https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF%DB%8C_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C
واحدی نیشابوری - تاریخچهٔ ویرایشها
2026-09-06T15:13:21Z
تاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.32.0
https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF%DB%8C_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=169427&oldid=prev
مهدی موسوی در ۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۷
2026-09-06T13:47:07Z
<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ابوالحسن </del>على بن احمد واحدی <del class="diffchange diffchange-inline">نیشابورى </del>(<del class="diffchange diffchange-inline">متوفاى 468 </del>ق)، <del class="diffchange diffchange-inline">از مشاهیر فقهاء، ادبا </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">مفسرین علماى </del>بزرگ قرن پنجم <del class="diffchange diffchange-inline">به شمار مىآید</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''«ابوالحسن </ins>على بن احمد واحدی <ins class="diffchange diffchange-inline">نیشابورى»''' </ins>(<ins class="diffchange diffchange-inline">۳۹۸-۴۶۸ </ins>ق)، <ins class="diffchange diffchange-inline">مفسر، [[محدث]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">ادیب </ins>بزرگ <ins class="diffchange diffchange-inline">مسلمان در </ins>قرن پنجم <ins class="diffchange diffchange-inline">هجری بود. واحدی آثار متعددی در زمینه [[علوم قرآن]] و [[تفسیر]] تألیف نمود، که «[[اسباب النزول (واحدی) (کتاب)|اسباب النزول]]» از معروفترین آنهاست.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{شناسنامه عالم</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||نام کامل = على بن احمد واحدی نیشابورى</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||تصویر=</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||||زادروز = ۳۹۸ قمری</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|زادگاه = نیشابور </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|وفات = ۴۶۸ قمری</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|مدفن = </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|اساتید = احمد ثعلبی، احمد بن حسن بن حافظ حيری، محمد بن محمد بن محمش،...</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|شاگردان = علی بن محمود نصرآبادی، احمد بن محمد ميدانی، عبدالجبار بن محمد بيهقی، عمر بن عبدالله ارغيانی، احمد بردسيری كرمانی،...</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|آثار = [[اسباب النزول (واحدی) (کتاب)|اسباب النزول]]، تفسیر البسیط، تفسیر الوسیط، الوجیز فى تفسیر القرآن، جامع البیان فى تفسیر القرآن، مقاتل القرآن، مختصر فى علم فضائل القرآن، نفى التحریف عن القرآن الشریف،...</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== ولادت ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ابوالحسن على بن احمد بن محمد بن على متویه نیشابورى، ظاهرا در سال ۳۹۸ قمری در نیشابور متولد شده است. پدرش فردی تاجر و اصالتا اهل ساوه بود</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ولادت</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== تحصیلات و استادان ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ابوالحسن على بن احمد بن محمد بن على متویه </del>نیشابورى <del class="diffchange diffchange-inline">محل تولد ایشان نیشابور بود، اما تاریخ ولادت </del>او <del class="diffchange diffchange-inline">ذکر نشده است. پدرانش تاجر بودند، </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">اصالتا اهل ساوه بود، ایشان برادری داشته </del>که <del class="diffchange diffchange-inline">نامش عبدالرحمن بود،</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">حرکت فرهنگی و علمی در قرن پنجم در نیشاپور در [[حدیث]]، [[فقه]]، [[تفسیر]] و علوم دیگر، دوران طلایی خود را میگذراند. پرورش واحدی </ins>نیشابورى <ins class="diffchange diffchange-inline">در این شرایط از </ins>او <ins class="diffchange diffchange-inline">انسانی [[محدث]]، [[فقیه]]، ادیب، شاعر، متکلم </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">مفسر ساخت، </ins>که <ins class="diffchange diffchange-inline">توانست