ولايت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۴

2026-02-28T14:14:26Z

Mohammadi در ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۸

2025-12-19T15:28:38Z

Mohammadi در ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۸

2025-12-19T15:18:23Z

Mohammadi در ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۳

2025-12-19T15:03:11Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-21T11:27:46Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2020-03-14T08:39:12Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۱۹

2020-02-25T06:19:47Z

Aghajani در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۳۷

2019-11-10T12:37:46Z

Aghajani در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۳۶

2019-11-10T12:36:56Z

Aghajani در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۳۶

2019-11-10T12:36:32Z

@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 مفهوم قرب و نزدیکى از مفاهیم اضافى وابسته به دو طرف است، با این بیان که اگر چیزى کنار چیز دیگرى قرار گیرد، مى‌گویند: «وَلِیهُ»؛ نزدیک او شد، و از آنجا که اگر شخصى به شخصى یا به چیزى نزدیک بود، آن‌ شخص یا چیز هم به‌ او نزدیک خواهد بود، از این رو ولایت همچون اُخوّت یک اضافه متوافقة الطرفین است زیرا دو طرف این اضافه همانند. برخلاف اُبُوت و بنوّت و مانند آن که چون طرفین آن مخالف یکدیگرند، متخالفة الطرفین نام دارد.
-بنابر معناى لغوى ولایت، اگر انسان ولى [[الله|خدا]] شد، خدا نیز باید ولىّ او باشد، چنانکه اگر خدا ولى کسى بود، او هم ولى خدا خواهد بود. چون این مقتضاى اضافه متوافقة الطرفین است. در حالى‌ که چنین نیست زیرا قرب مطرح در قرآن، قرب خاصى است که ممکن است از یک طرف حاصل باشد ولى از طرف دیگر حاصل نباشد. بدین بیان‌ که هر چند خداوند بنابر سیطره مطلقه ولائی اش بر آدم و عالم به کافر و مؤمن به‌ طور یکسان نزدیک است: {{متن قرآن|«... وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ}}<ref>[[آیه 16 سوره ق|سوره قاف، آیه ١۶ .]]</ref>؛ ... و ما به او از رگ قلبش نزدیکتریم»!
+بنابر معناى لغوى ولایت، اگر انسان ولى [[الله|خدا]] شد، خدا نیز باید ولىّ او باشد، چنانکه اگر خدا ولى کسى بود، او هم ولى خدا خواهد بود. چون این مقتضاى اضافه متوافقة الطرفین است. در حالى‌ که چنین نیست زیرا قرب مطرح در قرآن، قرب خاصى است که ممکن است از یک طرف حاصل باشد ولى از طرف دیگر حاصل نباشد. بدین بیان‌ که هر چند خداوند بنابر سیطره مطلقه ولائی اش بر آدم و عالم به کافر و مؤمن به‌ طور یکسان نزدیک است: «{{متن قرآن|... وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ}}<ref>[[آیه 16 سوره ق|سوره قاف، آیه ١۶ .]]</ref>؛ ... و ما به او از رگ قلبش نزدیکتریم»!
-ولى از آن طرف این قرب در صورتى حاصل مى‌شود که انسان مؤمن شود و اعمال صالح و نیک را بجاى آورد و به اصطلاح [[تقوا|تقواى]] الهى را کسب کند تا بتواند به قرب الهى برسد: {{متن قرآن|«اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا ...}}<ref>[[آیه 257 سوره بقره|سوره بقره، آیه ٢۵٧ .]]</ref>؛ خدا ولى کسانى است که ایمان آوردند ...»،  {{متن قرآن|«... وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ}}<ref>[[آیه 196 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ١٩۶ .]]</ref>؛ ... و او همه صالحان را سرپرستى مى‌کند».  در غیر این صورت، انسانهاى کافر نه‌ تنها به خدا نزدیک نیستند بلکه به عکس، بسیار دورند: {{متن قرآن|«... أُولَٰئِكَ يُنَادَوْنَ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ}}<ref>[[آیه 44 سوره فصلت|سوره فصلت، آیه ۴۴.]]</ref>؛ ... آنها (کسانى هستند که گویى) از راه دور صدا زده مى‌شوند»!
+ولى از آن طرف این قرب در صورتى حاصل مى‌شود که انسان مؤمن شود و اعمال صالح و نیک را بجاى آورد و به اصطلاح [[تقوا|تقواى]] الهى را کسب کند تا بتواند به قرب الهى برسد: «{{متن قرآن|اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا ...}}<ref>[[آیه 257 سوره بقره|سوره بقره، آیه ٢۵٧ .]]</ref>؛ خدا ولى کسانى است که ایمان آوردند ...»،  «{{متن قرآن|... وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ}}<ref>[[آیه 196 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ١٩۶ .]]</ref>؛ ... و او همه صالحان را سرپرستى مى‌کند».  در غیر این صورت، انسانهاى کافر نه‌ تنها به خدا نزدیک نیستند بلکه به عکس، بسیار دورند: «{{متن قرآن|... أُولَٰئِكَ يُنَادَوْنَ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ}}<ref>[[آیه 44 سوره فصلت|سوره فصلت، آیه ۴۴.]]</ref>؛ ... آنها (کسانى هستند که گویى) از راه دور صدا زده مى‌شوند»!
