پرویز خانلری - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۵

2022-12-12T11:55:24Z

نمایش تغییرات

Akbari در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۵

2020-06-28T11:55:17Z

Akbari در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۴

2020-06-28T11:54:34Z

Akbari در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۱

2020-06-28T11:51:06Z

Akbari در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۵

2020-06-28T11:15:19Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۰۸

2020-06-20T12:08:53Z

بهرامی در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۸:۲۸

2014-02-17T08:28:20Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۸:۱۷

2014-02-17T08:17:40Z

نمایش تغییرات

عربصالحی در ‏۲۵ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۵۸

2013-12-25T10:58:33Z

عربصالحی در ‏۲۵ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۲۹

2013-12-25T10:29:59Z

@@ سطر ۱۲۲: / سطر ۱۲۲: @@
 {{پانویس}}
 ==منابع مقاله==
-* علاوه بر اطلاعات و شنيدههاى مؤلف؛
+* علاوه بر اطلاعات و شنيده هاى مؤلف؛
 * ايرج افشار، «ايرج افشار و انتشارات دانشگاهى» (گفتگو)، به كوشش عبدالحسين آذرنگ و على دهباشى، بخارا، سال 1، ش 5 (فروردين و ارديبهشت 1378)؛
 * همو، «دكتر پرويز ناتل خانلرى: 1292ـ1369»، آينده، سال 16، ش 9ـ12 (آذرـ اسفند 1369)؛

@@ سطر ۱۲۱: / سطر ۱۲۱: @@
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==

