ولایتعهدی امام رضا علیه السلام - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ ولايتعهدى امام رضا عليه السلام را به ولایتعهدی امام رضا علیه السلام منتقل کرد

2024-11-10T11:56:22Z

مهدی موسوی صفحهٔ ولايتعهدى امام رضا عليه السلام را به ولایتعهدی امام رضا علیه السلام منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۴

2024-11-10T11:54:39Z

نمایش تغییرات

Mohammadi: /* امام و ولایتعهدی */

2020-11-04T10:30:47Z

‏امام و ولایتعهدی

Mohammadi: /* ضرب سکه به اسم امام */

2020-11-04T10:22:42Z

‏ضرب سکه به اسم امام

Mohammadi: /* ضرب سکه به اسم امام */

2020-11-04T10:22:09Z

‏ضرب سکه به اسم امام

Mohammadi: /* سفر به خراسان */

2020-11-04T10:19:30Z

‏سفر به خراسان

Mohammadi: /* طلب باران توسط امام */

2020-11-04T10:03:33Z

‏طلب باران توسط امام

Mohammadi: /* نماز عید فطر */

2020-11-04T09:56:55Z

‏نماز عید فطر

Mohammadi: /* بیعت با امام رضا(علیه السلام) */

2020-11-04T09:53:21Z

‏بیعت با امام رضا(علیه السلام)

Mohammadi: /* تحمیل ولایتعهدی به امام */

2020-11-04T09:49:36Z

‏تحمیل ولایتعهدی به امام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۰
سطر ۲۸:		سطر ۲۸:

	==امام و ولایتعهدی==		==امام و ولایتعهدی==
		+	[[پرونده:مرو.jpg\|250px\|thumb\|left\|خانه منسوب به امام رضا علیه السلام در مرو]]
	پس از آنکه امام به مرو رسیدند ، مأمون دستور داد تا از امام استقبال رسمى شود، بنا بر اين نيروهاى مسلح با بقيه مردم براى استقبال از او خارج شدند در حالى كه مأمون در صفّ مقدم استقبال كنندگان بود و با او [[سهل بن فضل]] و بقيه وزرا و مستشاران او بودند. مأمون با امام مصافحه كرد و به ایشان خوشامد گرمى گفت، و براى حضرت خانه بزرگى را اختصاص داد كه همه چيز در آن از خدم و حشم و ساير مايحتاج آماده بود و خيلى زياد مواظب ایشان بودند.		پس از آنکه امام به مرو رسیدند ، مأمون دستور داد تا از امام استقبال رسمى شود، بنا بر اين نيروهاى مسلح با بقيه مردم براى استقبال از او خارج شدند در حالى كه مأمون در صفّ مقدم استقبال كنندگان بود و با او [[سهل بن فضل]] و بقيه وزرا و مستشاران او بودند. مأمون با امام مصافحه كرد و به ایشان خوشامد گرمى گفت، و براى حضرت خانه بزرگى را اختصاص داد كه همه چيز در آن از خدم و حشم و ساير مايحتاج آماده بود و خيلى زياد مواظب ایشان بودند.

@@ سطر ۸۲: / سطر ۸۲: @@
 ====ضرب سکه به اسم امام====
 پس از فرمان مأمون مبنی بر ضرب سکه با نام امام رضا (علیه السلام) ، سکه هایی به صورت زیر ضرب شدند:
-[[پرونده:پرونده:سکه‌های ولایت‌عهدی.jpg|250px|thumb|left|درهم‌های نقره به نام مبارک [[امام رضا علیه السلام|امام رضا علیه السلام]]]]
+[[پرونده:سکه‌های ولایت‌عهدی.jpg|250px|thumb|left|درهم‌های نقره به نام مبارک [[امام رضا علیه السلام|امام رضا علیه السلام]]]]
 #درهم: در وسط آن نوشته شده: «لا اله الّا اللّه وحده لا شريك له» ، نوشته دورش: «للّه الامر من قبل و من بعد و يومئذ يفرح المؤمنون بنصر اللّه»، نوشته پشتش: «اللّه، محمّد رسول اللّه المأمون خليفة اللّه مما امر به الرّضا»، نوشته اطرافش: «محمّد رسول اللّه ارسله بالهدى و دين الحقّ ليظهره على الدّين كلّه و لو كره المشركون».

