px|بندانگشتی|]]</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«تاریخ پس از ظهور»''' ترجمه فارسى حسن <ins class="diffchange diffchange-inline">سجادی‌پور </ins>از کتاب «تاریخ ما بعد الظهور» اثر سید محمد صدر <ins class="diffchange diffchange-inline">(م، ۱۴۱۹ ق)، در موضوع [[مهدویت</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">و </ins>مشتمل بر شرح وقایعى است که هنگام ظهور [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام مهدى]] (عجل الله تعالی فرجه) و پس از استقرار دولت ایشان رخ مى‌دهد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«تاریخ پس از ظهور»''' ترجمه فارسى حسن <del class="diffchange diffchange-inline">سجادی پور </del>از کتاب «تاریخ ما بعد الظهور» اثر <del class="diffchange diffchange-inline">[[شهید سید محمدباقر صدر|</del>سید محمد صدر]]<del class="diffchange diffchange-inline">، </del>مشتمل بر شرح وقایعى است که هنگام ظهور [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام مهدى]] (عجل الله تعالی فرجه) و پس از استقرار دولت ایشان رخ مى‌دهد. <del class="diffchange diffchange-inline">این </del>کتاب <del class="diffchange diffchange-inline">در واقع سومین جلد از دائرة المعارف چهار جلدی شهید صدر با عنوان «موسوعة الامام المهدى(ع)» در حوزة [[مهدویت]] است.</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{مشخصات </ins>کتاب</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|عنوان=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تصویر= [[پرونده:Ketab183.jpg|۲۴۰px|وسط]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|نویسنده= سید محمد صدر</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|موضوع= وقایع هنگام ظهور [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام زمان]] علیه‌السلام</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|زبان= فارسی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تعداد جلد= ۱</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|عنوان افزوده1=مترجم</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|افزوده1= حسن سجادی‌پور</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|عنوان افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|لینک= </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== معرفی کتاب ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب «تاریخ ما بعد الظهور»، جلد سوم از مجموعه چهار جلدى سید محمد صدر (پسر عموی [[شهید سید محمدباقر صدر]]) با عنوان «موسوعة الامام المهدى(ع)» بوده و يكى از منابع ارزشمند در زمينه معارف [[مهدویت]] به شمار مى‌آيد كه در آن به شيوه‌اى نقادانه روايت‌هاى مربوط به حوادث و رويدادهاى پيش و پس از ظهور [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام مهدى]](عج)، مورد بررسى قرار گرفته است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با آن که پاره‌اى از مطالب کتاب، محل گفتگو بوده، اما در نگاهى کلى، این کتاب اثرى ارزشمند است که چارچوب مباحث آن، علمى و تحلیلى بوده و هر کدام از عناوین آن مى‌تواند فتح بابى نوین در پژوهش‌هاى مهدوى باشد و در مجموع، مى تواند بخش عمده‌اى از نیازهاى جامعه به آثار مستدل و متقن در زمینه معارف مهدوى را برآورده سازد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب «تاریخ ما بعد الظهور» توسط سيد حسن سجادی‌پور به فارسی ترجمه شده، كه علاوه بر رعايت امانت در ترجمه، روانى و كاربرد ادبيات روز، بر زيبايى آن افزوده است.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8" >سطر ۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۶:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مقدمه مؤلف به بیان اهمیت مسأله تاریخ آینده جهان پرداخته و آن را وامدار بحث درباره [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام مهدى]](عج) دانسته است؛ زیرا معتقد است این تاریخ، یکى از شاخه‌هاى مباحث [[مهدویت|مهدویت]] مى‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مقدمه مؤلف به بیان اهمیت مسأله تاریخ آینده جهان پرداخته و آن را وامدار بحث درباره [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام مهدى]](عج) دانسته است؛ زیرا معتقد است این تاریخ، یکى از شاخه‌هاى مباحث [[مهدویت|مهدویت]] مى‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى پس از توضیح مشکلات موجود در این بحث از قبیل رمزى بودن روایات نقل شده، درباره حوادث آینده و کلى‌گویى آن‌ها، راه‌هاى برون رفت از این مشکلات را بررسى کرده <del class="diffchange diffchange-inline">است؛ </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">جمله </del>رفع آن‌ها از طریق اصول کلى برگرفته از [[قرآن]] و [[سنت]].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى پس از توضیح مشکلات موجود در این بحث از قبیل رمزى بودن روایات نقل شده، درباره حوادث آینده و کلى‌گویى آن‌ها، راه‌هاى برون رفت از این مشکلات را بررسى کرده <ins class="diffchange diffchange-inline">است، </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">جمله، </ins>رفع آن‌ها از طریق اصول کلى برگرفته از [[قرآن]] و [[سنت]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول کتاب، به نشانه‌ها و مقدمات ظهور پرداخته و بعد از بیان مسائل اصلى که روز موعود برمبناى آن‌ها پدید مى‌آید، ارتباط روز ظهور با برنامه کلى الهى براى بشریت را بررسى کرده است. نویسنده در این بخش، درباره نتایج و تأثیرات [[غیبت کبری|غیبت کبرى]] در دوران پس از ظهور، نسبت به خود امام مهدى(عج)، اصحاب و امت اسلامى سخن گفته و معتقد است غیبت کبرى در مفهوم پردامنه‌اش، مى‌تواند سه معنا داشته باشد:</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول کتاب، به نشانه‌ها و مقدمات ظهور پرداخته و بعد از بیان مسائل اصلى که روز موعود برمبناى آن‌ها پدید مى‌آید، ارتباط روز ظهور با برنامه کلى الهى براى بشریت را بررسى کرده است. نویسنده در این بخش، درباره نتایج و تأثیرات [[غیبت کبری|غیبت کبرى]] در دوران پس از ظهور، نسبت به خود امام مهدى(عج)، اصحاب و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>امت<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>اسلامى سخن گفته و معتقد است غیبت کبرى در مفهوم پردامنه‌اش، مى‌تواند سه معنا داشته باشد:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱- به تأخیر افتادن روز موعود تا زمانى دور و موعودى نامعلوم</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱- به تأخیر افتادن روز موعود تا زمانى دور و موعودى نامعلوم</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲- طول عمر امام و معاصر بودن وى با نسل‌هاى بسیارى از امت اسلامى</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲- طول عمر امام<ins class="diffchange diffchange-inline">(ع) </ins>و معاصر بودن وى با نسل‌هاى بسیارى از امت اسلامى</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۳- غیبت رهبر و بى‌اطلاعى مردم از شخص او</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۳- غیبت رهبر و بى‌اطلاعى مردم از شخص او</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى تعیین زمان ظهور از نظر شرایط و نشانه‌ها را به معناى تعیین زمان ظهورى که در روایات از آن نهى شده، ندانسته و کوشیده است تا خواننده را از برخى عناوین کلى که تصور <del class="diffchange diffchange-inline">مى‌شود، </del>رویکرد عقاید مهدوى بدان <del class="diffchange diffchange-inline">سوست، </del>در چهار محور <del class="diffchange diffchange-inline">زیر، </del>آگاه سازد:</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى تعیین زمان ظهور از نظر شرایط و نشانه‌ها را به معناى تعیین زمان ظهورى که در روایات از آن نهى شده، ندانسته و کوشیده است تا خواننده را از برخى عناوین کلى که تصور <ins class="diffchange diffchange-inline">مى‌شود </ins>رویکرد <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>عقاید<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>مهدوى بدان <ins class="diffchange diffchange-inline">سو است، </ins>در چهار محور <ins class="diffchange diffchange-inline">زیر </ins>آگاه سازد:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱- دینى که امام(ع) بدان مى‌گرود و به جهانیان اعلام مى‌نماید.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱- دینى که امام(ع) بدان مى‌گرود و به جهانیان اعلام مى‌نماید.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28" >سطر ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۶:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۴- شباهت یا عدم شباهت نظام حکومتى مهدوى با نظام‌هاى پیش از ظهور؛ مانند: سرمایه‌دارى و سوسیالیسم.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۴- شباهت یا عدم شباهت نظام حکومتى مهدوى با نظام‌هاى پیش از ظهور؛ مانند: سرمایه‌دارى و سوسیالیسم.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مبحث بررسى [[نشانه های ظهور امام زمان (عج)|علائم ظهور]]، همچون شورش [[سفیانی|سفیانى]]، فتنه [[دجال]] و کشته شدن نفس <del class="diffchange diffchange-inline">زکیه، </del>تحلیل جدیدى از آن‌ها بدست داده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مبحث بررسى [[نشانه های ظهور امام زمان (عج)|علائم ظهور]]، همچون شورش [[سفیانی|سفیانى]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>فتنه<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>[[دجال]] و کشته شدن <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>نفس <ins class="diffchange diffchange-inline">زکیه]]، </ins>تحلیل جدیدى از آن‌ها بدست داده <ins class="diffchange diffchange-inline">است. نویسنده روز ظهور مهدى موعود(عج) را روز برآورده شدن آرزوى تمام انسان‌هاى منتظر دانسته و آگاهى از تحولات آن دوره را حاوى فوايد فراوانى ارزيابى كرده و لازم شمرده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم، حوادث <del class="diffchange diffchange-inline">دروان </del>ظهور و برپایى دولت جهانى امام مهدى(عج) تا وفات ایشان را بررسى کرده است. درباره مدت حکومت امام مهدى(ع)، دو گونه روایات وجود دارد: <del class="diffchange diffchange-inline">شمارى </del>مدت حاکمیت امام(ع) را ده سال یا کمتر دانسته و شمارى بیشتر از ده <del class="diffchange diffchange-inline">سال </del>که روایات دسته نخست، شهرت بیشترى داشته و مؤلف در تحلیلى مبسوط، همان را ترجیح داده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم، حوادث <ins class="diffchange diffchange-inline">دوران </ins>ظهور و برپایى دولت جهانى <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>امام مهدى<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>(عج) <ins class="diffchange diffchange-inline">و تحولات آن دوران در عرصه‌هاى سياسى، علمى، اجتماعى </ins>تا وفات ایشان را بررسى کرده است. درباره مدت حکومت امام مهدى(ع)، دو گونه روایات وجود دارد: <ins class="diffchange diffchange-inline">برخى </ins>مدت حاکمیت امام(ع) را ده سال یا کمتر دانسته و شمارى بیشتر از ده <ins class="diffchange diffchange-inline">سال؛ </ins>که روایات دسته نخست، شهرت بیشترى داشته و مؤلف در تحلیلى مبسوط، همان را ترجیح داده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده مهم‌ترین مؤلفه ایدئولوژى دولت مهدوى را امر جدید و کتاب جدیدى دانسته است که آن امام(ع) خواهد آورد و معتقد است، عباراتى هم چون سنّت و دعوت جدید، به این معنا نیست که امام عصر(ع) مردم را به [[دین|دین]] جدید دعوت مى‌نماید. نویسنده به طور مستوفى، براى ارائه برداشتى صحیح و فراگیر از این روایات، به تلاشى درخور پرداخته است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده مهم‌ترین مؤلفه ایدئولوژى دولت مهدوى را امر جدید و کتاب جدیدى دانسته است که آن امام(ع) خواهد آورد و معتقد است، عباراتى هم چون <ins class="diffchange diffchange-inline">[[سنت|</ins>سنّت<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و دعوت جدید، به این معنا نیست که امام عصر(ع) مردم را به [[دین|دین]] جدید دعوت مى‌نماید. نویسنده به طور مستوفى، براى ارائه برداشتى صحیح و فراگیر از این روایات، به تلاشى درخور پرداخته است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى در مورد ضمانت‌هایى که براى تحقق سریع عدالت در جهان وجود خواهد داشت، به سه نوع ضمانت اشاره کرده است: ۱. ضمانت‌هاى موجود در سطح جامعه ۲. ویژگى‌هاى شخصیتى امام(ع) ۳. خصوصیات یاران آن حضرت.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى در مورد ضمانت‌هایى که براى تحقق سریع <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>عدالت<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>در جهان وجود خواهد داشت، به سه نوع ضمانت اشاره کرده است: ۱. ضمانت‌هاى موجود در سطح جامعه ۲. ویژگى‌هاى شخصیتى امام(ع) ۳. خصوصیات یاران آن حضرت.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف، پس از نقل روایاتى که به قابلیت‌هاى فرماندهى در یاران امام(ع) اشاره دارند، به ذکر روایاتى منسوب به [[امام على(ع)|امام على]] (ع) پرداخته که به طور مبسوط، نام و شهر یاران خاص امام مهدى(ع) در آن آمده و در ادامه، این روایات را نقد و رد کرده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف، پس از نقل روایاتى که به قابلیت‌هاى فرماندهى در یاران امام(ع) اشاره دارند، به ذکر روایاتى منسوب به [[امام على(ع)|امام على]] (ع) پرداخته که به طور مبسوط، نام و شهر یاران خاص امام مهدى(ع) در آن آمده و در ادامه، این روایات را نقد و رد کرده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در بخش سوم، به طور <del class="diffchange diffchange-inline">خلاصه، </del>به بررسى جهان پس از امام مهدى(ع)، ویژگى‌هاى دولت و جامعه مهدوى و برپایى [[قیامت|قیامت]] پرداخته و تفصیل آن را <del class="diffchange diffchange-inline">مؤکول </del>به کتاب بعدى خود با عنوان «الیوم الموعود بین الفکر المادى و‌الدینى» کرده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در بخش سوم، به طور <ins class="diffchange diffchange-inline">خلاصه </ins>به بررسى جهان پس از امام مهدى(ع)، ویژگى‌هاى دولت و جامعه مهدوى و برپایى [[قیامت|قیامت]] پرداخته و تفصیل آن را <ins class="diffchange diffchange-inline">موکول </ins>به کتاب بعدى خود با عنوان «الیوم الموعود بین الفکر المادى و‌الدینى» کرده <ins class="diffchange diffchange-inline">است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">نویسنده در برخى مسائل همچون [[معجزه]]، [[رجعت]] و تأثیر [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] در تکامل رهبرى امام مهدى(ع)، داراى دیدگاه‌هاى خاصى است. از جمله مباحث مورد نقد این کتاب، مطالبى است که در فصل &quot;آزمون امام از یاران خاص و امت اسلامى&quot; مطرح شده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">از جمله مباحث مورد نقد کتاب، مطالبى است که در فصل &quot;آزمون امام از یاران خاص </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">امت اسلامى&quot; مطرح شده </del>است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">پاورقى‌های کتاب توسط مترجم نوشته شده </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">بيشتر به ذكر منابع پرداخته </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با آن که پاره‌اى از مطالب، محل گفتگو بوده و نویسنده در برخى مسائل؛ همچون [[معجزه]]، [[رجعت]] و تاثیر [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] در تکامل رهبرى امام مهدى(ع) داراى دیدگاه‌هاى خاصى است؛ اما در نگاهى کلى، این کتاب اثرى ارزشمند است که چارچوب مباحث آن، علمى و تحلیلى بوده و هر کدام از عناوین آن مى‌تواند فتح بابى نوین در پژوهش‌هاى مهدوى باشد و در مجموع، مى تواند بخش عمده‌اى از نیازهاى جامعه به آثار مستدل و متقن در زمینه معارف مهدوى را برآورده سازد.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نرم افزار تا حضور، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نرم افزار تا حضور، <ins class="diffchange diffchange-inline">بخش کتابشناسی، [[</ins>مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:منابع تاریخ زندگی امام مهدی(عج)]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای با موضوع امام مهدی (عج)]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای با موضوع امام مهدی (عج)]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مهدویت]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%88%D9%87_%D8%AA%D8%A8%D9%88%DA%A9&diff=170198&oldid=159256 غزوه تبوک 2026-11-05T17:18:50Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%88%D9%87_%D8%AA%D8%A8%D9%88%DA%A9&amp;diff=170198&amp;oldid=159256">نمایش تغییرات</a> Mohammadi https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%D9%81%D9%88%D9%91_(%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87)&diff=170197&oldid=160871 عفوّ (اسم الله) 2026-11-05T16:36:34Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3" >سطر ۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این واژه در پنج مورد از [[قرآن|قرآن مجید]] به عنوان وصف خدا آمده است و گاهی با اسم «[[غفور (اسم الله)|غفور]]» يا «[[قدیر (اسم الله)|قدير]]» همراه مى باشد:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این واژه در پنج مورد از [[قرآن|قرآن مجید]] به عنوان وصف خدا آمده است و گاهی با اسم «[[غفور (اسم الله)|غفور]]» يا «[[قدیر (اسم الله)|قدير]]» همراه مى باشد:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«... <del class="diffchange diffchange-inline">اِنَّ اللّهَ کانَ </del>عَفُوًّا <del class="diffchange diffchange-inline">غَفُورا»</del>}}&lt;ref&gt;[[آیه 43 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۴۳.]]&lt;/ref&gt;.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«... <ins class="diffchange diffchange-inline">إِنَّ اللَّهَ كَانَ </ins>عَفُوًّا <ins class="diffchange diffchange-inline">غَفُورًا»</ins>}}&lt;ref&gt;[[آیه 43 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۴۳.]]&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«... <del class="diffchange diffchange-inline">وکانَ اللّهُ </del>عَفُوًّا <del class="diffchange diffchange-inline">غَفُورا»</del>}}&lt;ref&gt;[[آیه 99 سوره نساء|همان، آیه ۹۹.]]&lt;/ref&gt;.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«... <ins class="diffchange diffchange-inline">وَكَانَ اللَّهُ </ins>عَفُوًّا <ins class="diffchange diffchange-inline">غَفُورًا»</ins>}}&lt;ref&gt;[[آیه 99 سوره نساء|همان، آیه ۹۹.]]&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«... <del class="diffchange diffchange-inline">فَاِنَّ اللّهَ کانَ </del>عَفُوًّا <del class="diffchange diffchange-inline">قَدیرا»</del>}}&lt;ref&gt;[[آیه 149 سوره نساء|همان، آیه ۱۴۹.]]&lt;/ref&gt;.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«... <ins class="diffchange diffchange-inline">فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ </ins>عَفُوًّا <ins class="diffchange diffchange-inline">قَدِيرًا»</ins>}}&lt;ref&gt;[[آیه 149 سوره نساء|همان، آیه ۱۴۹.]]&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«... <del class="diffchange diffchange-inline">لَینصُرَنَّهُ اللّهُ اِنَّ اللّهَ </del>لَعَفُوٌّ <del class="diffchange diffchange-inline">غَفُور»</del>}}&lt;ref&gt;[[آیه 60 سوره حج|سوره حج، آیه ۶۰.]]&lt;/ref&gt;.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«... <ins class="diffchange diffchange-inline">إِنَّ اللَّهَ </ins>لَعَفُوٌّ <ins class="diffchange diffchange-inline">غَفُورٌ»</ins>}}&lt;ref&gt;[[آیه 60 سوره حج|سوره حج، آیه ۶۰.]]&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«... <del class="diffchange diffchange-inline">اِنَّ اللّهَ </del>لَعَفُوٌّ <del class="diffchange diffchange-inline">غَفور»</del>}}&lt;ref&gt;[[آیه 2 سوره مجادله|سوره مجادله، آیه ۲.]]&lt;/ref&gt;.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«... <ins class="diffchange diffchange-inline">وَإِنَّ اللَّهَ </ins>لَعَفُوٌّ <ins class="diffchange diffchange-inline">غَفُورٌ»</ins>}}&lt;ref&gt;[[آیه 2 سوره مجادله|سوره مجادله، آیه ۲.]]&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اكنون بايد ديد معنى ريشه اى «عَفُوّ» چيست؟ [[ابن فارس]] مى گويد: اين واژه دو معنى اصلى دارد كه يكى حاكى از رها كردن شيئ، و ديگرى دال بر طلب و درخواست چيزى است، و بقيه معانى به يكى از اين دو معنا بر مى گردد، مثلاً [[عفو]] خدا از بندگان به معنى رها كردن آنها است كه آنها را تعقيب نكند.