@@ سطر ۶۹: / سطر ۶۹: @@
 * 1) روانشناسى و تطبيق آن با اصول پرورش (تهران 1316ش) كه در زمان خود حاوى ديدگاههاى تازهاى بود.
-* 2) تحقيق انتقادى در عروض و قافيه و چگونگى تحول اوزان غزل (تهران 1327ش) پاياننامه دكترى او كه ده سال بعد با تغييرات اساسى و با ديدگاهها، روشها و تحليل هاى تازهترى با عنوان ديگرى انتشار يافت.<ref>مقربی، وزن شعر فارسى، تهران 1337ش.</ref> پژوهشها و تأملات خانلرى در زمينه عروض و وزن شعر فارسى كه چكيده آن در اين كتاب آمده است، نقطه عطف و سرمنشأ تحولى اساسى در زمينه مطالعات عروضى و راهگشاى پژوهشهاى جديد درباره مبحثى بود كه در جامعه ادبىِ سنّتگرا و مقاوم در برابر هر گونه تغيير به نوعى به نبست رسيده بود.
+* 2) تحقيق انتقادى در عروض و قافيه و چگونگى تحول اوزان غزل (تهران 1327ش) پايان نامه دكترى او كه ده سال بعد با تغييرات اساسى و با ديدگاهها، روشها و تحليل هاى تازه ترى با عنوان ديگرى انتشار يافت.<ref>مقربی، وزن شعر فارسى، تهران 1337ش.</ref> پژوهشها و تأملات خانلرى در زمينه عروض و وزن شعر فارسى كه چكيده آن در اين كتاب آمده است، نقطه عطف و سرمنشأ تحولى اساسى در زمينه مطالعات عروضى و راهگشاى پژوهشهاى جديد درباره مبحثى بود كه در جامعه ادبىِ سنّتگرا و مقاوم در برابر هر گونه تغيير به نوعى به نبست رسيده بود.
 خانلرى در اين كتاب عروض فارسى را از عروض عربى جدا ساخت و استقلال و هويت ويژه آن را به رسميت شناخت.<ref>براى آشنايى با ديدگاهها و نقد و نظر او در اين باره رجوع کنید به خانلرى، با دكتر خانلرى، 1366ش ب، ص24ـ25؛ نيز رجوع کنید به شفيعى كدكنى، خانلرى و تحقيقات ادبى، 1369ش، ص16.</ref> در اين كتاب عروض قديم به شيوهاى بديع مورد تحليل و انتقاد علمى قرار گرفته و بر پايه علم آواشناسى و ويژگي هاى ساختارى زبان فارسى، طرح نوى ارائه شده و آموزش عروض به فراگيران از تنگناى قاعده هاى پيچيده رها شده است.<ref>مقربى، وزن شعر فارسى، ص266ـ270.</ref>
@@ سطر ۸۷: / سطر ۸۷: @@
 ==شعر خانلری==
-از ديدگاه ناقدانى كه شعر خانلرى را نقد و بررسى كرده اند، در قريحه شعرى و تسلط او به دقايق شاعرى ترديدى نيست اما جايگاه واقعى او در شعر فارسى، به ويژه در محدوده حايل ميان شعر سنتى و نو و عصر انتقال پس از نيما يوشيج، محل تعارض است.<ref>براى آراى مختلف در اين باره رجوع کنید به خطيبى نورى، ص351.</ref> <ref>شفيعى كدكنى، 1380ش، ص469ـ471.</ref> <ref>شعر نو از آغاز تا امروز، ص51.</ref> به ويژه آن كه گرايش هاى سياسى در شعر نو، بالاخص در دهه هاى 1330 و 1340ش به شعر فارغ از سياست و صرفاً معطوف به ارزش هاى زبانى و هنرى خانلرى ميدان نمى داد.
+از ديدگاه ناقدانى كه شعر خانلرى را نقد و بررسى كرده اند، در قريحه شعرى و تسلط او به دقايق شاعرى ترديدى نيست اما جايگاه واقعى او در شعر فارسى، به ويژه در محدوده حايل ميان شعر سنتى و نو و عصر انتقال پس از نيما يوشيج، محل تعارض است.<ref>براى آراى مختلف در اين باره رجوع کنید به خطيبى نورى، ص351.</ref> <ref>شفيعى كدكنى، ادبيات ايران از روزگار جامى تا به امروز، 1380ش، ص469ـ471؛ شعر نو از آغاز تا امروز، ص51.</ref> به ويژه آن كه گرايش هاى سياسى در شعر نو، بالاخص در دهه هاى 1330 و 1340ش به شعر فارغ از سياست و صرفاً معطوف به ارزش هاى زبانى و هنرى خانلرى ميدان نمى داد.
 ماه در مرداب (تهران 1334ش، چاپ سوم در 1379ش، همراه با سرودههاى بعدى او كه شمارى از شعرهاى آن به زبانهاى ديگر هم ترجمه شده) تنها مجموعه شعرى است كه از خانلرى انتشار يافته است. اين مجموعه با استقبال چندانى روبرو نشد و تاكنون در زمره مجموعه هاى شعر زنده، مطرح و داراى طرفداران خاص قرار نگرفته است.
-خانلرى به رغم نزديكى با نيما يوشيج از جريان ادبى تازه اى كه او ايجاد كرد، فاصله گرفت؛<ref>زرين كوب، ص406.</ref> اما شعر بلند عقاب كه به صادق هدايت تقديم شد، بهترين گواه استادى او در سرودن شعر در قالبهاى كهن با مضمونى بديع و پرجاذبه است؛ هر چند كه به رغم نظر بعضى، بنمايه آن از ادبيات غيرايرانى الهام گرفته شده است، يعنى حكايت كوتاهى كه در كتاب دختر سلطان (1310ش/دختر سروان) آمده است.
