هادی (خلیفه عباسی) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۱۰

2024-10-13T06:10:53Z

Aghajani در ‏۲۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۲۶

2020-02-29T09:26:57Z

مهدی موسوی در ‏۲۸ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۱۷

2019-02-28T06:17:58Z

History of islam در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۲۹

2019-02-23T10:29:33Z

Zamani: Zamani صفحهٔ هادی(خلیفه عباسی) را به هادی (خلیفه عباسی) منتقل کرد

2015-12-14T06:46:57Z

Zamani صفحهٔ هادی(خلیفه عباسی) را به هادی (خلیفه عباسی) منتقل کرد

Zamani در ‏۱۲ مارس ۲۰۱۴، ساعت ۱۱:۴۷

2014-03-12T11:47:32Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۴۴

2013-01-07T07:44:40Z

نمایش تغییرات

Saeed zamani: رده

2013-01-05T08:26:55Z

رده

Saeed zamani: ایجاد

2013-01-05T05:36:52Z

ایجاد

صفحهٔ تازه

{{نیازمند ویرایش فنی}}
{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
"موسي" فرزند "مهدي بن منصور بن محمد بن علي بن عبدالله بن عباس" ملقب به "هادي" در سال 159 ه.ق بعنوان وليعهد اول پدرش مهدي برگزيده شد. وي در 25 سالگي به خلافت رسيد و كسي كوچكتر از او در بنی عباس به خلافت نرسيده است. "خيزران" مادر "هادي" و "هارون" به جهت علاقه بيشتري كه به هارون داشت مصرانه از مهدي میخواست كه هارون را بر هادي مقدم گرداند.<ref> يعقوبي، احمد بن واضح؛ تاريخ يعقوبي، ترجمه محمد بن ابراهيم آيتي، تهران، علمي فرهنگي، 1378، ج 2، ص 401.</ref> خيزران كنيزي بود كه پس از تولد هادي و هارون آزاد شد و به ازدواج مهدي درآمد.<ref> طقوش، محمدسهيل؛ دولت عباسيان، مترجم، حجت الله جودكي، قم، پژوهشكده حوزه و دانشگاه 1383، پاورقي، ص 84.</ref> مهدي در اثر پافشاري خيزران در صدد برآمد كه هارون را بر هادي مقدم دارد و در سال 169ه.ق از هادي خواست كه از وليعهدي استعفا دهد، هادي كه با تركان براي انجام نبردي به گرگان رفته بود نپذيرفت پس مهدي جهت اقناع او راهي آن ديار شد و در اثر حادثه‌اي در "ماسبندان" درگذشت.<ref> . يعقوبي، پيشين، ج 2، ص 401.</ref>

با اين وجود هارون كه فردي با سياست بود به محض آنكه مرگ پدرش را شنيد با برادرش هادي بيعت كرد و انگشتري و شمشير و رداي پيامبر(ص) را كه بعنوان ميراث خليفه بعدي بود با پيكي نزد هادي فرستاد و پيام تعزيتي به مناسبت درگذشت مهدي همراه با پيام تهنيتي به مناسبت مقام خلافت و بيعت خود با او براي هادي ارسال كرد.<ref> . طبري، محمد بن جرير؛ تاريخ طبري، تصحيح محمد روشن، تهران، البرز، 1373، ج 2، ص 1169.</ref>

اين پيك هشت روز پس از مرگ پدرش نزد او رسيد در بغداد سپاهيان با شنيدن خبر مرگ مهدي شورش كردند و اعلام كردند كه تا دو سال مقرري‌شان را نگيرند بيعت نمي‌كنند و به خانه "ربيع" حاجب مهدي حمله كردند و اموالش را غارت كردند و قصد جان ربيع را كرده بودند كه وي پنهان شد. "يحيي بن خالد برمكي" براي آرام كردن شورش سپاهيان به آنان مقرري هجده ماهه داد و از آنان براي هادي بيعت گرفت.<ref> . همان، ص 1170.</ref>

هادي از طبرستان با سرعت به سمت بغداد حركت كرد و با استفاده از شتران "بريد" (نامه رسان) پس از بيست روز به بغداد رسيد. هادي، ربيع حاجب مهدي را بعنوان وزير خود برگزيد و سرزمينهاي آفريقيه (شمال آفريقاي كنوني) و شهرهاي مغرب را كه پدرش به هارون بخشيده بود دراختيار او قرار داد.<ref> . همان، ص 1170.</ref> هادي، "علي بن عيسي بن ماهان" را بعنوان "صاحب شرطه" و "فضل بن ربيع" را بعنوان وزير برگزيد و دايي‌اش "غطريف بن عطا" را به ولايت خراسان گماشت و دست مادرش خيزران را كه به هارون متمايل بود از دخالت در امور كوتاه كرد و خود بر كارها تسلط يافت.<ref> . يعقوبي، پيشين، ج 2، ص 407.</ref>

