ودایع امامت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zadhoosh: ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

2026-11-12T11:44:36Z

ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

Zadhoosh: ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

2026-11-11T15:00:48Z

ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

صفحهٔ تازه

'''ودایع امامت''' در کلام [[امامیه]] امانت‌ها و مواریثی است که از [[پیامبر اسلام|پیامبر خدا]] صلی الله علیه وآله یا از امام پیشین به امام بعدی سپرده می‌شود: سلاح و متاع پیامبر، کتاب‌هایی مانند جامعه و جفر و مصحف [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت فاطمه سلام‌الله‌علیها]]، و آثار پیامبران پیشین. این امانت‌ها در روایات، در کنار وصیت، نشانهٔ امام‌اند و آیهٔ {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا»}}؛ «خداوند به شما فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به صاحبانشان بازگردانید» بر آن‌ها تطبیق شده است. روایات امامیه، این ودایع را حجتی در برابر مدعیان امامت و راهی برای شناخت امام در هر عصر می‌شمارند و از این‌رو در کنار نص، جایگاهی مهم در منظومهٔ امامت دارند.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمام یعرف الإمام الذی یکون من بعده.</ref>

==معنای لغوی و اصطلاحی==

«وَدِیعَة» از ریشهٔ «وَدَعَ»، چیزی است که برای نگهداری به دیگری سپرده می‌شود.<ref>ابن منظور، لسان العرب، مادهٔ «ودع».</ref> در کلام امامیه، ودایع امامت امانت‌های ویژهٔ این منصب است. در منابع حدیثی، این مجموعه با تعبیر «ما عند الأئمة» و «الأمانة» یاد شده است.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من سلاح رسول الله و متاعه.</ref>

==نشانهٔ امامت==

[[امام صادق علیه السلام|امام صادق علیه‌السلام]] سه خصلت را نشانهٔ صاحب امامت دانسته است: {{متن حدیث|«هُوَ أَوْلَى النَّاسِ بِالَّذِينَ قَبْلَهُ وَهُوَ وَصِيُّهُ، وَعِنْدَهُ سِلَاحُ رَسُولِ اللَّهِ وَوَصِيَّتُهُ وَذَلِكَ عِنْدِي لَا أُنَازِعُ فِيهِ»}}؛ «او سزاوارترین مردم به پیشوای پیش از خود و وصی اوست، و سلاح و وصیت پیامبر خدا نزد اوست، و آن نزد من است و در آن کشمکش نمی‌کنم». امام در ادامه با فعل «استودع» می‌گوید پدرش آنچه داشت به وی سپرد.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما یجب على الناس عند مضی الإمام.</ref>

سلاح در این روایات جایگاهی نمادین دارد: {{متن حدیث|«السِّلَاحُ فِينَا بِمَنْزِلَةِ التَّابُوتِ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ، تَكُونُ الْإِمَامَةُ مَعَ السِّلَاحِ حَيْثُمَا كَانَ»}}؛ «سلاح در میان ما همانند تابوت در بنی‌اسرائیل است؛ امامت هر جا که سلاح باشد، همان‌جاست». این تعبیرها سلاح را نشانهٔ امامت می‌شمارند، نه عامل آن؛ زیرا امامت در روایات عهدی الهی است که از امامی به امام دیگر می‌رسد. سلاح و وصیت ظاهر نیز حجت بر مدعی امامت شمرده شده و دانش امام از نشانه‌های او دانسته شده است.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب الأمور التی توجب حجة الإمام؛ کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمامة عهد من الله.</ref>