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اكنون بايد ديد معنى ريشه اى «عَفُوّ» چيست؟ [[ابن فارس]] مى گويد: اين واژه دو معنى اصلى دارد كه يكى حاكى از رها كردن شيئ، و ديگرى دال بر طلب و درخواست چيزى است، و بقيه معانى به يكى از اين دو معنا بر مى گردد، مثلاً [[عفو]] خدا از بندگان به معنى رها كردن آنها است كه آنها را تعقيب نكند.</div></td></tr> </table> Mohammadi https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170196&oldid=139736 تاریخ وهابیان (کتاب) 2026-11-05T15:39:15Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24" >سطر ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۴:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاریخ وهابیان»''' تألیف دریادار سرتیپ &quot;ایوب صبری پاشا&quot; (۱۸۹۰ م)، از چهره‌هاى برجسته سیاسى و مذهبى [[اهل سنت]] در عهد خلافت عثمانى، و ترجمه علی‌اکبر مهدی‌پور است. نویسنده در صدد بررسی نحوه پیدایش [[وهابیت]] و عقاید آنان و ذکر گوشه‌اى از جنایاتشان بوده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاریخ وهابیان»''' تألیف دریادار سرتیپ &quot;ایوب صبری پاشا&quot; (<ins class="diffchange diffchange-inline">م، </ins>۱۸۹۰ م)، از چهره‌هاى برجسته سیاسى و مذهبى [[اهل سنت]] در عهد خلافت عثمانى، و ترجمه علی‌اکبر مهدی‌پور است. نویسنده در صدد بررسی نحوه پیدایش <ins class="diffchange diffchange-inline">فرقه </ins>[[وهابیت]] و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>عقاید<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>آنان و ذکر گوشه‌اى از جنایاتشان بوده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «تاریخ وهابیان» شامل دو مقدمه از مؤلف و مترجم، و بحث هایی در مورد [[وهابیت]] و نحوه پیدایش آن و <del class="diffchange diffchange-inline">پایه گذار </del>این مکتب و عقاید آنان، استیلای وهابیت بر [[مکه]] و [[مدینه]]، فرمان رهاسازی حرمین شریفین از دست وهابیان و <del class="diffchange diffchange-inline">گوشه ای </del>از جنایات آنان <del class="diffchange diffchange-inline">است و جالب اینکه همه این جنایتها با عنوان دعوت به [[اسلام]] انجام یافته </del>است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «تاریخ وهابیان» شامل دو مقدمه از مؤلف و مترجم، و بحث هایی در مورد <ins class="diffchange diffchange-inline">[[فرقه]] ضالّه </ins>[[وهابیت]] و نحوه پیدایش آن و <ins class="diffchange diffchange-inline">پایه‌‎گذار </ins>این مکتب و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>عقاید<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>آنان، استیلای وهابیت بر [[مکه]] و [[مدینه]]، فرمان رهاسازی حرمین شریفین از دست وهابیان و <ins class="diffchange diffchange-inline">گوشه‌ای </ins>از جنایات آنان است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده پس از بررسی تاریخچه وهابیت و بیان اینکه بنیانگذار این فرقه <del class="diffchange diffchange-inline">ضالّه </del>محمد بن عبدالوهاب است و اول کسی که به مخالفت با او برخاست پدرش عبدالوهاب بود و همچنین برادرش شیخ سلیمان بن عبدالوهاب دو کتاب ارزشمند در ردّ وی نوشته است، به ذکر آمار وحشتناکی از قتل و غارت زنان و کودکان بی پناه در حرمین شریفین و دیگر مناطق [[جزیرة العرب]] توسط وهابیان پرداخته است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده پس از بررسی تاریخچه وهابیت و بیان اینکه بنیانگذار این فرقه محمد بن عبدالوهاب است و اول کسی که به مخالفت با او برخاست پدرش عبدالوهاب بود و همچنین برادرش شیخ سلیمان بن عبدالوهاب دو کتاب ارزشمند در ردّ وی نوشته است، به ذکر آمار وحشتناکی از قتل و غارت زنان و کودکان بی پناه در حرمین شریفین و دیگر مناطق [[جزیرة العرب]] توسط وهابیان پرداخته <ins class="diffchange diffchange-inline">است و جالب اینکه همه این جنایتها با عنوان دعوت به [[اسلام]] انجام یافته </ins>است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کتاب &quot;تاریخ وهابیان&quot; ایوب صبرى/ترجمه على‌اکبر مهدى‌پور، مرکز تحقیقات حج‌، آینه آثار، نشر مشعر، ص۵۶.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*کتاب &quot;تاریخ وهابیان&quot; ایوب صبرى/ترجمه على‌اکبر مهدى‌پور، مرکز تحقیقات حج‌، آینه آثار، نشر مشعر، ص۵۶.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &quot;تاريخ وهابيان&quot;، [https://www.ghbook.ir/index.php?option=com_dbook&amp;task=viewbook&amp;book_id=7247&amp;Itemid=&amp;lang=fa پایگاه تخصصی <del class="diffchange diffchange-inline">وهابیت پژوهی </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">جریان های </del>سلفی].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&quot;تاريخ وهابيان&quot;، [https://www.ghbook.ir/index.php?option=com_dbook&amp;task=viewbook&amp;book_id=7247&amp;Itemid=&amp;lang=fa پایگاه تخصصی <ins class="diffchange diffchange-inline">وهابیت‌پژوهی </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">جریان‌های </ins>سلفی].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:وهابیت]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع شناخت وهابیت]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع شناخت وهابیت]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتاب‌های تاریخی]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1_%D9%88_%D9%88%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D9%87%D9%85_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170195&oldid=139707 تاریخ مولد العلماء و وفیاتهم (کتاب) 2026-11-05T11:29:44Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">[[پرونده:Ketab182.jpg|250px|بندانگشتی|]]</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«تاریخ مولد العلماء و <ins class="diffchange diffchange-inline">وَفَیاتهم»</ins>''' <ins class="diffchange diffchange-inline">تألیف </ins>محمد بن عبدالله <ins class="diffchange diffchange-inline">رَبعی </ins>دمشقی (م، ۳۷۹ ق)، کتابی است پیرامون تاریخ ولادت و وفات مشاهیر و علما، از هجرت [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه وآله) تا سال ۳۳۸ قمری، که به زبان عربی و در قرن چهارم هجری نوشته شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«تاریخ مولد العلماء و <del class="diffchange diffchange-inline">وفیاتهم»</del>'''<del class="diffchange diffchange-inline">، اثر </del>محمد بن عبدالله <del class="diffchange diffchange-inline">زبر ربعی </del>دمشقی (م، ۳۷۹ ق)، کتابی است پیرامون تاریخ ولادت و وفات مشاهیر و علما، از هجرت [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه وآله) تا سال ۳۳۸ قمری، که به زبان عربی و در قرن چهارم هجری نوشته شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{مشخصات کتاب</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|عنوان=</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== محتوای کتاب ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|تصویر= [[پرونده:Ketab182.jpg|۲۴۰px|وسط]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب با دو مقدمه از محقق و نویسنده آغاز شده و مطالب در دو جلد و بر اساس تاریخ وفات اشخاص، به صورت سال‌شمار، از سال اول هجری آغاز و تا سال ۳۳۸ قمری عرضه شده است. نویسنده در مقدمه کتاب، ضمن اشاره به موضوع آن، به ذکر مصادر کتاب و اسانید مربوط به آن، پرداخته است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|نویسنده= محمد بن عبدالله ربعی دمشقی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|موضوع= تاریخ ولادت و وفات علما</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|زبان= عربی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|تعداد جلد= ۲</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|عنوان افزوده1=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|افزوده1= </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|عنوان افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|لینک= </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">«تاریخ مولد العلماء و وفیاتهم» </ins>با دو مقدمه از محقق و نویسنده آغاز شده و مطالب در دو جلد و بر اساس تاریخ وفات اشخاص، به صورت سال‌شمار، از سال اول هجری آغاز و تا سال ۳۳۸ قمری عرضه شده است. نویسنده در مقدمه کتاب، ضمن اشاره به موضوع آن، به ذکر مصادر کتاب و اسانید مربوط به آن، پرداخته است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اولین تاریخ وفات ذکرشده، مربوط به [[اسعد بن زراره|اسعد بن زرارة]] می‌باشد که در [[ماه شوال|شوال]] سال اول هجری وفات یافت و در [[بقیع]] مدفون گردید. [[نعمان بن بشیر]] نیز اولین مولود مذکور در کتاب می‌باشد که در سال دوم هجری به دنیا آمده و اولین مولود از [[انصار]] در [[ماه جمادی الاول|جمادی الاولی]] آن سال می‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اولین تاریخ وفات ذکرشده، مربوط به [[اسعد بن زراره|اسعد بن زرارة]] می‌باشد که در [[ماه شوال|شوال]] سال اول هجری وفات یافت و در [[بقیع]] مدفون گردید. [[نعمان بن بشیر]] نیز اولین مولود مذکور در کتاب می‌باشد که در سال دوم هجری به دنیا آمده و اولین مولود از [[انصار]] در [[ماه جمادی الاول|جمادی الاولی]] آن سال می‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دیگر مطالب مذکور در کتاب، می‌توان به قتل خلاد بن سوید، وفات سعد بن معاذ و قتل خبیب بن عدی در سال پنجم هجری، قتل محرز بن نضله اسدی و هشام بن صبابه در سال ششم، وفات زینب دختر [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]](ص) و شهادت [[جعفر طیار|جعفر بن <del class="diffchange diffchange-inline">ابیطالب</del>]] در سال هشتم، قتل عروة بن مسعود ثقفی و وفات ام کلثوم دختر پیامبر(ص) و مرگ عبدالله ذوالبجادین در سال نهم هجری و... اشاره کرد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دیگر مطالب مذکور در کتاب، می‌توان به قتل خلاد بن سوید، وفات <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>سعد بن معاذ<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و قتل خبیب بن عدی در سال پنجم هجری، قتل محرز بن نضله اسدی و هشام بن صبابه در سال ششم، وفات زینب دختر [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]](ص) و شهادت [[جعفر طیار|جعفر بن <ins class="diffchange diffchange-inline">ابی‌طالب</ins>]] در سال هشتم، قتل عروة بن مسعود ثقفی و وفات ام کلثوم دختر پیامبر(ص) و مرگ عبدالله ذوالبجادین در سال نهم هجری و... اشاره کرد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">منابعی که </del>نویسنده در تدوین کتاب خویش <del class="diffchange diffchange-inline">مورد </del>استفاده <del class="diffchange diffchange-inline">قرار داده، </del>عبارتند از:  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در تدوین کتاب خویش <ins class="diffchange diffchange-inline">از منابع متعددی </ins>استفاده <ins class="diffchange diffchange-inline">کرده است، که مؤلفان آنها </ins>عبارتند از:  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی بن محمد مداینی (۱۷۶ نص)؛ عمرو بن علی (۱۶۰ نص)؛ هیثم بن عدی (۱۴۰ نص)؛ ابوموسی محمد بن مثنی (۱۱۷ نص)؛ [[محمد بن عمر واقدی]] (۱۰۵ نص)؛ ابونعیم فضل بن دکین (۸۲ نص)؛ ابوزرعه دمشقی (۷۴ نص)؛ محمد بن عبدالله بن نمیر (۶۰ نص)؛ یحیی بن معین (۴۴ نص)؛ [[احمد بن حنبل]] (۲۶ نص)؛ سعید بن اسد (۱۶ نص) و لیث بن سعد (۱۲ نص).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی بن محمد مداینی (۱۷۶ نص)؛ عمرو بن علی (۱۶۰ نص)؛ هیثم بن عدی (۱۴۰ نص)؛ ابوموسی محمد بن مثنی (۱۱۷ نص)؛ [[محمد بن عمر واقدی]] (۱۰۵ نص)؛ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[فضل بن دکین|</ins>ابونعیم فضل بن دکین<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(۸۲ نص)؛ ابوزرعه دمشقی (۷۴ نص)؛ محمد بن عبدالله بن نمیر (۶۰ نص)؛ یحیی بن معین (۴۴ نص)؛ [[احمد بن حنبل]] (۲۶ نص)؛ سعید بن اسد (۱۶ نص) و لیث بن سعد (۱۲ نص).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==اهمیت کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==اهمیت کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بیان اهمیت <del class="diffchange diffchange-inline">اثر حاضر، </del>باید به این نکته اشاره نمود که این کتاب، دومین اثری است که در موضوع وفیات، تدوین شده و مصدر اساسی و مهمی برای کتبی است که پس از آن، نوشته شده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بیان اهمیت <ins class="diffchange diffchange-inline">«تاریخ مولد العلماء و وفیاتهم»، </ins>باید به این نکته اشاره نمود که این کتاب، دومین اثری است که در موضوع وفیات، تدوین شده و مصدر اساسی و مهمی برای کتبی است که پس از آن، نوشته شده است. از جمله [[خطیب بغدادی]] در <ins class="diffchange diffchange-inline">«[[تاریخ بغداد (کتاب)|</ins>تاریخ <ins class="diffchange diffchange-inline">بغداد]]» </ins>خود، در بیش از شانزده موضع از اثر حاضر استفاده کرده است. همچنین [[ابن عساکر|ابن عساکر]] در «[[تاریخ مدینة دمشق (کتاب)|تاریخ دمشق]]»، ۴۲۳ نص از آن نقل نموده است. [[ابن خلکان]] در «[[وفیات <ins class="diffchange diffchange-inline">الأعیان </ins>(کتاب)|وفیات الأعیان]]»، ذهبی در «سیر أعلام النبلاء» و «تاریخ الإسلام» و... نیز از آن به عنوان منبعی معتبر، استفاده کرده‌اند.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله [[خطیب بغدادی]] در تاریخ خود، در بیش از شانزده موضع از اثر حاضر استفاده کرده است. همچنین [[ابن عساکر|<del class="diffchange diffchange-inline">حافظ </del>ابن عساکر]] در «[[تاریخ مدینة دمشق (کتاب)|تاریخ دمشق]]»، ۴۲۳ نص از آن نقل نموده است. [[ابن خلکان]] در «[[وفیات <del class="diffchange diffchange-inline">الاعیان </del>(کتاب)|وفیات الأعیان]]»، ذهبی در «سیر أعلام النبلاء» و «تاریخ الإسلام» و... نیز از آن به عنوان منبعی معتبر، استفاده کرده‌اند.</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">در ادامه </del>این کتاب، تعدادی <del class="diffchange diffchange-inline">ذیل </del>به طور متوالی نوشته شده است که این امر، نشانگر اهمیت و ارزش کتاب می‌باشد. حافظ ابوعبدالعزیز بن احمد کتانی دمشقی (متوفی ۴۶۶ق) ذیلی بر آن نوشته و تا نزدیک وفاتش ادامه داده است. سپس ابومحمد هبةالله بن احمد بن الاکفانی (متوفی ۵۲۴ق) ذیل کوچکی برای کتاب کتانی نوشت که شامل بیست <del class="diffchange diffchange-inline">سال؛ </del>یعنی تا سال ۴۸۵ق می‌شد و نامش را «جامع الوفیات» گذاشت.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">پس از </ins>این کتاب، تعدادی <ins class="diffchange diffchange-inline">«ذیل» و تکمله </ins>به طور متوالی نوشته شده است که این امر، نشانگر اهمیت و ارزش کتاب می‌باشد. حافظ ابوعبدالعزیز بن احمد کتانی دمشقی (متوفی ۴۶۶ق) ذیلی بر آن نوشته و تا نزدیک وفاتش ادامه داده است. سپس ابومحمد هبةالله بن احمد بن الاکفانی (متوفی ۵۲۴ق) ذیل کوچکی برای کتاب کتانی نوشت که شامل بیست <ins class="diffchange diffchange-inline">سال، </ins>یعنی تا سال ۴۸۵ق می‌شد و نامش را «جامع الوفیات» گذاشت.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شرف الدین ابوالحسن علی بن مفضل مقدسی اسکندرانی مالکی (متوفی ۶۱۱ق) ذیلی بر ابن الاکفانی نوشت و آن را تا سال ۵۸۱ق ادامه داد. امام زکی الدین ابومحمد عبدالعظیم بن عبدالقوی منذری (م ۶۵۶) ذیلی بر ابن مفضل نگاشت و تا سال ۶۴۲ق ادامه داده و اسمش را «التکملة لوفیات النقلة» گذاشت. شاگرد ابومحمد منذری با نام عزالدین احمد بن محمد حسینی (متوفی ۶۹۵ق) ذیلی بر کتاب <del class="diffchange diffchange-inline">او </del>نوشت و نامش را «صلة التکملة لوفیات النقلة» گذاشت که وفیات میان سال‌های ۶۴۱ق تا ۶۷۵ق را شامل می‌شد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شرف الدین ابوالحسن علی بن مفضل مقدسی اسکندرانی مالکی (متوفی ۶۱۱ق) ذیلی بر <ins class="diffchange diffchange-inline">اثر </ins>ابن الاکفانی نوشت و آن را تا سال ۵۸۱ق ادامه داد. امام زکی الدین ابومحمد عبدالعظیم بن عبدالقوی منذری (م ۶۵۶) ذیلی بر ابن مفضل نگاشت و تا سال ۶۴۲ق ادامه داده و اسمش را «التکملة لوفیات النقلة» گذاشت. شاگرد ابومحمد منذری با نام عزالدین احمد بن محمد حسینی (متوفی ۶۹۵ق) <ins class="diffchange diffchange-inline">نیز </ins>ذیلی بر کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">استادش </ins>نوشت و نامش را «صلة التکملة لوفیات النقلة» گذاشت که وفیات میان سال‌های ۶۴۱ق تا ۶۷۵ق را شامل می‌شد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">#بشار عواد معروف، </del>&quot;تاریخ پیدایش علم رجال و تراجم و تواریخ محلی&quot;، ترجمه رسول جعفریان.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*</ins>&quot;تاریخ پیدایش علم رجال و تراجم و تواریخ محلی&quot;، <ins class="diffchange diffchange-inline">بشار عواد معروف، </ins>ترجمه رسول جعفریان<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*&quot;تاريخ مولد العلماء و وفياتهم&quot;، پایگاه ویکی نور</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای شخصیت شناسی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای شخصیت شناسی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتاب‌های تاریخی]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=170194&oldid=159784 تاریخ قرآن 2026-11-05T10:12:00Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&amp;diff=170194&amp;oldid=159784">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82&diff=170193&oldid=159228 تاریخ علم اخلاق 2026-11-05T08:13:31Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82&amp;diff=170193&amp;oldid=159228">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170192&oldid=139626 تاریخ طبری (کتاب) 2026-11-05T07:05:38Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&amp;diff=170192&amp;oldid=139626">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170191&oldid=139623 تاریخ سیاسی معاصر ایران (کتاب) 2026-11-05T06:29:33Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&amp;diff=170191&amp;oldid=139623">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1&diff=170190&oldid=169051 تاریخ تفسیر 2026-11-05T05:38:37Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1&amp;diff=170190&amp;oldid=169051">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D9%87_%D8%B0%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84&diff=170189&oldid=161718 سریه ذات السلاسل 2026-11-04T19:28:04Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D9%87_%D8%B0%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84&amp;diff=170189&amp;oldid=161718">نمایش تغییرات</a> Mohammadi https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%AE%D9%84%D9%81%D8%A7_%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA_%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1_%D8%AA%D8%A7_%D8%B2%D9%88%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%85%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170188&oldid=139617 تاریخ خلفا از رحلت پیامبر تا زوال امویان (کتاب) 2026-11-04T14:33:34Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24" >سطر ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۴:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاریخ <del class="diffchange diffchange-inline">خلفا </del>از رحلت پیامبر تا زوال امویان»'''، تألیف رسول جعفریان، کاوشی است در تاریخ خلفا از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیامبر]] صلی الله علیه <del class="diffchange diffchange-inline">و آله </del>تا پایان دولت [[بنی امیه|اموی]] و نیز زندگانی برخی از [[ائمه اطهار|امامان]] [[شیعه]] که به شیوه تحلیلی و گزارشی نگارش یافته است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاریخ <ins class="diffchange diffchange-inline">خلفا؛ </ins>از رحلت پیامبر تا زوال امویان»'''، تألیف <ins class="diffchange diffchange-inline">حجةالاسلام </ins>رسول جعفریان، کاوشی است در تاریخ خلفا از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیامبر]] صلی الله علیه <ins class="diffchange diffchange-inline">وآله </ins>تا پایان دولت [[بنی امیه|اموی]] و نیز زندگانی برخی از [[ائمه اطهار|امامان]] [[شیعه]] که به شیوه تحلیلی و گزارشی نگارش یافته است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del class="diffchange diffchange-inline">محتوای </del>کتاب ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins class="diffchange diffchange-inline">معرفی </ins>کتاب ==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف در این کتاب <del class="diffchange diffchange-inline">کوشیده است تا </del>با استناد به منابع [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنی]] و پژوهشی در حوادث و شخصیت‌های مختلف و موثر، تحلیلی از دوران [[خلافت]] تا زوال [[امویان]] ارایه دهد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب «تاریخ خلفا؛ از رحلت پیامبر تا زوال امویان» با هدف بیان تحولات سیاسی [[اسلام]] از آغاز تا پایان عصر [[امویان]] (۱۱ الی ۱۳۲ قمری) تدوین شده است. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">نویسنده تلاش داشته است در نگارش این اثر از منابع کهن استفاده نماید؛ با این وجود، به این نکته اعتراف نموده است که ممکن در بخش‌هایی از کتاب دیدگاه و نظر وی مطابق واقع نبوده باشد؛ چراکه وی لزوما خود را متخصص در همه دوره‌های ذکر شده، نمی‌داند. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف در این کتاب با استناد به منابع [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنی]] و پژوهشی در حوادث و شخصیت‌های مختلف و موثر، تحلیلی از دوران [[خلافت]] تا زوال [[امویان]] ارایه دهد<ins class="diffchange diffchange-inline">.  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==محتوای کتاب==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب حاضر در دوازه بخش زیر تنظیم شده است:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">سه بخش اول کتاب به خلافت [[خلفای راشدین]] اختصاص یافته است. نویسنده در این بخش‌ها به چگونگی به [[خلافت]] رسیدن خلفای سه گانه، ویژگی‌های [[اخلاق|اخلاقی]] و فکری آنها، کارگزاران آن‌ها و موضوع فتوحات پرداخته است. نویسنده در ضمن این بخش از علل و عوامل مخالفت با [[عثمان بن عفان|خلیفه سوم]] و سرانجام او سخن گفته است. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">دو بخش دیگر کتاب درباره دوران امامت [[حضرت علی]](ع) و [[امام حسن]](ع) است. این بخش‌ها ضمن حفظ سیر تاریخی مطالب، به نوعی به [[تاریخ تشیع]] پرداخته است. به حکومت رسیدن امام علی(ع)، روش و سیره زمامداری، وقایع و حوادث و جنگ‌های آن حضرت از مطالب مهم این بخش است. در ادامه، جانشینی امام حسن(ع) و وقایع دوران او از آغاز تا [[صلح امام حسن علیه السلام و معاویه|صلح با معاویه]] ذکر شده است. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">نویسنده در بخش ششم به دوران [[معاویه]] اشاره نموده، وضعیت شیعیان و سرانجام خلافت و موروثی شدن آن در این دوره را بازگو نموده است. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">محتوای قابل توجهی از اثر، در بخش هفتم به [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]](ع) و نهضت ایشان اختصاص یافته که در آن به مناسبات امام حسین(ع) با [[بنی امیه]]، خلافت [[یزید بن معاویه|یزید]]، و شکل‌گیری حرکت سیاسی امام حسین(ع) تا [[شهادت در راه خدا|شهادت]] ایشان ذکر شده است. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">در بخش هشتم به انتقال خلافت به [[آل مروان|مروانیان]] و حوادث بعد از نهضت [[عاشورا]] به شکلی مختصر پرداخته شده است. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">در ادامه، مطالبی اجمالی پیرامون [[امام سجاد علیه السلام|امام سجاد]](ع) آمده که مطالب بخش نهم این اثر را شامل می‌شود. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">در سه بخش آخر کتاب، حکومت مروانیان از تأسیس تا زوال آن مورد بررسی قرار گرفته است. نویسنده ضمن برشمردن خلفای این دوره و اوضاع سیاسی آن از جریان‌های فکری و سیاسی، جریان‌ها و نهضت‌های مخالف با مروانیان، وضعیت [[شیعه]] و نهضت‌های شیعی سخن به میان آورده است</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهم عناوین کتاب عبارت‌اند از:  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهم عناوین کتاب عبارت‌اند از:  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* داستان <del class="diffchange diffchange-inline">سقیفه، </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*داستان <ins class="diffchange diffchange-inline">[[واقعه سقیفه بنی ساعده|سقیفه]]،</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حذف [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام از خلافت،  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*حذف [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام از خلافت،</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* بررسی رویدادهای زمان خلفای نخستین،  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*بررسی رویدادهای زمان خلفای نخستین،</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کاوش پیرامون دوران امامت و خلافت امام علی علیه السلام و [[امام حسن ]] علیه السلام،  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*کاوش پیرامون دوران <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>امامت<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و خلافت <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>امام علی <ins class="diffchange diffchange-inline">علیه السلام|امام علی]] </ins>علیه السلام و [[امام حسن ]] علیه السلام،</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دوره حکومت [[معاویه]]،  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دوره حکومت [[معاویه]]،</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نقش و چگونگی حضور تشیع در این دوران،  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نقش و چگونگی حضور <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>تشیع<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>در این دوران،</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* زمینه پیدایش و ویژگی‌های [[خوارج]]،  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*زمینه پیدایش و ویژگی‌های [[خوارج]]،</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* سرکوب حرکت‌های شیعی توسط معاویه و تلاش او برای موروثی کردن خلافت،  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*سرکوب حرکت‌های شیعی توسط معاویه و تلاش او برای موروثی کردن خلافت،</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* چگونگی و علل و انگیزه‌ها و آثار سیاسی و عناصر موثر در نهضت [[کربلا]] و شهادت [[امام حسین]] علیه السلام،</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*چگونگی و علل و انگیزه‌ها و آثار سیاسی و عناصر موثر در نهضت [[کربلا]] و شهادت [[امام حسین]] علیه السلام،</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* پژوهش پیرامون نقش و نحوه برخورد و مبارزه امامان شیعه با حکومتگران عصر خود در عرصه‌های مختلف،  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*پژوهش پیرامون نقش و نحوه برخورد و مبارزه <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ائمه اطهار|</ins>امامان<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>شیعه با حکومتگران عصر خود در عرصه‌های مختلف،</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* وضعیت شیعیان و علویان در دوران بنی <del class="diffchange diffchange-inline">امیه، </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*وضعیت شیعیان و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>علویان<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>در دوران <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>بنی <ins class="diffchange diffchange-inline">امیه]]،</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جریانات درونی شیعه و چگونگی پیدایش فرق و مذاهب،</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*جریانات درونی شیعه و چگونگی پیدایش فرق و مذاهب،</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* گزارشی از زندگانی [[امام سجاد]] علیه <del class="diffchange diffchange-inline">السلام،</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*گزارشی از زندگانی [[امام سجاد]] علیه <ins class="diffchange diffchange-inline">السلام</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* و..</del>.</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* رسول جعفريان، [http://www.islamicdatabank.com/MoshakhesatBook.aspx?cod=10045009 پایگاه <del class="diffchange diffchange-inline">اطلاع رسانی </del>اسلامی (پارسا).]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*رسول جعفريان، [http://www.islamicdatabank.com/MoshakhesatBook.aspx?cod=10045009 پایگاه <ins class="diffchange diffchange-inline">اطلاع‌رسانی </ins>اسلامی (پارسا).]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*&quot;تاریخ خلفا از رحلت پیامبر(ص) تا زوال امویان&quot;، پایگاه ویکی نور.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع تاریخ اسلام]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع تاریخ اسلام]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع تاریخ سیاسی اسلام]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع تاریخ سیاسی اسلام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتاب‌های تاریخی]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170187&oldid=139613 تاریخ تصوف در اسلام (کتاب) 2026-11-04T13:49:14Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24" >سطر ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۴:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «تاریخ تصوف در اسلام؛ تطوّرات و تحوّلات مختلفۀ آن از صدر اسلام تا عصر حافظ» تألیف قاسم غنی، استاد دانشگاه، ادیب و [[عرفان]] <del class="diffchange diffchange-inline">پژوه قرن </del>معاصر است <del class="diffchange diffchange-inline">که </del>در موضوع [[عرفان]] و [[تصوف]] اسلامی نگارش شده و چنانکه در عنوان <del class="diffchange diffchange-inline">کتاب </del>آمده، درباره تطوّرات و تحوّلات تصوف از صدر [[اسلام]] تا عصر [[حافظ شیرازی]] بحث <del class="diffchange diffchange-inline">می کند</del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">'''</ins>«تاریخ تصوف در اسلام؛ تطوّرات و تحوّلات مختلفۀ آن از صدر اسلام تا عصر حافظ»<ins class="diffchange diffchange-inline">''' </ins>تألیف <ins class="diffchange diffchange-inline">دکتر </ins>قاسم غنی، استاد دانشگاه، ادیب و [[عرفان]]<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;nowiki/&gt;‌پژوه </ins>معاصر است<ins class="diffchange diffchange-inline">. این کتاب </ins>در موضوع [[عرفان]] و [[تصوف]] اسلامی نگارش شده و چنانکه در عنوان <ins class="diffchange diffchange-inline">آن </ins>آمده، درباره تطوّرات و تحوّلات تصوف از صدر [[اسلام]] تا عصر [[حافظ شیرازی]] بحث <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌کند</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[تصوف]] یا [[عرفان]]، در نزد مسلمین عبارت است از <del class="diffchange diffchange-inline">طریقه ی </del>مخلوطی از [[فلسفه]] و مذهب که به <del class="diffchange diffchange-inline">عقیده ی </del>پیروان آن، راه وصول به [[حق]] منحصر بدان است و این وصول به کمال و حق، متوقّف است بر سیر و تفکر و مشاهداتی که <del class="diffchange diffchange-inline">مودّی </del>به وجد و حال و ذوق می شود و در نتیجه به نحو <del class="diffchange diffchange-inline">اسرار آمیزی، </del>[[انسان]] را به [[الله|خدا]] متصل می سازد. پیروان این طریقه، به صوفی و عارف و اهل کشف معروفند و خود را اهل حق می نامند.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[تصوف]] یا [[عرفان]]، در نزد مسلمین عبارت است از <ins class="diffchange diffchange-inline">طریقه‌ی </ins>مخلوطی از [[فلسفه]] و مذهب که به <ins class="diffchange diffchange-inline">عقیده‌ی </ins>پیروان آن، راه وصول به [[حق]] منحصر بدان است و این وصول به کمال و حق، متوقّف است بر سیر و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>تفکر<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و مشاهداتی که <ins class="diffchange diffchange-inline">مؤدّی </ins>به وجد و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>حال<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و ذوق می شود و در نتیجه به نحو <ins class="diffchange diffchange-inline">اسرارآمیزی، </ins>[[انسان]] را به [[الله|خدا]] متصل می سازد. پیروان این طریقه، به صوفی و عارف و اهل کشف معروفند و خود را اهل حق می نامند.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، اندیشه های اهل تصوف را بررسی کرده است و به تبیین ابعاد تاریخی و معنایی تصوف اسلامی پرداخته است. فهرست برخی از مطالب کتاب عبارت است از:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، اندیشه های اهل تصوف را بررسی کرده است و به تبیین ابعاد تاریخی و معنایی تصوف اسلامی پرداخته است. فهرست برخی از مطالب کتاب عبارت است از:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># منشاء تصوّف، تاریخ آن، مناسبات تصوّف با [[اسلام]]، <del class="diffchange diffchange-inline">ممیزات </del>آن</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#منشاء تصوّف، تاریخ آن، مناسبات تصوّف با [[اسلام]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">ممیّزات </ins>آن</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># منشاء اسلامی تصوّف</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#منشاء اسلامی تصوّف</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># مرحله اوّل: یعنی دوره صدر اسلام</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#مرحله اوّل: یعنی دوره صدر اسلام</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># مرحله دوم: تصوّف در قرن دوم هجری</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#مرحله دوم: تصوّف در قرن دوم هجری</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># پیدایش کلمه صوفی و متصوّف و اصل آن دو کلمه</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#پیدایش کلمه صوفی و متصوّف و اصل آن دو کلمه</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># مرحله سوم: تصوّف در قرن سوم و چهارم</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#مرحله سوم: تصوّف در قرن سوم و چهارم</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># منابع غیر اسلامی تصوّف</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#منابع غیر اسلامی تصوّف</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># دیانت مسیحی</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#دیانت مسیحی</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فلسفه نو افلاطونی</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#فلسفه نو افلاطونی</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># حکمت اشراقی عرفای قبل از اسلام و عرفای [[مسیحیت]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#حکمت اشراقی عرفای قبل از اسلام و عرفای [[مسیحیت]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># عقائد بودایی و هندی و مانوی</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#عقائد بودایی و هندی و مانوی</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># بازگشت به اصل موضوع یعنی ظهور تصوّف در اسلام</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#بازگشت به اصل موضوع یعنی ظهور تصوّف در اسلام</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># تعریف تصوّف و... .</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تعریف تصوّف و... .</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قسمتی از کتاب «تاریخ تصوف در اسلام» که مربوط به قسمت «تصوّف در قرن هفتم» است، <del class="diffchange diffchange-inline">نویسنده </del>شرح می دهد:</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">نویسنده </ins>در قسمتی از کتاب «تاریخ تصوف در اسلام» که مربوط به قسمت «تصوّف در قرن هفتم» است، <ins class="diffchange diffchange-inline">چنین </ins>شرح می دهد:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«تصوف قرن هفتم، <del class="diffchange diffchange-inline">دنباله ی </del>همان تصوف قرن پنجم و ششم است که با ظهور بعضی از بزرگان عرفا مخصوصا محیی الدین ابن العربی و جلال الدین رومی به کمال نضج و پختگی رسیده است. کلیاتی که راجع به وضعیت علوم و چگونگی بحث و تحقیق و سنخ فکر مشتغلین به حکمت و شیوع مناظره و جدل و سرگرمی به مجادلات مذهبی در قرن پنجم و ششم گفته شد، در اوایل قرن هفتم نیز صادق می آید و فقط <del class="diffchange diffchange-inline">حادثه ی </del>عظیم هجوم مغول است که این جریان را نخست در خراسان و شرق ایران و به تدریج در سایر ایالات منقطع می سازد».</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«تصوف قرن هفتم، <ins class="diffchange diffchange-inline">دنباله‌ی </ins>همان تصوف قرن پنجم و ششم است که با ظهور بعضی از بزرگان عرفا مخصوصا <ins class="diffchange diffchange-inline">[[محیی الدین ابن عربی|</ins>محیی الدین ابن العربی<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[مولوی|</ins>جلال الدین رومی<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>به کمال نضج و پختگی رسیده است. کلیاتی که راجع به وضعیت علوم و چگونگی بحث و تحقیق و سنخ فکر مشتغلین به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>حکمت<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و شیوع مناظره و جدل و سرگرمی به مجادلات مذهبی در قرن پنجم و ششم گفته شد، در اوایل قرن هفتم نیز صادق می آید و فقط <ins class="diffchange diffchange-inline">حادثه‌ی </ins>عظیم هجوم مغول است که این جریان را نخست در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>خراسان<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و شرق <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ایران<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و به تدریج در سایر ایالات منقطع می سازد».</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170186&oldid=139597 تاریخ بغداد (کتاب) 2026-11-04T13:18:08Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7" >سطر ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۷:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده= خطیب بغدادی</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده= خطیب بغدادی</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موضوع= تاریخ و شرح حال</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موضوع= تاریخ و شرح حال <ins class="diffchange diffchange-inline">محدثان</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان= عربی  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان= عربی  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25" >سطر ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«تاریخ بغداد»''' یا '''«مدینة السلام»''' از مهمترین تألیفات [[خطیب بغدادی|خطیب بغدادی]] (۳۹۲-۴۶۳ ق)، مشتمل بر شرح حال [[محدث|محدثان]] و برخی دیگر صاحبان علوم مختلف و رجال اجتماعى است. مؤلف در این کتاب در صدد ارائه شرح حال کاملى از افراد از جمله نام و نسب <del class="diffchange diffchange-inline">و [[کنیه|کنیه]] </del>و نیز ذکر [[مشایخ|مشایخ]] و شاگردان آنها <del class="diffchange diffchange-inline">می باشد</del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب </ins>'''«تاریخ بغداد»''' یا '''«مدینة السلام»''' از مهمترین تألیفات [[خطیب بغدادی|خطیب بغدادی]] (۳۹۲-۴۶۳ ق)، مشتمل بر شرح حال [[محدث|محدثان]] و برخی دیگر صاحبان علوم مختلف و رجال اجتماعى است. مؤلف در این کتاب در صدد ارائه شرح حال کاملى از افراد از جمله نام و نسب و نیز ذکر [[مشایخ|مشایخ]] و شاگردان آنها <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌باشد</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مؤلف ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوبکر احمد بن على بن ثابت معروف به '''«'''[[خطیب بغدادی|خطیب بغدادى]]'''»''' (۳۹۲- ۴۶۳ ق)، از مورخان و [[محدث|محدثان]] مشهور [[اهل سنت]] در قرن ۵ قمری است. بیشتر همت و تلاش خطیب، مصروف [[حدیث]] و علوم مرتبط با آن گشت، هر چند به [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] و نیز [[ادبیات عرب|ادبیات]] و [[تاریخ]] و اخبار نیز اهمیت مى‌ داد. <del class="diffchange diffchange-inline">وى </del>در اصول پیرو مذهب [[اشاعره|اشعرى]] و در فروع پیرو مذهب [[شافعی|شافعى]] بود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوبکر احمد بن على بن ثابت معروف به '''«'''[[خطیب بغدادی|خطیب بغدادى]]'''»''' (۳۹۲-۴۶۳ ق)، از مورخان و [[محدث|محدثان]] مشهور [[اهل سنت]] در قرن ۵ قمری است. بیشتر همت و تلاش خطیب، مصروف [[حدیث]] و علوم مرتبط با آن گشت، هر چند به [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] و نیز [[ادبیات عرب|ادبیات]] و [[تاریخ]] و اخبار نیز اهمیت مى‌ داد.