وعید - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* مفهوم‌شناسی واژه وعید */

2026-02-28T16:20:20Z

‏مفهوم‌شناسی واژه وعید

Mohammadi: /* مفهوم‌شناسی واژه وعید */

2026-02-28T16:19:01Z

‏مفهوم‌شناسی واژه وعید

Mohammadi در ‏۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۱۶

2026-02-28T16:16:04Z

Mohammadi در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۲

2025-12-12T12:42:28Z

Mohammadi در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۰

2025-12-12T12:40:34Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-22T12:55:22Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2020-11-09T12:04:12Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۴ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۳۳

2020-03-04T09:33:51Z

مهدی موسوی در ‏۱۰ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۳۷

2019-03-10T08:37:23Z

مهدی موسوی در ‏۱۰ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۳۱

2019-03-10T08:31:49Z

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 ==مفهوم‌شناسی واژه وعید==
-"وعد" در لغت به معنی عهد می باشد<ref>قرشى، سید على اکبر؛ قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ششم، ج‌۷، ص۲۲۷.</ref> و در اصطلاح عبارتست از تعهد کردن به انجام أمری، خواه آن أمر خیر باشد یا شرّ و اختصاص پیدا کردن به یکى از آنها بواسطه قرینه، معین مى‌ شود.<ref>مصطفوی، حسن؛ تفسیر روشن، تهران، مرکز نشر کتاب، ۱۳۸۰ ش، چاپ اول، ج‌۳، ص۲۱۹.</ref> و "وعید" که از وعد گرفته شده خبری است که فقط در وعده شرّ و تهدید استعمال می گردد.<ref>بانوی اصفهانی امین، سیّده نصرت؛ مخزن العرفان فی تفسیر قرآن، تهران، نهضت زنان مسلمان، ۱۳۶۱ش، ج‌۴، ص۲۷۴و۲۷۵.</ref> در [[قرآن|قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|«... کلٌّ کذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِیدِ»}}<ref>[[آیه 14 سوره ق|سوره قاف، آیه ۱۴.]]</ref>.
+"وعد" در لغت به معنی عهد می باشد<ref>قرشى، سید على اکبر؛ قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ششم، ج‌۷، ص۲۲۷.</ref> و در اصطلاح عبارتست از تعهد کردن به انجام أمری، خواه آن أمر خیر باشد یا شرّ و اختصاص پیدا کردن به یکى از آنها بواسطه قرینه، معین مى‌ شود.<ref>مصطفوی، حسن؛ تفسیر روشن، تهران، مرکز نشر کتاب، ۱۳۸۰ ش، چاپ اول، ج‌۳، ص۲۱۹.</ref> و "وعید" که از وعد گرفته شده خبری است که فقط در وعده شرّ و تهدید استعمال می گردد.<ref>بانوی اصفهانی امین، سیّده نصرت؛ مخزن العرفان فی تفسیر قرآن، تهران، نهضت زنان مسلمان، ۱۳۶۱ش، ج‌۴، ص۲۷۴و۲۷۵.</ref> در [[قرآن|قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|«... كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ»}}<ref>[[آیه 14 سوره ق|سوره قاف، آیه ۱۴.]]</ref>.
 تفاوتهایی بین «وعده» و «وعید» وجود دارد، از جمله:

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 ==مفهوم‌شناسی واژه وعید==
-"وعد" در لغت به معنی عهد می باشد<ref>قرشى، سید على اکبر؛ قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ششم، ج‌۷، ص۲۲۷.</ref> و در اصطلاح عبارتست از تعهد کردن به انجام أمری، خواه آن أمر خیر باشد یا شرّ و اختصاص پیدا کردن به یکى از آنها بواسطه قرینه، معین مى‌ شود.<ref>مصطفوی، حسن؛ تفسیر روشن، تهران، مرکز نشر کتاب، ۱۳۸۰ ش، چاپ اول، ج‌۳، ص۲۱۹.</ref> و "وعید" که از وعد گرفته شده خبری است که فقط در وعده شرّ و تهدید استعمال می گردد.<ref>بانوی اصفهانی امین، سیّده نصرت؛ مخزن العرفان فی تفسیر قرآن، تهران، نهضت زنان مسلمان، ۱۳۶۱ش، ج‌۴، ص۲۷۴و۲۷۵.</ref> در [[قرآن|قرآن کریم]] آمده است: «... کلٌّ کذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِیدِ».<ref>[[سوره ق]]/۱۴.</ref>
+"وعد" در لغت به معنی عهد می باشد<ref>قرشى، سید على اکبر؛ قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش، ششم، ج‌۷، ص۲۲۷.</ref> و در اصطلاح عبارتست از تعهد کردن به انجام أمری، خواه آن أمر خیر باشد یا شرّ و اختصاص پیدا کردن به یکى از آنها بواسطه قرینه، معین مى‌ شود.<ref>مصطفوی، حسن؛ تفسیر روشن، تهران، مرکز نشر کتاب، ۱۳۸۰ ش، چاپ اول، ج‌۳، ص۲۱۹.</ref> و "وعید" که از وعد گرفته شده خبری است که فقط در وعده شرّ و تهدید استعمال می گردد.<ref>بانوی اصفهانی امین، سیّده نصرت؛ مخزن العرفان فی تفسیر قرآن، تهران، نهضت زنان مسلمان، ۱۳۶۱ش، ج‌۴، ص۲۷۴و۲۷۵.</ref> در [[قرآن|قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|«... کلٌّ کذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِیدِ»}}<ref>[[آیه 14 سوره ق|سوره قاف، آیه ۱۴.]]</ref>.
 تفاوتهایی بین «وعده» و «وعید» وجود دارد، از جمله:

