https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D9%87%D8%AF_%D8%AE%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C 2026-06-13T09:25:06Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D9%87%D8%AF_%D8%AE%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=156517&oldid=prev 2025-04-16T14:03:55Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بخشی از یک کتاب}}</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بخشی از یک کتاب<ins class="diffchange diffchange-inline">|نویسنده=علی اکبر ولایتی|کتاب=فرهنگ و تمدن اسلامى</ins>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از آن که اوج دوران فتوح فروکش کرد و قلمرو حکومت اسلامى ثبات یافت و مسلمانان از تدوین اساسى [[علوم اسلامی|علوم اسلامى]] فراغتى نسبى یافتند، در پرتو اهتمام و سیاست هاى تشویقى برخى از خلفاى عباسى با استفاده از ثروت هاى کلان بیت‌المال، توجه جامعه مسلمانان رفته‌رفته به سوى علوم و صنایعى جلب شد که عمدتاً در اختیار تمدن هاى غیرمسلمان قرار داشت. منبع اصلى این توجه آیات [[قرآن]] و [[احاديث|احادیث]] بسیارى بود که مؤمنان را به کسب علم و فن ترغیب مى‌کرد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از آن که اوج دوران فتوح فروکش کرد و قلمرو حکومت اسلامى ثبات یافت و مسلمانان از تدوین اساسى [[علوم اسلامی|علوم اسلامى]] فراغتى نسبى یافتند، در پرتو اهتمام و سیاست هاى تشویقى برخى از خلفاى عباسى با استفاده از ثروت هاى کلان بیت‌المال، توجه جامعه مسلمانان رفته‌رفته به سوى علوم و صنایعى جلب شد که عمدتاً در اختیار تمدن هاى غیرمسلمان قرار داشت. منبع اصلى این توجه آیات [[قرآن]] و [[احاديث|احادیث]] بسیارى بود که مؤمنان را به کسب علم و فن ترغیب مى‌کرد.</div></td></tr> </table>

Zamani https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D9%87%D8%AF_%D8%AE%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=99337&oldid=prev 2019-04-08T05:08:26Z

<p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D9%87%D8%AF_%D8%AE%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&amp;diff=99337&amp;oldid=25234">نمایش تغییرات</a>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D9%87%D8%AF_%D8%AE%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=25234&oldid=prev 2013-02-25T07:11:23Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{نیازمند ویرایش فنی}}</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بخشی از یک کتاب}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بخشی از یک کتاب}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از آنكه اوج دوران فتوح فروكش كرد و قلمرو حكومت اسلامى ثبات يافت و مسلمانان از تدوين اساسى علوم اسلامى فراغتى نسبى يافتند، در پرتو اهتمام و سياستهاى تشويقى برخى از خلفاى عباسى، با استفاده از ثروتهاى كلان بيت‌المال، توجه جامعه مسلمانان رفته‌رفته به سوى علوم و صنايعى جلب شد كه عمدتاً در اختيار تمدنهاى غيرمسلمان قرار داشت. منبع اصلى اين توجه آيات قرآن و احاديث بسيارى بود كه مؤمنان را به كسب علم و فن ترغيب مى‌كرد.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">آنچه بيش </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">همه در فراهم آوردن شرايط اين حركت اهميت داشت </del>فتوح <del class="diffchange diffchange-inline">مسلمانان </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">به ويژه استيلاى آنان بر سراسر </del>قلمرو <del class="diffchange diffchange-inline">ساسانيان </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">بخشهايى </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">امپراتورى روم شرقى بود. اين سرزمينها هر يك فرهنگ </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">تمدنى ديرپا داشتند، افزون بر آنكه، در هزاره قبل </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">اين، </del>با <del class="diffchange diffchange-inline">لشكركشى اسكندر مقدونى، كم و بيش يونانى‌مآبى نيز در ميانشان رسوخ كرده بود. فاتحان مسلمان </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">سرزمينهاى مغلوب قلمرو يكپارچه‌اى ساختند </del>و در <del class="diffchange diffchange-inline">كنار ديگر فرهنگها با يونانى‌مآبان دور و نزديك نيز مبادله و مشاركت فرهنگى جديدى را تجربه كردند. در مدتى كوتاه، اشتياق و فعاليت حكام، انديشمندان و دوستداران دانش در جهان اسلام چنان بالا گرفت كه بعدها آن دوره را «عصر نهضت ترجمه» نام نهادند</del>. اين <del class="diffchange diffchange-inline">نهضت، اگرچه در عصر بنى‌اميه آغاز شد، تأثير اصلى خود را در عصر بنى‌عباس برجاى گذاشت. بيشتر مطالب ترجمه‌شده در عهد بنى‌اميه، اسناد ادارى، ديوانى، سياسى </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">بازرگانى </del>بود كه <del class="diffchange diffchange-inline">به اقتضا و ضرورت ارتباط بين حكام جديد و اتباع غيرعرب‌زبان ترجمه شد و حتى متونى </del>را <del class="diffchange diffchange-inline">كه مى‌توان آنها را فرهنگى ناميد نيز </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">ضرورت نظامى يا ادارى ترجمه شده بود. نهضت ترجمه آگاهانه‌اى كه آثار تاريخى و اجتماعى </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">فرهنگى عميق و دامنه‌دارى از خود برجاى گذاشت با ظهور نخستين خلفاى عباسى آغاز شد. اين نهضت علمى بيش از دو سده تداوم يافت. به‌ويژه از زمان حكومت منصور، دومين خليفه عباسى (حك: 158-/ 136 ق)، اقدامات مهمى در زمينه ترجمه علوم بيگانگان به دو روش تحت‌اللفظى و معنايى صورت گرفت. در اين دوره، نخستين ترجمه‌ها از فارسى به عربى بود</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">پس </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">آن كه اوج دوران </ins>فتوح <ins class="diffchange diffchange-inline">فروكش كرد </ins>و قلمرو <ins class="diffchange diffchange-inline">حكومت اسلامى ثبات يافت </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">مسلمانان </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">تدوين اساسى علوم اسلامى فراغتى نسبى يافتند، در پرتو اهتمام </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">سياست هاى تشويقى برخى </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">خلفاى عباسى </ins>با <ins class="diffchange diffchange-inline">استفاده </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">ثروت هاى كلان بيت‌المال، توجه جامعه مسلمانان رفته‌رفته به سوى علوم </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">صنايعى جلب شد كه عمدتاً </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">اختيار تمدن هاى غيرمسلمان قرار داشت</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">منبع اصلى </ins>اين <ins class="diffchange diffchange-inline">توجه آيات [[قرآن]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[احاديث]] بسيارى </ins>بود كه <ins class="diffchange diffchange-inline">مؤمنان </ins>را به <ins class="diffchange diffchange-inline">كسب علم </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">فن ترغيب مى‌كرد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مترجمان اين آثار <del class="diffchange diffchange-inline">معمولًا </del>زرتشتى‌زادگانى نومسلمان بودند. ترجمه چند كتاب ادبى <del class="diffchange diffchange-inline">ازجمله </del>كليله و <del class="diffchange diffchange-inline">دمنه، به دست عبداللَّه‌بن </del>مقفع، نويسنده ايرانى (م 141 ق) از آن جمله است. طى دوره‌هاى بعد، مترجمان اسلامى در فنون ترجمه تبحر بيشترى يافتند و بر اساس تجربه‌اى كه در اين راه يافتند آثارى از <del class="diffchange diffchange-inline">زبانهاى </del>سريانى و يونانى به عربى ترجمه كردند. در اين دوره، <del class="diffchange diffchange-inline">حنين‌بن </del>اسحاق، مشهور به‌ شيخ المترجمين، پزشك حاذق <del class="diffchange diffchange-inline">نسطورى‌مذهب </del>كه به <del class="diffchange diffchange-inline">زبانهاى </del>يونانى و سريانى و عربى و پهلوى تسلط داشت، نخستين مترجمى بود كه گروهى را گرد آورد و به كار ترجمه نظم بخشيد. <del class="diffchange diffchange-inline">ازجمله </del>شاگردان او در ترجمه فرزندش اسحاق و خواهرزاده‌اش <del class="diffchange diffchange-inline">حُبيش‌بن </del>اعسم بودند. حنين همچنين ترجمه‌هاى بسيارى از مترجمان ديگرى را با اصل متن آنها مقابله و اصلاح مى‌كرد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">آنچه بيش از همه در فراهم آوردن شرايط اين حركت اهميت داشت فتوح مسلمانان و به ويژه استيلاى آنان بر سراسر قلمرو ساسانيان و بخش هايى از امپراتورى روم شرقى بود. اين سرزمين ها هر يك فرهنگ و تمدنى ديرپا داشتند، افزون بر آن كه در هزاره قبل از اين، با لشكركشى اسكندر مقدونى كم و بيش يونانى‌مآبى نيز در ميانشان رسوخ كرده بود.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">فاتحان مسلمان از سرزمين هاى مغلوب قلمرو يكپارچه‌اى ساختند و در كنار ديگر فرهنگ ها با يونانى‌مآبان دور و نزديك نيز مبادله و مشاركت فرهنگى جديدى را تجربه كردند. در مدتى كوتاه، اشتياق و فعاليت حكام، انديشمندان و دوستداران دانش در جهان اسلام چنان بالا گرفت كه بعدها آن دوره را «عصر نهضت ترجمه» نام نهادند.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">اين نهضت، اگرچه در عصر بنى‌اميه آغاز شد، تأثير اصلى خود را در عصر بنى‌عباس برجاى گذاشت. بيشتر مطالب ترجمه‌ شده در عهد بنى‌اميه، اسناد ادارى، ديوانى، سياسى و بازرگانى بود كه به اقتضا و ضرورت ارتباط بين حكام جديد و اتباع غيرعرب‌زبان ترجمه شد و حتى متونى را كه مى‌توان آنها را فرهنگى ناميد نيز به ضرورت نظامى يا ادارى ترجمه شده بود.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">نهضت ترجمه آگاهانه‌اى كه آثار تاريخى و اجتماعى و فرهنگى عميق و دامنه‌دارى از خود برجاى گذاشت با ظهور نخستين خلفاى عباسى آغاز شد. اين نهضت علمى بيش از دو سده تداوم يافت. به ‌ويژه از زمان حكومت منصور، دومين خليفه عباسى (حك: 158-/136 ق)، اقدامات مهمى در زمينه ترجمه علوم بيگانگان به دو روش تحت‌اللفظى و معنايى صورت گرفت. در اين دوره، نخستين ترجمه‌ها از فارسى به عربى بود.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مترجمان اين آثار <ins class="diffchange diffchange-inline">معمولاً </ins>زرتشتى‌زادگانى نومسلمان بودند. ترجمه چند كتاب ادبى <ins class="diffchange diffchange-inline">از جمله </ins>كليله و <ins class="diffchange diffchange-inline">دمنه بدست عبداللَّه‌ بن </ins>مقفع، نويسنده ايرانى (م 141 ق) از آن جمله است. طى دوره‌هاى بعد، مترجمان اسلامى در فنون ترجمه تبحر بيشترى يافتند و بر اساس تجربه‌اى كه در اين راه يافتند آثارى از <ins class="diffchange diffchange-inline">زبان هاى </ins>سريانى و يونانى به عربى ترجمه كردند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اين دوره، <ins class="diffchange diffchange-inline">حنين‌ بن </ins>اسحاق، مشهور به‌ شيخ المترجمين، پزشك حاذق <ins class="diffchange diffchange-inline">نسطورى‌ مذهب </ins>كه به <ins class="diffchange diffchange-inline">زبان هاى </ins>يونانى و سريانى و عربى و پهلوى تسلط داشت، نخستين مترجمى بود كه گروهى را گرد آورد و به كار ترجمه نظم بخشيد. <ins class="diffchange diffchange-inline">از جمله </ins>شاگردان او در ترجمه فرزندش اسحاق و خواهرزاده‌اش <ins class="diffchange diffchange-inline">حُبيش‌ بن </ins>اعسم بودند. حنين همچنين ترجمه‌هاى بسيارى از مترجمان ديگرى را با اصل متن آنها مقابله