==مبنای قرآنی==

مستند اصلی این تطبیق، آیهٔ ۵۸ [[سوره نساء|سورهٔ نساء]] است؛ [[امام باقر علیه السلام|امام باقر علیه‌السلام]] مقصود آیه را امامان دانسته و «ادای امانت» را سپردن کتاب‌ها و علم و سلاح از هر امام به امام پس از او تفسیر کرده است. [[امام رضا علیه السلام|امام رضا علیه‌السلام]] فرموده است: {{متن حدیث|«أَنْ يُؤَدِّيَ الْإِمَامُ الْأَمَانَةَ إِلَى مَنْ بَعْدِهِ، وَلَا يَخُصَّ بِهَا غَيْرَهُ وَلَا يَزْوِيَهَا عَنْهُ»}}؛ «که امام امانت را به جانشین خود بسپارد و آن را به دیگری اختصاص ندهد و از او دریغ ندارد».<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمام یعرف الإمام الذی یکون من بعده؛ قرآن کریم، سورهٔ نساء، آیهٔ ۵۸.</ref>

==مصادیق==

===سلاح و متاع پیامبر===

بر پایهٔ روایت ابو بصیر، شمشیر و زره و نیزهٔ کوتاه و زین و استر خاکستری پیامبر در متاع او ماند و همه به [[امام علی علیه السلام|امام علی علیه‌السلام]] رسید. [[ذوالفقار]] نیز همان شمشیر پیامبر دانسته شده که به گفتهٔ امام رضا علیه‌السلام جبرئیل آن را از آسمان فرود آورد.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من سلاح رسول الله و متاعه.</ref>

===کتاب‌ها===

«جامعه» صحیفه‌ای به درازای هفتاد ذراع پیامبر است، با املای آن حضرت و نوشتهٔ امام علی علیه‌السلام؛ در آن هر حلال و حرامی و هر چه مردم به آن نیاز دارند، حتی خون‌بهای یک خراش، هست. «جفر» ظرفی از پوست است که دانش پیامبران و اوصیا در آن است و جفر سرخ ظرف سلاح پیامبر است.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب فیه ذکر الصحیفة و الجفر و الجامعة و مصحف فاطمة.</ref>

دربارهٔ مصحف حضرت فاطمه، امام صادق علیه‌السلام فرموده است: {{متن حدیث|«مُصْحَفٌ فِيهِ مِثْلُ قُرْآنِكُمْ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، وَاللَّهِ مَا فِيهِ مِنْ قُرْآنِكُمْ حَرْفٌ وَاحِدٌ»}}؛ «مصحفی که به اندازهٔ سه برابر قرآن شماست و به خدا سوگند یک حرف از قرآن شما در آن نیست» و در روایتی دیگر، محتوای آن گزارش رویدادهای آینده دانسته شده است. همان حضرت در احتجاجی نیز وصیت حضرت فاطمه را در همین مصحف دانسته و آن را در کنار سلاح پیامبر نشانهٔ حقانیت اهل بیت شمرده و به این آیه استناد کرده است: {{متن قرآن|«ائْتُونِي بِكِتَابٍ مِنْ قَبْلِ هَذَا أَوْ أَثَارَةٍ مِنْ عِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ»}}؛ «اگر راست می‌گویید، کتابی پیش از این یا بازمانده‌ای از دانش بیاورید».<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب فیه ذکر الصحیفة و الجفر و الجامعة و مصحف فاطمة؛ قرآن کریم، سورهٔ احقاف، آیهٔ ۴.</ref>

===آثار پیامبران===

آثار پیامبران پیشین نیز در این مجموعه جای دارند؛ به گفتهٔ امام صادق علیه‌السلام، الواح و عصای موسی نزد ایشان است و ایشان وارثان پیامبران‌اند.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من آیات الأنبیاء.</ref>

==انتقال از امامی به امام دیگر==

ودایع از امام به امام می‌رسد و در شرایط دشوار، گاه به امانت سپرده می‌شده است. به گزارش امام صادق علیه‌السلام، علم و سلاح پیامبر پس از رحلتش به امام علی علیه‌السلام و سپس به [[امام حسن علیه السلام|امام حسن علیه‌السلام]] و [[امام حسین علیه السلام|امام حسین علیه‌السلام]] رسید و چون بیم دست‌یافتن دشمن می‌رفت، آن امانت نزد [[ام سلمه]] سپرده شد و بعدها [[امام سجاد علیه السلام|امام سجاد علیه‌السلام]] آن را بازستاند. امام نمی‌میرد تا بداند پس از او چه کسی امام است و به او وصیت کند.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من سلاح رسول الله و متاعه؛ کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمام یعرف الإمام الذی یکون من بعده.</ref>