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">خطیب </ins>در اصول <ins class="diffchange diffchange-inline">[[عقاید]]، </ins>پیرو مذهب [[اشاعره|اشعرى]] و در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>فروع <ins class="diffchange diffchange-inline">دین]]، </ins>پیرو مذهب [[شافعی|شافعى]] بود.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الفقیه و المتفقّه، نهج الصواب، مسألة الکلام فی الصفات، کتاب السنن و الکفایة فی علم الروایة، از دیگر آثار خطیب بغدادی است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الفقیه و المتفقّه، نهج الصواب، مسألة الکلام فی الصفات، کتاب السنن و الکفایة فی علم الروایة، از دیگر آثار خطیب بغدادی است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del class="diffchange diffchange-inline">محتوای </del>کتاب==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins class="diffchange diffchange-inline">معرفی </ins>کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«تاریخ بغداد»، شرح حال ۷۸۳۱ [[محدث]] و دیگر صاحبان علوم مختلف و برخی رجال اجتماعى و دولتى را در خود جاى داده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب </ins>«تاریخ بغداد»، شرح حال ۷۸۳۱ [[محدث]] و دیگر صاحبان علوم مختلف و برخی رجال اجتماعى و دولتى را در خود جاى داده است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهمیت خاص این کتاب در توجه آن به «[[حدیث|حدیث]]» آشکار مى‌ شود، چرا که <del class="diffchange diffchange-inline">مؤلف </del>شرح حال حدود پنج هزار نفر از رجال حدیث را در این کتاب گرد آورده است. [[خطیب بغدادی|خطیب بغدادى]] به شرح حال ریاضى دانان، منجمین و فلاسفه نپرداخته، چنانکه درباره رجال سیاسى و فرماندهان جنگ و ادیبان و شاعران و <del class="diffchange diffchange-inline">مغنى‌ </del>ها نیز بصورت کامل بحث نکرده است. از این رو «تاریخ بغداد» یک کتاب تاریخى فراگیر و شامل به شمار نمى‌آید.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهمیت خاص این کتاب در توجه آن به «[[حدیث|حدیث]]» آشکار مى‌ شود، چرا که <ins class="diffchange diffchange-inline">مؤلف، </ins>شرح حال حدود پنج هزار نفر از رجال حدیث را در این کتاب گرد آورده است. [[خطیب بغدادی|خطیب بغدادى]] به شرح حال <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ریاضى<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>دانان، منجمین و فلاسفه نپرداخته، چنانکه درباره رجال سیاسى و فرماندهان جنگ و ادیبان و شاعران و <ins class="diffchange diffchange-inline">مغنّى‌ </ins>ها نیز بصورت کامل بحث نکرده است. از این رو «تاریخ بغداد» یک کتاب تاریخى فراگیر و شامل به شمار نمى‌آید.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى معمولاً در شرح حال محدثان، از آنان یک یا چند حدیث نقل کرده؛ ازاین‌رو، مى‌توان کتاب را اثرى روایى نیز به شمار آورد. او در نقل این روایات، از کتاب‌هاى حدیث و فرهنگ‌هاى حدیثى و روایى استفاده برده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى معمولاً در شرح حال محدثان، از آنان یک یا چند حدیث نقل کرده؛ ازاین‌رو، مى‌توان کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">حاضر </ins>را اثرى روایى نیز به شمار آورد. او در نقل این روایات، از کتاب‌هاى حدیث و فرهنگ‌هاى حدیثى و روایى استفاده برده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهمیت دیگر این کتاب از جهت حیات علمى در این است که این کتاب از روشهاى تدریس و رویه‌ هاى علما در برخورد با شاگردانشان و نیز از مدارسى که در دو قرن ۴ و ۵ هجرى وجود داشته و حلقات علمى و نشست‌هاى دانشمندان در [[مسجد|مساجد]] به جهت حدیث کردن و تدریس، گزارش مى‌ دهد. چنانکه از نشاط علمى موجود در شهرهاى اسلامى آن دوران خبر مى‌دهد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهمیت دیگر این کتاب از جهت حیات علمى در این است که این کتاب از روشهاى تدریس و رویه‌ هاى علما در برخورد با شاگردانشان و نیز از مدارسى که در دو قرن ۴ و ۵ هجرى وجود داشته و حلقات علمى و نشست‌هاى دانشمندان در [[مسجد|مساجد]] به جهت حدیث کردن و تدریس، گزارش مى‌ دهد. چنانکه از نشاط علمى موجود در شهرهاى اسلامى آن دوران خبر مى‌دهد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نکته مهم دیگر، دقتى است که از جانب خطیب نسبت به [[سند حدیث|اسناد]] روایات صورت مى ‌گیرد، چه این روایات مربوط به حدیث و رجال حدیث باشد و چه مربوط به [[تاریخ|تاریخ]] و ادب. با توجه به فقدان تعداد زیادى از مصنفاتى که وى از آنها مطالبى را فرا گرفته است، اهمیت أسانید خطیب به این کتابها روشن مى <del class="diffchange diffchange-inline">‌شود </del>چرا که در واقع خطیب با این أسانید گویى خود آن کتابها را در اختیار ما قرار مى‌ دهد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نکته مهم دیگر، دقتى است که از جانب خطیب نسبت به [[سند حدیث|اسناد]] روایات صورت مى ‌گیرد، چه این روایات مربوط به حدیث و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>رجال<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>حدیث باشد و چه مربوط به [[تاریخ|تاریخ]] و ادب. با توجه به فقدان تعداد زیادى از مصنفاتى که وى از آنها مطالبى را فرا گرفته است، اهمیت أسانید خطیب به این کتابها روشن مى <ins class="diffchange diffchange-inline">‌شود، </ins>چرا که در واقع خطیب با این أسانید گویى خود آن کتابها را در اختیار ما قرار مى‌ دهد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پرداختن مؤلف به روایات شاذّ که با اتفاق <del class="diffchange diffchange-inline">علماء </del>مخالف است، از دیگر ویژگى ‌هاى کتاب به شمار رفته، از گستره آگاهى وى نسبت به این گونه روایات حکایت مى ‌کند، چرا که شناخت این دسته از روایات مستلزم احاطه و تسلط نسبت به سایر روایات و نیز شناخت <del class="diffchange diffchange-inline">اجماع‌هاست</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پرداختن مؤلف به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[حدیث شاذ|</ins>روایات شاذّ<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>که با اتفاق <ins class="diffchange diffchange-inline">علما </ins>مخالف است، از دیگر ویژگى ‌هاى کتاب به شمار رفته، از گستره آگاهى وى نسبت به این گونه روایات حکایت مى ‌کند، چرا که شناخت این دسته از روایات مستلزم احاطه و تسلط نسبت به سایر روایات و نیز شناخت <ins class="diffchange diffchange-inline">[[اجماع|اجماع‌ها]] است</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خطیب در این کتاب به شرح حال دانشمندانى که در بغداد مى‌زیسته و یا از آن دیدار کرده‌اند مى‌پردازد. از اینرو به نوشته‌هایى که قبل از وى در شرح حال محدثین، خلفاء، أدبا و شعراء به رشته تحریر در آمده است اعتماد مى‌ورزد. وى در این کتاب در صدد ارائه شرح حال کاملى از افراد است که شامل معرفى شخصى به وسیله ذکر نام و نسب و [[کنیه|کنیه]] او و نیز یاد کرد شیوخ و شاگردان و برخى ویژگى‌هاى اخلاقى افراد و نیز [[جرح و تعدیل|جرح و تعدیل‌]] هایى که نسبت به آنها از جانب منتقدان صورت گرفته و همچنین تاریخ درگذشت و محل دفن آنان مى ‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خطیب در این کتاب به شرح حال دانشمندانى که در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>بغداد<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>مى‌زیسته و یا از آن دیدار کرده‌اند مى‌پردازد. از اینرو به نوشته‌هایى که قبل از وى در شرح حال محدثین، خلفاء، أدبا و شعراء به رشته تحریر در آمده است اعتماد مى‌ورزد. وى در این کتاب در صدد ارائه شرح حال کاملى از افراد است که شامل معرفى شخصى به وسیله ذکر نام و نسب و [[کنیه|کنیه]] او و نیز یاد کرد <ins class="diffchange diffchange-inline">[[شیخ (علم الحدیث)|</ins>شیوخ<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و شاگردان و برخى ویژگى‌هاى <ins class="diffchange diffchange-inline">[[اخلاق|</ins>اخلاقى<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>افراد و نیز [[جرح و تعدیل|جرح و تعدیل‌]] هایى که نسبت به آنها از جانب منتقدان صورت گرفته و همچنین تاریخ درگذشت و محل <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>دفن<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>آنان مى ‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خطیب، دانشمندى نقّاد و جستجوگر است و وسعت اطلاعات و قابلیت وى براى نقد و ارزیابى در آنجا ظاهر مى‌ شود که وى به بیان اوهام علماء و <del class="diffchange diffchange-inline">مصنفین </del>گذشته مى‌پردازد و سپس این اوهام را تصحیح مى‌کند. این اوهام یا مربوط به تاریخ وفات افراد و یا مربوط به تاریخ ولادت آنان و نیز شهرهایى که افراد در آن مى‌ زیسته‌ اند مى‌ باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خطیب، دانشمندى نقّاد و جستجوگر است و وسعت اطلاعات و قابلیت وى براى نقد و ارزیابى در آنجا ظاهر مى‌ شود که وى به بیان اوهام علماء و <ins class="diffchange diffchange-inline">مصنّفین </ins>گذشته مى‌پردازد و سپس این اوهام را تصحیح مى‌کند. این اوهام یا مربوط به تاریخ وفات افراد و یا مربوط به تاریخ ولادت آنان و نیز شهرهایى که افراد در آن مى‌ زیسته‌ اند مى‌ باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله ویژگى‌هاى کتاب این است که در برگیرنده برخى کتابهاست که در تاریخ [[بغداد]] نگاشته شده و در حال حاضر در دسترسى ما قرار ندارند. خطیب بغدادی با تألیف این کتاب این آثار را براى آیندگان حفظ نموده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله ویژگى‌هاى کتاب این است که در برگیرنده برخى کتابهاست که در تاریخ [[بغداد]] نگاشته شده و در حال حاضر در دسترسى ما قرار ندارند. خطیب بغدادی با تألیف این کتاب این آثار را براى آیندگان حفظ نموده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتب‌ متأثر از تاریخ بغداد ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==کتب‌ متأثر از تاریخ بغداد==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همه کتاب‌هایی که پس از خطیب در باره تاریخ شهر [[بغداد]] نوشته شده و اغلب تاریخ‌های محلی که در قرن‌های بعد درباره شهرهای مختلف جهان [[اسلام]] تألیف شده است، از تاریخ بغداد متأثر بوده‌اند.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همه کتاب‌هایی که پس از خطیب در باره تاریخ شهر [[بغداد]] نوشته شده و اغلب تاریخ‌های محلی که در قرن‌های بعد درباره شهرهای مختلف جهان [[اسلام]] تألیف شده است، از تاریخ بغداد متأثر بوده‌اند.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از <del class="diffchange diffchange-inline">آ&lt;span class=&quot;tooltiptext&quot;&gt;&lt;/span&gt;ن‌جا </del>که خطیب بغدادی به طورکلی شرح حال <del class="diffchange diffchange-inline">غیرمحدّثان </del>را به صورت محدود آورده و بسیاری از آنان را ذکر نکرده است، بر کتاب وی ذیل‌هایی تألیف شده است، از جمله ذیل‌های ابوالبرکات سقطی (متوفی ۵۰۹)، سمعانی (متوفی ۵۶۲) و [[ابن نجّار]] (متوفی ۶۴۳).  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از <ins class="diffchange diffchange-inline">آن‌جا </ins>که خطیب بغدادی به طورکلی شرح حال <ins class="diffchange diffchange-inline">غیر [[محدثان|محدّثان]] </ins>را به صورت محدود آورده و بسیاری از آنان را ذکر نکرده است، بر کتاب وی ذیل‌هایی تألیف شده است، از جمله ذیل‌های ابوالبرکات سقطی (متوفی ۵۰۹)، سمعانی (متوفی ۵۶۲) و [[ابن نجّار]] (متوفی ۶۴۳). &lt;span class=&quot;tooltiptext&quot;&gt;&lt;/span&gt;<ins class="diffchange diffchange-inline">همچنین </ins>تلخیص‌های متعددی از تاریخ بغداد و از برخی ذیل‌های آن نوشته شده است. چندین ردیه نیز بر تاریخ بغداد تألیف شده است، از جمله «السَّهمُ المُصِیبُ فی کَبدِ الخَطیب» تألیف عیسی بن ابی بکر ایوبی (متوفی ۶۲۴).<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;span class=&quot;tooltiptext&quot;&gt;&lt;span class=&quot;outlink&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">همچن</del>&lt;span class=&quot;tooltiptext&quot;<del class="diffchange diffchange-inline">&gt;[http://lib.eshia.ir/22013/1/23/%D9%88%D9%8A%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%B8]&lt;span class=&quot;outlink&quot;&gt;&lt;/span</del>&gt;&lt;/span&gt;<del class="diffchange diffchange-inline">ین </del>تلخیص‌های متعددی از تاریخ بغداد و از برخی ذیل‌های آن نوشته شده است. چندین ردیه نیز بر تاریخ بغداد تألیف شده است، از جمله «السَّهمُ المُصِیبُ فی کَبدِ الخَطیب» تألیف عیسی بن ابی بکر ایوبی (متوفی ۶۲۴).</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بزرگان بسیاری نیز در کتاب‌های خود از تاریخ بغداد اقتباس کرده‌اند، از جمله سمعانی در <del class="diffchange diffchange-inline">الانساب، </del>ابن ماکولا در <del class="diffchange diffchange-inline">الاکمال، </del>ابن ابی یَعْلی در [[طبقات الحنابلة (کتاب)|طبقات الحنابله]]<del class="diffchange diffchange-inline">، </del>[[یاقوت حموی]] در [[معجم البلدان (کتاب)|معجم البلدان]] و <del class="diffchange diffchange-inline">ارشاد الاریب، </del>[[ابن خلکان|ابن خَلَّکان]] در [[وفیات <del class="diffchange diffchange-inline">الاعیان </del>(کتاب)|وَفَیات الاعیان]]<del class="diffchange diffchange-inline">، </del>سُبکی در [[طبقات الشافعیة الکبری (کتاب)|طبقات الشافعیة الکبری]]<del class="diffchange diffchange-inline">، </del>[[ابن حجرعسقلانی|ابن حَجر عسقلانی]] در <del class="diffchange diffchange-inline">تهذیب التهذیب، </del>داودی در <del class="diffchange diffchange-inline">طبقات المفسرین، </del>[[جلال الدین سیوطی|سیوطی]] در <del class="diffchange diffchange-inline">بغیة الوعاة و ... </del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بزرگان بسیاری نیز در کتاب‌های خود از تاریخ بغداد اقتباس کرده‌اند، از جمله سمعانی در <ins class="diffchange diffchange-inline">«الأنساب»، </ins>ابن ماکولا در <ins class="diffchange diffchange-inline">«الإکمال»، </ins>ابن ابی یَعْلی در <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>[[طبقات الحنابلة (کتاب)|طبقات الحنابله]]<ins class="diffchange diffchange-inline">»، </ins>[[یاقوت حموی]] در <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>[[معجم البلدان (کتاب)|معجم البلدان]]<ins class="diffchange diffchange-inline">» </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">«ارشاد الاریب»، </ins>[[ابن خلکان|ابن خَلَّکان]] در <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>[[وفیات <ins class="diffchange diffchange-inline">الأعیان </ins>(کتاب)|وَفَیات الاعیان]]<ins class="diffchange diffchange-inline">»، </ins>سُبکی در <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>[[طبقات الشافعیة الکبری (کتاب)|طبقات الشافعیة الکبری]]<ins class="diffchange diffchange-inline">»، </ins>[[ابن حجرعسقلانی|ابن حَجر عسقلانی]] در <ins class="diffchange diffchange-inline">«تهذیب التهذیب»، </ins>داودی در <ins class="diffchange diffchange-inline">«طبقات المفسرین»، </ins>[[جلال الدین سیوطی|سیوطی]] در <ins class="diffchange diffchange-inline">«بُغیة الوعاة»</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[نرم افزار تراث]] (لوح فشرده).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[نرم افزار تراث]] (لوح فشرده)<ins class="diffchange diffchange-inline">، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، <del class="diffchange diffchange-inline">مرتضی دهقان، برگرفته از مقاله </del>&quot;تاریخ بغداد&quot;، شماره ۳۰۸۰.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، &quot;تاریخ بغداد&quot;، <ins class="diffchange diffchange-inline">مرتضی دهقان، </ins>شماره ۳۰۸۰.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع <del class="diffchange diffchange-inline">تاریخ اسلام</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع <ins class="diffchange diffchange-inline">رجالی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:کتاب‌های تاریخی</ins>]]</div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%8B_%D8%B9%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%85%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170185&oldid=139523 تاریخ اهل البیت نقلاً عن الائمة (کتاب) 2026-11-04T12:17:50Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del class="diffchange diffchange-inline">پرونده:Ketab176.jpg</del>|<del class="diffchange diffchange-inline">بندانگشتی|تاریخ أهل البیت علیهم السلام</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''«تاریخ أهل‌البیت علیهم‌السلام نَقلاً عن الائمة»'''، رساله‌اى مختصر در تاریخ [[چهارده معصوم]] (علیهم‌السلام) است که روایت جهضمى (م، ۲۵۰ ق) اما منسوب به </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">ابن ابی الثلج (محمد بن احمد)</ins>|<ins class="diffchange diffchange-inline">محمد بن ابى‌ثلج</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">(م، ۳۲۵ ق) است و پیش از این در «مجموعة نفیسة فی تاریخ الأئمة(ع) من آثار القدماء من علماء الإمامیة الثقات» منتشر شده است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{مشخصات کتاب</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">'''«تاریخ أهل‌البیت علیهم‌السلام نقلا عن الائمة»'''، رساله‌اى مختصر در تاریخ [[چهارده معصوم]] (علیهم‌السلام) است که روایت جهضمى (م، ۲۵۰ ق) اما منسوب به [[ابن ابی الثلج (محمد بن احمد)</del>|<del class="diffchange diffchange-inline">ابن ابى‌ثلج]] (م، ۳۲۵ ق) است و پیش از این در «مجموعة نفیسة فی تاریخ الأئمة(ع) من آثار القدماء من علماء الإمامیة الثقات» منتشر شده است.</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins class="diffchange diffchange-inline">عنوان=</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=<del class="diffchange diffchange-inline">= مؤلف‌ ==</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|تصویر</ins>= [[<ins class="diffchange diffchange-inline">پرونده:Ketab176.jpg|۲۴۰px</ins>|<ins class="diffchange diffchange-inline">وسط</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">این اثر پیش‌تر به </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">ابن ابی الثلج (محمد بن احمد)</del>|<del class="diffchange diffchange-inline">ابن ابى الثلج بغدادى</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">(م، ۳۲۵ ق) نسبت داده مى‌شد، لیکن محقق معاصر سید محمدرضا حسینى جلالى این رساله را به پنج نفر نسبت داده است: ۱- [[امام رضا]] علیه السلام ۲- نصر بن على جهضمى ۳- احمد بن محمد فاریابى ۴- ابن ابى الثلج بغدادى ۵- [[ابن خشاب]].</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى معتقد است با توجه به اینکه بیشتر نصوص کتاب از [[ائمه]] اخیر نقل شده است، به نظر مى رسد این روایات، اصلى واحد داشته که افراد مختلف آن را نقل کرده‌اند و به هر یک از ایشان نسبت داده شده است. جهضمى که فقط برخى از روایات را نقل کرده از راویان [[اهل سنت]] به شمار مى رود. [[سید بن طاووس|سید بن طاووس]] و [[شیخ حر عاملی|شیخ حر عاملى]] این رساله را به او نسبت داده اند. بر روى نسخه ترکى کتاب به نام امام هشتم اشاره شده ولى آن حضرت هم مؤلف اثر نیست، بلکه برخى روایات به ایشان مى رسد. سزگین، این رساله را به فریابى نسبت داده که او راوى از نصر جهضمى <del class="diffchange diffchange-inline">است </del>ولى محقق کتاب، این نسبت را هم ناتمام مى‌داند. چهارمین نفرى که کتاب به او منسوب <del class="diffchange diffchange-inline">است </del>ابن <del class="diffchange diffchange-inline">ابى‌ثلج </del>است ولى برخى روایات، از <del class="diffchange diffchange-inline">متاخرین </del>وى نیز نقل شده است. همچنین است نسبت کتاب به ابن خشاب یا خصیبى. به هر حال این <del class="diffchange diffchange-inline">نقل </del>در دوره‌ هاى مختلف از افراد متعدد نقل شده و مؤلف واحدى ندارد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|نویسنده= ابن ابی الثلج</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|موضوع= زندگی‌نامه اهل‌البیت علیهم‌السلام</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|زبان= عربی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|تعداد جلد= ۱</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|عنوان افزوده1=تحقيق</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|افزوده1= سید محمدرضا جلالی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|عنوان افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|لینک= </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==مؤلف‌ کتاب==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">این اثر پیش‌تر به [[ابن ابی الثلج (محمد بن احمد)|ابن ابى الثلج بغدادى]] (م، ۳۲۵ ق) نسبت داده مى‌شد، لیکن محقق معاصر -سید محمدرضا حسینى جلالى- این رساله را به پنج نفر نسبت داده است: ۱- [[امام رضا]] علیه السلام ۲- نصر بن على جهضمى ۳- احمد بن محمد فاریابى ۴- ابن ابى الثلج بغدادى ۵- [[ابن خشاب]].