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 واژه «وعید» در قرآن شش مرتبه استعمال شده است و انسانها را از تحقق وعیدهای الهی بیم داده و عاقبت کسانی که وعیدهای الهی را جدی گرفته و همچنین عاقبت کفار که وعیدهای الهی را دروغ انگاشتند را یادآوری نموده است که در اینجا برخی از این وعیدها را ذکر می نماییم:
-* '''وعید خدا به کفّار:''' یکی از گروههایی که مخاطب وعیدهای خداوند قرار گرفته اند کفار می باشند، چرا که این گروه به عنوان اصلی ترین دشمن [[حق]] جویان به حساب می آمدند، آنها به دلیل لجاجت از [[ایمان]] آوردن خود و دیگران جلوگیری می کردند و [[پیامبران|أنبیاء]] الهی و کتب آنها را تکذیب می نمودند، لذا خداوند برای مقابله با این رفتارها، وعیدهای متفاوتی از جمله وعید [[عذاب]] در دنیا و [[آخرت]] به آنها داده است که نمونه های آن در قرآن فراوان به چشم می خورد: {{متن قرآن|«فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ فَذَٰلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ عَلَى الْكَافِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ}}؛<ref>[[سوره مدثر]]/۸، ۹، ۱۰.</ref> و هنگامی که در صور دمیده شود، آن روز روزى سخت است و براى کافران آسان نیست. در این آیات خداوند به [[کفر|کافران]] که آیات الهی را [[مسخره]] کرده و قرآن را سحر نامیدند، وعید شدیدی می دهد و به آنها روزی سخت و مصیبت بار را وعده می دهد».<ref>طباطبائی، سیّد محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفترانتشارت اسلامی جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ق، چاپ پنجم، ج‌۲۰، ص۸۵.</ref>
+* '''وعید خدا به کفّار:''' یکی از گروههایی که مخاطب وعیدهای خداوند قرار گرفته اند کفار می باشند، چرا که این گروه به عنوان اصلی ترین دشمن [[حق]] جویان به حساب می آمدند، آنها به دلیل لجاجت از [[ایمان]] آوردن خود و دیگران جلوگیری می کردند و [[پیامبران|أنبیاء]] الهی و کتب آنها را تکذیب می نمودند، لذا خداوند برای مقابله با این رفتارها، وعیدهای متفاوتی از جمله وعید [[عذاب]] در دنیا و [[آخرت]] به آنها داده است که نمونه های آن در قرآن فراوان به چشم می خورد: «{{متن قرآن|{{آیه|74|8}} 💠<ref>[[آیه 8 سوره مدثر|سوره مدثر، آیه ۲۳.]]</ref> {{آیه|74|9}} 💠<ref>[[آیه 9 سوره مدثر|همان، آیه ۹.]]</ref> {{آیه|74|10}}<ref>[[آیه 10 سوره مدثر|همان، آیه ۱۰.]]</ref>»}}؛ و هنگامی که در صور دمیده شود، آن روز روزى سخت است و براى کافران آسان نیست».
-* '''وعید خدا به منافقان:''' [[نفاق|منافقان]] از دیگر گروههایی هستند که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُوا آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ... أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ  لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>[[آیه 41 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۴۱.]]</ref>؛ اى فرستاده (خدا)! آنها که در مسیر کفر شتاب مى‌کنند و با زبان مى‌گویند: «ایمان آوردیم» و قلب آنها ایمان نیاورده، تو را اندوهگین نسازند... آنها کسانى هستند که خدا نخواسته دلهایشان را پاک کند، در دنیا رسوایى و در آخرت مجازات بزرگى نصیبشان خواهد شد». خداوند در قسمت آخر این آیه منافقان را تهدید می نماید و به آنها وعید خواری در دنیا و عذاب دردناک در آخرت را می دهد.<ref>المیزان فی تفسیر القرآن، ج‌۵، ص۳۴۰.</ref>
-* '''وعید خدا به بنی إسرائیل:''' قوم [[بنی اسرائیل|بنی إسرائیل]] نیز از گروههایی است که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ ۗ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ ۖ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>[[آیه 167 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۱۶۷.]]</ref>؛ و (نیز به خاطر بیاور) هنگامى را که پروردگارت اعلام کرد: تا دامنه قیامت کسى را بر آنها مسلط خواهد ساخت که همواره آنها را در عذاب سختى قرار دهد زیرا پروردگارت مجازاتش سریع است». "تأذّن" و "إذن" هر دو به معنى اعلام کردن است و نیز به معنى [[سوگند]] یاد کردن آمده است، لذا از این [[آیه]] استفاده مى‌شود که‌ خداوند به این قوم وعید داده است که تا دامنه [[قیامت|قیامت]] در ناراحتى و عذاب باشند و هرگز روى آرامش کامل را نبینند، هر چند براى خود دولتى تأسیس کنند مگر این که براستى، روش خود را تغییر دهند و دست از [[ظلم]] و [[فساد]] بکشند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ ش، چاپ اول، ج‌۶، ص۴۳۰.</ref>
+در این آیات خداوند به [[کفر|کافران]] که آیات الهی را [[مسخره]] کرده و قرآن را سحر نامیدند، وعید شدیدی می دهد و به آنها روزی سخت و مصیبت بار را وعده می دهد».<ref>طباطبائی، سیّد محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفترانتشارت اسلامی جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ق، چاپ پنجم، ج‌۲۰، ص۸۵.</ref>
-* '''وعید خدا به کم فروشان:''' خداوند در قرآن، کم فروشان را تهدید نموده و آنها را مشمول وعید خود گردانیده است: {{متن قرآن|«وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ»}}<ref>[[آیه 1 سوره مطففین|سوره مطففین،آیه ۱.]]</ref>؛ واى بر کم‌فروشان!». «ویل» کلمه ای است که برای تهدید و وعید وضع شده است<ref>طوسى، محمد بن حسن؛ التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج‌۱۰، ص۲۹۵.</ref> و به معنى شرّ و اندوه و عذاب یا هلاک است و معنى [[لعن|لعنت]] دارد، با این وصف خداوند کم فروشان را به هلاک و لعنت خود تهدید نموده است و در ادامه آیات می فرماید: {{متن قرآن|«كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٍ}}<ref>[[آیه 7 سوره زمر|سوره زمر، آیه ۷.]]</ref>؛ چنین نیست که آنها (درباره قیامت) مى‌پندارند، به یقین نامه اعمال بدکاران در «[[سجین|سجّین]]» است». بنابر نظر مفسرین، تفسیر مشهور از سجین این است که این واژه به معنای [[دوزخ]] باشد که در این صورت معنى آیه چنین است: «سرنوشت مقرر و مسلم بدکاران در [[جهنم]] است» بنابراین دو آیه خداوند به کم فروشان وعید سنگینی داده است.<ref>تفسیر نمونه، ج‌۲۶، ص۲۵۴.</ref>
+* '''وعید خدا به منافقان:''' [[نفاق|منافقان]] از دیگر گروههایی هستند که خداوند به آنها وعید داده است: «{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُوا آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ... أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ  لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>[[آیه 41 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۴۱.]]</ref>؛ اى فرستاده (خدا)! آنها که در مسیر کفر شتاب مى‌کنند و با زبان مى‌گویند: "ایمان آوردیم" و قلب آنها ایمان نیاورده، تو را اندوهگین نسازند... آنها کسانى هستند که خدا نخواسته دلهایشان را پاک کند، در دنیا رسوایى و در آخرت مجازات بزرگى نصیبشان خواهد شد». خداوند در قسمت آخر این آیه منافقان را تهدید می نماید و به آنها وعید خواری در دنیا و عذاب دردناک در آخرت را می دهد.<ref>المیزان فی تفسیر القرآن، ج‌۵، ص۳۴۰.</ref>
 ==اثر تربیتی وعید==
-از آنجا که در وعید، نوعی هشدار وجود دارد که [[انسان]] را از خطرات برحذر می دارد، به طور طبیعی در انسان ایجاد ترس می نماید ولذا انسان در آن مورد حسّاس شده و به نسبت شدت وعید، از انجام عملی که درباره آن وعید داده شده صرفنظر می کند و یا حداقل با احتیاط بیشتری عمل می نماید. [[قرآن]] نیز برای بیدار کردن انسانها و آگاه کردن آنها از خطرات پیش رو به آنها وعید می دهد ولذا در قرآن کمتر سوره‌اى است که خداوند، خبر از امتهای سابقه و بلیات نازله بر آنها و از عقوبت [[قیامت|قیامت]] و [[عذاب]] جهنم و خلود در آن نداده باشد،<ref>أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۹، ص۱۰۶.</ref> چنانکه می فرماید: {{متن قرآن|«... وَصَرَّفْنَا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْرًا}} <ref>[[آیه 113 سوره طه|سوره طه، آیه ۱۱۳.]]</ref>؛ و این گونه آن را قرآنى عربى نازل کردیم و انواع وعیدها را در آن بازگو نمودیم، شاید [[تقوا]] پیشه کنند یا براى آنان تذکرى پدید آورد!».
+از آنجا که در وعید، نوعی هشدار وجود دارد که [[انسان]] را از خطرات برحذر می دارد، به طور طبیعی در انسان ایجاد ترس می نماید ولذا انسان در آن مورد حسّاس شده و به نسبت شدت وعید، از انجام عملی که درباره آن وعید داده شده صرفنظر می کند و یا حداقل با احتیاط بیشتری عمل می نماید. [[قرآن]] نیز برای بیدار کردن انسانها و آگاه کردن آنها از خطرات پیش رو به آنها وعید می دهد ولذا در قرآن کمتر سوره‌اى است که خداوند، خبر از امتهای سابقه و بلیات نازله بر آنها و از عقوبت [[قیامت|قیامت]] و [[عذاب]] جهنم و خلود در آن نداده باشد،<ref>أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۹، ص۱۰۶.</ref> چنانکه می فرماید: «{{متن قرآن|... وَصَرَّفْنَا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْرًا}} <ref>[[آیه 113 سوره طه|سوره طه، آیه ۱۱۳.]]</ref>؛ و این گونه آن را قرآنى عربى نازل کردیم و انواع وعیدها را در آن بازگو نمودیم، شاید [[تقوا]] پیشه کنند یا براى آنان تذکرى پدید آورد!».
 چنانچه که مشهود است خداوند در این آیه، علت بازگو کردن وعیدها را ایجاد شدن حالت تقوا در انسانها و یا دست کم متوجه شدن آنها، ذکر مینماید.<ref>مخزن العرفان در تفسیر قرآن، ج‌۸، ص۲۱۴.</ref>