 پس ولایتى که در [[قرآن کریم]] مطرح است به همان معناى ساده لغوى آن نیست تا از مقوله اضافه متوافقةالطرفین باشد و در نتیجه اگر خدا به کسى نزدیک بود او هم به همان نسبت به خدا نزدیک باشد زیرا این چنین روابط طرفینى تنها در اضافه‌هاى اعتبارى است نه در اضافه‌هاى واقعى قرآنى که از نوع اضافه اشراقى است. یعنى وقتى که در اثر [[ایمان]] و [[عبادت]] و [[تقوا]] دل بنده مؤمن متقى به نور ایمان روشن شد آنگاه است که ذات اقدس الهى بر دل مؤمن متقى تجلى مى‌کند و در اثر این اشراق درون، انسان مؤمن تحت ولایت الهى درآمده به او نزدیک مى‌شود.<ref>برگرفته از ولایت در قرآن، ج١، جوادى آملى، ص٣٧- ۴٢، مرکز نشر فرهنگى رجا.</ref>
@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 مقام [[امامت]] خلافت کلّى الهى است و خلافتى است تکوینى که به آن جهت جمیع موجودات و ذرّات در برابر «ولىّ امر» خاضعند. خداوند همان [[ولایت تکوینی|ولایت تکوینى]] و [[ولایت تشریعی|تشریعى]] که خودش دارد، همان ولایت را بدون این که جدا کند برای [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] و [[امام]] علیه السلام ثابت کرده است و فرموده: {{متن قرآن|«{{آیه|5|55}}»}}<ref name=":۰">[[آیه 55 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۵۵.]]</ref>؛ و البته معلوم است که «ولایت خدا» اصلى و حقیقى است و ولایت امام علیه السلام تبعى است و از شئون ولایت خداوندى است و از آن مستقل و جدا نیست.<ref>انیس الموحدین‌، ملا محمدمهدى نراقى‌، تصحیح شهید قاضی طباطبائی، تهران‌، ۱۳۶۹، چاپ دوم‌، ص۱۳۰، حاشیه مصحح.</ref>
-لذا قرآن در آیات دیگری تصریح نموده که ولایت با همه اقسام و ابعادش بالاستقلال و بالاصاله از آنِ ذات اقدس اله که خالق و موجد جهان هستى و جهانیان است، مى‌باشد. از جمله آن آیات زیر است: {{متن قرآن|«أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ ۖ فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ ...}}<ref>[[آیه 9 سوره شوری|سوره شوری، آیه ٩.]]</ref>؛ آیا آنها غیرخدا را ولىّ خود برگزیدند؟! در حالى‌ که ولى فقط خداست ...»، {{متن قرآن|«هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ ...»}}<ref>[[آیه 44 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۴۴.]]</ref>.
+لذا قرآن در آیات دیگری تصریح نموده که ولایت با همه اقسام و ابعادش بالاستقلال و بالاصاله از آنِ ذات اقدس اله که خالق و موجد جهان هستى و جهانیان است، مى‌باشد. از جمله آن آیات زیر است: «{{متن قرآن|أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ ۖ فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ ...}}<ref>[[آیه 9 سوره شوری|سوره شوری، آیه ٩.]]</ref>؛ آیا آنها غیرخدا را ولىّ خود برگزیدند؟! در حالى‌ که ولى فقط خداست ...»، «{{متن قرآن|هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ ...»}}<ref>[[آیه 44 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۴۴.]]</ref>.
 ==ولاء امامت ==
@@ سطر ۳۵: / سطر ۳۵: @@
 «ولاء امامت»<ref>ولاء امامت حاصل ولایت تکوینى اخص و مفاد آن است و نامى است که در لسان آیات و روایات به صاحبان این نوع ولایت داده شده است.</ref> یا [[امامت]] به معناى ولایت، چنانکه یادآور شدیم بالاترین مقام معنوى [[پیامبران|انبیاء]] و اوصیاست. آن، همان چیزى است که [[شیعه]] به آن معتقد بوده و بر آن پافشارى مى‌کند. شیعه با الهام از آیات [[قرآن کریم]] و مکتب [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم السلام معتقد است در هر زمانى یک [[انسان]] کامل که حامل معنویت کلى انسانیت است، وجود دارد و او [[حجت]] خدا بر خلق است. شیعه براى چنین [[امام]] حامل [[ولایت تکوینی|ولایت تکوینى]] خاص الخاص، مقاماتى قایل است. از جمله آن مقامات، تسلط امام بر ضمایر و دلهاست. بدین معنا که امام از نظر شیعه یک روح کلى محیط بر همه روحها است. در بیشتر [[زیارت|زیارت هاى]] ائمه علیهم السلام بر این مقام والاى آنها تصریح شده است. به‌ عنوان نمونه در [[اذن دخول]] حرم [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلى الله علیه و آله و [[ائمه اطهار|امامان]] علیهم السلام مى‌خوانیم: {{متن حدیث|«اَشْهَدُ اَنَّک تَشْهَدُ مَقٰامى وَ تَسْمَعُ کلاٰمى وَ تَرُدَّ سَلاٰمى»}}.<ref>ر.ک. امامت و رهبرى، شهید مطهرى، ص۵۵- ۵٧، انتشارات صدرا و ولاءها و ولایتها، ص٣۶-۴١ .</ref> گواهى مى‌دهم که شما جایگاه مرا مشاهده مى‌کنید، سخنم را مى‌شنوید و سلامم را پاسخ مى‌دهید!<ref>ر.ک. سیره نبویه، ابن کثیر، ج۴، ص۴١۶- ۴١٧، چاپ بیروت.</ref>