@@ سطر ۸۲: / سطر ۸۲: @@
 ====ضرب سکه به اسم امام====
 پس از فرمان مأمون مبنی بر ضرب سکه با نام امام رضا (علیه السلام) ، سکه هایی به صورت زیر ضرب شدند:
 #درهم: در وسط آن نوشته شده: «لا اله الّا اللّه وحده لا شريك له» ، نوشته دورش: «للّه الامر من قبل و من بعد و يومئذ يفرح المؤمنون بنصر اللّه»، نوشته پشتش: «اللّه، محمّد رسول اللّه المأمون خليفة اللّه مما امر به الرّضا»، نوشته اطرافش: «محمّد رسول اللّه ارسله بالهدى و دين الحقّ ليظهره على الدّين كلّه و لو كره المشركون».

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 ===سفر به خراسان===
 پس از آنکه مأمون تصمیم گرفت به امام پیشنهاد ولایتعهدی بدهد ، یکی از افراد خویش به نام رجاء بن ابی ضحاک را به [[مدینه]] فرستاد تا امام را به مرو محل اقامت مأمون بیاورد. اما امام در برابر این پیشنهادهای مأمون واکنش های نشان دادند از جمله :
 #'''امتناع از خارج شدن از مدینه و رفتن به مرو''':[[شیخ کلینی | كلينى]] از ياسر خادم و ريّان بن صلت نقل كرده كه: «وقتى كار [[امین(خلیفه عباسی)|امين]] پايان يافت و حكومت مأمون استقرار پيدا كرد، او نامه ‌اى به امام عليه السّلام نوشت و از آن حضرت خواست تا به [[خراسان]] بيايند. امام هرگز به درخواست او جواب مساعد نمى‌ دادند<ref> الكافى، ج 1، ص 448؛ مسند الامام الرضا، ج 1، ص 64</ref>». اما مأمون پيوسته در اين باره نامه نگارى مى ‌كرد تا آن كه امام راه گريزى نديد. چرا كه مأمون دست‌بردار نبود.

