هند - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zadhoosh: اصلاح پیوندها به صفحهٔ اصلی (رفع پیوند به تغییرمسیر)

2026-11-10T13:01:27Z

اصلاح پیوندها به صفحهٔ اصلی (رفع پیوند به تغییرمسیر)

Zadhoosh: ایجاد مقالهٔ تازه: هند

2026-11-10T12:52:51Z

ایجاد مقالهٔ تازه: هند

صفحهٔ تازه

'''هند'''، کشوری در جنوب آسیا و یکی از بزرگ‌ترین سرزمین‌های اسلامی از نظر شمار مسلمانان است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند»؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند».</ref> اسلام از سدهٔ نخست هجری به این سرزمین راه یافت و در طول چند سده، حکومت‌های اسلامی در بخش‌های بزرگی از آن شکل گرفت.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتح السند؛ ابن بطوطه، الرحلة، بخش هند.</ref> [[تشیع]] نیز از دیرباز در مناطقی از هند، به‌ویژه دکن و نواحی لکهنو، حضور داشته و حکومت‌های شیعی در آن‌جا پدید آمده‌اند.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش دکن؛ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref>

== نام و موقعیت ==
«هند» نام سرزمینی است که در منابع جغرافیایی مسلمانان، از سند و مولتان تا سواحل مالابار را در بر می‌گرفت.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند»؛ اصطخری، المسالک والممالک، بخش هند.</ref> جغرافی‌نگاران مسلمان، هند را سرزمینی پهناور با شهرهای بسیار و ادیان گوناگون وصف کرده‌اند و از [[بت پرستی|بتکده‌ها]] و آیین‌های هندوان سخن گفته‌اند.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند»؛ اصطخری، المسالک والممالک.</ref> در دورهٔ معاصر، هند کشوری مستقل با اکثریت هندو و اقلیت بزرگ [[مسلمان]] است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref>

== ورود اسلام ==
بر پایهٔ گزارش‌های کهن، بازرگانان عرب از سدهٔ نخست هجری در سواحل مالابار و سند رفت‌وآمد داشتند و اسلام را در همان مناطق پراکندند.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتح السند؛ ابن بطوطه، الرحلة.</ref> در سال ۹۳ق، محمد بن قاسم به فرمان حجاج بن یوسف، سند را گشود و شهرهای مهم آن ناحیه به دست مسلمانان افتاد.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتح السند.</ref> این فتح، آغاز حضور سیاسی اسلام در شبه‌قاره بود.<ref>همان؛ یاقوت حموی، معجم البلدان.</ref>

در سدهٔ چهارم هجری، برخی نواحی مانند مولتان در اختیار دعوت اسماعیلی قرار گرفت و مرکزیت دینی یافت.<ref>ابن بطوطه، الرحلة، بخش مولتان؛ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> در سدهٔ پنجم، سلطان محمود غزنوی چند لشکرکشی به هند کرد و نواحی پنجاب را به قلمرو خود افزود.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش غزنویان.</ref>

== حکومت‌های اسلامی ==
از سدهٔ هفتم هجری، سلاطین دهلی (خاندان‌های مملوک، خلجی، تغلق، سید و لودی) بر بخش‌های گسترده‌ای از هند حکومت کردند.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش سلاطین دهلی.</ref> در سال ۹۳۲ق، بابُر با تأسیس سلسلهٔ مغولان، حکومتی بزرگ در هند بنیاد نهاد که تا سدهٔ نوزدهم دوام یافت.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش مغولان هند.</ref> در دورهٔ استعمار بریتانیا، هند زیر سلطهٔ این کشور رفت و در سال ۱۹۴۷م به استقلال رسید و به دو کشور هند و [[پاکستان]] تقسیم شد.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref>