-[[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله با استناد به چنین ولایتى که از جانب خداوند به او اعطا شده است در جریان [[واقعه غدیر|غدیر خم]]، مسلمانان را بر وجود چنین ولایت همه‌جانبه‌اى در وجود جانشین خویش [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه السلام خاطر نشان ساخت و با بیانى روشن حجت را بر همگان تمام کرد. حضرتش نخست از مسلمانان پرسید: {{متن حدیث|«اَلَسْتُ اَوْلىٰ بِکمْ مِنْ اَنْفُسِکمْ؟ قٰالُوا بَلىٰ»}}؛ آیا من از خود شما بر شما سزاوارتر نیستم؟ گفتند: آرى. سپس فرمود: {{متن حدیث|«مَنْ کنْتُ مَوْلاٰهُ فَهٰذٰا عَلِىٌّ مَوْلاٰهُ»}}؛ هر کس را که من مولا و صاحب اختیار اویم، على علیه السلام نیز مولا و صاحب اختیار اوست.<ref>ر.ک. سیره نبویه، ابن کثیر، ج۴، ص۴١۶- ۴١٧، چاپ بیروت.</ref>
+[[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله با استناد به چنین ولایتى که از جانب خداوند به او اعطا شده است در جریان [[واقعه غدیر|غدیر خم]]، مسلمانان را بر وجود چنین ولایت همه‌جانبه‌اى در وجود جانشین خویش [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه السلام خاطر نشان ساخت و با بیانى روشن حجت را بر همگان تمام کرد. حضرتش نخست از مسلمانان پرسید: «{{متن حدیث|اَلَسْتُ اَوْلىٰ بِکمْ مِنْ اَنْفُسِکمْ؟ قٰالُوا بَلىٰ}}؛ آیا من از خود شما بر شما سزاوارتر نیستم؟ گفتند: آرى». سپس فرمود: «{{متن حدیث|مَنْ کنْتُ مَوْلاٰهُ فَهٰذٰا عَلِىٌّ مَوْلاٰهُ}}؛ هر کس را که من مولا و صاحب اختیار اویم، على علیه السلام نیز مولا و صاحب اختیار اوست».<ref>ر.ک. سیره نبویه، ابن کثیر، ج۴، ص۴١۶- ۴١٧، چاپ بیروت.</ref>
 [[شهيد مطهرى|استاد شهید مطهرى]] پس از نقل [[حدیث|حدیث]] مزبور در ذیل داستان غدیر مى‌نویسد: معلوم است که [پیامبر صلى الله علیه و آله] مى‌خواهد همان اولویت خویش بر نفوس را براى على علیه السلام تصویب کند.<ref>ر.ک. امامت و رهبرى، ص١٠۶ .</ref>
-چنین ولایت مطلقه تکوینى براى همه [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام بوده و به حضرت على علیه السلام اختصاص ندارد، چنانکه [[امام صادق ]] علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«وَلاٰیتُنٰا وَلاٰیةُ اللّٰهِ الَّتی لَمْ یبْعَثْ نَبِیاً قَطُّ اِلاّٰ بِهٰا»}}؛<ref>اصول کافى، ج١، ص۴٣٨، چاپ بیروت.</ref> ولایت ما همان ولایت خداست، ولایتى که هیچ پیامبرى جز بر آن برگزیده نشد.
+چنین ولایت مطلقه تکوینى براى همه [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام بوده و به حضرت على علیه السلام اختصاص ندارد، چنانکه [[امام صادق ]] علیه السلام فرمود: «{{متن حدیث|وَلاٰیتُنٰا وَلاٰیةُ اللّٰهِ الَّتی لَمْ یبْعَثْ نَبِیاً قَطُّ اِلاّٰ بِهٰا»}}؛<ref>اصول کافى، ج١، ص۴٣٨، چاپ بیروت.</ref> ولایت ما همان ولایت خداست، ولایتى که هیچ پیامبرى جز بر آن برگزیده نشد».
-از جمله آیاتى که بر ولایت به‌ معناى امامت تصریح کرده، آیه ابتلا است: {{متن قرآن|«{{آیه|2|124}}}}<ref>[[آیه 124 سوره بقره|سوره بقره، آیه ١٢۴ .]]</ref>؛ هنگامى که [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] را پروردگارش با وسایل گوناگونى آزمود و او به خوبى از عهده این آزمایش ها برآمد. خداوند بر او فرمود: من تو را امام و پیشواى مردم قرار دادم! ابراهیم گفت: از دودمان من (نیز) امامانى قرار ده! خداوند فرمود: پیمان من به ستمکاران نمى‌رسد»!
+از جمله آیاتى که بر ولایت به‌ معناى امامت تصریح کرده، آیه ابتلا است: «{{متن قرآن|{{آیه|2|124}}}}<ref>[[آیه 124 سوره بقره|سوره بقره، آیه ١٢۴ .]]</ref>؛ هنگامى که [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] را پروردگارش با وسایل گوناگونى آزمود و او به خوبى از عهده این آزمایش ها برآمد. خداوند بر او فرمود: من تو را امام و پیشواى مردم قرار دادم! ابراهیم گفت: از دودمان من (نیز) امامانى قرار ده! خداوند فرمود: پیمان من به ستمکاران نمى‌رسد»!
 اجمال سخن درباره این آیه این است که [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] علیه السلام به چیزهایى آزمایش شده بود، هدف خداوند از این آزمایشها به‌ طور مسلم شناخت او نبود زیرا این‌ گونه آزمایشها از مقام خداوندى که بر همه چیز احاطه علمى دارد، بدور است بلکه هدف فراهم ساختن زمینه مساعد براى بروز استعدادهاى نهفته در درون ابراهیم علیه السلام جهت رسیدن به کمالات بالاى معنوى و مقامات عالى اخلاقى - انسانى مى‌باشد که او را شایسته دریافت مقام والاى امامت و رهبرى همه‌جانبه مادى و معنوى و نیز باطنى و ظاهرى کرده بود.<ref>ر.ک. تفسیرالمیزان، ج١، ص٢٧٠- ٢٧٣ و تفسیر نمونه، ج١، ص٣١۵، ٣١٧و٣٢٣ .</ref>