@@ سطر ۱۱۳: / سطر ۱۱۳: @@
 باران مدتى بود که  بر مردم نباريده بود. بعضى از اطرافيان مأمون و مخالفين حضرت‌ رضا عليه السلام شروع به ياوه ‌گويى كرده، گفتند اين از شومى على بن موسى است. چون اين خبر به مأمون رسيد ، نزد حضرت آمد و تقاضا كرد كه ايشان [[نماز استسقاء]] (طلب باران) بخواند تا خدا بارانش را بر مردم ببارد. امام به او پاسخ داد: «من اين كار را در روز دوشنبه انجام مى ‌دهم.»
-مأمون دلیل آن را پرسيد. حضرت پاسخ دادند: چون جدّم رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) را در خواب ديدم كه جدّم امير المؤمنين على عليه السلام نيز با او بود، به من فرمود: «پسر جانم، تا روز دوشنبه صبر كن، آنگاه به صحرا برو و از خداوند طلب باران كن، خداوند براى مردم باران خواهد فرستاد. و به آنان خبر ده آنچه را خداوند عزيز به تو بنماياند كه مردم بدان آگاه نيستند از موقعيت وجود تو در ميان آنان، تا تو را بشناسند و علمشان درباره تو زياد شود و به فضل و مقام تو در نزد خداى عزّ و جل آگاه گردند.»
+مأمون دلیل آن را پرسيد. حضرت پاسخ دادند: چون جدّم [[پیامبر(ص)|رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله)]] را در خواب ديدم كه جدّم [[امام علی(ع)|امير المؤمنين على عليه السلام]] نيز با او بود، به من فرمود: «پسر جانم، تا روز دوشنبه صبر كن، آنگاه به صحرا برو و از خداوند طلب باران كن، خداوند براى مردم باران خواهد فرستاد. و به آنان خبر ده آنچه را خداوند عزيز به تو بنماياند كه مردم بدان آگاه نيستند از موقعيت وجود تو در ميان آنان، تا تو را بشناسند و علمشان درباره تو زياد شود و به فضل و مقام تو در نزد خداى عزّ و جل آگاه گردند.»
 چون روز دوشنبه رسيد حضرت روى به صحرا نهاد، و مردمان جمله بيرون آمدند و همه مى‌ ديدند. آن جناب به منبر رفت و حمد و ثناى الهى به جا آورد و آنگاه فرمود: «اى پروردگار من، تويى كه حق ما [[اهل البیت|اهل بيت]] را عظيم مقرر داشتى تا مردم به امر تو دست به دامان ما شوند و از ما يارى طلبند و اميدوار به كرم تو باشند و رحمتت را بجويند و به احسان تو چشم دوزند و بخششت را طلب نمايند. پس سيراب كن ايشان را به بارانى پرسود، فراگير، بى‌ وقفه و بى‌ درنگ، و بى ‌ضرر و زيان ، كه ابتدايش پس از بازگشتن ايشان به منازل و قرارگاه هايشان باشد.»
@@ سطر ۱۲۶: / سطر ۱۲۶: @@
 در محافل و مجالس راجع به دعاى امام رضا عليه السلام و درخواست باران او صحبت بود كه خدا به دعاى او باران سنگينى فرستاد، از اين رو بينى عباسيان و عمّالشان ورم كرد و ناراحت شدند و غيظ و غضب كردند، و برترى علويان آشكار شد و فهميدند كه آنان نزد خداى متعال منزلت والايى دارند.
-عباسیان نگران بودند که با این منزلتی که امام در میان مردم دارند ، قدرت را از دست دهند به همین دلیل شروع به اعتراض به مأمون کردند. مأمون در پاسخ به آنها گفت: «اين مرد (يعنى امام) مخفيانه مردم را به امارت خود مى‌خواند، ما خواستيم او را وليعهد خود كنيم تا اينكه دعوتش براى ما باشد و مردم را به سوى ما بخواند و با قبولى ولايت عهد، اعتراف به خلافت ما كرده باشد و ملك و پادشاهى را از آن ما بداند، و كسانى كه گول او را خورده و مفتون او شده‌اند بدانند و اعتقاد پيدا كنند كه آن درست نبوده و در حق به شك افتاده و سست بشوند و بدانند كه آنچه مدعى بوده، در كم و زياد نادرست است و امر خلافت با رضاى ضمنى او از براى ما و مخصوص ماست نه براى او، و ما ترسيديم كه اگر او را بر آن حال رها كنيم به نحوى بر ما رخنه كند و نوعى شكاف ايجاد نمايد كه نتوانيم آن را جلوگيريم، و از ناحيه او بلايى به سر ما آيد كه طاقت تحمل آن را نداشته باشيم. حال كه او را وليعهد خود كرديم و مرتكب خطايى شديم و با بلند نمودنش خود را مشرف بر هلاك كرديم، اكنون جايز نيست در امر او سستى به خرج دهيم و احتياج داريم كه اندك اندك فرودش آريم تا در نظر ملت جلوه دهيم كه او لياقت اين امر را ندارد، سپس فكرى به حالش كنيم‌ كه مادّه بلا را از ما قطع كند و از فكرش خلاص شويم.<ref> عيون اخبار الرضا، ج 2، ص 169</ref>»
+[[عباسیان]] نگران بودند که با این منزلتی که امام در میان مردم دارند ، قدرت را از دست دهند به همین دلیل شروع به اعتراض به مأمون کردند. مأمون در پاسخ به آنها گفت: «اين مرد (يعنى امام) مخفيانه مردم را به امارت خود مى‌خواند، ما خواستيم او را وليعهد خود كنيم تا اينكه دعوتش براى ما باشد و مردم را به سوى ما بخواند و با قبولى ولايت عهد، اعتراف به خلافت ما كرده باشد و ملك و پادشاهى را از آن ما بداند، و كسانى كه گول او را خورده و مفتون او شده‌اند بدانند و اعتقاد پيدا كنند كه آن درست نبوده و در حق به شك افتاده و سست بشوند و بدانند كه آنچه مدعى بوده، در كم و زياد نادرست است و امر خلافت با رضاى ضمنى او از براى ما و مخصوص ماست نه براى او، و ما ترسيديم كه اگر او را بر آن حال رها كنيم به نحوى بر ما رخنه كند و نوعى شكاف ايجاد نمايد كه نتوانيم آن را جلوگيريم، و از ناحيه او بلايى به سر ما آيد كه طاقت تحمل آن را نداشته باشيم. حال كه او را وليعهد خود كرديم و مرتكب خطايى شديم و با بلند نمودنش خود را مشرف بر هلاك كرديم، اكنون جايز نيست در امر او سستى به خرج دهيم و احتياج داريم كه اندك اندك فرودش آريم تا در نظر ملت جلوه دهيم كه او لياقت اين امر را ندارد، سپس فكرى به حالش كنيم‌ كه مادّه بلا را از ما قطع كند و از فكرش خلاص شويم.<ref> عيون اخبار الرضا، ج 2، ص 169</ref>»
 ==پانویس==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۶
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۹۹: / سطر ۹۹: @@
 ===نماز عید فطر===
-مأمون از امام رضا عليه السلام درخواست كرد كه با مردم نماز عيد بخواند و بعد از نماز خطبه بخواند تا دل عموم را مطمئن كند و آنان فضل او را بشناسند. امام از اجابت خواست مأمون امتناع كرد و به او گفت: «شروطى را كه بين من و تو بوده است مى ‌دانى و آن عدم دخالت من در هر كارى از كارهاست.»
+مأمون از امام رضا عليه السلام درخواست كرد كه با مردم [[نماز عيد فطر|نماز عيد]] بخواند و بعد از نماز خطبه بخواند تا دل عموم را مطمئن كند و آنان فضل او را بشناسند. امام از اجابت خواست مأمون امتناع كرد و به او گفت: «شروطى را كه بين من و تو بوده است مى ‌دانى و آن عدم دخالت من در هر كارى از كارهاست.»
-مأمون گفت: «من مى ‌خواهم به اين وسيله دل توده مردم و لشكريان و شكرگزاران اين امر محكم شود و دلهايشان مطمئن گردد و به فضلى كه خدا به تو عطا كرده است اقرار كنند.»
+مأمون گفت: «من مى ‌خواهم به اين وسيله دل توده مردم و لشكريان و شكرگزاران اين امر محكم شود و دلهايشان مطمئن گردد و به فضلى كه [[خدا]] به تو عطا كرده است اقرار كنند.»
 مأمون بر اين كار اصرار ورزيد و امام ناچار به اجابت آن شد ولى با او شرط كرد كه براى نماز طورى خارج شود كه جدّش [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] صلّى اللّه عليه و آله و جدّش [[امیرالمومنین|اميرالمؤمنين]] على عليه السلام خارج مى‌شد.