@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 * '''وعید خدا به منافقان:''' [[نفاق|منافقان]] از دیگر گروههایی هستند که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُوا آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ... أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ  لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>[[آیه 41 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۴۱.]]</ref>؛ اى فرستاده (خدا)! آنها که در مسیر کفر شتاب مى‌کنند و با زبان مى‌گویند: «ایمان آوردیم» و قلب آنها ایمان نیاورده، تو را اندوهگین نسازند... آنها کسانى هستند که خدا نخواسته دلهایشان را پاک کند، در دنیا رسوایى و در آخرت مجازات بزرگى نصیبشان خواهد شد». خداوند در قسمت آخر این آیه منافقان را تهدید می نماید و به آنها وعید خواری در دنیا و عذاب دردناک در آخرت را می دهد.<ref>المیزان فی تفسیر القرآن، ج‌۵، ص۳۴۰.</ref>
 * '''وعید خدا به بنی إسرائیل:''' قوم [[بنی اسرائیل|بنی إسرائیل]] نیز از گروههایی است که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ ۗ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ ۖ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>[[آیه 167 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۱۶۷.]]</ref>؛ و (نیز به خاطر بیاور) هنگامى را که پروردگارت اعلام کرد: تا دامنه قیامت کسى را بر آنها مسلط خواهد ساخت که همواره آنها را در عذاب سختى قرار دهد زیرا پروردگارت مجازاتش سریع است». "تأذّن" و "إذن" هر دو به معنى اعلام کردن است و نیز به معنى [[سوگند]] یاد کردن آمده است، لذا از این [[آیه]] استفاده مى‌شود که‌ خداوند به این قوم وعید داده است که تا دامنه [[قیامت|قیامت]] در ناراحتى و عذاب باشند و هرگز روى آرامش کامل را نبینند، هر چند براى خود دولتى تأسیس کنند مگر این که براستى، روش خود را تغییر دهند و دست از [[ظلم]] و [[فساد]] بکشند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ ش، چاپ اول، ج‌۶، ص۴۳۰.</ref>
-* '''وعید خدا به کم فروشان:''' خداوند در قرآن، کم فروشان را تهدید نموده و آنها را مشمول وعید خود گردانیده است: {{متن قرآن|«وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ»}}<ref>[[آیه1 سوره مطففین|سوره مطففین،آیه ۱.]]</ref>؛ واى بر کم‌فروشان!». «ویل» کلمه ای است که برای تهدید و وعید وضع شده است<ref>طوسى، محمد بن حسن؛ التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج‌۱۰، ص۲۹۵.</ref> و به معنى شرّ و اندوه و عذاب یا هلاک است و معنى [[لعن|لعنت]] دارد، با این وصف خداوند کم فروشان را به هلاک و لعنت خود تهدید نموده است و در ادامه آیات می فرماید: {{متن قرآن|«كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٍ}}<ref>[[آیه 7 سوره زمر|سوره زمر، آیه ۷.]]</ref>؛ چنین نیست که آنها (درباره قیامت) مى‌پندارند، به یقین نامه اعمال بدکاران در «[[سجین|سجّین]]» است». بنابر نظر مفسرین، تفسیر مشهور از سجین این است که این واژه به معنای [[دوزخ]] باشد که در این صورت معنى آیه چنین است: «سرنوشت مقرر و مسلم بدکاران در [[جهنم]] است» بنابراین دو آیه خداوند به کم فروشان وعید سنگینی داده است.<ref>تفسیر نمونه، ج‌۲۶، ص۲۵۴.</ref>
+* '''وعید خدا به کم فروشان:''' خداوند در قرآن، کم فروشان را تهدید نموده و آنها را مشمول وعید خود گردانیده است: {{متن قرآن|«وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ»}}<ref>[[آیه 1 سوره مطففین|سوره مطففین،آیه ۱.]]</ref>؛ واى بر کم‌فروشان!». «ویل» کلمه ای است که برای تهدید و وعید وضع شده است<ref>طوسى، محمد بن حسن؛ التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج‌۱۰، ص۲۹۵.</ref> و به معنى شرّ و اندوه و عذاب یا هلاک است و معنى [[لعن|لعنت]] دارد، با این وصف خداوند کم فروشان را به هلاک و لعنت خود تهدید نموده است و در ادامه آیات می فرماید: {{متن قرآن|«كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٍ}}<ref>[[آیه 7 سوره زمر|سوره زمر، آیه ۷.]]</ref>؛ چنین نیست که آنها (درباره قیامت) مى‌پندارند، به یقین نامه اعمال بدکاران در «[[سجین|سجّین]]» است». بنابر نظر مفسرین، تفسیر مشهور از سجین این است که این واژه به معنای [[دوزخ]] باشد که در این صورت معنى آیه چنین است: «سرنوشت مقرر و مسلم بدکاران در [[جهنم]] است» بنابراین دو آیه خداوند به کم فروشان وعید سنگینی داده است.<ref>تفسیر نمونه، ج‌۲۶، ص۲۵۴.</ref>
 ==اثر تربیتی وعید==