میان علمای برجسته، سرآمد زمان خود گردد. </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">حرکت فرهنگى </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">علمى در قرن پنجم در نیشابور، دوران طلایى خود را مىگذراند، در حدیث، فقه، </del>تفسیر و <del class="diffchange diffchange-inline">رشتههاى </del>علوم <del class="diffchange diffchange-inline">دیگر، علماى بزرگى پرورش یافتند، در حرکت تفسیرى، اهل </del>حدیث و <del class="diffchange diffchange-inline">اشاعره، معتزله و شیعه، مفسران بزرگى چون ثعلبى، طوسى و طبرسى و دیگران، تربیت شده تفاسیر مهمى را نگاشتند، حتى، علماى صوفى مسلک و باطنى نیز تفاسیر مهمى مانند حقایق التفسیر ابوعبدالرحمن سلمى و لطائف الإشارات قشیرى </del>را <del class="diffchange diffchange-inline">در این قرن ارائه دادند. پرورش واحدى در این شرایط از او انسانى محدث، فقیه، ادیب، شاعر، متکلم و مفسر ساخته بود، که توانست میان علماى برجسته، سرآمد زمان خود گردد</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">واحدی از احمد ثعلبی صاحب تفسیر «[[الکشف </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">البیان عن </ins>تفسیر <ins class="diffchange diffchange-inline">القرآن (کتاب)|الکشف </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">البیان]]»، [[</ins>علوم <ins class="diffchange diffchange-inline">قرآن]]، [[تفسیر]]، [[فقه]]، [[</ins>حدیث<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ادبیات عرب|ادبیات]] </ins>را <ins class="diffchange diffchange-inline">فراگرفت</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">تحصیلات </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">اساتید</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">احمد بن حسن بن حافظ حيری </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">محمد بن محمد بن محمش، </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">دیگر </ins>اساتید <ins class="diffchange diffchange-inline">او بودند</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">هر یک از علوم خود را </del>از اساتید <del class="diffchange diffchange-inline">فن اخذ نموده بود، فقه، حدیث، ادب، و...، تفسیر را نزد ثعلبى مفسر مشهور، فرا گرفته بود</del>.</div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">أبيبكر أحمد بن أبي علي حسن بن حافظ حيري</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== شاگردان ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">محمد بن محمد بن محمش بن علي بن أيوب</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">برخی از شاگردان واحدی نیشابورى عبارتند از:</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">شاگردان</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* علی </ins>بن محمود نصرآبادی</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">علي </del>بن محمود نصرآبادی</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* احمد </ins>بن محمد <ins class="diffchange diffchange-inline">ميدانی</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">أحمد </del>بن محمد <del class="diffchange diffchange-inline">بن أحمد بن إبراهيم ميداني</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>عبدالجبار بن محمد بن <ins class="diffchange diffchange-inline">احمد خواری بيهقی</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالجبار بن محمد بن <del class="diffchange diffchange-inline">أحمد خواري بيهقي أبي محمد</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>عمر بن عبدالله بن <ins class="diffchange diffchange-inline">احمد </ins>بن محمد خطيب <ins class="diffchange diffchange-inline">ارغيانی</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عمر بن عبدالله بن <del class="diffchange diffchange-inline">أحمد </del>بن محمد خطيب <del class="diffchange diffchange-inline">أرغياني أبي عباس</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* احمد </ins>بن رضوان بن عبيدالله <ins class="diffchange diffchange-inline">بردسيری كرمانی</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">أحمد </del>بن رضوان بن عبيدالله <del class="diffchange diffchange-inline">بردسيري