چشم زخم - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* چشم‌زخم در تعالیم اسلامى */

2025-02-23T07:39:27Z

‏چشم‌زخم در تعالیم اسلامى

مهدی موسوی: ویرایش

2021-07-27T06:11:05Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۲ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۰۹

2019-11-02T07:09:12Z

Aghajani در ‏۲ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۰۳

2019-11-02T07:03:49Z

سید مهدی خدایی در ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۹:۵۲

2016-01-18T09:52:20Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۹ مارس ۲۰۱۴، ساعت ۰۸:۳۶

2014-03-09T08:36:49Z

نمایش تغییرات

عربصالحی در ‏۱۵ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۰۹

2013-12-15T10:09:19Z

نمایش تغییرات

عربصالحی: صفحه‌ای جدید حاوی ' چشم‌زخم ، آسیبى كه گمان می‌رود بر اثر نگریستن برخى افراد یا جانوران به انس...' ایجاد کرد

2013-12-15T08:26:56Z

صفحه‌ای جدید حاوی ' چشم‌زخم ، آسیبى كه گمان می‌رود بر اثر نگریستن برخى افراد یا جانوران به انس...' ایجاد کرد

نمایش تغییرات

@@ سطر ۷۲: / سطر ۷۲: @@
 *ب). در [[قرآن]]: هیچ ذکر صریحى از چشم‌زخم در قرآن کریم نیامده است و متن قرآن، مبدع یا مؤید چنین باورى نیست. با این حال، بسیارى از مفسران بنابر منابعِ فکرى خود و [[روشهای تفسیری قرآن|روش تفسیرى]] معمول بدون ارائه شواهد قانع‌کننده، پاره‌اى از [[آیه|آیات]] قرآن را ناظر به چشم‌زخم دانسته‌اند، گو این که هرگز در این باب اجماعى نبوده است.
-گفته‌اند در آیه {{متن قرآن|«وَقَالَ یا بَنِی لَا تَدْخُلُوا مِنْ بَابٍ وَاحِدٍ وَادْخُلُوا مِنْ أَبْوَابٍ مُتَفَرِّقَةٍ»}}<ref>[[سوره یوسف]]: ۶۷.</ref> [[حضرت یعقوب علیه السلام|حضرت یعقوب]] از ترس چشم خوردن پسرانش به ایشان توصیه کرد که همگى نه از یک دروازه بلکه از دروازه‌هاى مختلف وارد شوند زیرا پسران یعقوب زیباروى و برومند و پرشمار بودند.<ref>رجوع کنید به طبرى.</ref><ref>طوسى؛ فضل‌ بن حسن طبرسى.</ref><ref>فخررازى، ۱۴۲۱، ذیل آیه.</ref>
+گفته‌اند در آیه {{متن قرآن|«وَقَالَ يَا بَنِيَّ لَا تَدْخُلُوا مِنْ بَابٍ وَاحِدٍ وَادْخُلُوا مِنْ أَبْوَابٍ مُتَفَرِّقَةٍ ...»}}<ref>[[آیه 67 سوره یوسف|سوره یوسف، آیه ۶۷.]]</ref> [[حضرت یعقوب علیه السلام|حضرت یعقوب]] از ترس چشم خوردن پسرانش به ایشان توصیه کرد که همگى نه از یک دروازه بلکه از دروازه‌هاى مختلف وارد شوند زیرا پسران یعقوب زیباروى و برومند و پرشمار بودند.<ref>رجوع کنید به طبرى.</ref><ref>طوسى؛ فضل‌ بن حسن طبرسى.</ref><ref>فخررازى، ۱۴۲۱، ذیل آیه.</ref>
 در این آیه دلالتى بر چشم‌زخم ظاهر نیست و براى این توصیه، احتمالات دیگرى نیز در تفاسیر مطرح شده است. از جمله حسد بردن مردمان بر ایشان و نیز ترس از این که حکومت با مشاهده قوّت و اتحاد ایشان، آسیبى به آنان وارد سازد.<ref>رجوع کنید به طوسى.</ref> <ref>فخررازى، ۱۴۲۱.</ref> <ref>مجلسى، ج۶۰، ص۶، ۸ـ۹.</ref>
-شاید تأمل بیشتر در آیه بعد که می‌گوید: تدبیر یعقوب در این باره کارگر نشد نیز بتواند موضوع چشم‌زخم را به‌ کلى منتفى کند.<ref>راى توضیح بیشتر رجوع کنید به معرفت، ص۲۳۰ـ۲۳۱.</ref> درباره آیه معروف {{متن قرآن|«وَإِنْ یکادُ الَّذِینَ کفَرُوا لَیزْلِقُونَک بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکرَ وَیقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ»}} ([[سوره قلم]]: ۵۱) نیز بسیارى از مفسران<ref>براى نمونه رجوع کنید به طبرى.</ref><ref>طوسى؛ طباطبائى، ذیل آیه.</ref> بر مبناىِ قولِ مشهور در میان مفسران، ازلاق به ابصار را دالّ بر چشم زدن گرفته و در [[شأن نزول]] این آیه چنین آورده‌اند که مشرکان مردى بسیار شورچشم را از بنی‌اسد ــ که در این کار خبره و شهره بودند ــ فراخواندند تا [[پیامبر اسلام|پیامبر]] را چشم بزند و از پاى درآورد، اما چون دست به کار شد، [[جبرئیل]] آیه «و ان یکاد» را فرود آورد و بدان پیامبر را از آسیب چشم‌زخم نگاه داشت.
+شاید تأمل بیشتر در آیه بعد که می‌گوید: تدبیر یعقوب در این باره کارگر نشد نیز بتواند موضوع چشم‌زخم را به‌ کلى منتفى کند.<ref>راى توضیح بیشتر رجوع کنید به معرفت، ص۲۳۰ـ۲۳۱.</ref> درباره آیه معروف {{متن قرآن|«وَإِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ»}}؛<ref>[[آیه 51 سوره قلم|سوره قلم، آیه ۵۱.]]</ref> نیز بسیارى از مفسران<ref>براى نمونه رجوع کنید به طبرى.</ref><ref>طوسى؛ طباطبائى، ذیل آیه.</ref> بر مبناىِ قولِ مشهور در میان مفسران، ازلاق به ابصار را دالّ بر چشم زدن گرفته و در [[شأن نزول]] این آیه چنین آورده‌اند که مشرکان مردى بسیار شورچشم را از بنی‌اسد ــ که در این کار خبره و شهره بودند ــ فراخواندند تا [[پیامبر اسلام|پیامبر]] را چشم بزند و از پاى درآورد، اما چون دست به کار شد، [[جبرئیل]] آیه «و ان یکاد» را فرود آورد و بدان پیامبر را از آسیب چشم‌زخم نگاه داشت.
 این در حالى است که ازلاق در لغت به معناى چشم‌زخم نیست و اگر ازلاق به اَبصار را کنایتاً راجع به چشم‌زخم بدانیم، اولى آن است که منظور از آن، «به نظر عداوت و با بغض و انکار یا با بدخواهى و به تندى و تیزى در کسى نگریستن» باشد براى ترساندن حضرت رسول، چنان‌که این کاربرد از کلام رایج بوده است.<ref>رجوع کنید به طوسى، همانجا.</ref><ref>فضل‌ بن حسن طبرسى، ذیل [[سوره قلم]]: ۵۱.</ref><ref>مجلسى، همانجاها. نیز رجوع کنید به ابن‌منظور، ذیل «زلق».</ref> علاوه بر آنکه برخى عالمان [[معتزله|معتزلى]] چون ابوعلى جُبّائى و ابوالقاسم بلخى، اصولاً دلالت این آیه را بر چشم‌زخم نفى کرده‌اند.<ref>رجوع کنید به طوسى.</ref> <ref>فضل‌ بن حسن طبرسى.</ref> <ref>مجلسى، همانجاها.</ref> تکمیل آیه با عبارت «و یقولون انّه لمجنون» نیز درخور تأمل است و با چشم‌زخم مناسبتى ندارد؛ بنابراین این آیات، مفیدِ تأیید یا ابداع چیزى درباره چشم‌زخم نیستند.<ref>براى توضیح بیشتر رجوع کنید به معرفت، همانجا.</ref>