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 واژه «وعید» در قرآن شش مرتبه استعمال شده است و انسانها را از تحقق وعیدهای الهی بیم داده و عاقبت کسانی که وعیدهای الهی را جدی گرفته و همچنین عاقبت کفار که وعیدهای الهی را دروغ انگاشتند را یادآوری نموده است که در اینجا برخی از این وعیدها را ذکر می نماییم:
-* '''وعید خدا به کفّار:''' یکی از گروههایی که مخاطب وعیدهای خداوند قرار گرفته اند کفار می باشند، چرا که این گروه به عنوان اصلی ترین دشمن [[حق]] جویان به حساب می آمدند، آنها به دلیل لجاجت از [[ایمان]] آوردن خود و دیگران جلوگیری می کردند و [[پیامبران|أنبیاء]] الهی و کتب آنها را تکذیب می نمودند، لذا خداوند برای مقابله با این رفتارها، وعیدهای متفاوتی از جمله وعید [[عذاب]] در دنیا و [[آخرت]] به آنها داده است که نمونه های آن در قرآن فراوان به چشم می خورد: {{متن قرآن|«فَإِذا نُقِرَ فِی النَّاقُورِ فَذلِک یوْمَئِذٍ یوْمٌ عَسِیرٌ عَلَى الْکافِرِینَ غَیرُ یسِیرٍ»}}؛<ref>[[سوره مدثر]]/۸، ۹، ۱۰.</ref> و هنگامی که در صور دمیده شود، آن روز روزى سخت است و براى کافران آسان نیست. در این آیات خداوند به [[کفر|کافران]] که آیات الهی را [[مسخره]] کرده و قرآن را سحر نامیدند، وعید شدیدی می دهد و به آنها روزی سخت و مصیبت بار را وعده می دهد.<ref>طباطبائی، سیّد محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفترانتشارت اسلامی جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ق، چاپ پنجم، ج‌۲۰، ص۸۵.</ref>
+* '''وعید خدا به کفّار:''' یکی از گروههایی که مخاطب وعیدهای خداوند قرار گرفته اند کفار می باشند، چرا که این گروه به عنوان اصلی ترین دشمن [[حق]] جویان به حساب می آمدند، آنها به دلیل لجاجت از [[ایمان]] آوردن خود و دیگران جلوگیری می کردند و [[پیامبران|أنبیاء]] الهی و کتب آنها را تکذیب می نمودند، لذا خداوند برای مقابله با این رفتارها، وعیدهای متفاوتی از جمله وعید [[عذاب]] در دنیا و [[آخرت]] به آنها داده است که نمونه های آن در قرآن فراوان به چشم می خورد: {{متن قرآن|«فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ فَذَٰلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ عَلَى الْكَافِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ}}؛<ref>[[سوره مدثر]]/۸، ۹، ۱۰.</ref> و هنگامی که در صور دمیده شود، آن روز روزى سخت است و براى کافران آسان نیست. در این آیات خداوند به [[کفر|کافران]] که آیات الهی را [[مسخره]] کرده و قرآن را سحر نامیدند، وعید شدیدی می دهد و به آنها روزی سخت و مصیبت بار را وعده می دهد».<ref>طباطبائی، سیّد محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفترانتشارت اسلامی جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ق، چاپ پنجم، ج‌۲۰، ص۸۵.</ref>
-* '''وعید خدا به منافقان:''' [[نفاق|منافقان]] از دیگر گروههایی هستند که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«یا أَیهَا الرَّسُولُ لایحْزُنْک الَّذِینَ یسارِعُونَ فِی الْکفْرِ مِنَ الَّذِینَ قالُوا آمَنَّا بِأَفْواهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُم‌... أُولئِک الَّذِینَ لَمْ یرِدِاللَّهُ أَنْ یطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِی الدُّنْیا خِزْی وَ لَهُمْ فِی الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِیم‌»}}؛<ref>[[سوره مائده]]/۴۱.</ref> اى فرستاده (خدا)! آنها که در مسیر کفر شتاب مى‌کنند و با زبان مى‌گویند: «ایمان آوردیم» و قلب آنها ایمان نیاورده، تو را اندوهگین نسازند... آنها کسانى هستند که خدا نخواسته دلهایشان را پاک کند، در دنیا رسوایى و در آخرت مجازات بزرگى نصیبشان خواهد شد. خداوند در قسمت آخر این آیه منافقان را تهدید می نماید و به آنها وعید خواری در دنیا و عذاب دردناک در آخرت را می دهد.<ref>المیزان فی تفسیر القرآن، ج‌۵، ص۳۴۰.</ref>
+* '''وعید خدا به منافقان:''' [[نفاق|منافقان]] از دیگر گروههایی هستند که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُوا آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ... أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ  لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>[[آیه 41 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۴۱.]]</ref>؛ اى فرستاده (خدا)! آنها که در مسیر کفر شتاب مى‌کنند و با زبان مى‌گویند: «ایمان آوردیم» و قلب آنها ایمان نیاورده، تو را اندوهگین نسازند... آنها کسانى هستند که خدا نخواسته دلهایشان را پاک کند، در دنیا رسوایى و در آخرت مجازات بزرگى نصیبشان خواهد شد». خداوند در قسمت آخر این آیه منافقان را تهدید می نماید و به آنها وعید خواری در دنیا و عذاب دردناک در آخرت را می دهد.<ref>المیزان فی تفسیر القرآن، ج‌۵، ص۳۴۰.</ref>
-* '''وعید خدا به بنی إسرائیل:''' قوم [[بنی اسرائیل|بنی إسرائیل]] نیز از گروههایی است که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّک لَیبْعَثَنَّ عَلَیهِمْ إِلى‌ یوْمِ الْقِیامَةِ مَنْ یسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذابِ إِنَّ رَبَّک لَسَرِیعُ الْعِقابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِیم»}}؛<ref>[[سوره اعراف]]/۱۶۷.</ref> و (نیز به خاطر بیاور) هنگامى را که پروردگارت اعلام کرد: تا دامنه قیامت کسى را بر آنها مسلط خواهد ساخت که همواره آنها را در عذاب سختى قرار دهد زیرا پروردگارت مجازاتش سریع است... . "تأذّن" و "إذن" هر دو به معنى اعلام کردن است و نیز به معنى [[سوگند]] یاد کردن آمده است، لذا از این [[آیه]] استفاده مى‌شود که‌ خداوند به این قوم وعید داده است که تا دامنه [[قیامت|قیامت]] در ناراحتى و عذاب باشند و هرگز روى آرامش کامل را نبینند، هر چند براى خود دولتى تأسیس کنند مگر این که براستى، روش خود را تغییر دهند و دست از [[ظلم]] و [[فساد]] بکشند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ ش، چاپ اول، ج‌۶، ص۴۳۰.</ref>