@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 ولایت در قرآن، حکایت حقیقت آدمى است که استعدادهایش در اثر پیوند با ولایت بالذّات و مطلقه حق و [[عبادت]] و [[قرب الهی|قرب]] به او به منصّه ظهور رسیده است؛ تا آنجا که به غایت قصواى منزلت انسانى، یعنى «انسان کامل» که همان مقام «عبودیت و بندگى» است، رسیده است؛ و در نتیجه به مقامها و منصبهاى رفیع الهى [[نبوت|نبوّت]]، [[امامت]] و مانند آن دست یافته است.<ref>ولایت در قرآن (مجموعه سخنرانی ها و مقالات کنگره قرآن و ولایت)، مقاله حجةالاسلام والمسلمین ابراهیم زاده.</ref>
-مقام [[امامت]] خلافت کلّى الهى است و خلافتى است تکوینى که به آن جهت جمیع موجودات و ذرّات در برابر «ولىّ امر» خاضعند. خداوند همان [[ولایت تکوینی|ولایت تکوینى]] و [[ولایت تشریعی|تشریعى]] که خودش دارد، همان ولایت را بدون این که جدا کند برای [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] و [[امام]] علیه السلام ثابت کرده است و فرموده: {{متن قرآن|«{{آیه|5|55}}»}}<ref>[[آیه 55 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۵۵.]]</ref>؛ و البته معلوم است که «ولایت خدا» اصلى و حقیقى است و ولایت امام علیه السلام تبعى است و از شئون ولایت خداوندى است و از آن مستقل و جدا نیست.<ref>انیس الموحدین‌، ملا محمدمهدى نراقى‌، تصحیح شهید قاضی طباطبائی، تهران‌، ۱۳۶۹، چاپ دوم‌، ص۱۳۰، حاشیه مصحح.</ref>
+مقام [[امامت]] خلافت کلّى الهى است و خلافتى است تکوینى که به آن جهت جمیع موجودات و ذرّات در برابر «ولىّ امر» خاضعند. خداوند همان [[ولایت تکوینی|ولایت تکوینى]] و [[ولایت تشریعی|تشریعى]] که خودش دارد، همان ولایت را بدون این که جدا کند برای [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] و [[امام]] علیه السلام ثابت کرده است و فرموده: {{متن قرآن|«{{آیه|5|55}}»}}<ref name=":۰">[[آیه 55 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۵۵.]]</ref>؛ و البته معلوم است که «ولایت خدا» اصلى و حقیقى است و ولایت امام علیه السلام تبعى است و از شئون ولایت خداوندى است و از آن مستقل و جدا نیست.<ref>انیس الموحدین‌، ملا محمدمهدى نراقى‌، تصحیح شهید قاضی طباطبائی، تهران‌، ۱۳۶۹، چاپ دوم‌، ص۱۳۰، حاشیه مصحح.</ref>
 لذا قرآن در آیات دیگری تصریح نموده که ولایت با همه اقسام و ابعادش بالاستقلال و بالاصاله از آنِ ذات اقدس اله که خالق و موجد جهان هستى و جهانیان است، مى‌باشد. از جمله آن آیات زیر است: {{متن قرآن|«أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ ۖ فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ ...}}<ref>[[آیه 9 سوره شوری|سوره شوری، آیه ٩.]]</ref>؛ آیا آنها غیرخدا را ولىّ خود برگزیدند؟! در حالى‌ که ولى فقط خداست ...»، {{متن قرآن|«هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ ...»}}<ref>[[آیه 44 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۴۴.]]</ref>.
@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 چنین ولایت مطلقه تکوینى براى همه [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام بوده و به حضرت على علیه السلام اختصاص ندارد، چنانکه [[امام صادق ]] علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«وَلاٰیتُنٰا وَلاٰیةُ اللّٰهِ الَّتی لَمْ یبْعَثْ نَبِیاً قَطُّ اِلاّٰ بِهٰا»}}؛<ref>اصول کافى، ج١، ص۴٣٨، چاپ بیروت.</ref> ولایت ما همان ولایت خداست، ولایتى که هیچ پیامبرى جز بر آن برگزیده نشد.
-از جمله آیاتى که بر ولایت به‌ معناى امامت تصریح کرده، آیه ابتلا است: {{متن قرآن|«وَ اِذِا ابْتَلىٰ اِبْرٰاهیمَ رَبُّهُ بِکلِمٰاتٍ فَاَتَمَّهُنَّ قٰالَ اِنّی جٰاعِلُک لِلنّٰاسِ اِمٰاماً قٰالَ وَ مِنْ ذُرِّیتی قٰالَ لاٰینٰالُ عَهْدِى الظّٰالِمینَ»}}.<ref>[[سوره بقره]]، آیه١٢۴ .</ref> هنگامى که [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] را پروردگارش با وسایل گوناگونى آزمود و او به خوبى از عهده این آزمایش ها برآمد. خداوند بر او فرمود: من تو را امام و پیشواى مردم قرار دادم! ابراهیم گفت: از دودمان من (نیز) امامانى قرار ده! خداوند فرمود: پیمان من به ستمکاران نمى‌رسد!