سياست‌ هادي در قبال "زنادقه" پيرو سياست‌هاي پدرش بود و بنابر نقل برخي از منابع وي دو تن از هاشميان بنام "يعقوب بن فضل" و "ابن عباس، عبدالله بن داوود" را كه به زندقه متهم بودند و مهدي آنان را به بند كشيده بود و نكشته بود به دار آويخت.<ref> . طبري، پيشين، ج 2، ص 1176.</ref>

هادي علويان را تحت فشار قرار داد، آنان را ترسانيد، مقرري‌ها و بخشش‌هايي را كه مهدي براي آنان تعيين كرده بود قطع كرد و به واليان اطراف و اكناف نوشت كه آنان را تعقيب كنند و نزد او بفرستند.<ref> . يعقوبي، پيشين، ج 2، ص 407- 406.</ref> در اين دوران علويان منطقه حجاز به پيشوايي "حسين بن علي بن حسن بن حسن بن علي (ع)" (صاحب فخ) قيام كردند.
بعد از كشته شدن حسين بن علي دايي او "ادريس بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علي" گريخت و رهسپار مغرب شد و در ناحيه‌اي بنام "فاس" در نزديكي اندلس دست يافت و گروهي از مردم آنجا را گرد خود جمع كرد پس از مرگ او نيز "ادريس بن ادريس" جاي او را گرفت و سلسله شيعي «ادريسيان» در آن سرزمين بصورت يك حكومت مستقل شكل گرفت.<ref> . يعقوبي، پيشين، ج 2، ص 407.</ref>

هادی در زمان خلافتش درصدد برآمد تا پسر خردسال خود جعفر را به وليعهدي برگزيند و هارون را از آن مقام بركنار كند از اين رو كار را بر هارون سخت گرفت و پشتیبانان او را زير فشار گذاشت و يحيي برمكي را كه حامي و مشوق هارون بود به زندان سپرد و مصمم بود هارون را بزور خلع كند از كساني كه در خلع هارون تلاش فراوان داشت "ابوهريره محمد بن فروخ ازدي" يكي از فرماندهان ازد بود كه هادي او را با سپاهي انبوه مردم شام و مصر و جزيره (شمال عراق) و مغرب را فرا خواند و آنان را به خلع هارون تشويق كند ولي هنگامي كه وي به «رقه» رسيد خبر مرگ هادي را دريافت كرد و موفق به انجام مأموريتش نشد.<ref> . همان، ص 409.</ref>

در برخي از متون كهن تاريخي آمده است كه خيزران در زمان هادي نيز؛ چون دوران مهدي، داراي نفوذ بسياري بود و دبيران و سپاهيان و وزيران براي او احترام خاصي قائل بودند و براي برآورده شدن خواسته‌هايشان به او مراجعه مي‌كردند. اين موضوع باعث شده بود که او قدرت و نفوذ بسیار پیدا کندو موجب ناراحتی هادی شود لذا هادی بر او سخت میگرفت و حتی تصمیم گرفت که او را مسموم کند تا به این وسیله از نفوذ او بکاهد.<ref> . طبري، پيشين، ج 2، ص 1181.</ref>

هادي چهارده ماه خلافت كرد و در 14 ربيع الاول سال 170 ه.ق در 26 سالگي درگذشت. گروهي علت مرگ او را زخمي مي‌دانند كه در ناحيه شكم او بود كه بواسطه آن سه روز نتوانست آب و غذا بخورد و سه روز از درد ناليد و درگذشت و خيزران گفت دعاي من بود.<ref> . همان، ج 2، ص 1182.</ref> و بعضی قتل او را به مادرش نسبت میدهند، كه خيزران كنيزكان او را درهم داد تا در حالت مستي بالش بر دهانش بنهند و او را خفه كنند.<ref> . همان، ج 2، ص 1182.</ref> جسد هادي را به «عيسي آباد» بردند و برادرش هارون بر وي نماز گذارد و همانجا بخاك سپرده شد.<ref> . يعقوبي، پيشين، ج 2، ص 410.</ref>

== پانویس ==

<references/>

==منبع==

[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=33685 مریم علوی، هادی چهارمین خلیفه عباسی، سایت پژوهه]، بازیابی :16 دیماه 1391