@@ سطر ۶۹: / سطر ۶۹: @@
 ===بیعت با امام رضا(علیه السلام)===
-مأمون جهت عقد بيعت براى امام رضا عليه السلام يك جشن عمومى ملّى برگزار كرد و در آن وزرا و بزرگان دولت و فرماندهان قواى مسلحه و بقيه مردم و در پيش روى آنها علويان و عباسيان بودند و اين در روز سه شنبه دوم ماه مبارك [[ماه رمضان|رمضان]] سال 201 هجرى بود<ref>عيون التواريخ، ج 3، ص 221.</ref>.
+مأمون جهت عقد [[بيعت]] براى امام رضا عليه السلام يك جشن عمومى ملّى برگزار كرد و در آن وزرا و بزرگان دولت و فرماندهان قواى مسلحه و بقيه مردم و در پيش روى آنها علويان و عباسيان بودند و اين در روز سه شنبه دوم ماه مبارك [[ماه رمضان|رمضان]] سال 201 هجرى بود<ref>عيون التواريخ، ج 3، ص 221.</ref>.
 مأمون بر كرسى خلافت نشست و براى امام رضا عليه السلام دو پشتى بزرگ گذاشته بودند كه به مجلس مأمون چسبيده بود و عمامه ‌اى بر سر داشت و شمشيرى به خود آويزان كرده بود. و مأمون به پسرش عباس دستور داد كه با امام بيعت كند، و او نخستين كسى بود كه بيعت كرد و بعد مردم بيعت كردند. اما بيعت مردم با امام عليه السلام  هيچ شباهتى به بيعت با امويان و عباسيان نداشت، زيرا امام عليه السلام دستشان را بلند مى‌ كردند و با پشت دست به صورت خودشان  مى ‌ماليدند و با روى آن به صورت بيعت كنندگان، و مأمون از اين جريان خرسند بود و گفت: دستت را براى بيعت دراز كن. امام عليه السلام پاسخ دادند:[[ رسول خدا]] صلّى اللّه عليه و آله اين گونه بيعت مى ‌كردند.

