هاشم بن عتبه مرقال - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zamani در ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۶

2025-07-22T13:26:29Z

مهدی موسوی در ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۰

2024-10-13T12:20:56Z

مهدی موسوی در ‏۲۸ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۰۸

2019-02-28T08:08:53Z

Zamani در ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۰۲

2019-02-14T06:02:05Z

بهنام در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۸:۱۰

2016-02-17T08:10:53Z

بهرامی: اضافه کردن رده

2012-08-27T08:33:00Z

اضافه کردن رده

شیرین سادات حسینی: صفحه‌ای جدید حاوی ' {{بخشی از یک کتاب}}
2012-07-16T13:14:42Z

صفحه‌ای جدید حاوی ' {{بخشی از یک کتاب}} <keywords content='کلید واژه: یاران امام علی علیه السلام، هاشم بن عتب...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه
{{بخشی از یک کتاب}}

هاشم بن عُتْبَةِ بن ابى وقاص الملقب بالمِرْقال، قاضى نورالله گفته كه در كتاب (اصابه) مذكور است كه هاشم همان شجاع معروف مشهور ملقب به مرقال است و براى آن به اين لقب شهرت يافته كه (اِرْقال) نوعى است از دويدن و او در روز كارزار بر سر خصم مسارعت مى‌كرد و مى‌دويد و از كلبى و ابن حِبّان نقل كرده كه او به شرف صحبت حضرت [[رسالت]] صلى الله عليه و آله و سلم رسيده و در روز [[فتح مكه]] مسلمان گرديده و در جنگ عجم با عمّ خود سعد وقاص در قادسيه همراه بود و در آن جا آثار مردى و مردانگى به ظهور رسانيد و در حرب صفين ملازم ركاب ظفر انتساب شاه ولايت مآب بوده و در آن جا نيز مراسم مجاهده به جا آورده.<ref> [[مجالس المؤمنين]]، 1/269، الاصابة، ابن حجر 6/404.</ref>

و در (فتوح) اعثم كوفى و كتاب (اصابه) مسطور است كه چون خبر كشتن عثمان و بيعت كردن مردمان به [[امیرالمومنین]] عليه السلام پراكنده شد، اهل كوفه نيز اين خبر بشنيدند و در آن وقت [[ابوموسى اشعرى]] امارت [[كوفه]] داشت، كوفيان به نزد ابوموسى آمدند و گفتند: چرا با اميرالمؤمنين على بيعت نمى‌كنى؟ گفت: در اين معنى توقف مى‌كنم و مى‌نگرم تا بعد از اين چه حادث شود و چه خبر رسد؟ هاشم بن عتبه گفت: چه خبر خواهد رسيد، عثمان را بكشتند و انصار خاص و عام با اميرالمؤمنين عليه السلام على بيعت كردند از آن مى‌ترسى كه اگر با على بيعت كنى عثمان از آن جهان باز خواهد آمد و تو را ملامت خواهد كرد؟ هاشم اين سخن بگفت و به دست راست خويشتن دست چپ بگرفت و گفت: دست چپ از آن من است و دست راست من از آن اميرالمؤمنين عليه السلام با او بيعت كردم و به خلافت او راضى شدم؛ چون هاشم با اين وجه بيعت كرد، ابوموسى را هيچ عذرى نماند برخاست و بيعت كرد و در عقب او جمله اكابر و [[سادات]] و معارف كوفه بيعت كردند.<ref> الاصابة،‌ ابن حجر 6/405، تحقيق: عادل احمد عبدالموجود و شيخ معوّض.</ref>

در (اصابه) مذكور است كه هاشم در وقت بيعت اين ابيات را بديهةً انشاد نموده بر ابوموسى اشعرى انشاد كرد:

اُبايِعُ غَيْرَ مُكْتَرِثٍ عَلِيّا × وَلا اَخْشى اَميرا اَشْعَرِيّا

اُبايِعُهُ وَاَعْلَمُ اَنْ سَاءُرْضي × بِذاكَ اللّهَ حَقَّا وَالنَّبِيّا.<ref> همان مأخذ.</ref>