</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى معتقد است با توجه به اینکه بیشتر نصوص کتاب از [[ائمه]] اخیر نقل شده است، به نظر مى رسد این روایات، اصلى واحد داشته که افراد مختلف آن را نقل کرده‌اند و به هر یک از ایشان نسبت داده شده است. جهضمى که فقط برخى از روایات را نقل کرده از راویان [[اهل سنت]] به شمار مى رود. [[سید بن طاووس|سید بن طاووس]] و [[شیخ حر عاملی|شیخ حر عاملى]] این رساله را به او نسبت داده اند. بر روى نسخه ترکى کتاب به نام <ins class="diffchange diffchange-inline">[[امام رضا علیه السلام|</ins>امام هشتم<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>اشاره شده ولى آن حضرت هم مؤلف اثر نیست، بلکه برخى روایات به ایشان مى رسد. <ins class="diffchange diffchange-inline">فؤاد </ins>سزگین، این رساله را به فریابى نسبت داده که او راوى از نصر جهضمى <ins class="diffchange diffchange-inline">است، </ins>ولى محقق کتاب، این نسبت را هم ناتمام مى‌داند. چهارمین نفرى که کتاب به او منسوب <ins class="diffchange diffchange-inline">است، [[ابن ابی الثلج (محمد بن احمد)|</ins>ابن <ins class="diffchange diffchange-inline">ابى الثلج بغدادى]] </ins>است ولى برخى روایات، از <ins class="diffchange diffchange-inline">متأخرین </ins>وى نیز نقل شده است. همچنین است نسبت کتاب به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ابن خشاب<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>یا خصیبى. به هر حال این <ins class="diffchange diffchange-inline">نقل، </ins>در دوره‌ هاى مختلف از افراد متعدد نقل شده و مؤلف واحدى ندارد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این رساله در محورهاى مشخصى از هر یک از [[معصوم|معصومان]] سخن گفته است: ۱- تاریخ وفات ۲- فرزندان ۳- مادران ۴- القاب ۵- کنیه‌ها ۶- مدفن ۷- باب‌ها.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این رساله در محورهاى مشخصى از هر یک از [[معصوم|معصومان]] سخن گفته است: ۱- تاریخ وفات ۲- فرزندان ۳- مادران ۴- القاب ۵- <ins class="diffchange diffchange-inline">[[کنیه|</ins>کنیه‌ها<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>۶- مدفن ۷- باب‌ها.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف در هر یک از این محورها به نام [[پیامبر اسلام|پیامبر]] یا [[امام]] اشاره کرده و گاه در چند کلمه، مطالب خود را بدون [[سند حدیث|سند]] مجزا بیان مى‌کند، جز آنکه در ابتداى نقل خود گاه راوى اصلى را نام برده است.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف در هر یک از این محورها به نام [[پیامبر اسلام|پیامبر]] یا [[امام]] اشاره کرده و گاه در چند کلمه، مطالب خود را بدون [[سند حدیث|سند]] مجزا بیان مى‌کند، جز آنکه در ابتداى نقل خود گاه راوى اصلى را نام برده است.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18" >سطر ۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[نرم افزار جامع الاحادیث ۵ / ۳|نرم افزار جامع الاحادیث]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[نرم افزار جامع الاحادیث ۵ / ۳|نرم افزار جامع الاحادیث]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">بخش کتابشناسی، </ins>مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del class="diffchange diffchange-inline">پایگاه اطلاع رسانی حدیث شیعه، </del>[http://hadith.net/post/30402/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A3%D9%87%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%AA-%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%B9/ حدیث <del class="diffchange diffchange-inline">نت</del>].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://hadith.net/post/30402/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A3%D9%87%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%AA-%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%B9/ <ins class="diffchange diffchange-inline">&quot;تاريخ أهل البيت نقلا عن الأئمة(ع)&quot;، پایگاه اطلاع‌رسانی </ins>حدیث <ins class="diffchange diffchange-inline">شیعه</ins>].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای با موضوع اهل البیت علیهم السلام]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای با موضوع اهل البیت علیهم السلام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:منابع تاریخ زندگی ائمه (ع)]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتاب‌های تاریخی]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D9%88_%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170184&oldid=139637 تاریخ الفقه الاسلامی و أدواره (کتاب) 2026-11-04T11:42:01Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24" >سطر ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۴:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاریخ الفقه الاسلامی و أدواره»''' تألیف [[جعفر سبحانی|<del class="diffchange diffchange-inline">آیت الله </del>جعفر سبحانی]]، در موضوع تاریخ [[فقه]] و تحولات آن است. مؤلف، ادوار فقه [[اهل سنت]] را اجمالاً و ادوار فقه [[شیعه|شیعه]] را تفصیلاً مورد بحث قرار داده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاریخ الفقه الاسلامی و أدواره»''' تألیف [[جعفر سبحانی|<ins class="diffchange diffchange-inline">آیت‌الله </ins>جعفر سبحانی]]، در موضوع تاریخ [[فقه]] و تحولات آن است. مؤلف، ادوار فقه [[اهل سنت]] را اجمالاً و ادوار فقه [[شیعه|شیعه]] را تفصیلاً مورد بحث قرار داده است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35" >سطر ۳۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">کتاب، </del>از یک مقدمه مفید تشکیل شده که ابتدا ادوار [[فقه]] اسلامى را برشمرده، سپس طرق بیان تاریخ فقه را با اشاره به دو مکتب قابل توجه بیان نموده، بعد راجع به فقه [[امامیه|امامى]] و فقه [[زیدیه|زیدى]] مطالبى بازگو کرده، بعد اجمالاً تاریخ تشریع را بررسى نموده که تحت عنوان «کلمة أخیرة» مى‌باشد. بعد از مقدمه مذکور، ادوار فقه [[اهل سنت|سنى]] را اجمالاً و ادوار فقه [[شیعه|شیعى]] را تفصیلاً مورد بحث قرار داده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب «تاریخ الفقه الاسلامی و أدواره»، </ins>از یک مقدمه مفید تشکیل شده که ابتدا ادوار [[فقه]] اسلامى را برشمرده، سپس طرق بیان تاریخ فقه را با اشاره به دو مکتب قابل توجه بیان نموده، بعد راجع به فقه [[امامیه|امامى]] و فقه [[زیدیه|زیدى]] مطالبى بازگو کرده، بعد اجمالاً تاریخ تشریع را بررسى نموده که تحت عنوان «کلمة أخیرة» مى‌باشد. بعد از مقدمه مذکور، ادوار فقه [[اهل سنت|سنى]] را اجمالاً و ادوار فقه [[شیعه|شیعى]] را تفصیلاً مورد بحث قرار داده است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده پیش از ورود به بحث، به تفاوت «تاریخ تشریع» که به نظام رسالت مربوط می شود با «تاریخ فقه» که اجتهادات شخصی [[فقها]] و علما برعهده دارد، اشاره کرده و افزوده است: تاریخ تشریع عبارت از زمان حضور [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلى الله علیه و آله مى‌باشد که باب [[وحى]] مفتوح بود و پیامبر اکرم از این طریق [[احکام]] شریعت را تبیین مى‌نمودند، اما تاریخ فقه دقیقاً بعد از وفات پیامبر صلى الله علیه <del class="diffchange diffchange-inline">و آله </del>و مسدود شدن باب وحى آغاز شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده پیش از ورود به بحث، به تفاوت «تاریخ تشریع» که به نظام <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>رسالت<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>مربوط می شود با «تاریخ فقه» که اجتهادات شخصی [[فقها]] و علما برعهده دارد، اشاره کرده و افزوده است: تاریخ تشریع عبارت از زمان حضور [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلى الله علیه و آله مى‌باشد که باب [[وحى]] مفتوح بود و پیامبر اکرم از این طریق [[احکام]] <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>شریعت<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>را تبیین مى‌نمودند، اما تاریخ فقه دقیقاً بعد از وفات پیامبر صلى الله علیه <ins class="diffchange diffchange-inline">وآله </ins>و مسدود شدن باب وحى آغاز شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایشان، بعد از اشاره به نام چند کتاب در بیان تاریخ فقه و فقها، براى جداسازى تاریخ تشریع از تاریخ فقه، به تقسیم‌بندى ادوار فقه اهل سنت اشاره کرده که عبارتند از:  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایشان، بعد از اشاره به نام چند کتاب در بیان تاریخ فقه و فقها، براى جداسازى تاریخ تشریع از تاریخ فقه، به تقسیم‌بندى ادوار فقه <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>اهل سنت<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>اشاره کرده که عبارتند از:  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عصر تشریع که زمان حضور پیامبر صلى الله علیه <del class="diffchange diffchange-inline">و آله </del>و تأسیس فقه با ارتباط حضرت با وحى مى‌باشد.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*عصر تشریع که زمان حضور پیامبر صلى الله علیه <ins class="diffchange diffchange-inline">وآله </ins>و تأسیس فقه با ارتباط <ins class="diffchange diffchange-inline">آن </ins>حضرت با وحى مى‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دوره اول بعد از این عصر، دوره [[صحابی|صحابه]] و [[تابعین]] است که بعد از وفات پیامبر صلى الله علیه و آله آغاز شده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دوره اول بعد از این عصر، دوره [[صحابی|صحابه]] و [[تابعین]] است که بعد از وفات پیامبر صلى الله علیه و آله آغاز شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دوره <del class="diffchange diffchange-inline">بعدى </del>عصر ظهور مذاهب فقهى اهل سنت است که از اوایل قرن دوم تا اوایل قرن چهارم هجرى را شامل مى‌گردد.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دوره <ins class="diffchange diffchange-inline">بعدى، </ins>عصر ظهور مذاهب فقهى اهل سنت است که از اوایل قرن دوم تا اوایل قرن چهارم هجرى را شامل مى‌گردد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دوره سوم، عصر توقف حرکت اجتهادى است که از اوایل قرن چهارم تا اواسط قرن هفتم را دربرمى‌گیرد.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دوره سوم، عصر توقف حرکت اجتهادى است که از اوایل قرن چهارم تا اواسط قرن هفتم را دربرمى‌گیرد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دوره چهارم، عصر انحطاط فقهى است که از اواسط قرن هفتم تا اواخر قرن سیزدهم را شامل مى‌گردد.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دوره چهارم، عصر انحطاط فقهى است که از اواسط قرن هفتم تا اواخر قرن سیزدهم را شامل مى‌گردد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دوره پنجم، از اواخر قرن سیزدهم تا زمان حاضر را دربرگرفته است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دوره پنجم، از اواخر قرن سیزدهم تا زمان حاضر را دربرگرفته است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مبحث بعدى کتاب، در مورد ادوار فقه شیعه است که در هفت دوره گوناگون مورد بررسى قرار گرفته است:  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مبحث بعدى کتاب، در مورد ادوار فقه <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>شیعه<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>است که در هفت دوره گوناگون مورد بررسى قرار گرفته است:  </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*دوره اول، عصر نشاط حدیثى و اجتهادى است که ابتدا با ارتباط پیامبر صلى الله علیه و آله با وحى، این حالت داراى رونق ویژه‌اى بوده و مردم [[احکام]] مورد نیاز خود را مستقیماً از شارع مقدس دریافت مى‌کردند. مرحله بعدى، اطاعت از [[اولی الأمر|اولى الامر]] است که [[آیه 59 سوره نساء|آیه ۵۹ سوره نساء]] به وضوح بر این امر تأکید کرده است و اطاعت از اولى الامر را نیز مانند اطاعت از [[خدا]] و رسولش [[واجب]] نموده است. مؤلف، به کسانى که راوى [[حدیث]] از [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام هستند نیز اشاره نموده است. ایشان در قسمت بعدى به اصول جامعى که از [[اهل بیت]] علیهم السلام رسیده و به بیان خطوط کلى فقه پرداخته، اشاره کرده و در نهایت، تدوین [[سنت]] را توسط گروه‌هاى مختلف تشیع متذکر مى‌گردد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*دوره دوم، دوره حدیث و [[اجتهاد]] است؛ در این مکتب دو نوع نظریه در مقابل هم نیز وجود داشت که یکى قائل به لزوم نقل [[حدیث]] از هر راوى حدیث بوده و دیگرى نقل حدیث را فقط از ثقه جایز مى‌دانسته است. در مقابل این مدرسه، مدرسه اهل اجتهاد قرار دارد که مؤلف با ذکر نام شانزده نفر از بزرگان این طایفه، به ارائه توضیحاتى درباره‌شان پرداخته است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*دوره سوم، عصر رکود فقه مى‌باشد که از سال ۴۶۰ ق تا سال ۶۰۰ ق را شامل مى‌گردد. این دوره حاصل عظمت [[شیخ طوسی|شیخ الطائفه]] و خدماتى است که وى با تألیف کتب مهمى چون «[[تهذیب الأحکام (کتاب)|التهذیب]]» و «[[الاستبصار (کتاب)|الاستبصار]]» به فقه شیعه کرده و به نوعى عظمت وى مانع از نقص و ابرام نظریاتش شده و همه به نوعى به تقلید از وى پرداختند</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*تا زمان [[ابن ادریس حلی|ابن ادریس حلى]] که با شکوفایى علمى وى در سال‌هاى آخر قرن ششم هجرى، دوره چهارم فقه شیعه شکل گرفت. ابن ادریس، با تألیف کتاب «[[السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی (کتاب)|السرائر]]» به نقد نظریات شیخ طوسى پرداخته و باعث شکست رکود مذکور گردید.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*دوره پنجم فقه شیعه از سال ۱۰۳۰ ق تا سال ۱۱۸۰ ق را دربرگرفته که ظهور حرکت [[اخباریان|اخباری]] بوده و با اظهارنظرهاى [[محمدامین استرآبادی|محمدامین استرآبادى]] مکتب اخبارى‌گرى سایه خود را بر روى فقه تشیع گسترانید.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*دوره فوق با ظهور [[وحید بهبهانی|وحید بهبهانى]] در سال‌هاى ۱۱۸۰ ق به پایان رسید و دوره ششم آغاز گردید. مؤلف، نام این دوره را تصعید اجتهاد و نشاط فقهى گذارده است. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*مؤلف آخرین و هفتمین دوره را عصر ابداع و تطور فقهى نامیده که بزرگترین عامل آن مرحوم [[شیخ مرتضی انصاری|شیخ انصارى]] بوده است.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* دوره اول، عصر نشاط حدیثى و اجتهادى است که ابتدا با ارتباط پیامبر صلى الله علیه و آله با وحى، این حالت داراى رونق ویژه‌اى بوده و مردم احکام مورد نیاز خود را مستقیماً از شارع مقدس دریافت مى‌کردند. مرحله بعدى، اطاعت از [[اولی الأمر|اولى الامر]] است که [[آیه 59 سوره نساء|آیه ۵۹ سوره نساء]] به وضوح بر این امر تأکید کرده است و اطاعت از اولى الامر را نیز مانند اطاعت از خدا و رسولش واجب نموده است. مؤلف، به کسانى که راوى حدیث از ائمه علیهم السلام هستند نیز اشاره نموده است. ایشان در قسمت بعدى به اصول جامعى که از اهل بیت علیهم السلام رسیده و به بیان خطوط کلى فقه پرداخته، اشاره کرده و در نهایت تدوین سنت را توسط گروه‌هاى مختلف تشیع متذکر مى‌گردد.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* دوره دوم، دوره حدیث و اجتهاد است؛ در این مکتب دو نوع نظریه در مقابل هم نیز وجود داشت که یکى قائل به لزوم نقل [[حدیث]] از هر راوى حدیث بوده و دیگرى نقل حدیث را فقط از ثقه جایز مى‌دانسته است. در مقابل این مدرسه، مدرسه اهل اجتهاد قرار دارد که مؤلف با ذکر نام شانزده نفر از بزرگان این طایفه به ارائه توضیحاتى درباره‌شان پرداخته است.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* دوره سوم، عصر رکود فقه مى‌باشد که از سال ۴۶۰ ق تا سال ۶۰۰ ق را شامل مى‌گردد. این دوره حاصل عظمت [[شیخ طوسی|شیخ الطائفه]] و خدماتى است که وى با تألیف کتب مهمى چون [[تهذیب الأحکام (کتاب)|تهذیب]] و [[الاستبصار (کتاب)|استبصار]] به فقه شیعه کرده و به نوعى عظمت وى مانع از نقص و ابرام نظریاتش شده و همه به نوعى به تقلید از وى پرداختند </del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* تا زمان [[ابن ادریس حلی|ابن ادریس حلى]] که با شکوفایى علمى وى در سال‌هاى آخر قرن ششم هجرى، دوره چهارم فقه شیعه شکل گرفت. ابن ادریس، با تألیف کتاب [[السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی (کتاب)|سرائر]] به نقد نظریات شیخ طوسى پرداخته و باعث شکست رکود مذکور گردید. </del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* دوره پنجم فقه شیعه از سال ۱۰۳۰ ق تا سال ۱۱۸۰ ق را دربرگرفته که ظهور حرکت [[اخباریان|اخباری]] بوده و با اظهارنظرهاى [[محمدامین استرآبادی|محمدامین استرآبادى]] مکتب اخبارى‌گرى سایه خود را بر روى فقه تشیع گسترانید.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* دوره فوق با ظهور [[وحید بهبهانی|وحید بهبهانى]] در سال‌هاى ۱۱۸۰ ق به پایان رسید و دوره ششم آغاز گردید. مؤلف، نام این دوره را تصعید اجتهاد و نشاط فقهى گذارده است. و آخرین و هفتمین دوره را عصر ابداع و تطور فقهى نامیده که بزرگترین عامل آن مرحوم [[شیخ مرتضی انصاری|شیخ انصارى]] بوده است.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1627034 سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]، (۲۳ خرداد ۱۳۹۱).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1627034 سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]، (۲۳ خرداد ۱۳۹۱).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://www.hawzah.net/fa/magart.html?MagazineID=0&amp;MagazineNumberID=4479&amp;MagazineArticleID=34764 تاریخ فقه اسلامی و ادواره (عربی)، سایت پژوهه، خرداد و تیر ۱۳۸۳، شماره ۶]، (۲۳ خرداد ۱۳۹۱).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://www.hawzah.net/fa/magart.html?MagazineID=0&amp;MagazineNumberID=4479&amp;MagazineArticleID=34764 تاریخ فقه اسلامی و ادواره (عربی)، سایت پژوهه، خرداد و تیر ۱۳۸۳، شماره ۶]، (۲۳ خرداد ۱۳۹۱).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[نرم افزار جامع فقه اهلبیت (علیهم السلام) ۲|نرم افزار جامع فقه اهل البیت <del class="diffchange diffchange-inline">علیهم السلام</del>]]، بخش کتابشناسی، <del class="diffchange diffchange-inline">معرفی &quot;تاریخ فقه </del>اسلامی<del class="diffchange diffchange-inline">&quot;</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[نرم افزار جامع فقه اهلبیت (علیهم السلام) ۲|نرم افزار جامع فقه اهل البیت <ins class="diffchange diffchange-inline">علیهم‌السلام</ins>]]، بخش کتابشناسی، <ins class="diffchange diffchange-inline">مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم </ins>اسلامی.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع تاریخ فقه]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع تاریخ فقه]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del class="diffchange diffchange-inline">منابع </del>فقهی]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب‌های </ins>فقهی]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار جعفر سبحانی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار جعفر سبحانی]]</div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE&diff=170183&oldid=139569 تاریخ 2026-11-04T11:14:58Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21" >سطر ۲۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«أَفَلَمْ یسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَینظُرُوا کیفَ کانَ عَاقِبَةُ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ کانُوا أَکثَرَ مِنْهُمْ وَأَشَدَّ قُوَّةً وَآثَارًا فِی الْأَرْضِ فَمَا أَغْنَى عَنْهُم مَّا کانُوا یکسِبُونَ».