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-"موسي" فرزند "مهدي بن [[منصور (خلیفه عباسی)|منصور]] بن محمد بن علي بن [[ابن عباس|عبدالله بن عباس]]" ملقب به "هادي" در سال 159 ه.ق به عنوان وليعهد اول پدرش مهدي برگزيده شد. وي در 25 سالگي به خلافت رسيد و كسي كوچكتر از او در [[حکومت بنی عباس|بنی عباس]] به خلافت نرسيده است. "خيزران" مادر "هادي" و "[[هارون الرشید|هارون]]" به جهت علاقه بيشتري كه به هارون داشت مصرانه از مهدي میخواست كه هارون را بر هادي مقدم گرداند.<ref>يعقوبي، احمد بن واضح؛ تاريخ يعقوبي، ترجمه محمد بن ابراهيم آيتي، تهران، علمي فرهنگي، 1378، ج2، ص401.</ref> خيزران كنيزي بود كه پس از تولد هادي و هارون آزاد شد و به ازدواج مهدي درآمد.<ref>طقوش، محمدسهيل؛ دولت عباسيان، مترجم، حجت الله جودكي، قم، پژوهشكده حوزه و دانشگاه 1383، پاورقي، ص 84.</ref> مهدي در اثر پافشاري خيزران در صدد برآمد كه هارون را بر هادي مقدم دارد و در سال  169 ه.ق از هادي خواست كه از وليعهدي استعفا دهد، هادي كه با تركان براي انجام نبردي به گرگان رفته بود، نپذيرفت پس مهدي جهت اقناع او راهي آن ديار شد و در اثر حادثه‌اي در "ماسبندان" درگذشت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص401.</ref>
+"موسی" ملقّب به "هادی"، فرزند "[[مهدی (خلیفه عباسی)|مهدی عباسی]]" در سال 159 ه.ق در 25 سالگی به [[خلافت]] رسيد و كسی كوچكتر از او در [[حکومت بنی عباس|بنی‌عباس]] به خلافت نرسيده است. [[واقعه فخ]] و کشتار گروهی از [[علویان|علويان]]، در زمان حکومت او رخ داد.
-با اين وجود هارون كه فردي با سياست بود به محض آن كه [[مرگ]] پدرش را شنيد با برادرش هادي بيعت كرد و انگشتري و شمشير و رداي [[پیامبر اسلام|پيامبر]] صلی الله علیه و آله را كه به عنوان ميراث خليفه بعدي بود با پيكي نزد هادي فرستاد و پيام تعزيتي به مناسبت درگذشت مهدي همراه با پيام تهنيتي به مناسبت مقام خلافت و بيعت خود با او براي هادي ارسال كرد.<ref>طبري، محمد بن جرير؛ تاريخ طبري، تصحيح محمد روشن، تهران، البرز، 1373، ج2، ص1169.</ref>
+با اين وجود هارون كه فردي با سياست بود به محض آن كه خبر [[مرگ]] پدرش را شنيد، با برادرش هادي [[بیعت]] كرد و انگشتري و شمشير و رداي [[پیامبر اسلام|پيامبر]] صلی الله علیه وآله را كه به عنوان ميراث خليفه بعدي بود با پيكي نزد هادي فرستاد و پيام تعزيتي به مناسبت درگذشت مهدي همراه با پيام تهنيتي به مناسبت مقام خلافت و بيعت خود با او براي هادي ارسال كرد.<ref>طبري، تاريخ طبري، تصحيح محمد روشن، تهران، البرز، 1373، ج2، ص1169.</ref>
-اين پيك هشت روز پس از [[مرگ]] پدرش نزد او رسيد. در [[بغداد]] سپاهيان با شنيدن خبر مرگ مهدي شورش كردند و اعلام كردند كه تا دو سال مقرري‌شان را نگيرند بيعت نمي‌كنند و به خانه "ربيع" حاجب مهدي حمله كردند و اموالش را غارت كردند و قصد جان ربيع را كرده بودند كه وي پنهان شد. "يحيي بن خالد برمكي" براي آرام كردن شورش سپاهيان به آنان مقرري هجده ماهه داد و از آنان براي هادي بيعت گرفت.<ref>همان، ص1170.</ref>
+اين پيك هشت روز پس از مرگ پدرش نزد او رسيد. در [[بغداد]] سپاهيان با شنيدن خبر مرگ مهدي شورش كردند و اعلام كردند كه تا دو سال مقرري‌شان را نگيرند بيعت نمي‌كنند و به خانه "ربيع" حاجب مهدي حمله كردند و اموالش را غارت كردند و قصد جان ربيع را كرده بودند كه وي پنهان شد. "يحيي بن خالد برمكي" براي آرام كردن شورش سپاهيان به آنان مقرري هجده ماهه داد و از آنان براي هادي بيعت گرفت.<ref>همان، ص1170.</ref>