و اصلاح مى‌كرد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به طور كلى، نهضت ترجمه در دوره عباسى را مى‌توان به دوره‌هايى تقسيم كرد. در هر كدام از اين دوره‌ها، بسته به علاقه خليفه يا عواملى ديگر، تفاوتى در موضوع يا تعداد ترجمه‌ها رخ مى‌داد. اين دوره‌ها را، به‌ويژه از زمان خلافت پنجمين خليفه عباسى، هارون‌الرشيد (حك: 193-/ 170 ق)، مى‌توان چنين دسته‌بندى كرد:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به طور كلى، نهضت ترجمه در دوره عباسى را مى‌توان به دوره‌هايى تقسيم كرد. در هر كدام از اين دوره‌ها، بسته به علاقه خليفه يا عواملى ديگر، تفاوتى در موضوع يا تعداد ترجمه‌ها رخ مى‌داد. اين دوره‌ها را، به‌ويژه از زمان خلافت پنجمين خليفه عباسى، هارون‌الرشيد (حك: 193-/ 170 ق)، مى‌توان چنين دسته‌بندى كرد:</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11" >سطر ۱۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الف) دوره هارون الرشيد:'''</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الف) دوره هارون الرشيد:'''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اين دوره، تكيه اصلى بر ترجمه آثارى در علوم بود و <del class="diffchange diffchange-inline">يحيى‌بن </del>خالد برمكى، وزير <del class="diffchange diffchange-inline">هارون، </del>براى <del class="diffchange diffchange-inline">به‌دست‌آوردن </del>مترجمانى قابل كوشش بسيارى كرد. در زمان هارون، كتابخانه شهرهايى كه <del class="diffchange diffchange-inline">به دست </del>مسلمانان مى‌افتاد <del class="diffchange diffchange-inline">كلًا </del>به بغداد منتقل مى‌شد. نخستين آثار علوم يونانى، <del class="diffchange diffchange-inline">ازجمله كتابهاى </del>اصول هندسه نوشته اقليدس و مجسطى، نوشته بطلميوس و نيز آثارى در پزشكى از زبان هندى در اين دوره به عربى ترجمه شد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اين دوره، تكيه اصلى بر ترجمه آثارى در علوم بود و <ins class="diffchange diffchange-inline">يحيى ‌بن </ins>خالد برمكى، وزير <ins class="diffchange diffchange-inline">هارون </ins>براى <ins class="diffchange diffchange-inline">بدست‌آوردن </ins>مترجمانى قابل كوشش بسيارى كرد. در زمان هارون، كتابخانه شهرهايى كه <ins class="diffchange diffchange-inline">بدست </ins>مسلمانان مى‌افتاد <ins class="diffchange diffchange-inline">كلاً </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>بغداد<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>منتقل مى‌شد. نخستين آثار علوم يونانى، <ins class="diffchange diffchange-inline">از جمله كتاب هاى </ins>اصول هندسه نوشته اقليدس و مجسطى، نوشته بطلميوس و نيز آثارى در پزشكى از زبان هندى در اين دوره به عربى ترجمه شد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ب) دوره مأمون (حك: 218-/ 198 ق):'''</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ب) دوره مأمون (حك: 218-/ 198 ق):'''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مأمون، دوره كوتاهى پس از هارون‌الرشيد به حكومت <del class="diffchange diffchange-inline">رسيد، </del>و هنگام به خلافت رسيدن او اوج دوره رواج مباحث كلامى بر اساس <del class="diffchange diffchange-inline">برداشتهاى </del>متفاوت از آيات قرآن كريم بود. در اين دوره <del class="diffchange diffchange-inline">به‌ويژه </del>آثار فلسفى متعددى به عربى ترجمه شد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مأمون، دوره كوتاهى پس از هارون‌الرشيد به حكومت <ins class="diffchange diffchange-inline">رسيد </ins>و هنگام به خلافت رسيدن او اوج دوره رواج مباحث كلامى بر اساس <ins class="diffchange diffchange-inline">برداشت هاى </ins>متفاوت از آيات <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>قرآن كريم<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>بود. در