+* '''وعید خدا به بنی إسرائیل:''' قوم [[بنی اسرائیل|بنی إسرائیل]] نیز از گروههایی است که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ ۗ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ ۖ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>[[آیه 167 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۱۶۷.]]</ref>؛ و (نیز به خاطر بیاور) هنگامى را که پروردگارت اعلام کرد: تا دامنه قیامت کسى را بر آنها مسلط خواهد ساخت که همواره آنها را در عذاب سختى قرار دهد زیرا پروردگارت مجازاتش سریع است». "تأذّن" و "إذن" هر دو به معنى اعلام کردن است و نیز به معنى [[سوگند]] یاد کردن آمده است، لذا از این [[آیه]] استفاده مى‌شود که‌ خداوند به این قوم وعید داده است که تا دامنه [[قیامت|قیامت]] در ناراحتى و عذاب باشند و هرگز روى آرامش کامل را نبینند، هر چند براى خود دولتى تأسیس کنند مگر این که براستى، روش خود را تغییر دهند و دست از [[ظلم]] و [[فساد]] بکشند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ ش، چاپ اول، ج‌۶، ص۴۳۰.</ref>
-* '''وعید خدا به کم فروشان:''' خداوند در قرآن، کم فروشان را تهدید نموده و آنها را مشمول وعید خود گردانیده است: {{متن قرآن|«وَیلٌ لِلْمُطَفِّفِین‌»}}؛<ref>[[سوره مطففین]]/۱.</ref> واى بر کم‌فروشان! «ویل» کلمه ای است که برای تهدید و وعید وضع شده است<ref>طوسى، محمد بن حسن؛ التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج‌۱۰، ص۲۹۵.</ref> و به معنى شرّ و اندوه و عذاب یا هلاک است و معنى [[لعن|لعنت]] دارد، با این وصف خداوند کم فروشان را به هلاک و لعنت خود تهدید نموده است و در ادامه آیات می فرماید: {{متن قرآن|«کلاَّ إِنَّ کتابَ الفُجَّارِ لَفِی سِجِّین‌»}}؛<ref>سوره مطففین‌/۷.</ref> چنین نیست که آنها (درباره قیامت) مى‌پندارند، به یقین نامه اعمال بدکاران در «[[سجین|سجّین]]» است.‌ بنابر نظر مفسرین، تفسیر مشهور از سجین این است که این واژه به معنای [[دوزخ]] باشد که در این صورت معنى آیه چنین است: «سرنوشت مقرر و مسلم بدکاران در [[جهنم]] است» بنابراین دو آیه خداوند به کم فروشان وعید سنگینی داده است.<ref>تفسیر نمونه، ج‌۲۶، ص۲۵۴.</ref>
+* '''وعید خدا به کم فروشان:''' خداوند در قرآن، کم فروشان را تهدید نموده و آنها را مشمول وعید خود گردانیده است: {{متن قرآن|«وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ»}}<ref>[[آیه1 سوره مطففین|سوره مطففین،آیه ۱.]]</ref>؛ واى بر کم‌فروشان!». «ویل» کلمه ای است که برای تهدید و وعید وضع شده است<ref>طوسى، محمد بن حسن؛ التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج‌۱۰، ص۲۹۵.</ref> و به معنى شرّ و اندوه و عذاب یا هلاک است و معنى [[لعن|لعنت]] دارد، با این وصف خداوند کم فروشان را به هلاک و لعنت خود تهدید نموده است و در ادامه آیات می فرماید: {{متن قرآن|«كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٍ}}<ref>[[آیه 7 سوره زمر|سوره زمر، آیه ۷.]]</ref>؛ چنین نیست که آنها (درباره قیامت) مى‌پندارند، به یقین نامه اعمال بدکاران در «[[سجین|سجّین]]» است». بنابر نظر مفسرین، تفسیر مشهور از سجین این است که این واژه به معنای [[دوزخ]] باشد که در این صورت معنى آیه چنین است: «سرنوشت مقرر و مسلم بدکاران در [[جهنم]] است» بنابراین دو آیه خداوند به کم فروشان وعید سنگینی داده است.<ref>تفسیر نمونه، ج‌۲۶، ص۲۵۴.</ref>
 ==اثر تربیتی وعید==
-از آنجا که در وعید، نوعی هشدار وجود دارد که [[انسان]] را از خطرات برحذر می دارد، به طور طبیعی در انسان ایجاد ترس می نماید ولذا انسان در آن مورد حسّاس شده و به نسبت شدت وعید، از انجام عملی که درباره آن وعید داده شده صرفنظر می کند و یا حداقل با احتیاط بیشتری عمل می نماید. [[قرآن]] نیز برای بیدار کردن انسانها و آگاه کردن آنها از خطرات پیش رو به آنها وعید می دهد ولذا در قرآن کمتر سوره‌اى است که خداوند، خبر از امتهای سابقه و بلیات نازله بر آنها و از عقوبت [[قیامت|قیامت]] و [[عذاب]] جهنم و خلود در آن نداده باشد،<ref>أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۹، ص۱۰۶.</ref> چنانکه می فرماید: {{متن قرآن|«وَصَرَّفْنا فِیهِ مِنَ الْوَعِیدِ لَعَلَّهُمْ یتَّقُونَ أَوْ یحْدِثُ لَهُمْ ذِکرا»}}؛<ref>[[سوره طه]]/۱۱۳.</ref> و این گونه آن را قرآنى عربى نازل کردیم و انواع وعیدها را در آن بازگو نمودیم، شاید [[تقوا]] پیشه کنند یا براى آنان تذکرى پدید آورد!
+از آنجا که در وعید، نوعی هشدار وجود دارد که [[انسان]] را از خطرات برحذر می دارد، به طور طبیعی در انسان ایجاد ترس می نماید ولذا انسان در آن مورد حسّاس شده و به نسبت شدت وعید، از انجام عملی که درباره آن وعید داده شده صرفنظر می کند و یا حداقل با احتیاط بیشتری عمل می نماید. [[قرآن]] نیز برای بیدار کردن انسانها و آگاه کردن آنها از خطرات پیش رو به آنها وعید می دهد ولذا در قرآن کمتر سوره‌اى است که خداوند، خبر از امتهای سابقه و بلیات نازله بر آنها و از عقوبت [[قیامت|قیامت]] و [[عذاب]] جهنم و خلود در آن نداده باشد،<ref>أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۹، ص۱۰۶.</ref> چنانکه می فرماید: {{متن قرآن|«... وَصَرَّفْنَا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْرًا}} <ref>[[آیه 113 سوره طه|سوره طه، آیه ۱۱۳.]]</ref>؛ و این گونه آن را قرآنى عربى نازل کردیم و انواع وعیدها را در آن بازگو نمودیم، شاید [[تقوا]] پیشه کنند یا براى آنان تذکرى پدید آورد!».
 چنانچه که مشهود است خداوند در این آیه، علت بازگو کردن وعیدها را ایجاد شدن حالت تقوا در انسانها و یا دست کم متوجه شدن آنها، ذکر مینماید.<ref>مخزن العرفان در تفسیر قرآن، ج‌۸، ص۲۱۴.</ref>