==در دعای عرفه==

واژهٔ «وَدَائِع» در آغاز [[دعای عرفه]] [[امام حسین علیه السلام|امام حسین علیه‌السلام]] نیز آمده است؛ آن حضرت خدا را چنین می‌ستاید:

<div style="border:1px solid #d8d0bf; border-radius:8px; margin:1em 0; overflow:hidden; background:#fff;">
<div style="background:#fbf7ec; border-right:5px solid #c2a24b; padding:0.65em 1em;">
<div style="font-size:0.75em; color:#8a6d1f; font-weight:bold; margin-bottom:0.35em;">متن عربی</div>
<div dir="rtl" lang="ar" style="text-align:justify; line-height:2.15; font-size:1.08em; font-family:'Traditional Arabic','Scheherazade New','Amiri',serif;">الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَيْسَ لِقَضَائِهِ دَافِعٌ، وَلَا لِعَطَائِهِ مَانِعٌ، وَلَا كَصُنْعِهِ صُنْعُ صَانِعٍ، وَهُوَ الْجَوَادُ الْوَاسِعُ، لَا تَخْفَى عَلَيْهِ الطَّلَائِعُ، وَلَا تَضِيعُ عِنْدَهُ الْوَدَائِعُ.</div>
</div>
<div style="background:#f3f8fc; border-right:5px solid #6f95bd; border-top:1px solid #e2e8ee; padding:0.65em 1em;">
<div style="font-size:0.75em; color:#4a6f96; font-weight:bold; margin-bottom:0.35em;">ترجمهٔ فارسی</div>
<div style="text-align:justify; line-height:1.95; margin-top:0.4em;">ستایش خداوندی راست که برای حکم او بازدارنده‌ای نیست و برای بخشش او مانعی، و ساختهٔ هیچ سازنده‌ای همانند ساختهٔ او نیست؛ و او بخشندهٔ فراخ‌دست است؛ پیش‌آمدها بر او پوشیده نمی‌ماند و امانت‌ها نزد او تباه نمی‌شود.</div>
</div>
</div>
<ref>سید بن طاووس، اقبال الأعمال، اعمال روز عرفه.</ref>

«ودائع» در این فراز معنای لغوی امانت‌هاست، نه اصطلاحی؛ همین کاربرد، معنای پایهٔ واژه را روشن می‌کند. دعا در فرازهای توحیدی، شناخت خدا را بیرون از زنجیرهٔ نشانه‌ها می‌داند:

<div style="border:1px solid #d8d0bf; border-radius:8px; margin:1em 0; overflow:hidden; background:#fff;">
<div style="background:#fbf7ec; border-right:5px solid #c2a24b; padding:0.65em 1em;">
<div style="font-size:0.75em; color:#8a6d1f; font-weight:bold; margin-bottom:0.35em;">متن عربی</div>
<div dir="rtl" lang="ar" style="text-align:justify; line-height:2.15; font-size:1.08em; font-family:'Traditional Arabic','Scheherazade New','Amiri',serif;">كَيْفَ يُسْتَدَلُّ عَلَيْكَ بِمَا هُوَ فِي وُجُودِهِ مُفْتَقِرٌ إِلَيْكَ؟ مَتَى غِبْتَ حَتَّى تَحْتَاجَ إِلَى دَلِيلٍ يَدُلُّ عَلَيْكَ؟ عَمِيَتْ عَيْنٌ لَا تَرَاكَ عَلَيْهَا رَقِيبًا.</div>
</div>
<div style="background:#f3f8fc; border-right:5px solid #6f95bd; border-top:1px solid #e2e8ee; padding:0.65em 1em;">
<div style="font-size:0.75em; color:#4a6f96; font-weight:bold; margin-bottom:0.35em;">ترجمهٔ فارسی</div>
<div style="text-align:justify; line-height:1.95; margin-top:0.4em;">چگونه با چیزی بر تو استدلال شود که خود در هستی‌اش به تو نیازمند است؟ کی پنهان شده‌ای که به راهنمایی دلیلی نیاز داشته باشی؟ کور باد چشمی که تو را نگهبان بر خود نبیند.</div>
</div>
</div>