+خانلرى به رغم نزديكى با نيما يوشيج از جريان ادبى تازه اى كه او ايجاد كرد، فاصله گرفت؛<ref>زرين كوب، حكايت همچنان باقى، ص406.</ref> اما شعر بلند عقاب كه به صادق هدايت تقديم شد، بهترين گواه استادى او در سرودن شعر در قالبهاى كهن با مضمونى بديع و پرجاذبه است؛ هر چند كه به رغم نظر بعضى، بنمايه آن از ادبيات غيرايرانى الهام گرفته شده است، يعنى حكايت كوتاهى كه در كتاب دختر سلطان (1310ش/دختر سروان) آمده است.
-شعر عقاب شايد تنها شعر خانلرى است كه فعلا در حافظه شعرى جامعه به ياد مانده است. به لحاظ مشى سياسى خانلرى، چند شعر بر وزن آن و در رد مدعاهاى آن سروده شده است. مجتبائى منتقد و صاحبنظر ادبى، شعر عقاب را از بهترين نمونه هاى شعر در تاريخ هزار و صدساله شعر فارسى، دانسته است.<ref>همانجا.</ref> شعر خانلرى در ايجاد يا تسريع و تقويت جريانى در شعر نو فارسى، معروف به جريان «رمانتيك» كه نادر نادرپور بهترين نماينده آن است، تأثيرگذار بوده است.
+شعر عقاب شايد تنها شعر خانلرى است كه فعلا در حافظه شعرى جامعه به ياد مانده است. به لحاظ مشى سياسى خانلرى، چند شعر بر وزن آن و در رد مدعاهاى آن سروده شده است. مجتبائى منتقد و صاحبنظر ادبى، شعر عقاب را از بهترين نمونه هاى شعر در تاريخ هزار و صدساله شعر فارسى، دانسته است.<ref>زرين كوب، حكايت همچنان باقى، ص406.</ref> شعر خانلرى در ايجاد يا تسريع و تقويت جريانى در شعر نو فارسى، معروف به جريان «رمانتيك» كه نادر نادرپور بهترين نماينده آن است، تأثيرگذار بوده است.
 ==نثر خانلرى==
-خانلرى همه آثارش را حتى مقاله هاى عادى مجله سخن را با نثرى نگاشته است كه ويژگي هاى ممتازى دارد، از جمله: توجه به زيبايى كلام، خوش آهنگى، استفاده از واژه هاى ساده و روزمره، كاربرد جمله هاى استوار، اجتناب از حشو و اطناب، بهره ورى كارآمد و در عين حال مبتكرانه از ادبيات كهن و واژه ها و عبارت هاى به كار رفته در متون ادبى قديم، به ويژه براى بيان مقاصد علمى و فرهنگى<ref> رجوع کنید به نادرپور، 1370ش، ص249ـ253.</ref>
+خانلرى همه آثارش را حتى مقاله هاى عادى مجله سخن را با نثرى نگاشته است كه ويژگي هاى ممتازى دارد، از جمله: توجه به زيبايى كلام، خوش آهنگى، استفاده از واژه هاى ساده و روزمره، كاربرد جمله هاى استوار، اجتناب از حشو و اطناب، بهره ورى كارآمد و در عين حال مبتكرانه از ادبيات كهن و واژه ها و عبارت هاى به كار رفته در متون ادبى قديم، به ويژه براى بيان مقاصد علمى و فرهنگى<ref> رجوع کنید به نادرپور، مردى از بلنديها، 1370ش، ص249ـ253.</ref>
-نثر او نثر قوام يافته مكتب نثر دانشگاهى و وارث بلافصل نثرهاى احمد بهمنيار، بديع الزمان فروزانفر، سعيد نفيسى و امثال آنهاست. خود خانلرى به تأثير شيوه نگارش بهمنيار در نثر خود اذعان دارد.<ref>رجوع کنید به همان، ص248ـ249.</ref> به نظر احسان يارشاطر <ref>ص468.</ref> نثر فارسى كه با قائم مقام در راه سادگى و روشنى افتاده بود، در نوشته هاى خانلرى به كمال رسيد.
+نثر او نثر قوام يافته مكتب نثر دانشگاهى و وارث بلافصل نثرهاى احمد بهمنيار، بديع الزمان فروزانفر، سعيد نفيسى و امثال آنهاست. خود خانلرى به تأثير شيوه نگارش بهمنيار در نثر خود اذعان دارد.<ref>رجوع کنید به نادرپور، مردى از بلنديها،  ص248ـ249.</ref> به نظر احسان يارشاطر <ref>يارشاطر، درگذشت سخن سالار، ص468.</ref> نثر فارسى كه با قائم مقام در راه سادگى و روشنى افتاده بود، در نوشته هاى خانلرى به كمال رسيد.
-نثر او به توانايى در بيان، نكته يابى، ايجاز و دلنشينىِ آهنگ ممتاز است و خانلرى «بهترين نثرنويس زبان فارسى» است.<ref>همانجا.</ref> به نظر نادرپور<ref> 1370ش، ص253.</ref> خانلرى اگر «بنيانگذار نثر جديد دبيرى در زبان پارسى نباشد، بى گمان مؤثرترين نويسنده اين مكتب است». به عقيده حسين خطيبى نورى <ref> 350 ص</ref> خانلرى «در نثرنويسى نه همان در دوران معاصر بلكه در تاريخ تطور نثر پارسى پايگاهى بلند دارد».
+نثر او به توانايى در بيان، نكته يابى، ايجاز و دلنشينىِ آهنگ ممتاز است و خانلرى «بهترين نثرنويس زبان فارسى» است.<ref>یارشاطر، درگذشت سخن سالار، ص468.</ref> به نظر نادرپور<ref>نادرپور، مكتب 'سخن'، و نثر 'دبيرى'، 1370ش، ص253.</ref> خانلرى اگر «بنيانگذار نثر جديد دبيرى در زبان پارسى نباشد، بى گمان مؤثرترين نويسنده اين مكتب است». به عقيده حسين خطيبى نورى <ref> خطيبى نورى، به ياد دوست از دست رفته ام، ص350</ref> خانلرى «در نثرنويسى نه همان در دوران معاصر بلكه در تاريخ تطور نثر پارسى پايگاهى بلند دارد».
 ==خانلرى و سياست==
@@ سطر ۱۰۷: / سطر ۱۰۷: @@