+از جمله آیاتى که بر ولایت به‌ معناى امامت تصریح کرده، آیه ابتلا است: {{متن قرآن|«{{آیه|2|124}}}}<ref>[[آیه 124 سوره بقره|سوره بقره، آیه ١٢۴ .]]</ref>؛ هنگامى که [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] را پروردگارش با وسایل گوناگونى آزمود و او به خوبى از عهده این آزمایش ها برآمد. خداوند بر او فرمود: من تو را امام و پیشواى مردم قرار دادم! ابراهیم گفت: از دودمان من (نیز) امامانى قرار ده! خداوند فرمود: پیمان من به ستمکاران نمى‌رسد»!
 اجمال سخن درباره این آیه این است که [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] علیه السلام به چیزهایى آزمایش شده بود، هدف خداوند از این آزمایشها به‌ طور مسلم شناخت او نبود زیرا این‌ گونه آزمایشها از مقام خداوندى که بر همه چیز احاطه علمى دارد، بدور است بلکه هدف فراهم ساختن زمینه مساعد براى بروز استعدادهاى نهفته در درون ابراهیم علیه السلام جهت رسیدن به کمالات بالاى معنوى و مقامات عالى اخلاقى - انسانى مى‌باشد که او را شایسته دریافت مقام والاى امامت و رهبرى همه‌جانبه مادى و معنوى و نیز باطنى و ظاهرى کرده بود.<ref>ر.ک. تفسیرالمیزان، ج١، ص٢٧٠- ٢٧٣ و تفسیر نمونه، ج١، ص٣١۵، ٣١٧و٣٢٣ .</ref>
@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۷: @@
 ==ولایت، اتمام نعمت==
-«ولایت» ارزنده‌ترین نعمت الهى است که به بشر ارزانى گشته است. «ولایت» اکمال [[دین|دین]] و اتمام نعمت است. [[الله|خداوند]] سبحان در [[قرآن]] مى‌فرماید: {{متن قرآن|«اَلْیوْمَ اَکمَلْتُ لَکمْ دینکمْ وَ اَتْمَمْتُ عَلَیکمْ نِعْمَتی»}}.<ref>[[سوره مائده]]، آیه٣ .</ref>
+«ولایت» ارزنده‌ترین نعمت الهى است که به بشر ارزانى گشته است. «ولایت» اکمال [[دین|دین]] و اتمام نعمت است. [[الله|خداوند]] سبحان در [[قرآن]] مى‌فرماید: {{متن قرآن|«... الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي ...»}}<ref>[[آیه 3 سوره مائده|سوره مائده، آیه ٣.]]</ref>؛.
 [[سوره مائده]] به اتّفاق مفسران، آخرین [[سوره|سوره‌اى]] است که نازل شده است. گرچه ممکن است برخى آیات آن متأخر از آیات سور دیگر نازل شده باشد.<ref>المیزان، ج۶، ص١۵٧ .</ref>
@@ سطر ۵۶: / سطر ۵۶: @@
 بنابر اعتقاد [[شیعه|شیعه]] پس از [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلى الله علیه و آله، [[ائمه اطهار|ائمه]] معصومین علیهم السلام عهده‌دار حکومت و ولایت هستند و این مقام از سوى خداوند براى آنان ثابت است و اطاعت از آنان به حکم خدا و رسول واجب مى‌باشد. [[قرآن کریم]] مى‌فرماید:
-{{متن قرآن|«اِنَّمَا وَلِیکمُ اللّٰهُ وَ رَسُولُهُ وَالَّذینَ ٰامَنُوا الَّذینَ یقیمونَ الصَّلاٰةَ وَ یؤْتُونَ الزَّکٰاةَ وَ هُمْ رٰاکعُونَ»}}.<ref>[[سوره مائده]]، آیه۵۵ .</ref> همانا ولى امر شما تنها خدا و رسول او و مؤمنانى هستند که نماز به پا مى‌دارند و در حال رکوع، [[زکات]] مى‌دهند.
+{{متن قرآن|«{{آیه|5|55}}}}<ref name=":۰" />؛ همانا ولى امر شما تنها خدا و رسول او و مؤمنانى هستند که نماز به پا مى‌دارند و در حال رکوع، [[زکات]] مى‌دهند».
 در [[اسباب نزول|شأن نزول]] آیه چنین آمده است: [[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله بعد از نزول این آیه از حاضران پرسید: کدامیک از شما در حال رکوع [[صدقه]] داده است؟ شخصى که انگشترى به او رسیده بود، در حالى که به امیرالمؤمنین [[امام علی علیه السلام|على]] علیه السلام اشاره مى‌کرد، پاسخ داد: آن کس که نماز مى‌خواند، این انگشتر را به من داد.<ref>ولایت فقیه، چاپ سپاه، ص٢۵ .</ref>