@@ سطر ۳۶: / سطر ۳۶: @@
 ==منابع==
 *محمد مؤذنی، وعیدهای خدا، [http://pajoohe.ir/%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%AF%D8%A7__a-34295.aspx#_ftnref7 پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام]، بازیابی: ۲۱ دی ماه ۱۳۹۲.
+{{قرآن}}
 [[رده: واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۵۸: / سطر ۵۸: @@
 ==منابع==
-*محمد مؤذني، وعيد هاي خدا، [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=34295#_ftnref7 پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 21 دی ماه 1392.
+*محمد مؤذني، وعيد هاي خدا، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 21 دی ماه 1392.
 [[رده: واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 *4.وعید خدا به کم فروشان:
-خداوند در قرآن، کم فروشان را تهدید نموده و آنها را مشمول وعید خود گردانیده است: {{متن قرآن|«وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِين‌»}}؛<ref>[[سوره مطففين‌]]/1.</ref> واى بر كم‌فروشان!
+خداوند در قرآن، کم فروشان را تهدید نموده و آنها را مشمول وعید خود گردانیده است: {{متن قرآن|«وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِين‌»}}؛<ref>[[سوره مطففين]]/1.</ref> واى بر كم‌فروشان!
-ویل کلمه ای است که برای تهدید و وعید وضع شده است<ref>طوسى، محمد بن حسن؛ التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار احياء التراث العربی، ج‌10، ص295.</ref> و به معنى شر و اندوه و عذاب يا هلاك است و معنى لعنت دارد، با این وصف خداوند کم فروشان را به هلاک و لعنت خود تهدید نموده است و در ادامه آیات میفرماید: {{متن قرآن|«كَلاَّ إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ لَفِي سِجِّين‌»}}؛<ref>[[سوره مطففين]]/7.</ref> چنين نيست كه آنها (درباره قيامت) مى‌پندارند، به يقين نامه اعمال بدكاران در «سجّين» است.‌
+ویل کلمه ای است که برای تهدید و وعید وضع شده است<ref>طوسى، محمد بن حسن؛ التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار احياء التراث العربی، ج‌10، ص295.</ref> و به معنى شر و اندوه و عذاب يا هلاك است و معنى لعنت دارد، با این وصف خداوند کم فروشان را به هلاک و لعنت خود تهدید نموده است و در ادامه آیات میفرماید: {{متن قرآن|«كَلاَّ إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ لَفِي سِجِّين‌»}}؛<ref>سوره مطففين‌/7.</ref> چنين نيست كه آنها (درباره قيامت) مى‌پندارند، به يقين نامه اعمال بدكاران در «سجّين» است.‌
 بنابر نظر مفسرین، تفسیر مشهور از سجین این است که این واژه به معنای دوزخ باشد که در این صورت معنى آيه چنين است: «سرنوشت مقرر و مسلم بدكاران در جهنم است» بنابراین دو آیه خداوند به کم فروشان وعید سنگینی داده است.<ref>تفسير نمونه، ج‌26، ص254.</ref>