اين دوره <ins class="diffchange diffchange-inline">به‌ ويژه </ins>آثار فلسفى متعددى به عربى ترجمه شد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ج) دوره پس از مأمون:'''</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ج) دوره پس از مأمون:'''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از <del class="diffchange diffchange-inline">مأمون، </del>و در دوره متوكل عباسى (حك: 247-/ 232 ق) كار ترجمه همچنان ادامه داشت. <del class="diffchange diffchange-inline">ازجمله حنين‌بن </del>اسحاق همچنان در دوره متوكل به كار ترجمه اشتغال داشت؛ اما انتقال مركز حكومت اسلامى از بغداد به سامرا در دوره معتصم (حك: 227-/ 218 ق) باعث تغييراتى در چگونگى ترجمه آثار مختلف به عربى شد. مهم‌ترين علت اين تغيير كاسته شدن اهميت بيت‌الحكمه، مهم‌ترين نهاد علمى اين <del class="diffchange diffchange-inline">دوره، </del>بود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از <ins class="diffchange diffchange-inline">مأمون </ins>و در دوره متوكل عباسى (حك: 247-/ 232 ق) كار ترجمه همچنان ادامه داشت. <ins class="diffchange diffchange-inline">از جمله حنين ‌بن </ins>اسحاق همچنان در دوره متوكل به كار ترجمه اشتغال داشت؛ اما انتقال مركز حكومت اسلامى از <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>بغداد<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>سامرا<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>در دوره معتصم (حك: 227-/ 218 ق) باعث تغييراتى در چگونگى ترجمه آثار مختلف به عربى شد. مهم‌ترين علت اين تغيير كاسته شدن اهميت بيت‌الحكمه، مهم‌ترين نهاد علمى اين <ins class="diffchange diffchange-inline">دوره </ins>بود.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''د) پايان نهضت ترجمه:'''</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''د) پايان نهضت ترجمه:'''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نهضت ترجمه در بغداد پس از دو قرن كار جدى <del class="diffchange diffchange-inline">به‌تدريج </del>رو به افول نهاد و سرانجام در آستانه هزاره جديد ميلادى به پايان كار خود رسيد. البته افول نهضت ترجمه به معناى كاهش علاقه به علوم <del class="diffchange diffchange-inline">ترجمه‌شده </del>يا كم شدن شمار دانشمندان مسلط به ترجمه از زبان يونانى نبود، بلكه سبب اصلى خاموشى نهضت ترجمه را فقط مى‌توان عدم ارائه مطالب تازه دانست. به عبارت <del class="diffchange diffchange-inline">ديگر، </del>اين نهضت موضوعيت اجتماعى خود را از دست داده بود. عدم ارائه مطالب تازه به اين معنا نبود كه كتاب غيردينى يونانى ديگرى براى ترجمه وجود <del class="diffchange diffchange-inline">نداشت، </del>بلكه به اين معنا بود كه كتاب يونانى ديگرى كه به ملاحظات و خواسته‌هاى بانيان، عالمان و دانشمندان مربوط <del class="diffchange diffchange-inline">شود </del>وجود نداشت. در بيشتر رشته‌هاى علمى، متون اصلى از مدتى پيش تأليف شده بود. در <del class="diffchange diffchange-inline">نتيجه، </del>همه رشته‌ها به سطحى بالاتر از سطوح آثار ترجمه شده رسيده بودند و بانيان و حاميان، اكنون بيش از <del class="diffchange diffchange-inline">گذشته، به‌جاى </del>سفارش و پشتيبانى از ترجمه، پشتيبان و سفارش‌دهنده مطالب اصيل و به زبان عربى بودند.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نهضت ترجمه در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>بغداد<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>پس از دو قرن كار جدى <ins class="diffchange diffchange-inline">به ‌تدريج </ins>رو به افول نهاد و سرانجام در آستانه هزاره جديد ميلادى به پايان كار خود رسيد. البته افول نهضت ترجمه به معناى كاهش علاقه به علوم <ins class="diffchange diffchange-inline">ترجمه ‌شده </ins>يا كم شدن شمار دانشمندان مسلط به ترجمه از زبان يونانى نبود، بلكه سبب اصلى خاموشى نهضت ترجمه را فقط مى‌توان عدم ارائه مطالب تازه دانست.