@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 ==ولاء امامت ==
-«ولاء امامت»<ref>ولاء امامت حاصل ولایت تکوینى اخص و مفاد آن است و نامى است که در لسان آیات و روایات به صاحبان این نوع ولایت داده شده است.</ref> یا [[امامت]] به معناى ولایت، چنانکه یادآور شدیم بالاترین مقام معنوى [[پیامبران|انبیاء]] و اوصیاست. آن، همان چیزى است که [[شیعه]] به آن معتقد بوده و بر آن پافشارى مى‌کند. شیعه با الهام از آیات [[قرآن کریم]] و مکتب [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم السلام معتقد است در هر زمانى یک [[انسان]] کامل که حامل معنویت کلى انسانیت است، وجود دارد و او [[حجت]] خدا بر خلق است. شیعه براى چنین [[امام]] حامل [[ولایت تکوینی|ولایت تکوینى]] خاص الخاص، مقاماتى قایل است. از جمله آن مقامات، تسلط امام بر ضمایر و دلهاست. بدین معنا که امام از نظر شیعه یک روح کلى محیط بر همه روحها است. در بیشتر [[زیارت|زیارت هاى]] ائمه علیهم السلام بر این مقام والاى آنها تصریح شده است. به‌ عنوان نمونه در [[اذن دخول]] حرم [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلى الله علیه و آله و [[ائمه اطهار|امامان]] علیهم السلام مى‌خوانیم: «اَشْهَدُ اَنَّک تَشْهَدُ مَقٰامى وَ تَسْمَعُ کلاٰمى وَ تَرُدَّ سَلاٰمى».<ref>ر.ک. امامت و رهبرى، شهید مطهرى، ص۵۵- ۵٧، انتشارات صدرا و ولاءها و ولایتها، ص٣۶-۴١ .</ref> گواهى مى‌دهم که شما جایگاه مرا مشاهده مى‌کنید، سخنم را مى‌شنوید و سلامم را پاسخ مى‌دهید!<ref>ر.ک. سیره نبویه، ابن کثیر، ج۴، ص۴١۶- ۴١٧، چاپ بیروت.</ref>
+«ولاء امامت»<ref>ولاء امامت حاصل ولایت تکوینى اخص و مفاد آن است و نامى است که در لسان آیات و روایات به صاحبان این نوع ولایت داده شده است.</ref> یا [[امامت]] به معناى ولایت، چنانکه یادآور شدیم بالاترین مقام معنوى [[پیامبران|انبیاء]] و اوصیاست. آن، همان چیزى است که [[شیعه]] به آن معتقد بوده و بر آن پافشارى مى‌کند. شیعه با الهام از آیات [[قرآن کریم]] و مکتب [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم السلام معتقد است در هر زمانى یک [[انسان]] کامل که حامل معنویت کلى انسانیت است، وجود دارد و او [[حجت]] خدا بر خلق است. شیعه براى چنین [[امام]] حامل [[ولایت تکوینی|ولایت تکوینى]] خاص الخاص، مقاماتى قایل است. از جمله آن مقامات، تسلط امام بر ضمایر و دلهاست. بدین معنا که امام از نظر شیعه یک روح کلى محیط بر همه روحها است. در بیشتر [[زیارت|زیارت هاى]] ائمه علیهم السلام بر این مقام والاى آنها تصریح شده است. به‌ عنوان نمونه در [[اذن دخول]] حرم [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلى الله علیه و آله و [[ائمه اطهار|امامان]] علیهم السلام مى‌خوانیم: {{متن حدیث|«اَشْهَدُ اَنَّک تَشْهَدُ مَقٰامى وَ تَسْمَعُ کلاٰمى وَ تَرُدَّ سَلاٰمى»}}.<ref>ر.ک. امامت و رهبرى، شهید مطهرى، ص۵۵- ۵٧، انتشارات صدرا و ولاءها و ولایتها، ص٣۶-۴١ .</ref> گواهى مى‌دهم که شما جایگاه مرا مشاهده مى‌کنید، سخنم را مى‌شنوید و سلامم را پاسخ مى‌دهید!<ref>ر.ک. سیره نبویه، ابن کثیر، ج۴، ص۴١۶- ۴١٧، چاپ بیروت.</ref>
-[[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله با استناد به چنین ولایتى که از جانب خداوند به او اعطا شده است در جریان [[واقعه غدیر|غدیر خم]]، مسلمانان را بر وجود چنین ولایت همه‌جانبه‌اى در وجود جانشین خویش [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه السلام خاطر نشان ساخت و با بیانى روشن حجت را بر همگان تمام کرد. حضرتش نخست از مسلمانان پرسید: «اَلَسْتُ اَوْلىٰ بِکمْ مِنْ اَنْفُسِکمْ؟ قٰالُوا بَلىٰ»؛ آیا من از خود شما بر شما سزاوارتر نیستم؟ گفتند: آرى. سپس فرمود: «مَنْ کنْتُ مَوْلاٰهُ فَهٰذٰا عَلِىٌّ مَوْلاٰهُ»؛ هر کس را که من مولا و صاحب اختیار اویم، على علیه السلام نیز مولا و صاحب اختیار اوست.<ref>ر.ک. سیره نبویه، ابن کثیر، ج۴، ص۴١۶- ۴١٧، چاپ بیروت.</ref>
+[[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله با استناد به چنین ولایتى که از جانب خداوند به او اعطا شده است در جریان [[واقعه غدیر|غدیر خم]]، مسلمانان را بر وجود چنین ولایت همه‌جانبه‌اى در وجود جانشین خویش [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه السلام خاطر نشان ساخت و با بیانى روشن حجت را بر همگان تمام کرد. حضرتش نخست از مسلمانان پرسید: {{متن حدیث|«اَلَسْتُ اَوْلىٰ بِکمْ مِنْ اَنْفُسِکمْ؟ قٰالُوا بَلىٰ»}}؛ آیا من از خود شما بر شما سزاوارتر نیستم؟ گفتند: آرى. سپس فرمود: {{متن حدیث|«مَنْ کنْتُ مَوْلاٰهُ فَهٰذٰا عَلِىٌّ مَوْلاٰهُ»}}؛ هر کس را که من مولا و صاحب اختیار اویم، على علیه السلام نیز مولا و صاحب اختیار اوست.<ref>ر.ک. سیره نبویه، ابن کثیر، ج۴، ص۴١۶- ۴١٧، چاپ بیروت.</ref>
 [[شهيد مطهرى|استاد شهید مطهرى]] پس از نقل [[حدیث|حدیث]] مزبور در ذیل داستان غدیر مى‌نویسد: معلوم است که [پیامبر صلى الله علیه و آله] مى‌خواهد همان اولویت خویش بر نفوس را براى على علیه السلام تصویب کند.<ref>ر.ک. امامت و رهبرى، ص١٠۶ .</ref>
-چنین ولایت مطلقه تکوینى براى همه [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام بوده و به حضرت على علیه السلام اختصاص ندارد، چنانکه [[امام صادق ]] علیه السلام فرمود: «وَلاٰیتُنٰا وَلاٰیةُ اللّٰهِ الَّتی لَمْ یبْعَثْ نَبِیاً قَطُّ اِلاّٰ بِهٰا»؛<ref>اصول کافى، ج١، ص۴٣٨، چاپ بیروت.</ref> ولایت ما همان ولایت خداست، ولایتى که هیچ پیامبرى جز بر آن برگزیده نشد.
+چنین ولایت مطلقه تکوینى براى همه [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام بوده و به حضرت على علیه السلام اختصاص ندارد، چنانکه [[امام صادق ]] علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«وَلاٰیتُنٰا وَلاٰیةُ اللّٰهِ الَّتی لَمْ یبْعَثْ نَبِیاً قَطُّ اِلاّٰ بِهٰا»}}؛<ref>اصول کافى، ج١، ص۴٣٨، چاپ بیروت.</ref> ولایت ما همان ولایت خداست، ولایتى که هیچ پیامبرى جز بر آن برگزیده نشد.
 از جمله آیاتى که بر ولایت به‌ معناى امامت تصریح کرده، آیه ابتلا است: {{متن قرآن|«وَ اِذِا ابْتَلىٰ اِبْرٰاهیمَ رَبُّهُ بِکلِمٰاتٍ فَاَتَمَّهُنَّ قٰالَ اِنّی جٰاعِلُک لِلنّٰاسِ اِمٰاماً قٰالَ وَ مِنْ ذُرِّیتی قٰالَ لاٰینٰالُ عَهْدِى الظّٰالِمینَ»}}.<ref>[[سوره بقره]]، آیه١٢۴ .</ref> هنگامى که [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] را پروردگارش با وسایل گوناگونى آزمود و او به خوبى از عهده این آزمایش ها برآمد. خداوند بر او فرمود: من تو را امام و پیشواى مردم قرار دادم! ابراهیم گفت: از دودمان من (نیز) امامانى قرار ده! خداوند فرمود: پیمان من به ستمکاران نمى‌رسد!