متن کامل دعا در [[اقبال الاعمال (کتاب)|اقبال الأعمال]] [[سید بن طاووس]] و سپس در [[بحارالأنوار (کتاب)|بحار الأنوار]] [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] آمده است؛ آنچه نقل شد، گزیده‌ای از فرازهای مشهور است.<ref>سید بن طاووس، اقبال الأعمال، اعمال روز عرفه؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج۹۸.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==

*ابن منظور، محمد بن مکرم؛ لسان العرب، بیروت: دار الفکر، چاپ سوم، ۱۴۱۴ق؛ مادهٔ «ودع».
*سید بن طاووس، علی بن موسی؛ اقبال الأعمال، تحقیق جواد القیومی الأصفهانی، قم: مکتب الإعلام الإسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۶ق؛ اعمال روز عرفه.
*قرآن کریم.
*کلینی، محمد بن یعقوب؛ الکافی، تصحیح علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق؛ ج۱.
*مجلسی، محمدباقر؛ بحار الأنوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۰۳ق؛ ج۹۸.

[[رده:امامت]]
[[رده:اصطلاحات کلامی]]
[[رده:اعتقادات]]
[[رده:کلام]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''ودایع امامت''' در کلام [[امامیه]] امانت‌ها و مواریثی است که از [[پیامبر اسلام|پیامبر خدا]] صلی الله علیه وآله یا از امام پیشین به امام بعدی سپرده می‌شود: سلاح و متاع پیامبر، کتاب‌هایی مانند جامعه و جفر و مصحف [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت فاطمه سلام‌الله‌علیها]]، و آثار پیامبران پیشین. این امانت‌ها در روایات، در کنار وصیت، نشانهٔ امام‌اند و آیهٔ {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا»}}؛ «خداوند به شما فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به صاحبانشان بازگردانید» بر آن‌ها تطبیق شده است. روایات امامیه، این ودایع را حجتی در برابر مدعیان امامت و راهی برای شناخت امام در هر عصر می‌شمارند و از این‌رو در کنار نص، جایگاهی مهم در منظومهٔ امامت دارند.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمام یعرف الإمام الذی یکون من بعده.</ref>
+'''ودایع امامت''' در کلام [[امامیه]] امانت‌ها و مواریثی است که از [[پیامبر اسلام|پیامبر خدا]] صلی الله علیه وآله یا از امام پیشین به امام بعدی سپرده می‌شود: سلاح و متاع پیامبر، کتاب‌هایی مانند جامعه و جفر و مصحف [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت فاطمه سلام‌الله‌علیها]]، و آثار پیامبران پیشین. این امانت‌ها در روایات، در کنار وصیت، نشانهٔ امام‌اند و آیهٔ {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا»}}؛ «خداوند به شما فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به صاحبانشان بازگردانید» بر آن‌ها تطبیق شده است. روایات امامیه، این ودایع را حجتی در برابر مدعیان امامت و راهی برای شناخت امام در هر عصر می‌شمارند و از این‌رو در کنار نص، جایگاهی مهم در منظومهٔ امامت دارند.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمام یعرف الإمام الذی یکون من بعده، ج۱، ص۲۷۶.</ref>
 ==معنای لغوی و اصطلاحی==