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 ==تفاوت وعده با وعید==
-* 1) مهمترین تفاوتی که بین این دو کلمه وجود دارد تفاوت از ناحیه استعمال است و آن این است که: "وعد" هم در وعده خير و هم در وعده شر بكار میرود ولى "وعيد" و "ایعاد" فقط در وعده شر استعمال ميشود.<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم؛ لسان العرب، بیروت، دار صادر، 1414، ج‌3، ص463.</ref>
+*1) مهمترین تفاوتی که بین این دو کلمه وجود دارد تفاوت از ناحیه استعمال است و آن این است که: "وعد" هم در وعده خير و هم در وعده شر بكار میرود ولى "وعيد" و "ایعاد" فقط در وعده شر استعمال ميشود.<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم؛ لسان العرب، بیروت، دار صادر، 1414، ج‌3، ص463.</ref>
-* 2) فرق دیگری که بین "وعد" و "وعید" وجود دارد در تخلف پذیری آنهاست چرا که: خُلف وعده قبیح است زیرا مستلزم وقوع کذب از طرف خداوند است و صدور آن از خداوند محال است،<ref>طيّب، سيد عبدالحسين؛ أطيب البيان في تفسير القرآن، تهران، انتشارات اسلام، 1378 ش، چاپ دوم، ج‌10، ص360.</ref> ولی خُلف وعید در مواردی، نه تنها قبیح نیست بلکه حُسن هم دارد چون این کار نوعی اظهار کرم است.<ref>همان، ج‌1، ص299.</ref>
+*2) فرق دیگری که بین "وعد" و "وعید" وجود دارد در تخلف پذیری آنهاست چرا که: خُلف وعده قبیح است زیرا مستلزم وقوع کذب از طرف خداوند است و صدور آن از خداوند محال است،<ref>طيّب، سيد عبدالحسين؛ أطيب البيان في تفسير القرآن، تهران، انتشارات اسلام، 1378 ش، چاپ دوم، ج‌10، ص360.</ref> ولی خُلف وعید در مواردی، نه تنها قبیح نیست بلکه حُسن هم دارد چون این کار نوعی اظهار کرم است.<ref>همان، ج‌1، ص299.</ref>
-* 3) وعده از راه تفضل خداوند بر بندگان است نه استحقاق بندگان زيرا مؤمن هر چه ايمانش كاملتر باشد و اعمال صالحه او زيادتر باشد، نمیتواند شكر كوچكترين نعمتهای الهى را اداء نماید تا مستحق دریافت آن وعدها گردد ولی وعيد از راه استحقاق عباد است و خداوند زائد بر استحقاق، کسی را عذاب نمى‌كند بلكه چه بسا عفو نموده و گذشت مى‌كند.<ref>همان، ج‌9، ص275.</ref>
+*3) وعده از راه تفضل خداوند بر بندگان است نه استحقاق بندگان زيرا مؤمن هر چه ايمانش كاملتر باشد و اعمال صالحه او زيادتر باشد، نمیتواند شكر كوچكترين نعمتهای الهى را اداء نماید تا مستحق دریافت آن وعده ها گردد ولی وعيد از راه استحقاق عباد است و خداوند زائد بر استحقاق، کسی را عذاب نمى‌كند بلكه چه بسا عفو نموده و گذشت مى‌كند.<ref>همان، ج‌9، ص275.</ref>
 ==وعید در قرآن==
-در قرآن برای حفظ روحیه خوف و رجا به تناسب وعدههای نیک به مؤمنان به انذار انسانها نیز پرداخته و آنها را از سرپیچی دستورات خداوند بیم داده است تا از این راه، بقاء حیات نوع بشر را تداوم بخشیده و به مسیر کمال رهنمون گردد.
+در [[قرآن]] برای حفظ روحیه خوف و رجا به تناسب وعدههای نیک به مؤمنان به انذار انسانها نیز پرداخته و آنها را از سرپیچی دستورات خداوند بیم داده است تا از این راه، بقاء حیات نوع بشر را تداوم بخشیده و به مسیر کمال رهنمون گردد.
-واژه وعید در [[قرآن]] شش مرتبه استعمال شده است و انسانها را از تحقق وعیدهای الهی بیم داده و عاقبت کسانی که وعیدهای الهی را جدی گرفته و همچنین عاقبت کفار که وعیدهای الهی را دروغ انگاشتند را یادآوری نموده است که ما برخی از این وعیدها را ذکر نموده و بررسی مینماییم:
+واژه وعید در قرآن شش مرتبه استعمال شده است و انسانها را از تحقق وعیدهای الهی بیم داده و عاقبت کسانی که وعیدهای الهی را جدی گرفته و همچنین عاقبت کفار که وعیدهای الهی را دروغ انگاشتند را یادآوری نموده است که ما برخی از این وعیدها را ذکر نموده و بررسی مینماییم:
-* 1. وعیدهای خدا به کفّار:
+*1. وعیدهای خدا به کفّار:
-یکی از گروههایی که مخاطب وعیدهای خداوند قرار گرفتهاند کفار میباشند چرا که این گروه به عنوان اصلیترین دشمن حق جویان به حساب میآمدند، آنها به دلیل لجاجت از ایمان آوردن خود و دیگران جلوگیری میکردند و أنبیاء الهی و کتب آنها را تکذیب مینمودند لذا خداوند برای مقابله با این رفتارها، وعیدهای متفاوتی از جمله وعید عذاب در دنیا و آخرت به آنها داده است که نمونه های آن در قرآن فراوان به چشم میخورد: {{متن قرآن|«فَإِذا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ فَذلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ عَلَى الْكافِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ»}}؛<ref>[[سوره مدثر]]/8، 9، 10.</ref> و هنگامی كه در صور دميده شود، آن روز روزى سخت است و براى كافران آسان نیست.
+یکی از گروههایی که مخاطب وعیدهای خداوند قرار گرفت هاند کفار میباشند چرا که این گروه به عنوان اصلیترین دشمن حق جویان به حساب میآمدند، آنها به دلیل لجاجت از ایمان آوردن خود و دیگران جلوگیری میکردند و أنبیاء الهی و کتب آنها را تکذیب مینمودند لذا خداوند برای مقابله با این رفتارها، وعیدهای متفاوتی از جمله وعید عذاب در دنیا و آخرت به آنها داده است که نمونه های آن در قرآن فراوان به چشم میخورد: {{متن قرآن|«فَإِذا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ فَذلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ عَلَى الْكافِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ»}}؛<ref>[[سوره مدثر]]/8، 9، 10.</ref> و هنگامی كه در صور دميده شود، آن روز روزى سخت است و براى كافران آسان نیست.
-در این آیات خداوند به کافران که آیات الهی را مسخره کرده و قرآن را سحر نامیدند، وعید شدیدی میدهد و به آنها روزی سخت و مصیبت بار را وعده میدهد.<ref>طباطبائی، سیّد محمدحسین؛ الميزان فی تفسیر القرآن، قم، دفترانتشارت اسلامی جامعه مدرسین، 1417ق، چاپ پنجم، ج‌20، ص85.</ref>
+در این آیات خداوند به [[کفر|کافران]] که آیات الهی را مسخره کرده و قرآن را سحر نامیدند، وعید شدیدی میدهد و به آنها روزی سخت و مصیبت بار را وعده میدهد.<ref>طباطبائی، سیّد محمدحسین؛ الميزان فی تفسیر القرآن، قم، دفترانتشارت اسلامی جامعه مدرسین، 1417ق، چاپ پنجم، ج‌20، ص85.</ref>
-* 2. وعیدهای خدا به منافقان:
+*2. وعیدهای خدا به منافقان:
-منافقان از دیگر گروههایی هستند که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«يا أَيُّهَا الرَّسُولُ لايَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قالُوا آمَنَّا بِأَفْواهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُم‌... أُولئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِاللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيم‌»}}؛<ref>[[سوره مائده]]/41.</ref> اى فرستاده (خدا)! آنها كه در مسير كفر شتاب مى‌كنند و با زبان مى‌گويند: «ايمان آورديم» و قلب آنها ايمان نياورده، تو را اندوهگين نسازند... آنها كسانى هستند كه خدا نخواسته دلهايشان را پاك كند، در دنيا رسوايى و در آخرت مجازات بزرگى نصيبشان خواهد شد.