}} ([[سوره غافر]]/۸۲) آیا در زمین سیر نکرده‌ اند تا بنگرند که عاقبت کسانى که پیش از آنها مى‌آیسته‌اند چگونه بوده است؟ مردمى که نیرویشان بیشتر و آثارشان در روى زمین فراوان‌تر بود. پس آن چیزها که بدست مى آوردند، سودشان نبخشید.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«أَفَلَمْ یسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَینظُرُوا کیفَ کانَ عَاقِبَةُ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ کانُوا أَکثَرَ مِنْهُمْ وَأَشَدَّ قُوَّةً وَآثَارًا فِی الْأَرْضِ فَمَا أَغْنَى عَنْهُم مَّا کانُوا یکسِبُونَ».}} ([[سوره غافر]]/۸۲) آیا در زمین سیر نکرده‌ اند تا بنگرند که عاقبت کسانى که پیش از آنها مى‌آیسته‌اند چگونه بوده است؟ مردمى که نیرویشان بیشتر و آثارشان در روى زمین فراوان‌تر بود. پس آن چیزها که بدست مى آوردند، سودشان نبخشید.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«أَفَلَمْ یسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَینظُرُوا کیفَ کانَ عَاقِبَةُ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ دَمَّرَ اللَّهُ عَلَیهِمْ وَلِلْکافِرِینَ أَمْثَالُهَا».}} ([[سوره محمد]]/۱۰) آیا در زمین سیر نکرده‌اند تا بنگرند که عاقبت کسانى که پیش از آنها بوده‌اند، چگونه بوده است؟ خدا هلاکشان کرد و کافران نیز عاقبتى آن چنان خواهند داشت.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{متن قرآن|«أَفَلَمْ یسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَینظُرُوا کیفَ کانَ عَاقِبَةُ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ دَمَّرَ اللَّهُ عَلَیهِمْ وَلِلْکافِرِینَ أَمْثَالُهَا».}} ([[سوره محمد]]/۱۰) آیا در زمین سیر نکرده‌اند تا بنگرند که عاقبت کسانى که پیش از آنها بوده‌اند، چگونه بوده است؟ خدا هلاکشان کرد و کافران نیز عاقبتى آن چنان خواهند داشت.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهمترین فایده تاریخ مطابق با این <del class="diffchange diffchange-inline">آیات، </del>پند و [[عبرت]] از سرگذشت پیشینیان است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهمترین فایده تاریخ مطابق با این <ins class="diffchange diffchange-inline">[[آیات]]، </ins>پند و [[عبرت]] از سرگذشت پیشینیان است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== دسته‌بندی تاریخ ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==دسته‌بندی تاریخ==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دیدگاه [[مرتضی مطهری|استاد مطهری]] تاریخ را می توان به سه دسته طبقه بندی کرد:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دیدگاه [[مرتضی مطهری|استاد مطهری]] تاریخ را می توان به سه دسته طبقه بندی کرد:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تاریخ نقلی: این نوع تاریخ که بعضا بیشترین کاربرد را در عوام انسان های امروزی دارد، به نقل کردن وقایع و حوادث و اوضاع و احوال انسان ها در گذشته می پردازد. در این نوع <del class="diffchange diffchange-inline">تاریخ </del>همیشه اوضاع قبلی با اوضاع فعلی مقایسه می شود. به واژه وقایع بیشتر دقت کنید؛ ما در <del class="diffchange diffchange-inline">این نوع </del>تاریخ اتفاق ها را بیشتر بررسی می کنیم.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*تاریخ نقلی: این نوع تاریخ که بعضا بیشترین کاربرد را در عوام انسان های امروزی دارد، به نقل کردن وقایع و حوادث و اوضاع و احوال انسان ها در گذشته می پردازد. در این نوع <ins class="diffchange diffchange-inline">تاریخ، </ins>همیشه اوضاع قبلی با اوضاع فعلی مقایسه می شود. به واژه وقایع بیشتر دقت کنید؛ ما در تاریخ <ins class="diffchange diffchange-inline">نقلی </ins>اتفاق ها را بیشتر بررسی می کنیم.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تاریخ علمی: در این نوع <del class="diffchange diffchange-inline">تاریخ </del>قواعد و سنت های حاکم بر گذشتگان که در زندگی آنها تاثیر داشته اند مطالعه و بررسی می شود و نتیجه هایی که از آنها برگرفته می شود مورد بحث قرار می گیرد. برای مثال قوانین حاکم بر کشور در دوران ساسانی، قوانین حاکم بر کشور در دوران پهلوی و مقایسه آن با حال حاضر.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*تاریخ علمی: در این نوع <ins class="diffchange diffchange-inline">تاریخ، </ins>قواعد و سنت های حاکم بر گذشتگان که در زندگی آنها تاثیر داشته اند مطالعه و بررسی می شود و نتیجه هایی که از آنها برگرفته می شود مورد بحث قرار می گیرد. برای مثال قوانین حاکم بر کشور <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ایران]] </ins>در دوران ساسانی، قوانین حاکم بر کشور در دوران پهلوی و مقایسه آن با حال حاضر.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تاریخ فلسفی: در این نوع <del class="diffchange diffchange-inline">تاریخ </del>ما بیشتر به بحث تحولات و تغییراتی که در جوامع بشری از مرحله ای به مرحله دیگر اتفاق افتاده است می پردازیم و اینکه دلایل منطقی و قانونی که باعث این تحولات شده اند چه چیزهایی بوده اند. برای مثال بحث اینکه چگونه کشور <del class="diffchange diffchange-inline">[[</del>ایران<del class="diffchange diffchange-inline">]] </del>از یک امپراطوری <del class="diffchange diffchange-inline">بزرگ کم کم </del>کوچک شد و به شکل فعلی در آمد، بحث قرارداد ترکمنچای و ... این نوع تاریخ می تواند حتی باعث بروز تغییرات در آینده جامعه بشری شود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*تاریخ فلسفی: در این نوع <ins class="diffchange diffchange-inline">تاریخ، </ins>ما بیشتر به بحث تحولات و تغییراتی که در جوامع بشری از مرحله ای به مرحله دیگر اتفاق افتاده است می پردازیم و اینکه دلایل منطقی و قانونی که باعث این تحولات شده اند چه چیزهایی بوده اند. برای مثال بحث اینکه چگونه کشور ایران از یک امپراطوری <ins class="diffchange diffchange-inline">بزرگ، کم‌کم </ins>کوچک شد و به شکل فعلی در آمد، بحث قرارداد ترکمنچای و<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins>.. . این نوع تاریخ می تواند حتی باعث بروز تغییرات در آینده جامعه بشری شود.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۴، مدخل &quot;تاریخ‌نگاری&quot; از صادق سجادی.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۴، مدخل &quot;تاریخ‌نگاری&quot; از صادق سجادی.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مسئله شناخت، شهید مطهری، ص۷۷.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مسئله شناخت، شهید مطهری، ص۷۷.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">[[رده:تاریخ اسلام]]</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات فرهنگ و تمدن]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تعاریف کلی]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AC_%D9%88%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%84_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=170182&oldid=139521 تاراج وسایل امام حسین علیه السلام 2026-11-04T10:10:55Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سپاه [[عمر بن سعد|عمر سعد]] در [[کربلا]] <del class="diffchange diffchange-inline">لباسى </del>را که به تن [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام بود <del class="diffchange diffchange-inline">به تاراج بردند</del>. بحر بن کعب، شلوار ایشان را برداشت و [[قیس بن اشعث|قیس بن اشعث]] قطیفه‌ ایشان را بُرد که از جنس خز بود و از آن پس «قیسِ قطیفه» نامیده شد. مردى از قبیله بنى اَوْد به نام اَسوَد کفش‌هاى ایشان را به تاراج برد.&lt;ref&gt;تاریخ الطبرى: ج۵، ص۴۵۳، الکامل فى التاریخ: ج۲، ص۵۷۲.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سپاه [[عمر بن سعد|عمر <ins class="diffchange diffchange-inline">بن </ins>سعد]] در [[کربلا]] <ins class="diffchange diffchange-inline">لباسهایى </ins>را که به تن [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام بود <ins class="diffchange diffchange-inline">غارت کردند</ins>. بحر بن کعب، شلوار ایشان را برداشت و [[قیس بن اشعث|قیس بن اشعث]] قطیفه‌ ایشان را بُرد که از جنس خز بود و از آن پس «قیسِ قطیفه» نامیده شد. مردى از قبیله بنى اَوْد به نام اَسوَد <ins class="diffchange diffchange-inline">نیز </ins>کفش‌هاى ایشان را به تاراج برد.&lt;ref&gt;تاریخ الطبرى: ج۵، ص۴۵۳، الکامل فى التاریخ: ج۲، ص۵۷۲.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مردى از قبیله کنده از تیره بنى بَدّاء به نام مالک بن نُسَیر به نزد حسین علیه السلام آمد و با شمشیر بر سر <del class="diffchange diffchange-inline">ایشان زد </del>تا آنجا که کلاهِ زیر کلاهْ‌خودِ ایشان را شکافت. شمشیر به سر ایشان رسید و آن را خون انداخت و کلاه پر از خون شد. حسین علیه السلام به او فرمود: «دیگر با آن [دست‌] نخورى و ننوشى و خداوند تو را با ستمکاران محشور کند!»</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مردى از قبیله کنده از تیره بنى بَدّاء به نام مالک بن نُسَیر به نزد حسین علیه السلام آمد و با شمشیر بر سر <ins class="diffchange diffchange-inline">امام زد، </ins>تا آنجا که کلاهِ زیر کلاهْ‌خودِ ایشان را شکافت. شمشیر به سر ایشان رسید و آن را خون انداخت و کلاه پر از خون شد. حسین علیه السلام به او فرمود: «دیگر با آن [دست‌] نخورى و ننوشى و خداوند تو را با ستمکاران محشور کند!»</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسین علیه السلام آن کلاه را انداخت و کلاه دیگرى خواست و آن را بر سر نهاد و عمامه پیچید؛ اما ناتوان و بى‌حال شده بود. مرد کنْدى آمد و کلاه نخست را که از خز بود، برداشت و پس از ماجراى کربلا آن را به زنش امّ عبداللَّه دختر حُر و خواهر حسین بن حُرّ بَدّى نشان داد و به او سپرد تا آن را از خون بشوید. زنش به او گفت : آیا لباس فرزند دختر [[پیامبر اسلام|پیامبر خدا]] صلى اللَّه علیه و آله را به درون خانه‌ ام مى ‌آورى؟! آن را از من دور کن. دوستانش مى گویند که او هماره در بدبختى و نکبت بسر برد تا مرد.&lt;ref&gt;تاریخ الطبرى: ج۵، ص۴۴۸، أنساب الأشراف: ج۳، ص۴۰۸.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسین علیه السلام آن کلاه را انداخت و کلاه دیگرى خواست و آن را بر سر نهاد و عمامه پیچید؛ اما ناتوان و بى‌حال شده بود. مرد کنْدى آمد و کلاه نخست را که از خز بود، برداشت و پس از ماجراى کربلا آن را به زنش امّ عبداللَّه دختر حُر و خواهر حسین بن حُرّ بَدّى نشان داد و به او سپرد تا آن را از خون بشوید. زنش به او گفت: آیا لباس فرزند دختر [[پیامبر اسلام|پیامبر خدا]] صلى اللَّه علیه و آله را به درون خانه‌ ام مى ‌آورى؟! آن را از من دور کن. دوستانش مى گویند که او هماره در بدبختى و نکبت بسر برد تا مرد.&lt;ref&gt;تاریخ الطبرى: ج۵، ص۴۴۸، أنساب الأشراف: ج۳، ص۴۰۸.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و اسحاق بن حُوَیه، پیراهن امام علیه السلام را برد و پیسى گرفت. روایت شده که در پیراهن ایشان، بیش از صد و ده جاى اصابت تیر و نیزه و شمشیر <del class="diffchange diffchange-inline">یافتند و </del>به فرموده [[امام صادق]] علیه السلام سى و سه جاى نیزه و سى و چهار جاى ضربه شمشیر یافتند. [[عمر بن سعد]]، زره امام علیه السلام را که اندازه بدن ایشان بود و بَجدَل بن سُلَیم کلبى انگشتر ایشان را <del class="diffchange diffchange-inline">بردند</del>. بجدل [براى این کار] انگشت امام علیه السلام را قطع کرد. [بعدها] مختار او را دستگیر کرد و دست و پاهایش را برید و او را وانهاد تا در خونش بغلتد و هلاک شود.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و اسحاق بن حُوَیه، پیراهن امام علیه السلام را برد و <ins class="diffchange diffchange-inline">مرض </ins>پیسى گرفت. روایت شده که در پیراهن ایشان، بیش از صد و ده جاى اصابت تیر و نیزه و شمشیر <ins class="diffchange diffchange-inline">یافتند؛ </ins>به فرموده [[امام صادق]] علیه السلام سى و سه جاى نیزه و سى و چهار جاى ضربه شمشیر یافتند. [[عمر بن سعد]]، زره امام علیه السلام را که اندازه بدن ایشان بود <ins class="diffchange diffchange-inline">برداشت </ins>و بَجدَل بن سُلَیم کلبى انگشتر ایشان را <ins class="diffchange diffchange-inline">برد</ins>. بجدل [براى این کار] انگشت امام علیه السلام را قطع کرد. [بعدها] <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>مختار <ins class="diffchange diffchange-inline">ثقفی]] </ins>او را دستگیر کرد و دست و پاهایش را برید و او را وانهاد تا در خونش بغلتد و هلاک شود.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در روایت [[محمد بن سعد|ابن سعد]] نیز آمده است که قَلانِس نَهشَلى هم شمشیر امام علیه السلام را برداشت و گفته شده که شمشیر را جُمَیع بن حلق اَوْدى برد.&lt;ref&gt;مثیر الأحزان: ص۷۶. نیز، ر.ک: شرح الأخبار: ج۳، ص۱۶۴، ح۱۰۹۲ و ص۱۶۵، ح۱۰۹۴.&lt;/ref&gt; و شمشیر ایشان بعدها بدست خانواده حبیب بن بُدَیل افتاد. این شمشیرِ به تاراج رفته غیر از شمشیر [[ذوالفقار]] است که با دیگر چیزهاى مشابهش، جزو گنجینه [[نبوت]] و [[امامت]] مصون و <del class="diffchange diffchange-inline">محفوظ، </del>نگاهدارى مى‌شود. راویان نیز در تصدیق همین <del class="diffchange diffchange-inline">نقل </del>مطالبى مشابه آن گزارش کرده‌ اند.&lt;ref&gt;الملهوف: ص۱۷۷، بحارالأنوار: ج۴۵، ص۵۷.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در روایت [[محمد بن سعد <ins class="diffchange diffchange-inline">کاتب واقدی</ins>|ابن سعد]] نیز آمده است که قَلانِس نَهشَلى هم شمشیر امام علیه السلام را برداشت و گفته شده که شمشیر را جُمَیع بن حلق اَوْدى برد.&lt;ref&gt;مثیر الأحزان: ص۷۶. نیز، ر.ک: شرح الأخبار: ج۳، ص۱۶۴، ح۱۰۹۲ و ص۱۶۵، ح۱۰۹۴.&lt;/ref&gt; و شمشیر ایشان بعدها بدست خانواده حبیب بن بُدَیل افتاد. این شمشیرِ به تاراج رفته غیر از شمشیر [[ذوالفقار]] است که با دیگر چیزهاى مشابهش، جزو گنجینه [[نبوت]] و [[امامت]]<ins class="diffchange diffchange-inline">، </ins>مصون و <ins class="diffchange diffchange-inline">محفوظ </ins>نگاهدارى مى‌شود. راویان نیز در تصدیق همین <ins class="diffchange diffchange-inline">نقل، </ins>مطالبى مشابه آن گزارش کرده‌ اند.&lt;ref&gt;الملهوف: ص۱۷۷، بحارالأنوار: ج۴۵، ص۵۷.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14" >سطر ۱۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۴:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دانشنامه امام حسین علیه السلام (کتاب)|دانشنامه امام حسین <del class="diffchange diffchange-inline">علیه السلام </del>بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ]]، محمد محمدی <del class="diffchange diffchange-inline">ری شهری </del>و همکاران، ترجمه عبدالهادی مسعودی، ج۸، ص۳۰۳، دسترس در [http://www.hadith.net/n668-e27271-p312.htmlسایت حدیث نت].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دانشنامه امام حسین علیه السلام (کتاب)|دانشنامه امام حسین <ins class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام </ins>بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ]]، محمد محمدی <ins class="diffchange diffchange-inline">ری‌شهری </ins>و همکاران، ترجمه عبدالهادی مسعودی، ج۸، ص۳۰۳، <ins class="diffchange diffchange-inline">در </ins>دسترس در [http://www.hadith.net/n668-e27271-p312.htmlسایت حدیث نت].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مطالب مرتبط ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[غارت خیمه ها در کربلا|غارت خیمه‌ها در کربلا]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{واقعه عاشورا}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{واقعه عاشورا}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:امام حسین علیه السلام]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:امام حسین علیه السلام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:واقعه عاشورا]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%8C_%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87_%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170181&oldid=139519 تاج الموالید، خلاصه زندگانی چهارده معصوم (کتاب) 2026-11-04T06:40:59Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del class="diffchange diffchange-inline">پرونده:Ketab177.jpg</del>|<del class="diffchange diffchange-inline">بندانگشتی</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''«تاج الموالید: خلاصه زندگانى چهارده معصوم(علیهم‌السلام)»'''، ترجمه فارسى کتاب «تاج الموالید» اثر </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">طبرسی، فضل بن حسن</ins>|<ins class="diffchange diffchange-inline">علامه طبرسى</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">(م، ۵۴۸ ق)، به قلم حجةالاسلام سید ابوفاضل رضوى اردکانى است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{مشخصات کتاب</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">'''«تاج الموالید: خلاصه زندگانى چهارده معصوم(ع)»'''، ترجمه فارسى کتاب «تاج الموالید» اثر [[طبرسی، فضل بن حسن</del>|<del class="diffchange diffchange-inline">علامه طبرسى]] (م، ۵۴۸ ق)، به قلم سید ابوفاضل رضوى اردکانى است.</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins class="diffchange diffchange-inline">عنوان=</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del class="diffchange diffchange-inline">محتوای </del>کتاب ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|تصویر</ins>= <ins class="diffchange diffchange-inline">[[پرونده:Ketab177.jpg|۲۴۰px|وسط]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|نویسنده</ins>= <ins class="diffchange diffchange-inline">فضل بن حسن طبرسی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|موضوع= زندگانى چهارده معصوم(علیهم‌السلام)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|زبان= فارسی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|تعداد جلد= ۱</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|عنوان افزوده1=ترجمه</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|افزوده1= سید ابوفاضل رضوى اردکانى</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|عنوان افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|لینک= </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== مؤلف ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[شیخ طبرسی|فضل بن حسن طبرسى]] معروف به «امین‌الاسلام طبرسى» (۵۴۸-۴۶۸ ق)، [[محدث]] و مفسر بزرگ [[شیعه]] در سده ششم قمرى است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">از مهم‌ترین اساتید ایشان مى‌توان به [[ابو علی طوسی|ابوعلى بن شیخ طوسی]] و [[جعفر بن محمد دوریستی|شیخ جعفر دوریستى]] اشاره نمود. همچنین عالمان بزرگی چون: [[شیخ منتجب الدین رازی|شیخ منتجب الدین قمی]]، [[ابن شهر آشوب]] و [[قطب راوندى|قطب الدین راوندى]] از شاگردان او هستند.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">از جمله تألیفات مهم شیخ طبرسی عبارتند از: [[مجمع البیان (کتاب)|مجمع البیان]]، [[جوامع الجامع (کتاب)|جوامع الجامع]]، [[اعلام الورى (کتاب)|اعلام الوری بأعلام الهدی]] و [[تاج الموالید، خلاصه زندگانی چهارده معصوم (کتاب)|تاج المواليد]]. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">امین‌الاسلام طبرسى در سال ۵۴۸ هجرى در سبزوار از دنیا رفت و در [[مشهد]] مقدس به خاک سپرده شد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==معرفی </ins>کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از آنجا که مطالعه شرح‌حال‌هاى مفصل و طولانى در حوصله همه کس نیست و نیز هر مسلمان [[شیعه|شیعه]]، مشتاق دانستن مختصر زندگى نامه [[چهارده معصوم]](علیهم السلام) است، مترجم یکى از آثار کم‌حجم و ارزشمند [[شیخ طبرسی|علامه طبرسى]] به نام «تاج الموالید» در شرح حال مختصر چهارده معصوم را در پاسخ به این نیاز ترجمه کرده است.&lt;ref&gt;مقدمه مترجم، ص ۱۳ - ۱۴&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از آنجا که مطالعه شرح‌حال‌هاى مفصل و طولانى در حوصله همه کس نیست و نیز هر مسلمان [[شیعه|شیعه]]، مشتاق دانستن مختصر زندگى نامه [[چهارده معصوم]](علیهم السلام) است، مترجم یکى از آثار کم‌حجم و ارزشمند [[شیخ طبرسی|علامه طبرسى]] به نام «تاج الموالید» در شرح حال مختصر چهارده معصوم را در پاسخ به این نیاز ترجمه کرده است.&lt;ref&gt;مقدمه مترجم، ص ۱۳ - ۱۴&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب با <del class="diffchange diffchange-inline">فهرست مطالب و </del>شرح حال کوتاهى از مؤلف آغاز شده است. مترجم در بخشى از این شرح حال تأکید مى‌کند که کتاب حاضر - طبق تأیید شاگردان دانشمند علامه طبرسى یعنى [[شیخ منتجب الدین رازی|شیخ منتجب‌الدین]] و [[ابن شهرآشوب، محمد بن علی|ابن شهرآشوب]] - از تألیفات اوست.