-«وَدِیعَة» از ریشهٔ «وَدَعَ»، چیزی است که برای نگهداری به دیگری سپرده می‌شود.<ref>ابن منظور، لسان العرب، مادهٔ «ودع».</ref> در کلام امامیه، ودایع امامت امانت‌های ویژهٔ این منصب است. در منابع حدیثی، این مجموعه با تعبیر «ما عند الأئمة» و «الأمانة» یاد شده است.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من سلاح رسول الله و متاعه.</ref>
+«وَدِیعَة» از ریشهٔ «وَدَعَ»، چیزی است که برای نگهداری به دیگری سپرده می‌شود.<ref>ابن منظور، لسان العرب، مادهٔ «ودع»، ج۸، ص۳۸۶ {{صحت آدرس}}.</ref> در کلام امامیه، ودایع امامت امانت‌های ویژهٔ این منصب است. در منابع حدیثی، این مجموعه با تعبیر «ما عند الأئمة» و «الأمانة» یاد شده است.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من سلاح رسول الله و متاعه، ج۱، ص۲۳۲.</ref>
 ==نشانهٔ امامت==
-[[امام صادق علیه السلام|امام صادق علیه‌السلام]] سه خصلت را نشانهٔ صاحب امامت دانسته است: {{متن حدیث|«هُوَ أَوْلَى النَّاسِ بِالَّذِينَ قَبْلَهُ وَهُوَ وَصِيُّهُ، وَعِنْدَهُ سِلَاحُ رَسُولِ اللَّهِ وَوَصِيَّتُهُ وَذَلِكَ عِنْدِي لَا أُنَازِعُ فِيهِ»}}؛ «او سزاوارترین مردم به پیشوای پیش از خود و وصی اوست، و سلاح و وصیت پیامبر خدا نزد اوست، و آن نزد من است و در آن کشمکش نمی‌کنم». امام در ادامه با فعل «استودع» می‌گوید پدرش آنچه داشت به وی سپرد.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما یجب على الناس عند مضی الإمام.</ref>
+[[امام صادق علیه السلام|امام صادق علیه‌السلام]] سه خصلت را نشانهٔ صاحب امامت دانسته است: {{متن حدیث|«هُوَ أَوْلَى النَّاسِ بِالَّذِينَ قَبْلَهُ وَهُوَ وَصِيُّهُ، وَعِنْدَهُ سِلَاحُ رَسُولِ اللَّهِ وَوَصِيَّتُهُ وَذَلِكَ عِنْدِي لَا أُنَازِعُ فِيهِ»}}؛ «او سزاوارترین مردم به پیشوای پیش از خود و وصی اوست، و سلاح و وصیت پیامبر خدا نزد اوست، و آن نزد من است و در آن کشمکش نمی‌کنم». امام در ادامه با فعل «استودع» می‌گوید پدرش آنچه داشت به وی سپرد.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما یجب على الناس عند مضی الإمام، ج۱، ص۳۷۹.</ref>
-سلاح در این روایات جایگاهی نمادین دارد: {{متن حدیث|«السِّلَاحُ فِينَا بِمَنْزِلَةِ التَّابُوتِ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ، تَكُونُ الْإِمَامَةُ مَعَ السِّلَاحِ حَيْثُمَا كَانَ»}}؛ «سلاح در میان ما همانند تابوت در بنی‌اسرائیل است؛ امامت هر جا که سلاح باشد، همان‌جاست». این تعبیرها سلاح را نشانهٔ امامت می‌شمارند، نه عامل آن؛ زیرا امامت در روایات عهدی الهی است که از امامی به امام دیگر می‌رسد. سلاح و وصیت ظاهر نیز حجت بر مدعی امامت شمرده شده و دانش امام از نشانه‌های او دانسته شده است.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب الأمور التی توجب حجة الإمام؛ کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمامة عهد من الله.</ref>