+[[نفاق|منافقان]] از دیگر گروههایی هستند که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«يا أَيُّهَا الرَّسُولُ لايَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قالُوا آمَنَّا بِأَفْواهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُم‌... أُولئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِاللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيم‌»}}؛<ref>[[سوره مائده]]/41.</ref> اى فرستاده (خدا)! آنها كه در مسير كفر شتاب مى‌كنند و با زبان مى‌گويند: «ايمان آورديم» و قلب آنها ايمان نياورده، تو را اندوهگين نسازند... آنها كسانى هستند كه خدا نخواسته دلهايشان را پاك كند، در دنيا رسوايى و در آخرت مجازات بزرگى نصيبشان خواهد شد.
 خداوند در قسمت آخر این آیه منافقان را تهدید مینماید و به آنها وعید خواری در دنیا و عذاب دردناک در آخرت را میدهد.<ref>الميزان في تفسير القرآن، ج‌5، ص340.</ref>
-* 3. وعیدهای خدا به بنی إسرائیل:
+*3. وعیدهای خدا به بنی إسرائیل:
-قوم بنیإسرائیل نیز از گروههایی است که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيم»}}؛<ref>[[سوره اعراف]]/167.</ref> و (نيز به خاطر بياور) هنگامى را كه پروردگارت اعلام كرد: تا دامنه قيامت كسى را بر آنها مسلط خواهد ساخت كه همواره آنها را در عذاب سختى قرار دهد زيرا پروردگارت مجازاتش سريع است...
+قوم [[بنی اسرائیل|بنی إسرائیل]] نیز از گروههایی است که خداوند به آنها وعید داده است: {{متن قرآن|«وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيم»}}؛<ref>[[سوره اعراف]]/167.</ref> و (نيز به خاطر بياور) هنگامى را كه پروردگارت اعلام كرد: تا دامنه قيامت كسى را بر آنها مسلط خواهد ساخت كه همواره آنها را در عذاب سختى قرار دهد زيرا پروردگارت مجازاتش سريع است...
 "تأذّن" و "إذن" هر دو به معنى اعلام كردن است و نيز به معنى سوگند ياد كردن آمده است، لذا از این آیه استفاده مى‌شود كه‌ خداوند به این قوم وعید داده است که تا دامنه قيامت در ناراحتى و عذاب باشند و هرگز روى آرامش كامل را نبینند، هر چند براى خود دولتى تاسيس كنند مگر اين كه براستى، روش خود را تغيير دهند و دست از ظلم و فساد بكشند.<ref>مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسير نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1374 ش، چاپ اول، ج‌6، ص430.</ref>
-* 4.وعید خدا به کم فروشان:
+*4.وعید خدا به کم فروشان:
 خداوند در قرآن، کم فروشان را تهدید نموده و آنها را مشمول وعید خود گردانیده است: {{متن قرآن|«وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِين‌»}}؛<ref>[[سوره مطففين‌]]/1.</ref> واى بر كم‌فروشان!
-ویل کلمهای است که برای تهدید و وعید وضع شده است<ref>طوسى، محمد بن حسن؛ التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار احياء التراث العربی، ج‌10، ص295.</ref> و به معنى شر و اندوه و عذاب يا هلاك است و معنى لعنت دارد، با این وصف خداوند کم فروشان را به هلاک و لعنت خود تهدید نموده است و در ادامه آیات میفرماید: {{متن قرآن|«كَلاَّ إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ لَفِي سِجِّين‌»}}؛<ref>[[سوره مطففين]]/7.</ref> چنين نيست كه آنها (درباره قيامت) مى‌پندارند، به يقين نامه اعمال بدكاران در «سجّين» است.‌
+ویل کلمه ای است که برای تهدید و وعید وضع شده است<ref>طوسى، محمد بن حسن؛ التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار احياء التراث العربی، ج‌10، ص295.</ref> و به معنى شر و اندوه و عذاب يا هلاك است و معنى لعنت دارد، با این وصف خداوند کم فروشان را به هلاک و لعنت خود تهدید نموده است و در ادامه آیات میفرماید: {{متن قرآن|«كَلاَّ إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ لَفِي سِجِّين‌»}}؛<ref>[[سوره مطففين]]/7.</ref> چنين نيست كه آنها (درباره قيامت) مى‌پندارند، به يقين نامه اعمال بدكاران در «سجّين» است.‌
 بنابر نظر مفسرین، تفسیر مشهور از سجین این است که این واژه به معنای دوزخ باشد که در این صورت معنى آيه چنين است: «سرنوشت مقرر و مسلم بدكاران در جهنم است» بنابراین دو آیه خداوند به کم فروشان وعید سنگینی داده است.<ref>تفسير نمونه، ج‌26، ص254.</ref>
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 ==اثر تربیتی وعید==
-از آنجا که در وعید، نوعی هشدار وجود دارد که انسان را از خطرات برحذر میدارد به طور طبیعی در انسان ایجاد ترس مینماید ولذا انسان در آن مورد حسّاس شده و به نسبت شدت وعید، از انجام عملی که درباره آن وعید داده شده صرفنظر میکند و یا حداقل با احتیاط بیشتری عمل مینماید، قرآن نیز برای بیدار کردن انسانها و آگاه کردن آنها از خطرات پیش رو به آنها وعید میدهد ولذا در قرآن كمتر سوره‌اى است كه خداوند، خبر از امتهای سابقه و بليّات نازله بر آنها و از عقوبت قيامت و عذاب جهنم و خلود در آن نداده باشد،<ref>أطيب البيان في تفسير القرآن، ج‌9، ص106.</ref> چنانکه می فرماید: {{متن قرآن|«وَصَرَّفْنا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْرا»}}؛<ref>[[سوره طه]]/113.</ref> و اين گونه آن را قرآنى عربى نازل كرديم و انواع وعيدها را در آن بازگو نموديم، شايد تقوا پيشه كنند يا براى آنان تذكرى پديد آورد!
+از آنجا که در وعید، نوعی هشدار وجود دارد که انسان را از خطرات برحذر میدارد به طور طبیعی در انسان ایجاد ترس مینماید ولذا انسان در آن مورد حسّاس شده و به نسبت شدت وعید، از انجام عملی که درباره آن وعید داده شده صرفنظر میکند و یا حداقل با احتیاط بیشتری عمل مینماید. قرآن نیز برای بیدار کردن انسانها و آگاه کردن آنها از خطرات پیش رو به آنها وعید میدهد ولذا در قرآن كمتر سوره‌اى است كه خداوند، خبر از امتهای سابقه و بليّات نازله بر آنها و از عقوبت قيامت و عذاب جهنم و خلود در آن نداده باشد،<ref>أطيب البيان في تفسير القرآن، ج‌9، ص106.</ref> چنانکه می فرماید: {{متن قرآن|«وَصَرَّفْنا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْرا»}}؛<ref>[[سوره طه]]/113.</ref> و اين گونه آن را قرآنى عربى نازل كرديم و انواع وعيدها را در آن بازگو نموديم، شايد تقوا پيشه كنند يا براى آنان تذكرى پديد آورد!
-چنانچه که مشهود است خداوند در این آیه علت بازگو کردن وعیدها را ایجاد شدن حالت تقوا در انسانها و یا دست کم متوجه شدن آنها، ذکر مینماید.<ref>مخزن العرفان در تفسير قرآن، ج‌8، ص214.</ref>
+چنانچه که مشهود است خداوند در این آیه علت بازگو کردن وعیدها را ایجاد شدن حالت [[تقوا]] در انسانها و یا دست کم متوجه شدن آنها، ذکر مینماید.<ref>مخزن العرفان در تفسير قرآن، ج‌8، ص214.</ref>
 ==پانویس==
-<references/>
+<references />
 ==منابع==
 * محمد مؤذني، وعيد هاي خدا، [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=34295#_ftnref7 پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 21 دی ماه 1392.
 [[رده: واژگان قرآنی]]