</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به عبارت <ins class="diffchange diffchange-inline">ديگر </ins>اين نهضت موضوعيت اجتماعى خود را از دست داده بود. عدم ارائه مطالب تازه به اين معنا نبود كه كتاب غيردينى يونانى ديگرى براى ترجمه وجود <ins class="diffchange diffchange-inline">نداشت </ins>بلكه به اين معنا بود كه كتاب يونانى ديگرى كه به ملاحظات و خواسته‌هاى بانيان، عالمان و دانشمندان مربوط <ins class="diffchange diffchange-inline">شود، </ins>وجود نداشت.</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بيشتر رشته‌هاى علمى، متون اصلى از مدتى پيش تأليف شده بود. در <ins class="diffchange diffchange-inline">نتيجه </ins>همه رشته‌ها به سطحى بالاتر از سطوح آثار ترجمه شده رسيده بودند و بانيان و حاميان، اكنون بيش از <ins class="diffchange diffchange-inline">گذشته به ‌جاى </ins>سفارش و پشتيبانى از ترجمه، پشتيبان و سفارش‌دهنده مطالب اصيل و به زبان عربى بودند.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del class="diffchange diffchange-inline">منبع</del>==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins class="diffchange diffchange-inline">منابع</ins>==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص 29 تا 31</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص 29 تا 31<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فرهنگ و تمدن اسلام]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فرهنگ و تمدن اسلام]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:بنی عباس]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:بنی عباس]]</div></td></tr> </table>

مرضیه الله وکیل جزی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D9%87%D8%AF_%D8%AE%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=24805&oldid=prev 2013-02-13T12:21:45Z

<p>ایجاد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br /> {{بخشی از یک کتاب}}<br /> پس از آنكه اوج دوران فتوح فروكش كرد و قلمرو حكومت اسلامى ثبات يافت و مسلمانان از تدوين اساسى علوم اسلامى فراغتى نسبى يافتند، در پرتو اهتمام و سياستهاى تشويقى برخى از خلفاى عباسى، با استفاده از ثروتهاى كلان بيت‌المال، توجه جامعه مسلمانان رفته‌رفته به سوى علوم و صنايعى جلب شد كه عمدتاً در اختيار تمدنهاى غيرمسلمان قرار داشت. منبع اصلى اين توجه آيات قرآن و احاديث بسيارى بود كه مؤمنان را به كسب علم و فن ترغيب مى‌كرد.<br /> <br /> آنچه بيش از همه در فراهم آوردن شرايط اين حركت اهميت داشت فتوح مسلمانان و به ويژه استيلاى آنان بر سراسر قلمرو ساسانيان و بخشهايى از امپراتورى روم شرقى بود. اين سرزمينها هر يك فرهنگ و تمدنى ديرپا داشتند، افزون بر آنكه، در هزاره قبل از اين، با لشكركشى اسكندر مقدونى، كم و بيش يونانى‌مآبى نيز در ميانشان رسوخ كرده بود. فاتحان مسلمان از سرزمينهاى مغلوب قلمرو يكپارچه‌اى ساختند و در كنار ديگر فرهنگها با يونانى‌مآبان دور و نزديك نيز مبادله و مشاركت فرهنگى جديدى را تجربه كردند. در مدتى كوتاه، اشتياق و فعاليت حكام، انديشمندان و دوستداران دانش در جهان اسلام چنان بالا گرفت كه بعدها آن دوره را «عصر نهضت ترجمه» نام نهادند. اين نهضت، اگرچه در عصر بنى‌اميه آغاز شد، تأثير اصلى خود را در عصر بنى‌عباس برجاى گذاشت. بيشتر مطالب ترجمه‌شده در عهد بنى‌اميه، اسناد ادارى، ديوانى، سياسى و بازرگانى بود كه به اقتضا و ضرورت ارتباط بين حكام جديد و اتباع غيرعرب‌زبان ترجمه شد و حتى متونى را كه مى‌توان آنها را فرهنگى ناميد نيز به ضرورت نظامى يا ادارى ترجمه شده بود. نهضت ترجمه آگاهانه‌اى كه آثار تاريخى و اجتماعى و فرهنگى عميق و دامنه‌دارى از خود برجاى گذاشت با ظهور نخستين خلفاى عباسى آغاز شد. اين نهضت علمى بيش از دو سده تداوم يافت. به‌ويژه از زمان حكومت منصور، دومين خليفه عباسى (حك: 158-/ 136 ق)، اقدامات مهمى در زمينه ترجمه علوم بيگانگان به دو روش تحت‌اللفظى و معنايى صورت گرفت. در اين دوره، نخستين ترجمه‌ها از فارسى به عربى بود.