+سلاح در این روایات جایگاهی نمادین دارد: {{متن حدیث|«السِّلَاحُ فِينَا بِمَنْزِلَةِ التَّابُوتِ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ، تَكُونُ الْإِمَامَةُ مَعَ السِّلَاحِ حَيْثُمَا كَانَ»}}؛ «سلاح در میان ما همانند تابوت در بنی‌اسرائیل است؛ امامت هر جا که سلاح باشد، همان‌جاست». این تعبیرها سلاح را نشانهٔ امامت می‌شمارند، نه عامل آن؛ زیرا امامت در روایات عهدی الهی است که از امامی به امام دیگر می‌رسد. سلاح و وصیت ظاهر نیز حجت بر مدعی امامت شمرده شده و دانش امام از نشانه‌های او دانسته شده است.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب الأمور التی توجب حجة الإمام، ج۱، ص۲۸۴؛ کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمامة عهد من الله، ج۱، ص۲۷۷.</ref>
 ==مبنای قرآنی==
-مستند اصلی این تطبیق، آیهٔ ۵۸ [[سوره نساء|سورهٔ نساء]] است؛ [[امام باقر علیه السلام|امام باقر علیه‌السلام]] مقصود آیه را امامان دانسته و «ادای امانت» را سپردن کتاب‌ها و علم و سلاح از هر امام به امام پس از او تفسیر کرده است. [[امام رضا علیه السلام|امام رضا علیه‌السلام]] فرموده است: {{متن حدیث|«أَنْ يُؤَدِّيَ الْإِمَامُ الْأَمَانَةَ إِلَى مَنْ بَعْدِهِ، وَلَا يَخُصَّ بِهَا غَيْرَهُ وَلَا يَزْوِيَهَا عَنْهُ»}}؛ «که امام امانت را به جانشین خود بسپارد و آن را به دیگری اختصاص ندهد و از او دریغ ندارد».<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمام یعرف الإمام الذی یکون من بعده؛ قرآن کریم، سورهٔ نساء، آیهٔ ۵۸.</ref>
+مستند اصلی این تطبیق، آیهٔ ۵۸ [[سوره نساء|سورهٔ نساء]] است؛ [[امام باقر علیه السلام|امام باقر علیه‌السلام]] مقصود آیه را امامان دانسته و «ادای امانت» را سپردن کتاب‌ها و علم و سلاح از هر امام به امام پس از او تفسیر کرده است. [[امام رضا علیه السلام|امام رضا علیه‌السلام]] فرموده است: {{متن حدیث|«أَنْ يُؤَدِّيَ الْإِمَامُ الْأَمَانَةَ إِلَى مَنْ بَعْدِهِ، وَلَا يَخُصَّ بِهَا غَيْرَهُ وَلَا يَزْوِيَهَا عَنْهُ»}}؛ «که امام امانت را به جانشین خود بسپارد و آن را به دیگری اختصاص ندهد و از او دریغ ندارد».<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمام یعرف الإمام الذی یکون من بعده، ج۱، ص۲۷۶؛ قرآن کریم، سورهٔ نساء، آیهٔ ۵۸.</ref>
 ==مصادیق==
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 ===سلاح و متاع پیامبر===
-بر پایهٔ روایت ابو بصیر، شمشیر و زره و نیزهٔ کوتاه و زین و استر خاکستری پیامبر در متاع او ماند و همه به [[امام علی علیه السلام|امام علی علیه‌السلام]] رسید. [[ذوالفقار]] نیز همان شمشیر پیامبر دانسته شده که به گفتهٔ امام رضا علیه‌السلام جبرئیل آن را از آسمان فرود آورد.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من سلاح رسول الله و متاعه.</ref>
+بر پایهٔ روایت ابو بصیر، شمشیر و زره و نیزهٔ کوتاه و زین و استر خاکستری پیامبر در متاع او ماند و همه به [[امام علی علیه السلام|امام علی علیه‌السلام]] رسید. [[ذوالفقار]] نیز همان شمشیر پیامبر دانسته شده که به گفتهٔ امام رضا علیه‌السلام جبرئیل آن را از آسمان فرود آورد.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من سلاح رسول الله و متاعه، ج۱، ص۲۳۴.</ref>
 ===کتاب‌ها===