 خانلرى ظاهراً تا وقايع آذربايجان در 1325ش به حزب توده گرايش داشته است. او سپس تا 1334ش عملاً در عرصه سياست وارد نشده بود و رسماً جزو هيچ حزب و گروه سياسى هم نبود، اما در اين سال، يعنى دو سال پس از كودتاى 28 مرداد 1332 به سمت معاون وزير كشور انتخاب شد.
-وزارت كشور را اسداللّه علم بر عهده داشت و ظاهراً از قديم پيوندهايى ميان خانواده هاى آن دو برقرار بود. خانلرى <ref> 1334ش، ص 274.</ref> از علم به عنوان دوستى ياد مى كند كه «پاكدلى و پاكدامنى و كاردانى» او را مى ستوده و مشكلات را با او در ميان مى گذاشته است، تا آن كه روزى او خانلرى را به يارى خواسته و نزد شاه برده است و شاه هم گفته است «روز كار امروز است» و خانلرى «سرخدمت خم» كرده و اين مسئوليت را پذيرفته است تا مردم «نگويند زبان آور است، اما مرد كار نيست». البته خانلرى از دوستان نزديك و صميمى اسداللّه علم بود و اين پيوند نزديك تا مرگ علم تداوم داشت.
+وزارت كشور را اسداللّه علم بر عهده داشت و ظاهراً از قديم پيوندهايى ميان خانواده هاى آن دو برقرار بود.<ref> خانلرى، به دوستان جوانم، 1334ش، ص 274.</ref> از علم به عنوان دوستى ياد مى كند كه «پاكدلى و پاكدامنى و كاردانى» او را مى ستوده و مشكلات را با او در ميان مى گذاشته است، تا آن كه روزى او خانلرى را به يارى خواسته و نزد شاه برده است و شاه هم گفته است «روز كار امروز است» و خانلرى «سرخدمت خم» كرده و اين مسئوليت را پذيرفته است تا مردم «نگويند زبان آور است، اما مرد كار نيست». البته خانلرى از دوستان نزديك و صميمى اسداللّه علم بود و اين پيوند نزديك تا مرگ علم تداوم داشت.
-انتصاب خانلرى به اين سمت در اوضاع و احوالى كه زخم جامعه از كودتا هنوز تازه بود، به ويژه با مخالفت ها و انتقادهاى روشنفكران سياسى روبرو شد و خانلرى در پاسخ به گفته هاى آنها در سخن مطلبى نوشت و از خود دفاع كرد.<ref>رجوع کنید به همان، ص273ـ276.</ref>
+انتصاب خانلرى به اين سمت در اوضاع و احوالى كه زخم جامعه از كودتا هنوز تازه بود، به ويژه با مخالفت ها و انتقادهاى روشنفكران سياسى روبرو شد و خانلرى در پاسخ به گفته هاى آنها در سخن مطلبى نوشت و از خود دفاع كرد.<ref>رجوع کنید به خانلرى، به دوستان جوانم، 1334ش، ص273ـ276.</ref>
-خانلرى مدت زيادى در اين سمت باقى نماند و چندان هم معلوم نيست كه با پذيرش آن سمت چه خدمت خاصى انجام داده است. مدت كوتاهى هم با حفظ سمتِ معاونت، كفالت استاندارى آذربايجان را بر عهده داشت. در جريان تأسيس حزب مردم به رهبرى اسداللّه علم در ارديبهشت 1336، از خانلرى به عنوان يكى از مؤسسان حزب نام برده شده است.<ref>سفرى، ج2، ص271.</ref> جهانگير تفضلى در يادداشت هايش <ref>ص100ـ101.</ref> به مقدمات تشكيل حزب مردم اشاره اى دارد و مى گويد: اسداللّه علم، او خانلرى و چند تن ديگر را به هتل دربند دعوت كرد و اين ديدار هر هفته تكرار شد. او به اين نكته هم اشاره دارد كه اداره اطلاعات شهربانى و ركن دوم ارتش به مجله سخن بدگمان بودند. البته علم به اين نكات آگاه بود و با توجه به سياست هايى كه در سر داشت، از خانلرى و اين گونه محافل روشنفكرى حمايت مى كرد.
+خانلرى مدت زيادى در اين سمت باقى نماند و چندان هم معلوم نيست كه با پذيرش آن سمت چه خدمت خاصى انجام داده است. مدت كوتاهى هم با حفظ سمتِ معاونت، كفالت استاندارى آذربايجان را بر عهده داشت. در جريان تأسيس حزب مردم به رهبرى اسداللّه علم در ارديبهشت 1336، از خانلرى به عنوان يكى از مؤسسان حزب نام برده شده است.<ref>سفرى، قلم و سياست، ج2، ص271.</ref> جهانگير تفضلى در يادداشت هايش <ref>تفضلى، ص100ـ101.</ref> به مقدمات تشكيل حزب مردم اشاره اى دارد و مى گويد: اسداللّه علم، او خانلرى و چند تن ديگر را به هتل دربند دعوت كرد و اين ديدار هر هفته تكرار شد. او به اين نكته هم اشاره دارد كه اداره اطلاعات شهربانى و ركن دوم ارتش به مجله سخن بدگمان بودند. البته علم به اين نكات آگاه بود و با توجه به سياست هايى كه در سر داشت، از خانلرى و اين گونه محافل روشنفكرى حمايت مى كرد.
 ==درگذشت استاد خانلری==
@@ سطر ۱۲۳: / سطر ۱۲۳: @@
 ==منابع==
-*دانشنامه جهان اسلام، "مدخل خانلری" از عبدالحسين آذرنگ.
+* عبدالحسین آذرنگ، «خانلری پرویز (پرویز ناتل خانلری)» در دانشنامه جهان اسلام(با تلخیص)، جلد14.
 [[رده:ادیبان]]
 [[رده:شعرای پارسی گو]]