== تشیع در هند ==
تشیع در هند، هم از راه مهاجرت سادات و عالمان و هم از راه حکومت‌های شیعی گسترش یافت.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش دکن؛ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> در دکن، بهمنیان (سدهٔ هشتم تا دهم هجری) زمینهٔ حضور تشیع را فراهم کردند و پس از آنان، عادلشاهیان بیجاپور و نظام‌شاهیان احمدنگر، دو حکومت شیعی مهم در جنوب هند بودند.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش عادلشاهیان و نظام‌شاهیان؛ دانشنامهٔ جهان اسلام.</ref> در شمال هند، نوابان اوده در سدهٔ دوازدهم و سیزدهم هجری، لکهنو را به یکی از مهم‌ترین مراکز تشیع در جهان اسلام تبدیل کردند.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> حیدرآباد دکن نیز در دورهٔ آصف‌جاهیان حکومتی شیعی داشت.<ref>همان.</ref>

مهم‌ترین نهادهای شیعی در هند، حوزه‌های علمیهٔ لکهنو و مکتب کلامی آن بودند.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند»؛ فرشته، تاریخ فرشته.</ref> در سدهٔ سیزدهم هجری، سید دلدار علی نقوی از عالمان برجستهٔ شیعهٔ هند بود که مکتب لکهنو را سامان داد و شاگردانی تربیت کرد.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> پس از او، فرزندانش میراث علمی او را ادامه دادند.<ref>همان.</ref>

== فرهنگ شیعی ==
[[عاشورا]] و [[واقعه کربلا]]، محور فرهنگ [[شیعه|شیعی]] در هند است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> مجالس عزاداری، دسته‌های [[محرم]] و «[[تعزیه]]» از آیین‌های رایج شیعیان هند شمرده می‌شود.<ref>همان؛ مرثیه.</ref> در لکهنو، سنت «مرثیه‌سرایی» به اوج رسید و شاعرانی چون میر انیس و میرزا دبیر، مرثیه‌های بلند در وصف کربلا سرودند.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> زبان فارسی، در دورهٔ حکومت‌های اسلامی، زبان اداری و فرهنگی هند بود و آثار دینی بسیاری به فارسی در آن سرزمین نوشته شد.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، مقدمه؛ دانشنامهٔ جهان اسلام.</ref>

== وضعیت معاصر ==
امروز شیعیان هند اقلیتی در میان مسلمانان این کشورند و در ایالت‌هایی مانند اوتار پرادش (لکهنو)، بیهار، ماهاراشترا و تلنگانه حضور دارند.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> حوزه‌های علمیه، [[حسینیه]]ها و مجالس عزاداری، نهادهای اصلی حیات دینی شیعیان هند به شمار می‌روند.<ref>همان.</ref> در دورهٔ معاصر، عالمان شیعهٔ هند در نشر معارف اهل بیت (علیهم‌السلام) و گفت‌وگوی میان مذاهب نقش داشته‌اند.<ref>همان.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
* ابن بطوطه، محمد بن عبدالله؛ ''الرحلة''، بیروت: دار صادر، بی‌تا.
* اصطخری، ابراهیم بن محمد؛ ''المسالک والممالک''، قاهره: دار القلم، بی‌تا.
* بلاذری، احمد بن یحیی؛ ''فتوح البلدان''، بیروت: دار الهلال، ۱۹۸۸م.
* دانشنامهٔ جهان اسلام، تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، مدخل «هند».
* فرشته، محمدقاسم؛ ''تاریخ فرشته''، بمبئی: چاپ سنگی، بی‌تا.
* یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله؛ ''معجم البلدان''، بیروت: دار صادر، ۱۹۹۵م.