@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۳: @@
 ===تحمیل ولایتعهدی به امام===
-پس از آنکه امام پیشنهاد خلافت از سوی مأمون را رد کردند ، مأمون به حضرت پیشنهاد ولایتعهدی را داد و در این پیشنهادش بسیار مصر بود. اما تمام راه هاى سياستمدارانه ‌اى كه مأمون براى قانع كردن امام رضا عليه السلام در پذيرفتن ولايت‌عهدى دنبال كرد به بن بست رسيد. بنابراين امام را در صورت نپذیرفتن ولایتعهدی تهدید به مرگ کرد. او امام را احضار كرد. وقتى امام حضور يافتند، گفتگوهايى بين آنها رد و بدل شد. سپس امام به او فرمودند: «به خدا من هرگز دروغ نگفته ‌ام از زمانى كه خداى متعال مرا خلق كرده است، و من از دنيا براى دنيا گوشه‌ گيرى اختيار نكرده‌ ام، و من قصد تو را مى ‌دانم».
+پس از آنکه امام پیشنهاد خلافت از سوی مأمون را رد کردند ، مأمون به حضرت پیشنهاد ولایتعهدی را داد و در این پیشنهادش بسیار مصر بود. اما تمام راه هاى سياستمدارانه ‌اى كه مأمون براى قانع كردن امام رضا عليه السلام در پذيرفتن ولايت‌عهدى دنبال كرد به بن بست رسيد. بنابراين امام را در صورت نپذیرفتن ولایتعهدی تهدید به مرگ کرد. او امام را احضار كرد. وقتى امام حضور يافتند، گفتگوهايى بين آنها رد و بدل شد. سپس امام به او فرمودند: «به خدا من هرگز دروغ نگفته ‌ام از زمانى كه خداى متعال مرا خلق كرده است، و من از [[دنيا]] براى دنيا گوشه‌ گيرى اختيار نكرده‌ ام، و من قصد تو را مى ‌دانم».
 مأمون فورى پرسيد: چه قصدى دارم؟
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 امام از او امان خواست تا حقيقت را بصراحت بگويد و مأمون گفت: به تو امان دادم.
-امام انگيزه مأمون را از سپردن وليعهدى به او توضيح داد و فرمود: از اين طريق تو مى ‌خواهى مردم بگويند كه على بن موسى الرضا خود را از دنيا كنار نكشيد بلكه دنيا بود كه خود را از او كنار كشيد، آيا نمى‌ بينيد چگونه وليعهدى را به طمع رسيدن به خلافت قبول كرد؟
+امام انگيزه [[مأمون]] را از سپردن وليعهدى به او توضيح داد و فرمود: از اين طريق تو مى ‌خواهى مردم بگويند كه [[على بن موسى الرضا]] خود را از دنيا كنار نكشيد بلكه دنيا بود كه خود را از او كنار كشيد، آيا نمى‌ بينيد چگونه وليعهدى را به طمع رسيدن به [[خلافت]] قبول كرد؟
 مأمون خشمگين شد  و به امام بانگ زد: تو هميشه مرا به كارى وادار مى‌كنى كه از انجامش متنفرم، و گويى از قدرت و شوكت من باك ندارى و خود را ايمن مى ‌دانى. به خدا قسم بايد وليعهدى را قبول كنى، يا اينكه تو را به قبول آن مجبور مى ‌كنم. تو بايد اين كار را بكنى وگرنه گردنت را می زنم.<ref> امالى صدوق، ص 43؛ عيون اخبار الرضا، ج 2، ص 140.</ref>»
-امام عليه السلام به خدا تضرّع كردند و فرمودند: «خدايا، تو نهى كردى از اينكه من با دست خودم خويشتن را به هلاكت اندازم، و من مجبور شدم. من اگر وليعهدى را قبول نكنم از طرف عبداللّه مأمون كشته مى‌ شوم. من مجبور شدم همان طور كه [[حضرت يوسف علیه السلام|يوسف]] و [[دانیال|دانيال]] عليهما السلام به وسيله طاغوت زمانشان مجبور شدند كه ولايت را بپذيرند. خدايا، پيمانى نيست جز پيمان تو، و ولايتى براى من نيست جز از طرف تو. پس مرا براى اقامه دينت و زنده كردن سنّت پيامبرت موفق كن، كه همانا تويى مولا و يارى دهنده، و تو بهترين مولا و خوب يارى كننده‌اى هستى.<ref>عيون اخبار الرضا، ج 1، ص 19.</ref>»
+امام عليه السلام به [[خدا]] تضرّع كردند و فرمودند: «خدايا، تو نهى كردى از اينكه من با دست خودم خويشتن را به هلاكت اندازم، و من مجبور شدم. من اگر وليعهدى را قبول نكنم از طرف عبداللّه مأمون كشته مى‌ شوم. من مجبور شدم همان طور كه [[حضرت يوسف علیه السلام|يوسف]] و [[دانیال|دانيال]] عليهما السلام به وسيله طاغوت زمانشان مجبور شدند كه ولايت را بپذيرند. خدايا، پيمانى نيست جز پيمان تو، و ولايتى براى من نيست جز از طرف تو. پس مرا براى اقامه دينت و زنده كردن سنّت پيامبرت موفق كن، كه همانا تويى مولا و يارى دهنده، و تو بهترين مولا و خوب يارى كننده‌اى هستى.<ref>عيون اخبار الرضا، ج 1، ص 19.</ref>»
 ===شروط امام برای پذیرش ولایتعهدی===