@@ سطر ۱۲۳: / سطر ۱۲۳: @@
 ==منابع==
-* [http://www.encyclopaediaislamica.com/ دانشنامه جهان اسلام]، "مدخل خانلری" از عبدالحسين آذرنگ.
+*دانشنامه جهان اسلام، "مدخل خانلری" از عبدالحسين آذرنگ.
 [[رده:ادیبان]]
 [[رده:شعرای پارسی گو]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۸:۲۸
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{{مدخل دائرة المعارف\|دانشنامه جهان اسلام}}	+	{{مدخل دائرة المعارف\|[[دانشنامه جهان اسلام]]}}

	پرويز ناتل خانلرى، از رجال برجسته ادبى معاصر ايران در زمینه ترجمه، شعر و به ویژه نثر بود.		پرويز ناتل خانلرى، از رجال برجسته ادبى معاصر ايران در زمینه ترجمه، شعر و به ویژه نثر بود.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{نیازمند  ویرایش فنی}}
 پرويز ناتل خانلرى، از رجال برجسته ادبى معاصر ايران در زمینه ترجمه، شعر و به ویژه نثربود.
@@ سطر ۵۹: / سطر ۶۰: @@
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
-−
 *[http://www.encyclopaediaislamica.com/ دانشنامه جهان اسلام]، "مدخل خانلری" از عبدالحسين آذرنگ .
 [[رده:ادیبان]]
 [[رده:شعرای پارسی گو]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۲۹
سطر ۱:		سطر ۱:
−	~~{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}~~
	{{نیازمند ویرایش فنی}}		{{نیازمند ویرایش فنی}}
	پرويز ناتل خانلرى، از رجال برجسته ادبى معاصر ايران در زمینه ترجمه، شعر و به ویژه نثربود.		پرويز ناتل خانلرى، از رجال برجسته ادبى معاصر ايران در زمینه ترجمه، شعر و به ویژه نثربود.