-«جامعه» صحیفه‌ای به درازای هفتاد ذراع پیامبر است، با املای آن حضرت و نوشتهٔ امام علی علیه‌السلام؛ در آن هر حلال و حرامی و هر چه مردم به آن نیاز دارند، حتی خون‌بهای یک خراش، هست. «جفر» ظرفی از پوست است که دانش پیامبران و اوصیا در آن است و جفر سرخ ظرف سلاح پیامبر است.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب فیه ذکر الصحیفة و الجفر و الجامعة و مصحف فاطمة.</ref>
+«جامعه» صحیفه‌ای به درازای هفتاد ذراع پیامبر است، با املای آن حضرت و نوشتهٔ امام علی علیه‌السلام؛ در آن هر حلال و حرامی و هر چه مردم به آن نیاز دارند، حتی خون‌بهای یک خراش، هست. «جفر» ظرفی از پوست است که دانش پیامبران و اوصیا در آن است و جفر سرخ ظرف سلاح پیامبر است.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب فیه ذکر الصحیفة و الجفر و الجامعة و مصحف فاطمة، ج۱، ص۲۳۹–۲۴۰.</ref>
-دربارهٔ مصحف حضرت فاطمه، امام صادق علیه‌السلام فرموده است: {{متن حدیث|«مُصْحَفٌ فِيهِ مِثْلُ قُرْآنِكُمْ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، وَاللَّهِ مَا فِيهِ مِنْ قُرْآنِكُمْ حَرْفٌ وَاحِدٌ»}}؛ «مصحفی که به اندازهٔ سه برابر قرآن شماست و به خدا سوگند یک حرف از قرآن شما در آن نیست» و در روایتی دیگر، محتوای آن گزارش رویدادهای آینده دانسته شده است. همان حضرت در احتجاجی نیز وصیت حضرت فاطمه را در همین مصحف دانسته و آن را در کنار سلاح پیامبر نشانهٔ حقانیت اهل بیت شمرده و به این آیه استناد کرده است: {{متن قرآن|«ائْتُونِي بِكِتَابٍ مِنْ قَبْلِ هَذَا أَوْ أَثَارَةٍ مِنْ عِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ»}}؛ «اگر راست می‌گویید، کتابی پیش از این یا بازمانده‌ای از دانش بیاورید».<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب فیه ذکر الصحیفة و الجفر و الجامعة و مصحف فاطمة؛ قرآن کریم، سورهٔ احقاف، آیهٔ ۴.</ref>
+دربارهٔ مصحف حضرت فاطمه، امام صادق علیه‌السلام فرموده است: {{متن حدیث|«مُصْحَفٌ فِيهِ مِثْلُ قُرْآنِكُمْ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، وَاللَّهِ مَا فِيهِ مِنْ قُرْآنِكُمْ حَرْفٌ وَاحِدٌ»}}؛ «مصحفی که به اندازهٔ سه برابر قرآن شماست و به خدا سوگند یک حرف از قرآن شما در آن نیست» و در روایتی دیگر، محتوای آن گزارش رویدادهای آینده دانسته شده است. همان حضرت در احتجاجی نیز وصیت حضرت فاطمه را در همین مصحف دانسته و آن را در کنار سلاح پیامبر نشانهٔ حقانیت اهل بیت شمرده و به این آیه استناد کرده است: {{متن قرآن|«ائْتُونِي بِكِتَابٍ مِنْ قَبْلِ هَذَا أَوْ أَثَارَةٍ مِنْ عِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ»}}؛ «اگر راست می‌گویید، کتابی پیش از این یا بازمانده‌ای از دانش بیاورید».<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب فیه ذکر الصحیفة و الجفر و الجامعة و مصحف فاطمة، ج۱، ص۲۳۹–۲۴۱؛ قرآن کریم، سورهٔ احقاف، آیهٔ ۴.</ref>
 ===آثار پیامبران===
-آثار پیامبران پیشین نیز در این مجموعه جای دارند؛ به گفتهٔ امام صادق علیه‌السلام، الواح و عصای موسی نزد ایشان است و ایشان وارثان پیامبران‌اند.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من آیات الأنبیاء.</ref>