-هادي از طبرستان با سرعت به سمت [[بغداد]] حركت كرد و با استفاده از شتران "بريد" (نامه رسان) پس از بيست روز به بغداد رسيد. هادي، ربيع حاجب مهدي را به عنوان وزير خود برگزيد و سرزمين هاي آفريقيه (شمال آفريقاي كنوني) و شهرهاي مغرب را كه پدرش به هارون بخشيده بود در اختيار او قرار داد.<ref>همان، ص 1170.</ref> هادي، "علي بن عيسي بن ماهان" را به عنوان "صاحب شرطه" و "فضل بن ربيع" را به عنوان وزير برگزيد و دايي‌اش "غطريف بن عطا" را به ولايت خراسان گماشت و دست مادرش خيزران را كه به هارون متمايل بود از دخالت در امور كوتاه كرد و خود بر كارها تسلط يافت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص407.</ref>
+هادي از طبرستان با سرعت به سمت بغداد حركت كرد و با استفاده از شتران "بريد" (نامه رسان) پس از بيست روز به بغداد رسيد. هادي، ربيع حاجب مهدي را به عنوان وزير خود برگزيد و سرزمين هاي آفريقيه (شمال آفريقاي كنوني) و شهرهاي مغرب را كه پدرش به هارون بخشيده بود در اختيار او قرار داد.<ref>همان، ص 1170.</ref> هادي، "علي بن عيسي بن ماهان" را به عنوان "صاحب شرطه" و "فضل بن ربيع" را به عنوان وزير برگزيد و دايي‌اش "غطريف بن عطا" را به ولايت [[خراسان]] گماشت و دست مادرش خيزران را كه به هارون متمايل بود از دخالت در امور كوتاه كرد و خود بر كارها تسلط يافت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص407.</ref>
-سياست‌ هادي در قبال "زنادقه" پيرو سياست‌هاي پدرش بود و بنابر نقل برخي از منابع وي دو تن از هاشميان بنام "يعقوب بن فضل" و "ابن عباس، عبدالله بن داوود" را كه به زندقه متهم بودند و مهدي آنان را به بند كشيده بود و نكشته بود به دار آويخت.<ref>طبري، پيشين، ج2، ص1176.</ref>
+سياست‌ هادي در قبال "زنادقه" پيرو سياست‌هاي پدرش بود و بنابر نقل برخي از منابع، وي دو تن از [[بنی هاشم|هاشميان]] بنام "يعقوب بن فضل" و "عبدالله بن داوود" را كه به زندقه متهم بودند و مهدي آنان را به بند كشيده بود، به دار آويخت.<ref>طبري، پيشين، ج2، ص1176.</ref>
-هادي [[علویان|علويان]] را تحت فشار قرار داد، آنان را ترسانيد، مقرري‌ها و بخشش‌هايي را كه مهدي براي آنان تعيين كرده بود، قطع كرد و به واليان اطراف و اكناف نوشت كه آنان را تعقيب كنند و نزد او بفرستند.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص407-406.</ref> در اين دوران علويان منطقه حجاز به پيشوايي "حسين بن علي بن حسن بن حسن بن علي علیه السلام" (صاحب فخ) قيام كردند.
+هادي [[علویان|علويان]] را تحت فشار قرار داد، آنان را ترسانيد، مقرري‌ها و بخشش‌هايي را كه مهدي براي آنان تعيين كرده بود، قطع كرد و به واليان اطراف و اكناف نوشت كه آنان را تعقيب كنند و نزد او بفرستند.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص407-406.</ref> در اين دوران، علويان منطقه [[حجاز]] به پيشوايي "حسين بن علی بن حسن بن [[امام حسن|حسن بن علی]] علیه السلام" (صاحب فخّ) قيام كردند و در "[[واقعه فخ]]" به شهادت رسیدند. بعد از كشته شدن حسين بن علي، دايي او "ادريس بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علي" گريخت و رهسپار [[مراکش|مغرب]] شد و در ناحيه‌اي بنام "فاس" در نزديكي [[اندلس]] دست يافت و گروهي از مردم آنجا را گرد خود جمع كرد. پس از مرگ او نيز "ادريس بن ادريس" جاي او را گرفت و سلسله [[شیعه|شيعي]] «ادريسيان» در آن سرزمين به صورت يك حكومت مستقل شكل گرفت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص407.</ref>
-بعد از كشته شدن حسين بن علي دايي او "ادريس بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علي" گريخت و رهسپار مغرب شد و در ناحيه‌اي بنام "فاس" در نزديكي اندلس دست يافت و گروهي از مردم آنجا را گرد خود جمع كرد پس از مرگ او نيز "ادريس بن ادريس" جاي او را گرفت و سلسله [[شیعه|شيعي]] «ادريسيان» در آن سرزمين به صورت يك حكومت مستقل شكل گرفت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص407.</ref>