@@ سطر ۷۲: / سطر ۷۲: @@
 در این آیه دلالتى بر چشم‌زخم ظاهر نیست و براى این توصیه، احتمالات دیگرى نیز در تفاسیر مطرح شده است. از جمله حسد بردن مردمان بر ایشان و نیز ترس از این كه حكومت با مشاهده قوّت و اتحاد ایشان، آسیبى به آنان وارد سازد.<ref>رجوع کنید به طوسى.</ref> <ref>فخررازى، 1421.</ref> <ref>مجلسى، ج60، ص6، 8ـ9.</ref>
-شاید تأمل بیشتر در آیه بعد كه می‌گوید: تدبیر یعقوب در این باره كارگر نشد نیز بتواند موضوع چشم‌زخم را به‌ كلى منتفى كند.<ref>راى توضیح بیشتر رجوع کنید به معرفت، ص230ـ231.</ref> درباره آیه معروف {{متن قرآن|«و اِن یكادالّذین كفروا لَیزلِقُونَك بِاَبصارِهِم لمّاسَمِعواالذّكرَ و یقولونَ انّه لَمَجنون»}} ([[سوره قلم]]: 51) نیز بسیارى از مفسران<ref>براى نمونه رجوع کنید به طبرى.</ref><ref>طوسى؛ طباطبائى، ذیل آیه.</ref> بر مبناىِ قولِ مشهور در میان مفسران، ازلاق به ابصار را دالّ بر چشم زدن گرفته و در شأن نزول این آیه چنین آورده‌اند كه مشركان مردى بسیار شورچشم را از بنی‌اسد ــ كه در این كار خبره و شهره بودند ــ فراخواندند تا پیامبر را چشم بزند و از پاى درآورد، اما چون دست به كار شد، جبرئیل آیه «و ان یكاد» را فرود آورد و بدان پیامبر را از آسیب چشم‌زخم نگاه داشت.
+شاید تأمل بیشتر در آیه بعد كه می‌گوید: تدبیر یعقوب در این باره كارگر نشد نیز بتواند موضوع چشم‌زخم را به‌ كلى منتفى كند.<ref>راى توضیح بیشتر رجوع کنید به معرفت، ص230ـ231.</ref> درباره آیه معروف {{متن قرآن|«وَإِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ»}} ([[سوره قلم]]: 51) نیز بسیارى از مفسران<ref>براى نمونه رجوع کنید به طبرى.</ref><ref>طوسى؛ طباطبائى، ذیل آیه.</ref> بر مبناىِ قولِ مشهور در میان مفسران، ازلاق به ابصار را دالّ بر چشم زدن گرفته و در شأن نزول این آیه چنین آورده‌اند كه مشركان مردى بسیار شورچشم را از بنی‌اسد ــ كه در این كار خبره و شهره بودند ــ فراخواندند تا پیامبر را چشم بزند و از پاى درآورد، اما چون دست به كار شد، جبرئیل آیه «و ان یكاد» را فرود آورد و بدان پیامبر را از آسیب چشم‌زخم نگاه داشت.
 این در حالى است كه ازلاق در لغت به معناى چشم‌زخم نیست و اگر ازلاق به اَبصار را كنایتاً راجع به چشم‌زخم بدانیم، اولى آن است كه منظور از آن، «به نظر عداوت و با بغض و انكار یا با بدخواهى و به تندى و تیزى در كسى نگریستن» باشد براى ترساندن حضرت رسول، چنان‌كه این كاربرد از كلام رایج بوده است.<ref>رجوع کنید به طوسى، همانجا.</ref><ref>فضل‌ بن حسن طبرسى، ذیل [[سوره قلم]]: 51.</ref><ref>مجلسى، همانجاها. نیز رجوع کنید به ابن‌منظور، ذیل «زلق».</ref> علاوه بر آنكه برخى عالمان معتزلى چون ابوعلى جُبّائى و ابوالقاسم بلخى/كعبى، اصولاً دلالت این آیه را بر چشم‌زخم نفى كرده‌اند.<ref>رجوع کنید به طوسى.</ref> <ref>فضل‌ بن حسن طبرسى.</ref> <ref>مجلسى، همانجاها.</ref>