+آثار پیامبران پیشین نیز در این مجموعه جای دارند؛ به گفتهٔ امام صادق علیه‌السلام، الواح و عصای موسی نزد ایشان است و ایشان وارثان پیامبران‌اند.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من آیات الأنبیاء، ج۱، ص۲۳۱.</ref>
 ==انتقال از امامی به امام دیگر==
-ودایع از امام به امام می‌رسد و در شرایط دشوار، گاه به امانت سپرده می‌شده است. به گزارش امام صادق علیه‌السلام، علم و سلاح پیامبر پس از رحلتش به امام علی علیه‌السلام و سپس به [[امام حسن علیه السلام|امام حسن علیه‌السلام]] و [[امام حسین علیه السلام|امام حسین علیه‌السلام]] رسید و چون بیم دست‌یافتن دشمن می‌رفت، آن امانت نزد [[ام سلمه]] سپرده شد و بعدها [[امام سجاد علیه السلام|امام سجاد علیه‌السلام]] آن را بازستاند. امام نمی‌میرد تا بداند پس از او چه کسی امام است و به او وصیت کند.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من سلاح رسول الله و متاعه؛ کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمام یعرف الإمام الذی یکون من بعده.</ref>
+ودایع از امام به امام می‌رسد و در شرایط دشوار، گاه به امانت سپرده می‌شده است. به گزارش امام صادق علیه‌السلام، علم و سلاح پیامبر پس از رحلتش به امام علی علیه‌السلام و سپس به [[امام حسن علیه السلام|امام حسن علیه‌السلام]] و [[امام حسین علیه السلام|امام حسین علیه‌السلام]] رسید و چون بیم دست‌یافتن دشمن می‌رفت، آن امانت نزد [[ام سلمه]] سپرده شد و بعدها [[امام سجاد علیه السلام|امام سجاد علیه‌السلام]] آن را بازستاند. امام نمی‌میرد تا بداند پس از او چه کسی امام است و به او وصیت کند.<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما عند الأئمة من سلاح رسول الله و متاعه، ج۱، ص۲۳۵؛ کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب أن الإمام یعرف الإمام الذی یکون من بعده، ج۱، ص۲۷۷.</ref>
 ==در دعای عرفه==
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 </div>
 </div>
-<ref>سید بن طاووس، اقبال الأعمال، اعمال روز عرفه.</ref>
+<ref>سید بن طاووس، اقبال الأعمال، اعمال روز عرفه، ج۲، ص۷۴ {{صحت آدرس}}.</ref>
 «ودائع» در این فراز معنای لغوی امانت‌هاست، نه اصطلاحی؛ همین کاربرد، معنای پایهٔ واژه را روشن می‌کند. دعا در فرازهای توحیدی، شناخت خدا را بیرون از زنجیرهٔ نشانه‌ها می‌داند:
@@ سطر ۶۴: / سطر ۶۴: @@
 </div>
-متن کامل دعا در [[اقبال الاعمال (کتاب)|اقبال الأعمال]] [[سید بن طاووس]] و سپس در [[بحارالأنوار (کتاب)|بحار الأنوار]] [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] آمده است؛ آنچه نقل شد، گزیده‌ای از فرازهای مشهور است.<ref>سید بن طاووس، اقبال الأعمال، اعمال روز عرفه؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج۹۸.</ref>
+متن کامل دعا در [[اقبال الاعمال (کتاب)|اقبال الأعمال]] [[سید بن طاووس]] و سپس در [[بحارالأنوار (کتاب)|بحار الأنوار]] [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] آمده است؛ آنچه نقل شد، گزیده‌ای از فرازهای مشهور است.<ref>سید بن طاووس، اقبال الأعمال، اعمال روز عرفه، ج۲، ص۷۴ {{صحت آدرس}}؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج۹۸ {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==پانویس==