+هادی در زمان خلافتش درصدد برآمد تا پسر خردسال خود جعفر را به وليعهدي برگزيند و هارون را از آن مقام بركنار كند. از اين رو كار را بر هارون سخت گرفت و پشتیبانان او را زير فشار گذاشت و يحيي برمكي را كه حامي و مشوق هارون بود به زندان سپرد و مصمم بود هارون را بزور خلع كند. از كساني كه در خلع هارون تلاش فراوان داشت "محمد بن فروخ ازدي" يكي از فرماندهان ازد بود كه هادي او را با سپاهي انبوه مردم [[شام]] و [[مصر]] و جزيره (شمال [[عراق]]) و مغرب را فراخواند و آنان را به خلع هارون تشويق كند، ولي هنگامي كه وي به «رقّه» رسيد، خبر مرگ هادي را دريافت كرد و موفق به انجام مأموريتش نشد.<ref>همان، ص409.</ref>
-هادی در زمان خلافتش درصدد برآمد تا پسر خردسال خود جعفر را به وليعهدي برگزيند و هارون را از آن مقام بركنار كند از اين رو كار را بر هارون سخت گرفت و پشتیبانان او را زير فشار گذاشت و يحيي برمكي را كه حامي و مشوق هارون بود به زندان سپرد و مصمم بود هارون را بزور خلع كند. از كساني كه در خلع هارون تلاش فراوان داشت "ابوهريره محمد بن فروخ ازدي" يكي از فرماندهان ازد بود كه هادي او را با سپاهي انبوه مردم شام و مصر و جزيره (شمال عراق) و مغرب را فراخواند و آنان را به خلع هارون تشويق كند ولي هنگامي كه وي به «رقه» رسيد خبر مرگ هادي را دريافت كرد و موفق به انجام مأموريتش نشد.<ref>همان، ص409.</ref>
+در برخي از متون كهن تاريخي آمده است كه خيزران در زمان هادي نيز، چون دوران مهدي، داراي نفوذ بسياري بود و دبيران و سپاهيان و وزيران براي او احترام خاصي قائل بودند و براي برآورده شدن خواسته‌هايشان به او مراجعه مي‌كردند. اين موضوع باعث شده بود که او قدرت و نفوذ بسیار پیدا کند و موجب ناراحتی هادی شود. لذا هادی بر او سخت می گرفت و حتی تصمیم گرفت که او را مسموم کند تا به این وسیله از نفوذ او بکاهد.<ref>طبري، پيشين، ج2، ص1181.</ref>
+==وفات==
-در برخي از متون كهن تاريخي آمده است كه خيزران در زمان هادي نيز؛ چون دوران مهدي، داراي نفوذ بسياري بود و دبيران و سپاهيان و وزيران براي او احترام خاصي قائل بودند و براي برآورده شدن خواسته‌هايشان به او مراجعه مي‌كردند. اين موضوع باعث شده بود که او قدرت و نفوذ بسیار پیدا کند و موجب ناراحتی هادی شود. لذا هادی بر او سخت میگرفت و حتی تصمیم گرفت که او را مسموم کند تا به این وسیله از نفوذ او بکاهد.<ref>طبري، پيشين، ج2، ص1181.</ref>
+هادي چهارده ماه [[خلافت]] كرد و در 14 [[ربيع الاول]] سال 170 ه.ق در 26 سالگي درگذشت. گروهي علت مرگ او را زخمي مي‌دانند كه در ناحيه شكم او بود كه به واسطه آن سه روز نتوانست آب و غذا بخورد و سه روز از درد ناليد و درگذشت و خيزران گفت دعاي من بود.<ref>همان، ج2، ص1182.</ref> و بعضی قتل او را به مادرش نسبت می دهند كه خيزران كنيزكان او را درهم داد تا در حالت مستي بالش بر دهانش بنهند و او را خفه كنند.<ref>همان، ج2، ص1182.</ref> جسد هادي را به «عيسي آباد» بردند و برادرش [[هارون الرشید|هارون]] بر وي [[نماز میت|نماز]] گزارد و همانجا به خاک سپرده شد.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص410.</ref>
 ==پانویس==
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 ==منابع==
-*مریم علوی، هادی چهارمین خلیفه عباسی، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 16 دی ماه 1391
+*[http://www.pajoohe.ir "هادی چهارمین خلیفه عباسی"، مریم علوی، دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 16 دی 1391.
 {{خلفای بنی عباس}}
 [[رده:خلفای عباسی]]