هاشم در حرب صفين به درجه [[شهادت]] رسيد و بعد از عتبة بن هاشم، عَلَم پدر برگرفت و بر اهل [[شام]] حمله كرد و چند كس را بكشت و اثرهاى خوب نمود عاقبت او نيز شربت شهادت چشيد و به پدر بزرگوار خود رسيد.<ref> مجالس المؤمنين،‌ 1/296.</ref>

فقير گويد: از اين جا معلوم شد كه هاشم مرقال در صفين به درجه رفيع شهادت رسيد پس آن چيزى كه در بعضى كتب است كه روز [[عاشورا]] به يارى [[سيدالشهدا]] عليه السلام آمد و گفت: اى مردم هر كه مرا نمى شناسد من خودم را بشناسانم من هاشم بن عتبه پسرعموى عمر سعدم الخ، واقعى ندارد والله العالم.

==پانویس ==
<references />
===منبع===

حاج شیخ عباس قمی, منتهی الامال،‌ قسمت اول،‌ باب سوم، در تاريخ حضرت علي عليه السلام

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-«هاشم بن عُتبه» ملقّب به «مِرْقال» (م، ۳۷ ق)، [[صحابی]] [[پیامبر اکرم]] (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) و از یاران شجاع [[امام علی]] (علیه‌السلام) بود. او در جنگ‌های [[قادسیه]]، [[جنگ یرموک| یرموک]] و [[جنگ جمل|جمل]] حضور داشت و سرانجام در [[جنگ صفین]] به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسید.
+«هاشم بن عُتبه» ملقّب به «مِرْقال» (م، ۳۷ ق)، [[صحابی]] [[پیامبر اکرم]] (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) و از یاران شجاع [[امام علی]] (علیه‌السلام) بود. او در جنگ‌های [[جنگ قادسیه|قادسیه]]، [[جنگ یرموک| یرموک]] و [[جنگ جمل|جمل]] حضور داشت و سرانجام در [[جنگ صفین]] به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسید.
 ==زندگی‌نامه==
 ابوعمرو‌ هاشم بن عتبة بن ابی وقاص قرشی زهری معروف به هاشم مرقال، در زمان حیات [[پیامبر]] (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) متولد شد و در [[کوفه]] سکونت داشت.<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه، ج۶، ص۴۰۵.</ref> او پسر برادر [[سعد بن ابی وقاص]] بود.
 هاشم در روز [[فتح مکه]]، [[اسلام]] اختیار نمود<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱، ص۵۵۶.</ref> و از [[صحابه]] پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) بود و از پیامبر اکرم [[حدیث]] شنید.<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۴، ص۶۰۱.</ref> همچنین [[جابر بن سمره]] از او روایت کرده است.
-هاشم مرقال فردی فاضل و شجاع بود. او در جنگ‌های [[قادسیه]]، [[جنگ یرموک| یرموک]] حضور داشت و در جنگ یرموک چشمش نابینا شد،<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۴۶.</ref> از این رو «اَعوَر» خوانده می‌شد. جلولاء، دروازه فتح [[ایران]]، به دست وی فتح شد.<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۴، ص۶۰۱.</ref>
+هاشم مرقال فردی فاضل و شجاع بود. او در جنگ‌های [[جنگ قادسیه|قادسیه]]، [[جنگ یرموک| یرموک]] حضور داشت و در جنگ یرموک چشمش نابینا شد،<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۴۶.</ref> از این رو «اَعوَر» خوانده می‌شد. جلولاء، دروازه فتح [[ایران]]، به دست وی فتح شد.<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۴، ص۶۰۱.</ref>