&lt;ref&gt;مقدمه مترجم، ص ۱۶&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب با شرح حال کوتاهى از مؤلف آغاز شده است. مترجم در بخشى از این شرح حال تأکید مى‌کند که کتاب حاضر - طبق تأیید شاگردان دانشمند علامه طبرسى یعنى [[شیخ منتجب الدین رازی|شیخ منتجب‌الدین]] و [[ابن شهرآشوب، محمد بن علی|ابن شهرآشوب]] - از تألیفات اوست.&lt;ref&gt;مقدمه مترجم، ص ۱۶&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مترجم، توضیحاتى را لازم دانسته است که به متن بیفزاید، اما به جهت رعایت <del class="diffchange diffchange-inline">امانت </del>این توضیحات را داخل پرانتز گذاشته است؛ به‌عنوان مثال درباره ازدواج [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) روایت ۲۱ ساله بودن [[خدیجه کبری|خدیجه]] را نیز متذکر شده و توضیح داده است که پیامبر(ص) تا زمان حیات خدیجه همسر دیگرى اختیار ننمود تا اینکه طبق قول مشهور در ۶۲ سالگى از دنیا رفت.&lt;ref&gt;متن کتاب، ص ۱۸&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مترجم، توضیحاتى را لازم دانسته است که به متن بیفزاید، اما به جهت رعایت <ins class="diffchange diffchange-inline">امانت، </ins>این توضیحات را داخل پرانتز گذاشته است؛ به‌عنوان مثال درباره ازدواج [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص)<ins class="diffchange diffchange-inline">، </ins>روایت ۲۱ ساله بودن [[خدیجه کبری|خدیجه]] را نیز متذکر شده و توضیح داده است که پیامبر(ص) تا زمان حیات خدیجه همسر دیگرى اختیار ننمود تا اینکه طبق قول مشهور در ۶۲ سالگى از دنیا رفت.&lt;ref&gt;متن کتاب، ص ۱۸&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>البته مترجم گاه به‌اشتباه، ترجمه بخشى از متن را در پرانتز ذکر کرده است؛ مثلاً طبرسى در خصوص مدت اقامت پیامبر(ص) در غار ثور به هنگام مهاجرت به [[یثرب]]، روایت شش روز را نیز نقل کرده؛ درحالى‌که مترجم آن را در پرانتز آورده است.&lt;ref&gt;همان، ص ۲۰&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>البته مترجم گاه به‌اشتباه، ترجمه بخشى از متن را در پرانتز ذکر کرده است؛ مثلاً طبرسى در خصوص مدت اقامت پیامبر(ص) در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>غار ثور<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>به هنگام مهاجرت به [[یثرب]]، روایت شش روز را نیز نقل کرده؛ درحالى‌که مترجم آن را در پرانتز آورده است.&lt;ref&gt;همان، ص ۲۰&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله ابتکارات مترجم، ذکر عناوین براى مطالب مختلف کتاب است. در نسخه اصلى <del class="diffchange diffchange-inline">کتاب </del>تحت عنوان مدت عمر پیامبر(ص)، مطالب مختلفى چون <del class="diffchange diffchange-inline">ازدواج، </del>[[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]]، [[معراج]] و... آمده است که مترجم با ذکر عناوینى این مباحث را از هم تفکیک کرده است. البته اشکال مذکور گاه به مترجم نیز وارد است؛ چراکه در ذیل عنوان تاریخ معراج پیامبر(ص)، بعثت آن حضرت نیز ذکر شده است.&lt;ref&gt;همان، ص ۱۹&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله ابتکارات مترجم، ذکر عناوین براى مطالب مختلف کتاب است. در نسخه اصلى <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب، </ins>تحت عنوان مدت عمر پیامبر(ص)، مطالب مختلفى چون <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ازدواج]]، </ins>[[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]]، [[معراج]] و... آمده است که مترجم با ذکر عناوینى این مباحث را از هم تفکیک کرده است. البته اشکال مذکور گاه به مترجم نیز وارد است؛ چراکه در ذیل عنوان تاریخ معراج پیامبر(ص)، بعثت آن حضرت نیز ذکر شده است.&lt;ref&gt;همان، ص ۱۹&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پاورقى‌هاى کتاب که حاوى ارجاعات و برخى توضیحات است، اکثراً به قلم مترجم است که با لفظ «م» مشخص شده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پاورقى‌هاى کتاب که حاوى ارجاعات و برخى توضیحات است، اکثراً به قلم مترجم است که با لفظ «م» مشخص شده است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20" >سطر ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۰:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del class="diffchange diffchange-inline">ویکی نور</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins class="diffchange diffchange-inline">[[نرم افزار سیره معصومان (علیهم السلام)|نرم افزار سیره معصومان]]، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای با موضوع اهل البیت علیهم السلام]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای با موضوع اهل البیت علیهم السلام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:منابع تاریخ زندگی ائمه (ع)]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:آثار فضل بن حسن طبرسی]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AD%D9%86%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%82%DB%8C%D8%B3&diff=170180&oldid=170157 احنف بن قیس 2026-11-04T05:36:42Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AD%D9%86%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%82%DB%8C%D8%B3&amp;diff=170180&amp;oldid=170157">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AB%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=170178&oldid=170064 سفیان ثوری 2026-11-03T13:41:59Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AB%D9%88%D8%B1%DB%8C&amp;diff=170178&amp;oldid=170064">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%DB%8C_%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=170176&oldid=144200 تاج العلمای هندوستانی 2026-11-03T08:21:04Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%DB%8C_%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=170176&amp;oldid=144200">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170175&oldid=139518 تاج العروس (کتاب) 2026-11-03T03:31:03Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاج العروس من جواهر القاموس»''' <del class="diffchange diffchange-inline">فرهنگ مفصل واژگان عربی، </del>تألیف [[سید <del class="diffchange diffchange-inline">محمدمرتضی </del>زبیدی<del class="diffchange diffchange-inline">|سید م‍ح‍م‍دم‍رت‍ض‍ی زب‍ی‍دی</del>]] (م، ۱۲۰۵ ق) است. این کتاب بر اساس «[[قاموس المحیط (کتاب)|قاموس المحیط]]» فیروزآبادی و در شرح <del class="diffchange diffchange-inline">و نقد </del>آن نوشته شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«تاج العروس من جواهر القاموس»''' تألیف [[سید <ins class="diffchange diffchange-inline">مرتضی </ins>زبیدی]] (م، ۱۲۰۵ ق)<ins class="diffchange diffchange-inline">، فرهنگ مفصل واژگان عربی به عربی </ins>است. این کتاب بر اساس «[[قاموس المحیط (کتاب)|قاموس المحیط]]» <ins class="diffchange diffchange-inline">اثر [[محمد بن یعقوب </ins>فیروزآبادی<ins class="diffchange diffchange-inline">|محمد فیروزآبادی]] (م، ۸۱۷ ق) </ins>و در شرح آن نوشته شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  {{مشخصات کتاب</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  {{مشخصات کتاب</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6" >سطر ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۶:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تصویر=[[پرونده:تاج العروس.jpg|۲۴۰px|وسط]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تصویر=[[پرونده:تاج العروس.jpg|۲۴۰px|وسط]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده=سید <del class="diffchange diffchange-inline">محمدمرتضی </del>زبیدی</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده=سید <ins class="diffchange diffchange-inline">مرتضی </ins>زبیدی</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موضوع=<del class="diffchange diffchange-inline">واژه‌نامه‌ها/ زبان عربی</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موضوع=<ins class="diffchange diffchange-inline">فرهنگ لغت </ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان=عربی</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان=عربی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l23" >سطر ۲۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۳:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|لینک=</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|لینک=</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== معرفی کتاب ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[سید مرتضی زبیدی]] کتاب '''«تاج العروس من جواهر القاموس»''' را در توضیح «[[قاموس المحیط (کتاب)|قاموس المحیط]]» [[محمد بن یعقوب فیروزآبادی]] تألیف کرده و بر آن نام‌های خاص تاریخی و جغرافیای را نیز افزود. «تاج العروس» تا امروز حجیم‌ترین فرهنگ لغت در زبان عربی در ۲۰ جلد است، به طوری که شامل یکصد و بیست هزار مدخل می شود و گنجینه ای بزرگ در زبان عربی است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">«تاج العروس»، در واقع چون دیگر کتاب های لغت آن زمان، نه تنها لغت‌نامه، بلکه در نوع خود موسوعه‌ای از علوم مختلف چون [[علم لغت|علم‌اللغه]]، بُلدان، اَعلام، [[تاریخ]]، انساب، حیوانات، گیاهان، [[طب|پزشکی]] و دیگر علوم آن روزگار است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">زبیدى در مقدمه‌ى پرتکلف و مسجّع خود، با برشمردن ده هدف، به علل تألیف کتابش اشاره کرده است، که از آن جمله مى‌توان به نواقص کار [[محمد بن یعقوب فیروزآبادی|فیروزآبادی]] و گستردگى زبان عربى اشاره کرد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">زبيدى در سال ۱۱۷۴ قمری و در ۲۹ سالگی به تألیف كتاب «تاج العروس» اقدام نمود و ۱۴ سال در پاى آن زحمت كشيد. نویسنده کتاب، گاه به تاریخ پایان‌گیری حرفی که در دست تألیف داشته، اشاره کرده است و در پایان کتاب نیز تصریح می‌کند مثلا این‌ کار در [[رجب]] ۱۱۸۸ قمری به انتها رسیده است.  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">بعد از اتمام «تاج العروس»، اين كتاب از استقبال بسيارى برخوردار شد؛ مثلاً بزرگانى چون سلطان دارفور، پادشاه [[مراکش|مغرب]] و روم، يک نسخه از كتابش را درخواست كردند و علماى غزه، [[دمشق]]، حلب، آذربايجان، [[تونس]]، ديار بكر و... خواستار اجازه‌ى روايت شدند. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">«تاجُ الْعَروس»، فرهنگ عربی </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">عربی </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">۲۰ جلد </del>و در <del class="diffchange diffchange-inline">توضیح </del>«[[قاموس المحیط (کتاب)|القاموس]]» فیروزآبادی <del class="diffchange diffchange-inline">می باشد</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">تاج‌العروس </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">واقع چون دیگر کتاب های لغت </del>آن <del class="diffchange diffchange-inline">زمان، نه تنها لغت‌نامه بلکه </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">نوع خود موسوعه‌ای از علوم مختلف چون علم‌اللغه، بلدان، اعلام، تاریخ، انساب، حیوانات، گیاهان، پزشکی </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">دیگر علوم </del>آن <del class="diffchange diffchange-inline">روزگار </del>است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب «تاج العروس»، شامل ۲۸ باب است و هر باب، ۲۸ فصل </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">شماره حروف [[الفبا]] دارد. البته </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">برخی از باب ها، شماره فصول به ۲۸ نمی‌رسد، مانند باب حاء، سین، شین </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">ظاء. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">زبیدی </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">تنظیم واژه‌ها همچون </ins>«[[قاموس المحیط (کتاب)|القاموس]]» <ins class="diffchange diffchange-inline">[[محمد بن یعقوب </ins>فیروزآبادی<ins class="diffchange diffchange-inline">|فیروزآبادی]]، روش پایانی ـ الفبایی را که همان «روش قافیه‌ای» یا «روش باب و فصل» بود، برگزید</ins>. در <ins class="diffchange diffchange-inline">این روش با توجه به حرف پایانی کلمه، </ins>آن <ins class="diffchange diffchange-inline">را بر اساس ترتیب الفبایی </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">باب مخصوص آن حرف جای می‌دهند. سپس با رعایت حرف اول و دوم و سوم </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">چهارم واژه </ins>آن <ins class="diffchange diffchange-inline">را در فصلی که درون این باب قرار دارد، می‌نهند. به عبارت دیگر، الگوی اصلی برای یافتن ریشه سه حرفی «فعل» به این ترتیب </ins>است<ins class="diffchange diffchange-inline">: اول، ل؛ دوم، ف؛ سوم، ع</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">زبیدى در مقدمه‌ى پرتکلف </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">مسجع خود، با برشمردن ده هدف، </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">علل تألیف کتابش اشاره کرده </del>است <del class="diffchange diffchange-inline">که از آن جمله مى‌توان به نواقص کار فیروزآبادى و گستردگى زبان عربى اشاره کرد</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">وى علاوه بر توضیح مصطلحات پزشکى، ذکر اسامى خاص، استفاده از نشانه‌هاى اختصارى، ضبط دقیق واژگان و تفاوت گذاشتن میان حرف علّه‌ى واوى </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">یایى، خود نیز حدود ۲۰ هزار واژه </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب‌هاى لغوى پیشینیان -چون «[[المحیط فی اللغة (کتاب)|المحیط فی اللغة]]» [[صاحب بن عباد|صاحب ابن‌ عباد]]، «العباب» صغانى، «المحکم» ابن‌سیده، «[[البحر المحیط فی التفسیر (کتاب)|البحر المحیط]]» و «النهر الماد» [[ابوحیان اندلسی]] و «[[الصحاح (کتاب)|الصحاح]]» جوهرى- افزوده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">کتاب تاج‌العروس، ۲۸ باب، و هر باب ۲۸ فصل به شماره حروف الفبا دارد. البته در برخی از باب ها، شماره فصول به ۲۸ نمی‌رسد مانند باب حاء، سین، شین و ظاء. </del>زبیدی با استفاده از حدود ۵۰۰ <del class="diffchange diffchange-inline">عنوان به مدت ۱۴ سال </del>به نگارش کتاب <del class="diffchange diffchange-inline">پرداخت. زبیدی </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">تنظیم واژه‌ها همچون فیروزآبادی، روش پایانی ـ الفبایی را که همان «روش قافیه‌ای» یا «روش </del>باب <del class="diffchange diffchange-inline">و فصل» بود، برگزید</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زبیدی با استفاده از حدود ۵۰۰ <ins class="diffchange diffchange-inline">منبع </ins>به نگارش کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">خود پرداخت، که از جمله مى‌توان به اين موارد اشاره كرد: حدود ۲۶ كتاب لغت، ۱۵ معجم خاص، ۲۷ كتاب درباره‌ى اسماء و صفات، ۱۶ كتاب درباره‌ى مثلثات، اضداد، نوادر و فروق، ۶ كتاب معرب و دخيل، ۲۳ كتاب در علم [[نحو]]، ۱۸ كتاب در علم [[صرف]] و ۲۴ كتاب </ins>در باب <ins class="diffchange diffchange-inline">پژوهشهاى لغوى</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del class="diffchange diffchange-inline">این روش با توجه </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">حرف پایانی کلمه آن را بر اساس ترتیب الفبایی در باب مخصوص آن حرف جای می‌دهند</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">سپس با رعایت حرف اول و دوم و سوم و چهارم واژه آن را </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">فصلی که درون </del>این <del class="diffchange diffchange-inline">باب قرار دارد، می‌نهند</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">به عبارت دیگر، الگوی اصلی برای یافتن ریشه سه حرفی «فعل» به </del>این <del class="diffchange diffchange-inline">ترتیب </del>است<del class="diffchange diffchange-inline">: اول، ل؛ دوم، ف؛ سوم، ع</del>. <del class="diffchange diffchange-inline"> </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">مؤلف علاوه بر زبان مادرى‌اش، به زبانهاى فارسی و ترکى نیز آگاهى داشت. به همین سبب، </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">بسیارى از جاها </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">ریشه‌یابى لغات معرّب پرداخته است</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">از جمله منابع وى </ins>در این <ins class="diffchange diffchange-inline">زمینه مى‌توان به «المعرّب» جوالیقى، «شفاءالغلیل» خفاجى، «برهان قاطع» و «دیوان» [[سنائی|سنایى]] اشاره کرد</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">همچنین اعتقاد بر </ins>این است <ins class="diffchange diffchange-inline">که سه‌چهارم «تاج العروس» برگرفته از «[[لسان العرب (کتاب)|لسان‌العرب]]» [[ابن منظور]] است</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">نویسنده کتاب گاه به تاریخ پایان‌گیری حرفی که در دست تألیف داشته، اشاره کرده است و در پایان کتاب نیز تصریح می‌کند مثلا این‌ کار در [[رجب]] ۱۱۸۸ قمری به انتها رسیده است.  </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==كتاب‌های مرتبط==</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">مؤلف علاوه بر زبان مادرى‌اش، </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">زبانهاى فارسی و ترکى نیز آگاهى داشت. </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">همین سبب، </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">بسیارى از جایها </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">ریشه‌یابى لغات معرب پرداخته </del>است. <del class="diffchange diffchange-inline">از جمله منابع وى </del>در این <del class="diffchange diffchange-inline">زمینه مى‌توان به المعرب جوالیقى، شفاءالغلیل خفاجى، برهان قاطع </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">دیوان سنایى اشاره کرد</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">همچنین اعتقاد بر </del>این <del class="diffchange diffchange-inline">است که سه‌چهارم </del>تاج <del class="diffchange diffchange-inline">العروس برگرفته از «[[لسان العرب (کتاب)|لسان‌العرب]]» </del>است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">پژوهشگران معاصر </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">«تاج‌ العروس‌» عنايت داشته‌اند؛ از جمله [[عزیزالله عطاردی]]، نام همه‌ى كسانى را كه زبيدى </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">آنها استناد كرده، </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">دو جلد </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">نام «الرجال فی تاج العروس» گرد آورده </ins>است. <ins class="diffchange diffchange-inline">وی همچنین دو اثر دیگر </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">مورد </ins>این <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب تألیف نمود: «مصادر تاج العروس» </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">«اللغات الفارسیه فی تاج العروس»</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">شوقى معرى نیز در پايان‌نامه‌ى دكترى خود، همه‌ى مسائل مربوط به دستور زبان </ins>این <ins class="diffchange diffchange-inline">كتاب را به نام «معجم مسائل النحو و الصرف فی </ins>تاج <ins class="diffchange diffchange-inline">العروس» استخراج كرده </ins>است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">وى علاوه بر توضیح مصطلحات پزشکى، ذکر اسامى خاص، استفاده از نشانه‌هاى اختصارى، ضبط دقیق واژگان و تفاوت گذاشتن میان حرف عله‌ى واوى و یایى خود نیز حدود ۲۰ هزار واژه به کتاب‌هاى لغوى پیشینیان چون «[[المحیط فی اللغة </del>(<del class="diffchange diffchange-inline">کتاب</del>)<del class="diffchange diffchange-inline">|المحیط فی اللغة]]» [[صاحب بن عباد|صاحب ابن‌عباد]]، «العباب» صغانى، «المحکم» ابن‌سیده، «[[البحر المحیط فی التفسیر </del>(<del class="diffchange diffchange-inline">کتاب</del>)<del class="diffchange diffchange-inline">|البحر المحیط]]» </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">«النهر الماد» [[ابوحیان اندلسی]] و «الصحاح» جوهرى افزوده </del>است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">همچنين خاورشناس انگلیسی قرن نوزدهم «ادوارد ویلیام لین» </ins>(<ins class="diffchange diffchange-inline">Edward William Lane</ins>) (<ins class="diffchange diffchange-inline">م، ۱۸۷۶ م</ins>) <ins class="diffchange diffchange-inline">آن را به انگليسى ترجمه كرده </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">«مد القاموس» نام نهاده است. عاصم افندى نيز اين كتاب را به تركى ترجمه كرده </ins>است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l44" >سطر ۴۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۸:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1204797 سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]، (۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۱).