@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 مفهوم قرب و نزدیکى از مفاهیم اضافى وابسته به دو طرف است، با این بیان که اگر چیزى کنار چیز دیگرى قرار گیرد، مى‌گویند: «وَلِیهُ»؛ نزدیک او شد، و از آنجا که اگر شخصى به شخصى یا به چیزى نزدیک بود، آن‌ شخص یا چیز هم به‌ او نزدیک خواهد بود، از این رو ولایت همچون اُخوّت یک اضافه متوافقة الطرفین است زیرا دو طرف این اضافه همانند. برخلاف اُبُوت و بنوّت و مانند آن که چون طرفین آن مخالف یکدیگرند، متخالفة الطرفین نام دارد.
-بنابر معناى لغوى ولایت، اگر انسان ولى [[الله|خدا]] شد، خدا نیز باید ولىّ او باشد، چنانکه اگر خدا ولى کسى بود، او هم ولى خدا خواهد بود. چون این مقتضاى اضافه متوافقة الطرفین است. در حالى‌ که چنین نیست زیرا قرب مطرح در قرآن، قرب خاصى است که ممکن است از یک طرف حاصل باشد ولى از طرف دیگر حاصل نباشد. بدین بیان‌ که هر چند خداوند بنابر سیطره مطلقه ولائی اش بر آدم و عالم به کافر و مؤمن به‌ طور یکسان نزدیک است: {{متن قرآن|«وَ نَحْنُ اَقْرَبُ اِلَیهِ مِنْ حَبْلِ الْوَریدِ»}}؛<ref>و ما به او از رگ قلبش نزدیکتریم! ([[سوره ق]]، آیه ١۶ )</ref> ولى از آن طرف این قرب در صورتى حاصل مى‌شود که انسان مؤمن شود و اعمال صالح و نیک را بجاى آورد و به اصطلاح [[تقوا|تقواى]] الهى را کسب کند تا بتواند به قرب الهى برسد: {{متن قرآن|«اَللّٰهُ وَلِىُّ الَّذینَ ٰآمَنُوا»}}،<ref>خدا ولى کسانى است که ایمان آوردند... ([[سوره بقره]]، آیه ٢۵٧ )</ref>، {{متن قرآن|«وَ هُوَ یتَوَلَّى الصّٰالِحینَ»}}<ref>و او همه صالحان را سرپرستى مى‌کند. ([[سوره اعراف]]، آیه ١٩۶ )</ref> در غیر این صورت، انسانهاى کافر نه‌ تنها به خدا نزدیک نیستند بلکه به عکس، بسیار دورند: {{متن قرآن|«اُولٰئِک ینٰادَوْنَ مِنْ مَکاٰنٍ بَعیدٍ»}}.<ref>آنها (کسانى هستند که گویى) از راه دور صدا زده مى‌شوند! ([[سوره فصلت]]، آیه ۴۴)</ref>
+بنابر معناى لغوى ولایت، اگر انسان ولى [[الله|خدا]] شد، خدا نیز باید ولىّ او باشد، چنانکه اگر خدا ولى کسى بود، او هم ولى خدا خواهد بود. چون این مقتضاى اضافه متوافقة الطرفین است. در حالى‌ که چنین نیست زیرا قرب مطرح در قرآن، قرب خاصى است که ممکن است از یک طرف حاصل باشد ولى از طرف دیگر حاصل نباشد. بدین بیان‌ که هر چند خداوند بنابر سیطره مطلقه ولائی اش بر آدم و عالم به کافر و مؤمن به‌ طور یکسان نزدیک است: {{متن قرآن|«... وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ}}<ref>[[آیه 16 سوره ق|سوره قاف، آیه ١۶ .]]</ref>؛ ... و ما به او از رگ قلبش نزدیکتریم»!
 پس ولایتى که در [[قرآن کریم]] مطرح است به همان معناى ساده لغوى آن نیست تا از مقوله اضافه متوافقةالطرفین باشد و در نتیجه اگر خدا به کسى نزدیک بود او هم به همان نسبت به خدا نزدیک باشد زیرا این چنین روابط طرفینى تنها در اضافه‌هاى اعتبارى است نه در اضافه‌هاى واقعى قرآنى که از نوع اضافه اشراقى است. یعنى وقتى که در اثر [[ایمان]] و [[عبادت]] و [[تقوا]] دل بنده مؤمن متقى به نور ایمان روشن شد آنگاه است که ذات اقدس الهى بر دل مؤمن متقى تجلى مى‌کند و در اثر این اشراق درون، انسان مؤمن تحت ولایت الهى درآمده به او نزدیک مى‌شود.<ref>برگرفته از ولایت در قرآن، ج١، جوادى آملى، ص٣٧- ۴٢، مرکز نشر فرهنگى رجا.</ref>
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۷: @@
 ولایت در قرآن، حکایت حقیقت آدمى است که استعدادهایش در اثر پیوند با ولایت بالذّات و مطلقه حق و [[عبادت]] و [[قرب الهی|قرب]] به او به منصّه ظهور رسیده است؛ تا آنجا که به غایت قصواى منزلت انسانى، یعنى «انسان کامل» که همان مقام «عبودیت و بندگى» است، رسیده است؛ و در نتیجه به مقامها و منصبهاى رفیع الهى [[نبوت|نبوّت]]، [[امامت]] و مانند آن دست یافته است.<ref>ولایت در قرآن (مجموعه سخنرانی ها و مقالات کنگره قرآن و ولایت)، مقاله حجةالاسلام والمسلمین ابراهیم زاده.</ref>
-مقام [[امامت]] خلافت کلّى الهى است و خلافتى است تکوینى که به آن جهت جمیع موجودات و ذرّات در برابر «ولىّ امر» خاضعند. خداوند همان [[ولایت تکوینی|ولایت تکوینى]] و [[ولایت تشریعی|تشریعى]] که خودش دارد، همان ولایت را بدون این که جدا کند برای [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] و [[امام]] علیه السلام ثابت کرده است و فرموده: {{متن قرآن|«إِنَّما وَلِیکمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یقِیمُونَ الصَّلاةَ وَ یؤْتُونَ الزَّکاةَ...»}} و البته معلوم است که «ولایت خدا» اصلى و حقیقى است و ولایت امام علیه السلام تبعى است و از شئون ولایت خداوندى است و از آن مستقل و جدا نیست.<ref>انیس الموحدین‌، ملا محمدمهدى نراقى‌، تصحیح شهید قاضی طباطبائی، تهران‌، ۱۳۶۹، چاپ دوم‌، ص۱۳۰، حاشیه مصحح.</ref>
+مقام [[امامت]] خلافت کلّى الهى است و خلافتى است تکوینى که به آن جهت جمیع موجودات و ذرّات در برابر «ولىّ امر» خاضعند. خداوند همان [[ولایت تکوینی|ولایت تکوینى]] و [[ولایت تشریعی|تشریعى]] که خودش دارد، همان ولایت را بدون این که جدا کند برای [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] و [[امام]] علیه السلام ثابت کرده است و فرموده: {{متن قرآن|«{{آیه|5|55}}»}}<ref>[[آیه 55 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۵۵.]]</ref>؛ و البته معلوم است که «ولایت خدا» اصلى و حقیقى است و ولایت امام علیه السلام تبعى است و از شئون ولایت خداوندى است و از آن مستقل و جدا نیست.<ref>انیس الموحدین‌، ملا محمدمهدى نراقى‌، تصحیح شهید قاضی طباطبائی، تهران‌، ۱۳۶۹، چاپ دوم‌، ص۱۳۰، حاشیه مصحح.</ref>
-لذا قرآن در آیات دیگری تصریح نموده که ولایت با همه اقسام و ابعادش بالاستقلال و بالاصاله از آنِ ذات اقدس اله که خالق و موجد جهان هستى و جهانیان است، مى‌باشد. از جمله آن آیات زیر است: {{متن قرآن|«اَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ اَوْلِیٰاءَ فَاللّٰهُ هُوَ الْوَلِىُّ»}}؛<ref>[[سوره شوری]]، آیه٩ .</ref> آیا آنها غیرخدا را ولىّ خود برگزیدند؟! در حالى‌ که ولى فقط خداست، {{متن قرآن|«هُنٰالِک الْوَلاٰیةُ لِلّٰهِ الْحَقِّ»}}.<ref>[[سوره کهف]]، آیه۴۴ .</ref>
+لذا قرآن در آیات دیگری تصریح نموده که ولایت با همه اقسام و ابعادش بالاستقلال و بالاصاله از آنِ ذات اقدس اله که خالق و موجد جهان هستى و جهانیان است، مى‌باشد. از جمله آن آیات زیر است: {{متن قرآن|«أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ ۖ فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ ...}}<ref>[[آیه 9 سوره شوری|سوره شوری، آیه ٩.]]</ref>؛ آیا آنها غیرخدا را ولىّ خود برگزیدند؟! در حالى‌ که ولى فقط خداست ...»، {{متن قرآن|«هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ ...»}}<ref>[[آیه 44 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۴۴.]]</ref>.
 ==ولاء امامت ==