@@ سطر ۶۸: / سطر ۶۸: @@
 * ب) در قرآن. هیچ ذكر صریحى از چشم‌زخم در قرآن نیامده است و متن قرآن، مبدعِ یا مؤید چنین باورى نیست. با این حال، بسیارى از مفسران بنابر منابعِ فكرى خود و روش تفسیرى معمول بدون ارائه شواهد قانع‌كننده، پاره‌اى از آیات قرآن را ناظر به چشم‌زخم دانسته‌اند، گو این كه هرگز در این باب اجماعى نبوده است.
-گفته‌اند در آیه {{متن قرآن|«و قال یا بَنِىَّ لاتَدخُلوا من بابٍ واحدٍ وَادْخُلوا مِن ابوابٍ مُتَفَرّقة»}}<ref>[[سوره یوسف]]: 67.</ref> یعقوب از ترس چشم خوردن پسرانش به ایشان توصیه كرد كه همگى نه از یك دروازه بلكه از دروازه‌هاى مختلف وارد شوند زیرا پسران یعقوب زیباروى و برومند و پرشمار بودند.<ref>رجوع کنید به طبرى.</ref><ref>طوسى؛ فضل‌ بن حسن طبرسى.</ref><ref>فخررازى، 1421، ذیل آیه.</ref>
+گفته‌اند در آیه {{متن قرآن|«وَقَالَ يَا بَنِيَّ لَا تَدْخُلُوا مِنْ بَابٍ وَاحِدٍ وَادْخُلُوا مِنْ أَبْوَابٍ مُتَفَرِّقَةٍ»}}<ref>[[سوره یوسف]]: 67.</ref> یعقوب از ترس چشم خوردن پسرانش به ایشان توصیه كرد كه همگى نه از یك دروازه بلكه از دروازه‌هاى مختلف وارد شوند زیرا پسران یعقوب زیباروى و برومند و پرشمار بودند.<ref>رجوع کنید به طبرى.</ref><ref>طوسى؛ فضل‌ بن حسن طبرسى.</ref><ref>فخررازى، 1421، ذیل آیه.</ref>
 در این آیه دلالتى بر چشم‌زخم ظاهر نیست و براى این توصیه، احتمالات دیگرى نیز در تفاسیر مطرح شده است. از جمله حسد بردن مردمان بر ایشان و نیز ترس از این كه حكومت با مشاهده قوّت و اتحاد ایشان، آسیبى به آنان وارد سازد.<ref>رجوع کنید به طوسى.</ref> <ref>فخررازى، 1421.</ref> <ref>مجلسى، ج60، ص6، 8ـ9.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۹:۵۲
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{عالی}}
	{{مدخل دائرة المعارف\|[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]}}		{{مدخل دائرة المعارف\|[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]}}