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1204797 سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]، (۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۱).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://www.cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&amp;avaid=5670 دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ذیل مدخل &quot;تاج العروس&quot; از رضوان مساح]، (۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۱).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://www.cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&amp;avaid=5670 دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ذیل مدخل &quot;تاج العروس&quot; از رضوان مساح]، (۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۱).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*نرم افزار قاموس النور، بخش کتابشناسی، [[مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی]].</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{منابع مرجع}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{منابع مرجع}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فرهنگ نامه ها]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فرهنگ نامه ها]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتابهای واژه شناسی]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85_%D9%81%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_%D9%84%D9%84%D8%A3%D8%B9%D8%A7%D8%AC%D9%85_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170174&oldid=139469 تاج التراجم فی تفسیر القرآن للأعاجم (کتاب) 2026-11-02T13:36:27Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85_%D9%81%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_%D9%84%D9%84%D8%A3%D8%B9%D8%A7%D8%AC%D9%85_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&amp;diff=170174&amp;oldid=139469">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AA&diff=170173&oldid=139437 تابوت 2026-11-02T11:15:09Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AA&amp;diff=170173&amp;oldid=139437">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86&diff=170172&oldid=161219 تابعین 2026-11-02T10:45:12Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86&amp;diff=170172&amp;oldid=161219">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A3%D9%88%DB%8C%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A9_%D9%81%DB%8C_%D9%81%D8%B6%D8%A7%D8%A6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=170171&oldid=140546 تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة (کتاب) 2026-11-02T10:09:37Z <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15" >سطر ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان افزوده1= تحقیق</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان افزوده1= تحقیق</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|افزوده1= حسین <del class="diffchange diffchange-inline">استاد ولی</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|افزوده1= حسین <ins class="diffchange diffchange-inline">استادولی</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان افزوده2=</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان افزوده2=</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24" >سطر ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۴:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة»''' <del class="diffchange diffchange-inline">[[تفسیر قرآن|تفسیری]] از </del>[[سید شرف الدین على حسینی استرآبادی|سید شرف‌الدین استرآبادى]]، از مفسران قرن دهم هجرى <del class="diffchange diffchange-inline">است، که </del>به گردآوری و تفسیر و [[تأویل]] آیات [[قرآن مجید]] با موضوع‌ فضایل [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم‌السلام <del class="diffchange diffchange-inline">می پردازد</del>. کتاب مذکور از بهترین تألیفات در این <del class="diffchange diffchange-inline">موضوع </del>است و بسیارى از متأخرین <del class="diffchange diffchange-inline">هنگام تألیف کتابى در این زمینه، </del>از آن <del class="diffchange diffchange-inline">استفاده فراوان برده اند</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب </ins>'''«تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة»''' <ins class="diffchange diffchange-inline">تألیف </ins>[[سید شرف الدین على حسینی استرآبادی|سید شرف‌الدین استرآبادى]]، از مفسران <ins class="diffchange diffchange-inline">[[شیعه]] در </ins>قرن دهم هجرى <ins class="diffchange diffchange-inline">است. مؤلف در این اثر </ins>به گردآوری و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>تفسیر<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و [[تأویل]] آیات [[قرآن مجید]] با موضوع‌ فضایل [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم‌السلام <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌پردازد</ins>. کتاب مذکور از بهترین تألیفات در این <ins class="diffchange diffchange-inline">زمینه </ins>است و بسیارى از متأخرین از آن <ins class="diffchange diffchange-inline">بهره برده‌اند</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید شرف الدین على حسینی استرآبادی|سید شرف الدین على حسینى استرآبادى]]، از فقها، محدثین و مفسرین قرن دهم هجرى است. وی شاگرد شیخ نورالدین على بن عبدالعالى، معروف به [[محقق ثانی|محقق کرکى]] بود.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید شرف الدین على حسینی استرآبادی|سید شرف الدین على حسینى استرآبادى]]، از فقها، محدثین و مفسرین <ins class="diffchange diffchange-inline">[[شیعه]] در </ins>قرن دهم هجرى است. وی شاگرد شیخ نورالدین على بن عبدالعالى، معروف به [[محقق ثانی|محقق کرکى]] بود.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از آثار ایشان، «تأویل الآیات الظاهرة» و «الفوائد الغرویة فی شرح الجعفریة» می باشد. سید شرف‌الدین استرآبادى در سال ۹۴۰ قمری رحلت نمود.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از آثار ایشان، «تأویل الآیات الظاهرة» و «الفوائد الغرویة فی شرح الجعفریة» می باشد. سید شرف‌الدین استرآبادى در سال ۹۴۰ قمری رحلت نمود.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33" >سطر ۳۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۳:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انگیزه تألیف‌==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انگیزه تألیف‌==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>روایتى از طریق [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنى]] از [[امام على]] علیه السلام نقل شده که آن حضرت مى‌فرماید: «[[قرآن]] چهار بخش است؛ یک چهارم آن در مورد [[اهل بیت]] علیهم السلام؛ یک چهارم آن درباره دشمنان آنهاست؛ یک چهارم سنن و امثال؛ و یک چهارم دیگر فرائض و احکام است».</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>روایتى از طریق [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنى]] از [[امام على]] علیه السلام نقل شده که آن حضرت مى‌فرماید: «[[قرآن]] چهار بخش است؛ یک چهارم آن در مورد [[اهل بیت]] علیهم السلام؛ یک چهارم آن درباره دشمنان آنهاست؛ یک چهارم سنن و امثال؛ و یک چهارم دیگر فرائض و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>احکام <ins class="diffchange diffchange-inline">شرعی|احکام]] </ins>است».</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به این کلام <del class="diffchange diffchange-inline">امیرمؤمنان، </del>علماى شیعه اقدام به جمع آورى آیات قرآن مجید که در وصف اهل بیت نازل شده کرده‌اند. از این رو، سید شرف الدین استرآبادی در مقدمه، انگیزه خود را از تألیف کتاب چنین بیان مى‌کند: «آیات فراوانى در [[قرآن مجید]] در مدح [[اهل بیت]] پیامبر صلی الله علیه و <del class="diffchange diffchange-inline">آله و ذم </del>و نکوهش دشمنان آنان آمده و روایات فراوانى در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] این آیات وارد شده، ولى این روایات در کتب مختلف تفسیر پراکنده‌اند، به طورى که دسترسى به آنها و اطلاع از همه آنها براى مراجعه کنندگان مشکل است، لذا تصمیم به جمع‌آورى آنها در یک کتاب گرفتم تا موجب هدایت طالبان راه راست گردد. مأخذ تمام مطالب را هم روایات نقل شده از [[راسخون|راسخین]] در علم قرار دادم، زیرا هر چه از ناحیه آنها باشد مسلماً صحیح و خدشه ناپذیر است. البته مقدارى هم، روایاتى از طریق [[اهل سنت|عامه]] نقل کرده‌ام که بسیار اندک است».</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به این کلام <ins class="diffchange diffchange-inline">[[امیرالمؤمنین|امیرمؤمنان]]، </ins>علماى شیعه اقدام به جمع آورى آیات قرآن مجید که در وصف اهل بیت نازل شده کرده‌اند. از این رو، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>سید شرف الدین استرآبادی<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>در مقدمه، انگیزه خود را از تألیف کتاب چنین بیان مى‌کند: «آیات فراوانى در [[قرآن مجید]] در مدح [[اهل بیت]] پیامبر صلی الله علیه <ins class="diffchange diffchange-inline">وآله </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">ذمّ </ins>و نکوهش دشمنان آنان آمده و روایات فراوانى در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] این آیات وارد شده، ولى این روایات در کتب مختلف تفسیر پراکنده‌اند، به طورى که دسترسى به آنها و اطلاع از همه آنها براى مراجعه کنندگان مشکل است، لذا تصمیم به جمع‌آورى آنها در یک کتاب گرفتم تا موجب هدایت طالبان راه راست گردد. مأخذ تمام مطالب را هم روایات نقل شده از [[راسخون|راسخین]] در علم قرار دادم، زیرا هر چه از ناحیه آنها باشد مسلماً صحیح و خدشه ناپذیر است. البته مقدارى هم، روایاتى از طریق [[اهل سنت|عامه]] نقل کرده‌ام که بسیار اندک است».</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del class="diffchange diffchange-inline">اسلوب کتاب</del>==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins class="diffchange diffchange-inline">محتوا و شیوه تفسیر</ins>==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید شرف الدین على حسینی استرآبادی|سید شرف الدین حسینی]] به خاطر سهولت هر چه بیشتر در بازیابى مطالب کتاب، آن را به ترتیب [[قرآن]] قرار داده و از [[سوره حمد]] آغاز کرده و به [[سوره اخلاص]] ختم نموده است. در هر قسمت نیز ابتدا نام [[سوره]]، بعد آیات مورد نظر را با شماره [[آیه|آیه]] ذکر کرده، پس از آن و در ذیل آیه روایات [[اهل بیت]] علیهم السلام را در [[تأویل|تأویل]] آن آیه آورده است. این روایات شامل مدح اهل بیت، مدح [[شیعه|شیعیان]] و محبان آنها و ذم و نکوهش دشمنان اهل بیت مى شود.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید شرف الدین على حسینی استرآبادی|سید شرف الدین حسینی]] به خاطر سهولت هر چه بیشتر در بازیابى مطالب کتاب، آن را به ترتیب [[قرآن]] قرار داده و از [[سوره حمد]] آغاز کرده و به [[سوره اخلاص]] ختم نموده است. در هر قسمت نیز ابتدا نام [[سوره]]، بعد آیات مورد نظر را با شماره [[آیه|آیه]] ذکر کرده، پس از آن و در ذیل آیه روایات [[اهل بیت]] علیهم السلام را در [[تأویل|تأویل]] آن آیه آورده است. این روایات شامل مدح اهل بیت، مدح [[شیعه|شیعیان]] و محبان آنها و ذم و نکوهش دشمنان اهل بیت مى شود.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l43" >سطر ۴۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۴۳:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سید شرف الدین در بعضى موارد در پایان روایات، توضیحاتى براى روشن شدن معناى آیه و روایتِ ذیل آن ذکر کرده است. مصنف آیات را به صورت گلچین آورده و در این بین نام بعضى از سور قرآن در کتاب نیامده، زیرا روایتى ذیل آیات آن سوره نیافته است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سید شرف الدین در بعضى موارد در پایان روایات، توضیحاتى براى روشن شدن معناى آیه و روایتِ ذیل آن ذکر کرده است. مصنف آیات را به صورت گلچین آورده و در این بین نام بعضى از سور قرآن در کتاب نیامده، زیرا روایتى ذیل آیات آن سوره نیافته است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نکته مهمى که هنگام مطالعه این کتاب باید در نظر گرفته شود آن است که کتاب در صدد بیان ترجمه یا [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیات بوسیله روایات نیست، چرا که تفسیر هم مانند ترجمه نظر به مدلول ظاهرى آیه دارد. مصنف در این کتاب تمام تلاش خود را صرف تبیین تأویل آیات از راه روایات معصومین کرده است و تأویل قرآن نظر به باطن و بطن قرآن دارد که هیچ راهى جز علم غیب براى رسیدن به آن وجود ندارد و الفاظ قرآن هیچ دلالتى بر آن معنى ندارند. <del class="diffchange diffchange-inline">مصنف </del>محترم نیز با توجه به این <del class="diffchange diffchange-inline">نکته </del>تنها روایاتى را جمع آورى کرده که باطن و حقیقت آیات الهى در قرآن کریم را بیان مى‌کنند.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نکته مهمى که هنگام مطالعه این کتاب باید در نظر گرفته شود آن است که کتاب در صدد بیان <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ترجمه قرآن|</ins>ترجمه<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>یا [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیات بوسیله روایات نیست، چرا که تفسیر هم مانند ترجمه نظر به مدلول ظاهرى آیه دارد. مصنف در این کتاب تمام تلاش خود را صرف تبیین <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>تأویل<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>آیات از راه روایات معصومین کرده است و تأویل قرآن نظر به باطن و بطن قرآن دارد که هیچ راهى جز علم غیب براى رسیدن به آن وجود ندارد و الفاظ قرآن هیچ دلالتى بر آن معنى ندارند. <ins class="diffchange diffchange-inline">مؤلف </ins>محترم نیز با توجه به این <ins class="diffchange diffchange-inline">نکته، </ins>تنها روایاتى را جمع آورى کرده که باطن و حقیقت آیات الهى در قرآن کریم را بیان مى‌کنند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع و مصادر کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع و مصادر کتاب==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l50" >سطر ۵۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۰:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[کنز الفوائد (کتاب)|کنزالفوائد]]، از [[محمد بن علی کراجکی]].</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[کنز الفوائد (کتاب)|کنزالفوائد]]، از [[محمد بن علی کراجکی]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*ما نزل من القرآن فی أهل البیت علیهم السلام، از على بن ماهیار.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[کشف الغمة (کتاب)|کشف الغمة]]، [[علی بن عیسی اربلی]].</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[کشف الغمة (کتاب)|کشف الغمة]]، [[علی بن عیسی اربلی]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*برخی از آثار [[علامه حلی|علامه حلى‌]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*برخی از آثار [[علامه حلی|علامه حلى‌]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*ما نزل من القرآن فی أهل البیت علیهم السلام، از على بن ماهیار.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*کتاب تفسیر على بن ماهیار، که مصنف بیشترین استفاده را از آن نموده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*کتاب تفسیر على بن ماهیار، که مصنف بیشترین استفاده را از آن نموده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l59" >سطر ۵۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب شریف «تأویل الآیات» توسط &quot;شیخ علم بن سیف بن منصور نجفى&quot; در سال ۹۳۷ هجرى خلاصه شده و با نام «جامع الفوائد و دافع المعاند» انتشار یافته است (البته بعضى به اشتباه آن را کنز جامع الفوائد گفته‌اند که صحیح نیست).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب شریف «تأویل الآیات» توسط &quot;شیخ علم بن سیف بن منصور نجفى&quot; در سال ۹۳۷ هجرى خلاصه شده و با نام «جامع الفوائد و دافع المعاند» انتشار یافته است (البته بعضى به اشتباه آن را کنز جامع الفوائد گفته‌اند که صحیح نیست).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین به لحاظ ارزش و اهمیتى که موضوع و متن کتاب «تأویل الآیات» داشته، &quot;سید روح الأمین مختارى&quot; شرحى بر آن نگاشته است. در مقدمه این <del class="diffchange diffchange-inline">شرح </del>۱۴ فصل پیرامون [[ترجمه قرآن|ترجمه]] و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] و [[تأویل|تأویل]] و بحث مفصلى پیرامون هر یک از آنها ارائه شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین به لحاظ ارزش و اهمیتى که موضوع و متن کتاب «تأویل الآیات» داشته، &quot;سید روح الأمین مختارى&quot; شرحى بر آن نگاشته است. در مقدمه این <ins class="diffchange diffchange-inline">شرح، </ins>۱۴ فصل پیرامون [[ترجمه قرآن|ترجمه]] و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] و [[تأویل|تأویل]] و بحث مفصلى پیرامون هر یک از آنها ارائه شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب توسط &quot;محمدمعصوم بن [[محمدامین استرآبادی|محمدامین استرآبادى]]&quot; به فارسى ترجمه شده و با نام «لوامع التأویل» انتشار یافته است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب توسط &quot;محمدمعصوم بن [[محمدامین استرآبادی|محمدامین استرآبادى]]&quot; به فارسى ترجمه شده و با نام «لوامع التأویل» انتشار یافته است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l65" >سطر ۶۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۶۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[نرم افزار جامع الاحادیث ۵ / ۳|نرم افزار جامع الاحادیث]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[نرم افزار جامع الاحادیث ۵ / ۳|نرم افزار جامع الاحادیث]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تفاسیر]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تفاسیر]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{تفسیر قرآن}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{تفسیر قرآن}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تفاسیر روایی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تفسیرهای شیعه]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتابهای با موضوع اهل البیت علیهم السلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتاب‌های فضایل اهل البیت (ع)]]</ins></div></td></tr> </table> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A3%D9%88%DB%8C%D9%84_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=170170&oldid=169049 تأویل قرآن 2026-11-02T08:15:16Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A3%D9%88%DB%8C%D9%84_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&amp;diff=170170&amp;oldid=169049">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A3%D9%88%DB%8C%D9%84&diff=170169&oldid=161222 تأویل 2026-11-02T07:58:27Z <p>‏<span dir="auto"><span class="autocomment">علم به تأویل</span></span></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A3%D9%88%DB%8C%D9%84&amp;diff=170169&amp;oldid=161222">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%88%D9%81&diff=170166&oldid=170040 عبدالرحمن بن عوف 2026-11-02T05:42:04Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%88%D9%81&amp;diff=170166&amp;oldid=170040">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%A8%D8%B5%D8%B1%DB%8C&diff=170164&oldid=170063 حسن بصری 2026-11-01T11:46:56Z <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%A8%D8%B5%D8%B1%DB%8C&amp;diff=170164&amp;oldid=170063">نمایش تغییرات</a> مهدی موسوی