<br /> <br /> مترجمان اين آثار معمولًا زرتشتى‌زادگانى نومسلمان بودند. ترجمه چند كتاب ادبى ازجمله كليله و دمنه، به دست عبداللَّه‌بن مقفع، نويسنده ايرانى (م 141 ق) از آن جمله است. طى دوره‌هاى بعد، مترجمان اسلامى در فنون ترجمه تبحر بيشترى يافتند و بر اساس تجربه‌اى كه در اين راه يافتند آثارى از زبانهاى سريانى و يونانى به عربى ترجمه كردند. در اين دوره، حنين‌بن اسحاق، مشهور به‌ شيخ المترجمين، پزشك حاذق نسطورى‌مذهب كه به زبانهاى يونانى و سريانى و عربى و پهلوى تسلط داشت، نخستين مترجمى بود كه گروهى را گرد آورد و به كار ترجمه نظم بخشيد. ازجمله شاگردان او در ترجمه فرزندش اسحاق و خواهرزاده‌اش حُبيش‌بن اعسم بودند. حنين همچنين ترجمه‌هاى بسيارى از مترجمان ديگرى را با اصل متن آنها مقابله و اصلاح مى‌كرد.<br /> <br /> به طور كلى، نهضت ترجمه در دوره عباسى را مى‌توان به دوره‌هايى تقسيم كرد. در هر كدام از اين دوره‌ها، بسته به علاقه خليفه يا عواملى ديگر، تفاوتى در موضوع يا تعداد ترجمه‌ها رخ مى‌داد. اين دوره‌ها را، به‌ويژه از زمان خلافت پنجمين خليفه عباسى، هارون‌الرشيد (حك: 193-/ 170 ق)، مى‌توان چنين دسته‌بندى كرد:<br /> <br /> '''الف) دوره هارون الرشيد:'''<br /> <br /> در اين دوره، تكيه اصلى بر ترجمه آثارى در علوم بود و يحيى‌بن خالد برمكى، وزير هارون، براى به‌دست‌آوردن مترجمانى قابل كوشش بسيارى كرد. در زمان هارون، كتابخانه شهرهايى كه به دست مسلمانان مى‌افتاد كلًا به بغداد منتقل مى‌شد. نخستين آثار علوم يونانى، ازجمله كتابهاى اصول هندسه نوشته اقليدس و مجسطى، نوشته بطلميوس و نيز آثارى در پزشكى از زبان هندى در اين دوره به عربى ترجمه شد.<br /> <br /> '''ب) دوره مأمون (حك: 218-/ 198 ق):'''<br /> <br /> مأمون، دوره كوتاهى پس از هارون‌الرشيد به حكومت رسيد، و هنگام به خلافت رسيدن او اوج دوره رواج مباحث كلامى بر اساس برداشتهاى متفاوت از آيات قرآن كريم بود. در اين دوره به‌ويژه آثار فلسفى متعددى به عربى ترجمه شد.<br /> <br /> '''ج) دوره پس از مأمون:'''<br /> <br /> پس از مأمون، و در دوره متوكل عباسى (حك: 247-/ 232 ق) كار ترجمه همچنان ادامه داشت. ازجمله حنين‌بن اسحاق همچنان در دوره متوكل به كار ترجمه اشتغال داشت؛ اما انتقال مركز حكومت اسلامى از بغداد به سامرا در دوره معتصم (حك: 227-/ 218 ق) باعث تغييراتى در چگونگى ترجمه آثار مختلف به عربى شد. مهم‌ترين علت اين تغيير كاسته شدن اهميت بيت‌الحكمه، مهم‌ترين نهاد علمى اين دوره، بود.<br /> <br /> '''د) پايان نهضت ترجمه:'''<br /> <br /> نهضت ترجمه در بغداد پس از دو قرن كار جدى به‌تدريج رو به افول نهاد و سرانجام در آستانه هزاره جديد ميلادى به پايان كار خود رسيد. البته افول نهضت ترجمه به معناى كاهش علاقه به علوم ترجمه‌شده يا كم شدن شمار دانشمندان مسلط به ترجمه از زبان يونانى نبود، بلكه سبب اصلى خاموشى نهضت ترجمه را فقط مى‌توان عدم ارائه مطالب تازه دانست. به عبارت ديگر، اين نهضت موضوعيت اجتماعى خود را از دست داده بود. عدم ارائه مطالب تازه به اين معنا نبود كه كتاب غيردينى يونانى ديگرى براى ترجمه وجود نداشت، بلكه به اين معنا بود كه كتاب يونانى ديگرى كه به ملاحظات و خواسته‌هاى بانيان، عالمان و دانشمندان مربوط شود وجود نداشت. در بيشتر رشته‌هاى علمى، متون اصلى از مدتى پيش تأليف شده بود. در نتيجه، همه رشته‌ها به سطحى بالاتر از سطوح آثار ترجمه شده رسيده بودند و بانيان و حاميان، اكنون بيش از گذشته، به‌جاى سفارش و پشتيبانى از ترجمه، پشتيبان و سفارش‌دهنده مطالب اصيل و به زبان عربى بودند. <br /> <br /> ==منبع==<br /> علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص 29 تا 31<br /> <br /> [[رده:فرهنگ و تمدن اسلام]]<br /> [[رده:بنی عباس]]</div>

Saeed zamani