 هاشم بن عتبة جزء پنج نفر [[قریش|قریشی]] بود که از یاران و همراهان [[حضرت علی]] (علیه‌السلام) بودند.<ref>ابوعمرو کشی، اختیار معرفة الرجال، ص۶۳.</ref>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{بخشی از یک کتاب}}
+«هاشم بن عُتبه» ملقّب به «مِرْقال» (م، ۳۷ ق)، [[صحابی]] [[پیامبر اکرم]] (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) و از یاران شجاع [[امام علی]] (علیه‌السلام) بود. او در جنگ‌های [[قادسیه]]، [[جنگ یرموک| یرموک]] و [[جنگ جمل|جمل]] حضور داشت و سرانجام در [[جنگ صفین]] به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسید.
-==هاشم بن عتبه مرقال کیست==
+هاشم مرقال فردی فاضل و شجاع بود. او در جنگ‌های [[قادسیه]]، [[جنگ یرموک| یرموک]] حضور داشت و در جنگ یرموک چشمش نابینا شد،<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۴۶.</ref> از این رو «اَعوَر» خوانده می‌شد. جلولاء، دروازه فتح [[ایران]]، به دست وی فتح شد.<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۴، ص۶۰۱.</ref>
-هاشم بن عُتْبَةِ بن ابى وقاص الملقب بالمِرْقال، قاضى نورالله گفته كه در كتاب (اصابه) مذكور است كه هاشم همان شجاع معروف مشهور ملقب به مرقال است و براى آن به اين لقب شهرت يافته كه (اِرْقال) نوعى است از دويدن و او در روز كارزار بر سر خصم مسارعت مى‌كرد و مى‌دويد و از كلبى و ابن حِبّان نقل كرده كه او به شرف صحبت [[پیامبر اسلام|حضرت رسالت]] صلى الله عليه و آله و سلم رسيده و در روز [[فتح مكه]] مسلمان گرديده و در جنگ عجم با عمّ خود [[سعد و|سعد وقاص]] در [[قادسیه|قادسيه]] همراه بود و در آن جا آثار مردى و مردانگى به ظهور رسانيد و در حرب [[جنگ صفین|صفين]] ملازم ركاب ظفر انتساب شاه ولايت مآب بوده و در آن جا نيز مراسم مجاهده به جا آورده.<ref> [[مجالس المؤمنين]]، 1/269، الاصابة، ابن حجر 6/404.</ref>
+هاشم بن عتبة جزء پنج نفر [[قریش|قریشی]] بود که از یاران و همراهان [[حضرت علی]] (علیه‌السلام) بودند.<ref>ابوعمرو کشی، اختیار معرفة الرجال، ص۶۳.</ref>
-و در (فتوح) اعثم كوفى و كتاب (اصابه) مسطور است كه چون خبر كشتن [[عثمان بن عفان|عثمان]] و بيعت كردن مردمان به [[امیرالمومنین]] عليه السلام پراكنده شد، اهل كوفه نيز اين خبر بشنيدند و در آن وقت [[ابوموسی اشعری|ابوموسى اشعرى]] امارت [[كوفه]] داشت، كوفيان به نزد ابوموسى آمدند و گفتند: چرا با اميرالمؤمنين على بيعت نمى‌كنى؟ گفت: در اين معنى توقف مى‌كنم و مى‌نگرم تا بعد از اين چه حادث شود و چه خبر رسد؟ هاشم بن عتبه گفت: چه خبر خواهد رسيد، عثمان را بكشتند و انصار خاص و عام با اميرالمؤمنين عليه السلام على بيعت كردند. از آن مى‌ترسى كه اگر با على بيعت كنى عثمان از آن جهان باز خواهد آمد و تو را ملامت خواهد كرد؟ هاشم اين سخن بگفت و به دست راست خويشتن دست چپ بگرفت و گفت: دست چپ از آن من است و دست راست من از آن اميرالمؤمنين عليه السلام با او بيعت كردم و به خلافت او راضى شدم؛ چون هاشم با اين وجه بيعت كرد، ابوموسى را هيچ عذرى نماند، برخاست و بيعت كرد و در عقب او جمله اكابر و [[سادات]] و معارف كوفه بيعت كردند.<ref> الاصابة،‌ ابن حجر 6/405، تحقيق: عادل احمد عبدالموجود و شيخ معوّض.</ref>