كرماني أبي غانم</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آثار</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== </ins>آثار <ins class="diffchange diffchange-inline">و تألیفات ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در تفسیر <del class="diffchange diffchange-inline">حداقل سه دورۀ البسیط </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">16 مجلد، الوسیط در 4 </del>مجلد <del class="diffchange diffchange-inline">و </del>الوجیز فى تفسیر <del class="diffchange diffchange-inline">القرآن </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">یک </del>مجلد <del class="diffchange diffchange-inline">نگاشته است که بعنوان </del>تفسیر واحدى <del class="diffchange diffchange-inline">مشهور شده، </del>یک <del class="diffchange diffchange-inline">نسخۀ </del>خطى از <del class="diffchange diffchange-inline">تفسیر وجیز </del>در کتابخانۀ مدرسۀ شهید مطهرى تهران به شمارۀ <del class="diffchange diffchange-inline">2062 </del>موجود <del class="diffchange diffchange-inline">است. فخر رازى نیز استفادۀ قابل توجهى از تفسیر واحدى نموده </del>است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># [[اسباب النزول (واحدی) (کتاب)|اسباب النزول]]، از میان تألیفات قرآنى واحدی، فقط اسباب النزول به شکل چاپى موجود مىباشد.</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جامع البیان فى تفسیر القرآن</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># تفسیر البسیط، </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">۱۶ مجلد </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الحاوى لجمیع المعانى (احتمال دارد در بردارندۀ مجموعه سه تفسیر وى باشد)<del class="diffchange diffchange-inline">،</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>تفسیر <ins class="diffchange diffchange-inline">الوسیط، </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">۴ </ins>مجلد </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مقاتل القرآن (تا پایان قرن هشتم موجود بوده است)<del class="diffchange diffchange-inline">،</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>الوجیز فى تفسیر <ins class="diffchange diffchange-inline">القرآن، یا «تفسیر واحدى» </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">۱ </ins>مجلد<ins class="diffchange diffchange-inline">. [[فخر رازى]] نیز استفادۀ قابل توجهى از </ins>تفسیر واحدى <ins class="diffchange diffchange-inline">نموده است </ins>یک <ins class="diffchange diffchange-inline">[[نسخه خطی|نسخه </ins>خطى<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">«تفسیر وجیز» </ins>در کتابخانۀ مدرسۀ شهید مطهرى تهران به شمارۀ <ins class="diffchange diffchange-inline">۲۰۶۲ </ins>موجود است.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مختصر فى علم فضائل <del class="diffchange diffchange-inline">القرآن،</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>جامع البیان فى تفسیر القرآن</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رسالة فى شرف علم التفسیر (<del class="diffchange diffchange-inline">نسخۀ </del>خطى این رساله در دار الکتب المصریة موجود است<del class="diffchange diffchange-inline">.</del>)<del class="diffchange diffchange-inline">،</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>الحاوى لجمیع المعانى (احتمال دارد در بردارندۀ مجموعه سه تفسیر وى باشد)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نفى التحریف عن القرآن <del class="diffchange diffchange-inline">الشریف،</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>مقاتل القرآن (تا پایان قرن هشتم موجود بوده است)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معانى <del class="diffchange diffchange-inline">التفسیر،</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>مختصر فى علم فضائل <ins class="diffchange diffchange-inline">القرآن</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شرح ديوان <del class="diffchange diffchange-inline">متنبي</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>رسالة فى شرف علم التفسیر (<ins class="diffchange