@@ سطر ۶۵: / سطر ۶۵: @@
 *فرهنگ قرآن، ج۲۸.
 *انیس الموحدین‌، [[ملا محمد مهدی نراقی|ملا محمدمهدى نراقى‌]]، تصحیح شهید قاضی طباطبائی، تهران‌، ۱۳۶۹، چاپ دوم.
+{{قرآن}}
 [[رده:امامت]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 ولايت در قرآن، حكايت حقيقت آدمى است كه استعدادهايش در اثر پيوند با ولايت بالذّات و مطلقه حق و عبادت و قرب به او به منصّه ظهور رسيده است؛ تا آنجا كه به غايت قصواى منزلت انسانى، يعنى «انسان كامل» كه همان مقام «عبوديت و بندگى» است، رسيده است؛ و در نتيجه به مقامها و منصبهاى رفيع الهى [[نبوت|نبوّت]]، [[امامت]] و مانند آن دست يافته است.<ref>ولایت در قرآن (مجموعه سخنراني ها و مقالات كنگره قرآن و ولايت)، مقاله حجةالاسلام والمسلمين ابراهيم زاده.</ref>
-مقام امامت خلافت كلّى الهى است و خلافتى است تكوينى كه به آن جهت جميع موجودات و ذرّات در برابر «ولىّ امر» خاضعند. خداوند همان [[ولایت تكوینی|ولايت تكوينى]] و [[ولایت تشریعی|تشريعى]] كه خودش دارد، همان ولايت را بدون اين كه جدا كند به پيغمبر و امام علیه السلام ثابت كرده است و فرموده: «إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ...» و البته معلوم است كه «ولايت خدا» اصلى و حقيقى است و ولايت امام علیه السلام تبعى است و از شئون ولايت خداوندى است و از آن مستقل و جدا نيست.<ref>انيس الموحدين‌، ملا محمدمهدى نراقى‌، تصحیح شهید قاضی طباطبائی، تهران‌، 1369، چاپ دوم‌، ص130، حاشیه مصحح.</ref>
+مقام امامت خلافت كلّى الهى است و خلافتى است تكوينى كه به آن جهت جميع موجودات و ذرّات در برابر «ولىّ امر» خاضعند. خداوند همان [[ولایت تكوینی|ولايت تكوينى]] و [[ولایت تشریعی|تشريعى]] كه خودش دارد، همان ولايت را بدون اين كه جدا كند به پيغمبر و امام علیه السلام ثابت كرده است و فرموده: {{متن قرآن|«إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ...»}} و البته معلوم است كه «ولايت خدا» اصلى و حقيقى است و ولايت امام علیه السلام تبعى است و از شئون ولايت خداوندى است و از آن مستقل و جدا نيست.<ref>انيس الموحدين‌، ملا محمدمهدى نراقى‌، تصحیح شهید قاضی طباطبائی، تهران‌، 1369، چاپ دوم‌، ص130، حاشیه مصحح.</ref>
 لذا قرآن در آیات دیگری تصریح نموده که ولايت با همه اقسام و ابعادش بالاستقلال و بالاصاله از آنِ ذات اقدس اله كه خالق و موجد جهان هستى و جهانيان است، مى‌باشد. از جمله آن آيات زير است: {{متن قرآن|«اَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ اَوْلِيٰاءَ فَاللّٰهُ هُوَ الْوَلِىُّ»}}؛<ref>[[سوره شوری]]، آيه٩ .</ref> آيا آنها غيرخدا را ولىّ خود برگزيدند؟! در حالى‌ كه ولى فقط خداست {{متن قرآن|«هُنٰالِكَ الْوَلاٰيَةُ لِلّٰهِ الْحَقِّ»}}.<ref>[[سوره كهف]]، آيه۴۴ .</ref>

@@ سطر ۵۷: / سطر ۵۷: @@
 ==ولايت، اتمام نعمت==
-«ولايت» ارزنده‌ترين نعمت الهى است كه به بشر ارزانى گشته است. «ولايت» اكمال دين و اتمام نعمت است. خداوند سبحان در قرآن مى‌فرمايد: «اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دینكُمْ وَ اَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتی».<ref>[[سوره مائده]]، آيه٣ .</ref>
+«ولايت» ارزنده‌ترين نعمت الهى است كه به بشر ارزانى گشته است. «ولايت» اكمال دين و اتمام نعمت است. خداوند سبحان در قرآن مى‌فرمايد:{{متن قرآن|«اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دینكُمْ وَ اَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتی»}}.<ref>[[سوره مائده]]، آيه٣ .</ref>
 [[سوره مائده]] به اتّفاق مفسران، آخرين سوره‌اى است كه نازل شده است. گرچه ممكن است برخى آيات آن متأخر از آيات سور ديگر نازل شده باشد.<ref>الميزان، ج۶، ص١۵٧ .</ref>