[[رده:شیعه]]
[[رده:تاریخ اسلام]]
[[رده:کشورهای اسلامی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''هند'''، کشوری در جنوب آسیا و یکی از بزرگ‌ترین سرزمین‌های اسلامی از نظر شمار مسلمانان است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند»؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند».</ref> اسلام از سدهٔ نخست هجری به این سرزمین راه یافت و در طول چند سده، حکومت‌های اسلامی در بخش‌های بزرگی از آن شکل گرفت.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتح السند؛ ابن بطوطه، الرحلة، بخش هند.</ref> [[تشیع]] نیز از دیرباز در مناطقی از هند، به‌ویژه دکن و نواحی لکهنو، حضور داشته و حکومت‌های شیعی در آن‌جا پدید آمده‌اند.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش دکن؛ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref>
+'''هند'''، کشوری در جنوب آسیا و یکی از بزرگ‌ترین سرزمین‌های اسلامی از نظر شمار مسلمانان است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند»؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند».</ref> اسلام از سدهٔ نخست هجری به این سرزمین راه یافت و در طول چند سده، حکومت‌های اسلامی در بخش‌های بزرگی از آن شکل گرفت.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتح السند؛ ابن بطوطه، الرحلة، بخش هند.</ref> [[شیعه|تشیع]] نیز از دیرباز در مناطقی از هند، به‌ویژه دکن و نواحی لکهنو، حضور داشته و حکومت‌های شیعی در آن‌جا پدید آمده‌اند.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش دکن؛ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref>
 == نام و موقعیت ==
-«هند» نام سرزمینی است که در منابع جغرافیایی مسلمانان، از سند و مولتان تا سواحل مالابار را در بر می‌گرفت.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند»؛ اصطخری، المسالک والممالک، بخش هند.</ref> جغرافی‌نگاران مسلمان، هند را سرزمینی پهناور با شهرهای بسیار و ادیان گوناگون وصف کرده‌اند و از [[بت پرستی|بتکده‌ها]] و آیین‌های هندوان سخن گفته‌اند.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند»؛ اصطخری، المسالک والممالک.</ref> در دورهٔ معاصر، هند کشوری مستقل با اکثریت هندو و اقلیت بزرگ [[مسلمان]] است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref>
+«هند» نام سرزمینی است که در منابع جغرافیایی مسلمانان، از سند و مولتان تا سواحل مالابار را در بر می‌گرفت.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند»؛ اصطخری، المسالک والممالک، بخش هند.</ref> جغرافی‌نگاران مسلمان، هند را سرزمینی پهناور با شهرهای بسیار و ادیان گوناگون وصف کرده‌اند و از [[بت پرستی|بتکده‌ها]] و آیین‌های هندوان سخن گفته‌اند.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند»؛ اصطخری، المسالک والممالک.</ref> در دورهٔ معاصر، هند کشوری مستقل با اکثریت هندو و اقلیت بزرگ [[اسلام|مسلمان]] است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref>
 == ورود اسلام ==
@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 == فرهنگ شیعی ==
-[[عاشورا]] و [[واقعه کربلا]]، محور فرهنگ [[شیعه|شیعی]] در هند است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> مجالس عزاداری، دسته‌های [[محرم]] و «[[تعزیه]]» از آیین‌های رایج شیعیان هند شمرده می‌شود.<ref>همان؛ مرثیه.</ref> در لکهنو، سنت «مرثیه‌سرایی» به اوج رسید و شاعرانی چون میر انیس و میرزا دبیر، مرثیه‌های بلند در وصف کربلا سرودند.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> زبان فارسی، در دورهٔ حکومت‌های اسلامی، زبان اداری و فرهنگی هند بود و آثار دینی بسیاری به فارسی در آن سرزمین نوشته شد.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، مقدمه؛ دانشنامهٔ جهان اسلام.</ref>
+[[واقعه عاشورا|عاشورا]] و [[واقعه عاشورا|واقعه کربلا]]، محور فرهنگ [[شیعه|شیعی]] در هند است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> مجالس عزاداری، دسته‌های [[محرم]] و «[[تعزیه]]» از آیین‌های رایج شیعیان هند شمرده می‌شود.<ref>همان؛ مرثیه.</ref> در لکهنو، سنت «مرثیه‌سرایی» به اوج رسید و شاعرانی چون میر انیس و میرزا دبیر، مرثیه‌های بلند در وصف کربلا سرودند.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> زبان فارسی، در دورهٔ حکومت‌های اسلامی، زبان اداری و فرهنگی هند بود و آثار دینی بسیاری به فارسی در آن سرزمین نوشته شد.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، مقدمه؛ دانشنامهٔ جهان اسلام.</ref>
 == وضعیت معاصر ==