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 ==منابع==
 {{خلفای بنی عباس}}
 [[رده:خلفای عباسی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-"موسي" فرزند "مهدي بن منصور بن محمد بن علي بن عبدالله بن عباس" ملقب به "هادي" در سال 159 ه.ق به عنوان وليعهد اول پدرش مهدي برگزيده شد. وي در 25 سالگي به خلافت رسيد و كسي كوچكتر از او در بنی عباس به خلافت نرسيده است. "خيزران" مادر "هادي" و "هارون" به جهت علاقه بيشتري كه به هارون داشت مصرانه از مهدي میخواست كه هارون را بر هادي مقدم گرداند.<ref>يعقوبي، احمد بن واضح؛ تاريخ يعقوبي، ترجمه محمد بن ابراهيم آيتي، تهران، علمي فرهنگي، 1378، ج2، ص401.</ref> خيزران كنيزي بود كه پس از تولد هادي و هارون آزاد شد و به ازدواج مهدي درآمد.<ref>طقوش، محمدسهيل؛ دولت عباسيان، مترجم، حجت الله جودكي، قم، پژوهشكده حوزه و دانشگاه 1383، پاورقي، ص 84.</ref> مهدي در اثر پافشاري خيزران در صدد برآمد كه هارون را بر هادي مقدم دارد و در سال  169 ه.ق از هادي خواست كه از وليعهدي استعفا دهد، هادي كه با تركان براي انجام نبردي به گرگان رفته بود، نپذيرفت پس مهدي جهت اقناع او راهي آن ديار شد و در اثر حادثه‌اي در "ماسبندان" درگذشت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص401.</ref>
+"موسي" فرزند "مهدي بن [[منصور (خلیفه عباسی)|منصور]] بن محمد بن علي بن [[ابن عباس|عبدالله بن عباس]]" ملقب به "هادي" در سال 159 ه.ق به عنوان وليعهد اول پدرش مهدي برگزيده شد. وي در 25 سالگي به خلافت رسيد و كسي كوچكتر از او در [[حکومت بنی عباس|بنی عباس]] به خلافت نرسيده است. "خيزران" مادر "هادي" و "[[هارون الرشید|هارون]]" به جهت علاقه بيشتري كه به هارون داشت مصرانه از مهدي میخواست كه هارون را بر هادي مقدم گرداند.<ref>يعقوبي، احمد بن واضح؛ تاريخ يعقوبي، ترجمه محمد بن ابراهيم آيتي، تهران، علمي فرهنگي، 1378، ج2، ص401.</ref> خيزران كنيزي بود كه پس از تولد هادي و هارون آزاد شد و به ازدواج مهدي درآمد.<ref>طقوش، محمدسهيل؛ دولت عباسيان، مترجم، حجت الله جودكي، قم، پژوهشكده حوزه و دانشگاه 1383، پاورقي، ص 84.</ref> مهدي در اثر پافشاري خيزران در صدد برآمد كه هارون را بر هادي مقدم دارد و در سال  169 ه.ق از هادي خواست كه از وليعهدي استعفا دهد، هادي كه با تركان براي انجام نبردي به گرگان رفته بود، نپذيرفت پس مهدي جهت اقناع او راهي آن ديار شد و در اثر حادثه‌اي در "ماسبندان" درگذشت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص401.</ref>
-با اين وجود هارون كه فردي با سياست بود به محض آن كه [[مرگ]] پدرش را شنيد با برادرش هادي بيعت كرد و انگشتري و شمشير و رداي پيامبر صلی الله علیه و آله را كه به عنوان ميراث خليفه بعدي بود با پيكي نزد هادي فرستاد و پيام تعزيتي به مناسبت درگذشت مهدي همراه با پيام تهنيتي به مناسبت مقام خلافت و بيعت خود با او براي هادي ارسال كرد.<ref>طبري، محمد بن جرير؛ تاريخ طبري، تصحيح محمد روشن، تهران، البرز، 1373، ج2، ص1169.</ref>
+با اين وجود هارون كه فردي با سياست بود به محض آن كه [[مرگ]] پدرش را شنيد با برادرش هادي بيعت كرد و انگشتري و شمشير و رداي [[پیامبر اسلام|پيامبر]] صلی الله علیه و آله را كه به عنوان ميراث خليفه بعدي بود با پيكي نزد هادي فرستاد و پيام تعزيتي به مناسبت درگذشت مهدي همراه با پيام تهنيتي به مناسبت مقام خلافت و بيعت خود با او براي هادي ارسال كرد.<ref>طبري، محمد بن جرير؛ تاريخ طبري، تصحيح محمد روشن، تهران، البرز، 1373، ج2، ص1169.</ref>
-اين پيك هشت روز پس از [[مرگ]] پدرش نزد او رسيد در [[بغداد]] سپاهيان با شنيدن خبر مرگ مهدي شورش كردند و اعلام كردند كه تا دو سال مقرري‌شان را نگيرند بيعت نمي‌كنند و به خانه "ربيع" حاجب مهدي حمله كردند و اموالش را غارت كردند و قصد جان ربيع را كرده بودند كه وي پنهان شد. "يحيي بن خالد برمكي" براي آرام كردن شورش سپاهيان به آنان مقرري هجده ماهه داد و از آنان براي هادي بيعت گرفت.<ref>همان، ص1170.</ref>
+اين پيك هشت روز پس از [[مرگ]] پدرش نزد او رسيد. در [[بغداد]] سپاهيان با شنيدن خبر مرگ مهدي شورش كردند و اعلام كردند كه تا دو سال مقرري‌شان را نگيرند بيعت نمي‌كنند و به خانه "ربيع" حاجب مهدي حمله كردند و اموالش را غارت كردند و قصد جان ربيع را كرده بودند كه وي پنهان شد. "يحيي بن خالد برمكي" براي آرام كردن شورش سپاهيان به آنان مقرري هجده ماهه داد و از آنان براي هادي بيعت گرفت.<ref>همان، ص1170.</ref>