diffchange-inline">نسخه </ins>خطى این رساله در دار الکتب المصریة موجود است)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تحبير <del class="diffchange diffchange-inline">في </del>أسماء حسنى</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>نفى التحریف عن القرآن <ins class="diffchange diffchange-inline">الشریف</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسند <del class="diffchange diffchange-inline">التفسیر، نام برد</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>معانى <ins class="diffchange diffchange-inline">التفسیر</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>شرح ديوان <ins class="diffchange diffchange-inline">متنبّی</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">از میان تألیفات قرآنى ایشان، فقط اسباب النزول به شکل چاپى موجود مىباشد.</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>تحبير <ins class="diffchange diffchange-inline">فی </ins>أسماء حسنى</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"># </ins>مسند <ins class="diffchange diffchange-inline">التفسیر</ins>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:علمای قرن پنجم]][[رده:مفسرین قرآن]][[رده:محدثان]]</ins></div></td></tr>
</table>
مهدی موسوی
https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF%DB%8C_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=169426&oldid=prev
مهدی موسوی: صفحهای تازه حاوی «ابوالحسن على بن احمد واحدی نیشابورى (متوفاى 468 ق)، از مشاهیر فقهاء، ادبا و مفس...» ایجاد کرد
2026-09-06T13:06:29Z
<p>صفحهای تازه حاوی «ابوالحسن على بن احمد واحدی نیشابورى (متوفاى 468 ق)، از مشاهیر فقهاء، ادبا و مفس...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>ابوالحسن على بن احمد واحدی نیشابورى (متوفاى 468 ق)، از مشاهیر فقهاء، ادبا و مفسرین علماى بزرگ قرن پنجم به شمار مىآید.<br />
<br />
ولادت<br />
ابوالحسن على بن احمد بن محمد بن على متویه نیشابورى محل تولد ایشان نیشابور بود، اما تاریخ ولادت او ذکر نشده است. پدرانش تاجر بودند، و اصالتا اهل ساوه بود، ایشان برادری داشته که نامش عبدالرحمن بود،<br />
<br />
حرکت فرهنگى و علمى در قرن پنجم در نیشابور، دوران طلایى خود را مىگذراند، در حدیث، فقه، تفسیر و رشتههاى علوم دیگر، علماى بزرگى پرورش یافتند، در حرکت تفسیرى، اهل حدیث و اشاعره، معتزله و شیعه، مفسران بزرگى چون ثعلبى، طوسى و طبرسى و دیگران، تربیت شده تفاسیر مهمى را نگاشتند، حتى، علماى صوفى مسلک و باطنى نیز تفاسیر مهمى مانند حقایق التفسیر ابوعبدالرحمن سلمى و لطائف الإشارات قشیرى را در این قرن ارائه دادند. پرورش واحدى در این شرایط از او انسانى محدث، فقیه، ادیب، شاعر، متکلم و مفسر ساخته بود، که توانست میان علماى برجسته، سرآمد زمان خود گردد.<br />
<br />
تحصیلات و اساتید<br />
هر یک از علوم خود را از اساتید فن اخذ نموده بود، فقه، حدیث، ادب، و...، تفسیر را نزد ثعلبى مفسر مشهور، فرا گرفته بود.<br />
<br />
أبيبكر أحمد بن أبي علي حسن بن حافظ حيري<br />
محمد بن محمد بن محمش بن علي بن أيوب<br />
<br />
شاگردان<br />
علي بن محمود نصرآبادی<br />
أحمد بن محمد بن أحمد بن إبراهيم ميداني<br />
عبدالجبار بن محمد بن أحمد خواري بيهقي أبي محمد<br />
عمر بن عبدالله بن أحمد بن محمد خطيب أرغياني أبي عباس<br />
أحمد بن رضوان بن عبيدالله بردسيري كرماني أبي غانم<br />
<br />
آثار<br />
<br />
در تفسیر حداقل سه دورۀ البسیط در 16 مجلد، الوسیط در 4 مجلد و الوجیز فى تفسیر القرآن در یک مجلد نگاشته است که بعنوان تفسیر واحدى مشهور شده، یک نسخۀ خطى از تفسیر وجیز در کتابخانۀ مدرسۀ شهید مطهرى تهران به شمارۀ 2062 موجود است. فخر رازى نیز استفادۀ قابل توجهى از تفسیر واحدى نموده است.<br />
جامع البیان فى تفسیر القرآن<br />
الحاوى لجمیع المعانى (احتمال دارد در بردارندۀ مجموعه سه تفسیر وى باشد)،<br />
مقاتل القرآن (تا پایان قرن هشتم موجود بوده است)،<br />
مختصر فى علم فضائل القرآن،<br />
رسالة فى شرف علم التفسیر (نسخۀ خطى این رساله در دار الکتب المصریة موجود است.)،<br />
نفى التحریف عن القرآن الشریف،<br />
معانى التفسیر،<br />
شرح ديوان متنبي<br />
تحبير في أسماء حسنى<br />
مسند التفسیر، نام برد.<br />
<br />
از میان تألیفات قرآنى ایشان، فقط اسباب النزول به شکل چاپى موجود مىباشد.</div>
مهدی موسوی