+[[شیخ عباس قمی]] در کتاب «[[منتهی الآمال]]» می نویسد: در «[[الفتوح (کتاب)|فتوح ابن اعثم]]» و «[[الاصابه فی تمییز الصحابه (کتاب)|الاصابة]]» مسطور است كه چون خبر كشتن [[عثمان بن عفان|عثمان]] و بيعت كردن مردمان به [[امیرالمؤمنین]] عليه السلام پراكنده شد، اهل [[كوفه]] نيز اين خبر بشنيدند و در آن وقت [[ابوموسی اشعری|ابوموسى اشعرى]] امارت كوفه داشت، كوفيان به نزد ابوموسى آمدند و گفتند: چرا با اميرالمؤمنين على [[بیعت]] نمى‌كنى؟ گفت: در اين معنى توقف مى‌كنم و مى‌نگرم تا بعد از اين چه حادث شود و چه خبر رسد. هاشم بن عتبه گفت: چه خبر خواهد رسيد؟ عثمان را بكشتند و انصار خاص و عام با اميرالمؤمنين على بيعت كردند. از آن مى‌ترسى كه اگر با على بيعت كنى عثمان از آن جهان باز خواهد آمد و تو را ملامت خواهد كرد؟ هاشم اين سخن بگفت و به دست راست خويشتن دست چپ بگرفت و گفت: دست چپ از آن من است و دست راست من از آن اميرالمؤمنين با او بيعت كردم و به [[خلافت]] او راضى شدم؛ چون هاشم با اين وجه بيعت كرد، ابوموسى را هيچ عذرى نماند، برخاست و بيعت كرد و در عقب او جمله اكابر و معارف كوفه بيعت كردند.<ref> الاصابة،‌ ابن حجر عسقلانی، 6/405.</ref>
-در (اصابه) مذكور است كه هاشم در وقت بيعت اين ابيات را بديهةً انشاد نموده بر ابوموسى اشعرى انشاد كرد:
+در كتاب «الاصابة» مذكور است كه هاشم در وقت بيعت، اين ابيات را بديهةً بر ابوموسى اشعرى انشاد كرد:
-اُبايِعُ غَيْرَ مُكْتَرِثٍ عَلِيّا × وَلا اَخْشى اَميرا اَشْعَرِيّا
+اُبايِعُ غَيْرَ مُكْتَرِثٍ عَلِيّا * وَلا اَخْشى اَميرا اَشْعَرِيّا
-اُبايِعُهُ وَاَعْلَمُ اَنْ سَاءُرْضي × بِذاكَ اللّهَ حَقَّا وَالنَّبِيّا<ref> همان مأخذ.</ref>
+اُبايِعُهُ وَاَعْلَمُ اَنْ سَاءُرْضي * بِذاكَ اللّهَ حَقَّا وَالنَّبِيّا<ref> همان.</ref>
 ==پانویس==
 <references />
 ==منابع==
+*"هاشم مرقال"، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۸۲۱.
-حاج شیخ عباس قمی, منتهی الامال،‌ قسمت اول،‌ باب سوم، در تاريخ حضرت علي عليه السلام
+*منتهی الآمال،‌ شیخ عباس قمی، قسمت اول،‌ باب سوم، در تاريخ حضرت علی عليه‌السلام.
-[[Category:اصحاب اهل البیت علیهم السلام]]
+[[Category:اصحاب اهل البیت علیهم السلام]][[Category:اصحاب پیامبر]][[Category:اصحاب امام علی علیه السلام]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۰۲
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{بخشی از یک کتاب}}
		+
	==هاشم بن عتبه مرقال کیست==		==هاشم بن عتبه مرقال کیست==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۸:۳۳
سطر ۲۳:		سطر ۲۳:

	حاج شیخ عباس قمی, منتهی الامال،‌ قسمت اول،‌ باب سوم، در تاريخ حضرت علي عليه السلام		حاج شیخ عباس قمی, منتهی الامال،‌ قسمت اول،‌ باب سوم، در تاريخ حضرت علي عليه السلام
		+	[[Category:اصحاب اهل البیت علیهم السلام]]