 هادي از طبرستان با سرعت به سمت [[بغداد]] حركت كرد و با استفاده از شتران "بريد" (نامه رسان) پس از بيست روز به بغداد رسيد. هادي، ربيع حاجب مهدي را به عنوان وزير خود برگزيد و سرزمين هاي آفريقيه (شمال آفريقاي كنوني) و شهرهاي مغرب را كه پدرش به هارون بخشيده بود در اختيار او قرار داد.<ref>همان، ص 1170.</ref> هادي، "علي بن عيسي بن ماهان" را به عنوان "صاحب شرطه" و "فضل بن ربيع" را به عنوان وزير برگزيد و دايي‌اش "غطريف بن عطا" را به ولايت خراسان گماشت و دست مادرش خيزران را كه به هارون متمايل بود از دخالت در امور كوتاه كرد و خود بر كارها تسلط يافت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص407.</ref>
@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 سياست‌ هادي در قبال "زنادقه" پيرو سياست‌هاي پدرش بود و بنابر نقل برخي از منابع وي دو تن از هاشميان بنام "يعقوب بن فضل" و "ابن عباس، عبدالله بن داوود" را كه به زندقه متهم بودند و مهدي آنان را به بند كشيده بود و نكشته بود به دار آويخت.<ref>طبري، پيشين، ج2، ص1176.</ref>
-هادي علويان را تحت فشار قرار داد، آنان را ترسانيد، مقرري‌ها و بخشش‌هايي را كه مهدي براي آنان تعيين كرده بود، قطع كرد و به واليان اطراف و اكناف نوشت كه آنان را تعقيب كنند و نزد او بفرستند.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص407-406.</ref> در اين دوران علويان منطقه حجاز به پيشوايي "حسين بن علي بن حسن بن حسن بن علي علیه السلام" (صاحب فخ) قيام كردند.
+هادي [[علویان|علويان]] را تحت فشار قرار داد، آنان را ترسانيد، مقرري‌ها و بخشش‌هايي را كه مهدي براي آنان تعيين كرده بود، قطع كرد و به واليان اطراف و اكناف نوشت كه آنان را تعقيب كنند و نزد او بفرستند.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص407-406.</ref> در اين دوران علويان منطقه حجاز به پيشوايي "حسين بن علي بن حسن بن حسن بن علي علیه السلام" (صاحب فخ) قيام كردند.
-بعد از كشته شدن حسين بن علي دايي او "ادريس بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علي" گريخت و رهسپار مغرب شد و در ناحيه‌اي بنام "فاس" در نزديكي اندلس دست يافت و گروهي از مردم آنجا را گرد خود جمع كرد پس از مرگ او نيز "ادريس بن ادريس" جاي او را گرفت و سلسله شيعي «ادريسيان» در آن سرزمين به صورت يك حكومت مستقل شكل گرفت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص407.</ref>
+بعد از كشته شدن حسين بن علي دايي او "ادريس بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علي" گريخت و رهسپار مغرب شد و در ناحيه‌اي بنام "فاس" در نزديكي اندلس دست يافت و گروهي از مردم آنجا را گرد خود جمع كرد پس از مرگ او نيز "ادريس بن ادريس" جاي او را گرفت و سلسله [[شیعه|شيعي]] «ادريسيان» در آن سرزمين به صورت يك حكومت مستقل شكل گرفت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص407.</ref>
 هادی در زمان خلافتش درصدد برآمد تا پسر خردسال خود جعفر را به وليعهدي برگزيند و هارون را از آن مقام بركنار كند از اين رو كار را بر هارون سخت گرفت و پشتیبانان او را زير فشار گذاشت و يحيي برمكي را كه حامي و مشوق هارون بود به زندان سپرد و مصمم بود هارون را بزور خلع كند. از كساني كه در خلع هارون تلاش فراوان داشت "ابوهريره محمد بن فروخ ازدي" يكي از فرماندهان ازد بود كه هادي او را با سپاهي انبوه مردم شام و مصر و جزيره (شمال عراق) و مغرب را فراخواند و آنان را به خلع هارون تشويق كند ولي هنگامي كه وي به «رقه» رسيد خبر مرگ هادي را دريافت كرد و موفق به انجام مأموريتش نشد.<ref>همان، ص409.</ref>
-در برخي از متون كهن تاريخي آمده است كه خيزران در زمان هادي نيز؛ چون دوران مهدي، داراي نفوذ بسياري بود و دبيران و سپاهيان و وزيران براي او احترام خاصي قائل بودند و براي برآورده شدن خواسته‌هايشان به او مراجعه مي‌كردند. اين موضوع باعث شده بود که او قدرت و نفوذ بسیار پیدا کند و موجب ناراحتی هادی شود لذا هادی بر او سخت میگرفت و حتی تصمیم گرفت که او را مسموم کند تا به این وسیله از نفوذ او بکاهد.<ref>طبري، پيشين، ج2، ص1181.</ref>
+در برخي از متون كهن تاريخي آمده است كه خيزران در زمان هادي نيز؛ چون دوران مهدي، داراي نفوذ بسياري بود و دبيران و سپاهيان و وزيران براي او احترام خاصي قائل بودند و براي برآورده شدن خواسته‌هايشان به او مراجعه مي‌كردند. اين موضوع باعث شده بود که او قدرت و نفوذ بسیار پیدا کند و موجب ناراحتی هادی شود. لذا هادی بر او سخت میگرفت و حتی تصمیم گرفت که او را مسموم کند تا به این وسیله از نفوذ او بکاهد.<ref>طبري، پيشين، ج2، ص1181.</ref>
-هادي چهارده ماه خلافت كرد و در 14 [[ربيع الاول]] سال 170 ه.ق در 26 سالگي درگذشت. گروهي علت [[مرگ]] او را زخمي مي‌دانند كه در ناحيه شكم او بود كه به واسطه آن سه روز نتوانست آب و غذا بخورد و سه روز از درد ناليد و درگذشت و خيزران گفت دعاي من بود.<ref>همان، ج2، ص1182.</ref> و بعضی قتل او را به مادرش نسبت میدهند كه خيزران كنيزكان او را درهم داد تا در حالت مستي بالش بر دهانش بنهند و او را خفه كنند.<ref>همان، ج2، ص1182.</ref> جسد هادي را به «عيسي آباد» بردند و برادرش هارون بر وي نماز گذارد و همانجا بخاك سپرده شد.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص410.</ref>
+هادي چهارده ماه خلافت كرد و در 14 [[ربيع الاول]] سال 170 ه.ق در 26 سالگي درگذشت. گروهي علت مرگ او را زخمي مي‌دانند كه در ناحيه شكم او بود كه به واسطه آن سه روز نتوانست آب و غذا بخورد و سه روز از درد ناليد و درگذشت و خيزران گفت دعاي من بود.<ref>همان، ج2، ص1182.</ref> و بعضی قتل او را به مادرش نسبت میدهند كه خيزران كنيزكان او را درهم داد تا در حالت مستي بالش بر دهانش بنهند و او را خفه كنند.<ref>همان، ج2، ص1182.</ref> جسد هادي را به «عيسي آباد» بردند و برادرش هارون بر وي نماز گذارد و همانجا بخاك سپرده شد.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص410.</ref>
 ==پانویس==
-<references/>
+<references />
 ==منابع==
 * [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=33685 مریم علوی، هادی چهارمین خلیفه عباسی، سایت پژوهه]، بازیابی :16 دی ماه 1391.
 {{خلفای بنی عباس}}
 [[رده:خلفای عباسی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-{{خلفای بنی عباس}}
 "موسي" فرزند "مهدي بن منصور بن محمد بن علي بن عبدالله بن عباس" ملقب به "هادي" در سال 159 ه.ق به عنوان وليعهد اول پدرش مهدي برگزيده شد. وي در 25 سالگي به خلافت رسيد و كسي كوچكتر از او در بنی عباس به خلافت نرسيده است. "خيزران" مادر "هادي" و "هارون" به جهت علاقه بيشتري كه به هارون داشت مصرانه از مهدي میخواست كه هارون را بر هادي مقدم گرداند.<ref>يعقوبي، احمد بن واضح؛ تاريخ يعقوبي، ترجمه محمد بن ابراهيم آيتي، تهران، علمي فرهنگي، 1378، ج2، ص401.</ref> خيزران كنيزي بود كه پس از تولد هادي و هارون آزاد شد و به ازدواج مهدي درآمد.<ref>طقوش، محمدسهيل؛ دولت عباسيان، مترجم، حجت الله جودكي، قم، پژوهشكده حوزه و دانشگاه 1383، پاورقي، ص 84.</ref> مهدي در اثر پافشاري خيزران در صدد برآمد كه هارون را بر هادي مقدم دارد و در سال  169 ه.ق از هادي خواست كه از وليعهدي استعفا دهد، هادي كه با تركان براي انجام نبردي به گرگان رفته بود، نپذيرفت پس مهدي جهت اقناع او راهي آن ديار شد و در اثر حادثه‌اي در "ماسبندان" درگذشت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص401.</ref>
@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 ==منابع==
 * [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=33685 مریم علوی، هادی چهارمین خلیفه عباسی، سایت پژوهه]، بازیابی :16 دی ماه 1391.
+{{خلفای بنی عباس}}
 [[رده:خلفای عباسی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
+{{خلفای بنی عباس}}
 "موسي" فرزند "مهدي بن منصور بن محمد بن علي بن عبدالله بن عباس" ملقب به "هادي" در سال 159 ه.ق به عنوان وليعهد اول پدرش مهدي برگزيده شد. وي در 25 سالگي به خلافت رسيد و كسي كوچكتر از او در بنی عباس به خلافت نرسيده است. "خيزران" مادر "هادي" و "هارون" به جهت علاقه بيشتري كه به هارون داشت مصرانه از مهدي میخواست كه هارون را بر هادي مقدم گرداند.<ref>يعقوبي، احمد بن واضح؛ تاريخ يعقوبي، ترجمه محمد بن ابراهيم آيتي، تهران، علمي فرهنگي، 1378، ج2، ص401.</ref> خيزران كنيزي بود كه پس از تولد هادي و هارون آزاد شد و به ازدواج مهدي درآمد.<ref>طقوش، محمدسهيل؛ دولت عباسيان، مترجم، حجت الله جودكي، قم، پژوهشكده حوزه و دانشگاه 1383، پاورقي، ص 84.</ref> مهدي در اثر پافشاري خيزران در صدد برآمد كه هارون را بر هادي مقدم دارد و در سال  169 ه.ق از هادي خواست كه از وليعهدي استعفا دهد، هادي كه با تركان براي انجام نبردي به گرگان رفته بود، نپذيرفت پس مهدي جهت اقناع او راهي آن ديار شد و در اثر حادثه‌اي در "ماسبندان" درگذشت.<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص401.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۴۶
(بدون تفاوت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۲۶
سطر ۲۷:		سطر ۲۷:

	[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=33685 مریم علوی، هادی چهارمین خلیفه عباسی، سایت پژوهه]، بازیابی :16 دیماه 1391		[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=33685 مریم علوی، هادی چهارمین خلیفه عباسی، سایت پژوهه]، بازیابی :16 دیماه 1391
		+
		+	[[رده:خلفای عباسی]]