نماز شکسته - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zadhoosh: ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

2026-11-12T11:44:32Z

ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

Zadhoosh: ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

2026-11-11T14:27:00Z

ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

صفحهٔ تازه

'''نماز شکسته''' یا '''نماز قصر'''، خواندن نمازهای چهاررکعتی به دو رکعت در سفر است. این حکم در [[آیه قصر]] (نساء، آیهٔ ۱۰۱) آمده و در روایات [[امام باقر علیه السلام]] و [[امام صادق علیه السلام]] تفصیل یافته است. به باور مشهور [[امامیه]]، مسافر باید نماز را شکسته بخواند و کامل خواندن آن جایز نیست؛ در حالی که بیشتر مذاهب [[اهل سنت]] آن را رخصتی می‌دانند. در فقه شیعه، این حکم به سفرهایی محدود است که شرایطی چون پیمودن هشت فرسخ، قصد سفر، مباح بودن سفر و گذشتن از [[حد ترخص]] را داشته باشند؛ در برابر، سفر معصیت و سفر شغلی از مواردی است که نماز در آن‌ها کامل خوانده می‌شود.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر؛ ابن رشد، بدایة المجتهد، کتاب الصلاة، صلاة المسافر.</ref>

==تعریف==

«قصر» در لغت به معنای کوتاه کردن است و «نماز شکسته» معادل فارسی آن است. در اصطلاح فقیهان، قصر یعنی خواندن [[نماز ظهر]]، [[نماز عصر]] و [[نماز عشا]] به دو رکعت. [[نماز صبح]] و [[نماز مغرب]] در سفر همچون حضر خوانده می‌شوند و شکسته نمی‌شوند. این بحث در کتاب‌های فقهی و حدیثی با عنوان «صلاة المسافر» آمده است و دو پرسش اصلی آن، عزیمت یا رخصت بودن حکم و ضابطهٔ مسافت شرعی است.<ref>یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر؛ محقق حلی، شرائع الاسلام، کتاب الصلاة.</ref>

==حکم شرعی==

به باور مشهور فقیهان امامیه، شکسته خواندن در سفر «عزیمت» است؛ یعنی واجب است و مسافر حق ندارد نماز را کامل بخواند. بر این پایه، اگر مسافر با آگاهی از حکم، عمداً چهار رکعت بخواند، نمازش باطل شمرده شده و باید اعاده کند. این حکم نزد آنان از احکام روشن فقه است؛ هرچند در جزئیاتی مانند ضابطهٔ کثیرالسفر آرای فقیهان متفاوت است.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر؛ علامه حلی، قواعد الأحکام، کتاب الصلاة.</ref>

==ادلهٔ قرآنی==

خداوند در [[آیه قصر]] می‌فرماید: {{متن قرآن|«وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِينًا»}}؛ «و چون در زمین سفر کردید، بر شما گناهی نیست که از نماز بکاهید، اگر بیم آن دارید که کافران به شما آسیب رسانند؛ بی‌گمان کافران دشمن آشکار شما بودند».<ref>قرآن کریم، سورهٔ نساء، آیهٔ ۱۰۱.</ref>

مفسران از تعبیر «مِنَ الصَّلَاةِ»، یعنی «از نماز»، برداشت کرده‌اند که مقصود کاستن بخشی از نماز است، نه ترک تمام آن؛ زیرا کوتاه کردن همهٔ نماز «ترک» شمرده می‌شد، نه «قصر». نیز ظاهر تعبیر «فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ»، یعنی «بر شما گناهی نیست»، تنها رفع حرج است و بر وجوب دلالت ندارد؛ از این‌رو فقیهان وجوب را از روایات و [[اجماع]] گرفته‌اند. قید «إِنْ خِفْتُمْ»، یعنی «اگر بیم داشتید»، به باور بیشتر مفسران شیعه ناظر به شرایط نزول است و موضوعیت ندارد؛ روایات، حکم شکسته خواندن را به همهٔ سفرها گسترش داده‌اند.<ref>طبرسی، مجمع البیان، ذیل سورهٔ نساء، آیهٔ ۱۰۱؛ طباطبایی، المیزان، ذیل سورهٔ نساء.</ref>

==ادلهٔ روایی==

در [[وسائل الشیعه (کتاب)|وسائل الشیعه]] و [[الکافی (کتاب)|الکافی]]، ابوابی به نماز مسافر اختصاص یافته است. در این روایات، مسافت سفر با «هشت فرسخ» یا «مسیر یک روز» مشخص شده و تصریح شده که مسافر در این مسافت نماز را شکسته می‌خواند. روایات دیگری نیز سیرهٔ پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله را در کوتاه خواندن نماز در سفر گزارش کرده‌اند و فقیهان آن را مستند استمرار حکم دانسته‌اند.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، کتاب الصلاة، أبواب صلاة المسافر؛ کلینی، الکافی، کتاب الصلاة.</ref>

==شرایط شکسته خواندن==

نخستین شرط، پیمودن هشت فرسخ شرعی است. این مسافت در یک سفر رفت یا در مجموع رفت‌وبرگشت فراهم می‌شود و در رساله‌های عملیه معمولاً با حدود چهل و پنج کیلومتر برابر دانسته شده است. اگر مسیر کمتر باشد، نماز کامل خوانده می‌شود.<ref>یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر؛ خمینی، توضیح المسائل، بخش نماز مسافر.</ref>

شرط دوم، قصد سفر از آغاز است. کسی که بدون قصد از شهر بیرون رود، یا در میانهٔ راه از سفر منصرف شود، تا مسافت را با قصد نپیماید نمازش کامل است. مسافر نیز نباید قصد اقامت ده روز در مقصد یا در میانهٔ راه داشته باشد. شرط سوم، گذشتن از [[حد ترخص]] است؛ تا زمانی که صدای اذان شهر شنیده می‌شود و دیوارهای آن دیده می‌شود، نماز کامل است و پس از آن شکسته خوانده می‌شود. این حکم در بازگشت نیز جاری است.<ref>خمینی، تحریر الوسیله، کتاب الصلاة، القول فی صلاة المسافر؛ محقق حلی، شرائع الاسلام، کتاب الصلاة.</ref>

شرط چهارم، مباح بودن سفر است. اگر سفر برای کاری حرام باشد، «سفر معصیت» شمرده می‌شود و نماز در آن کامل است؛ سفر شغلی نیز حکم حضر دارد و فقیهان در تعیین مصداق آن اختلاف کرده‌اند.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر؛ خمینی، تحریر الوسیله، کتاب الصلاة، القول فی صلاة المسافر.</ref>

==موارد کامل خواندن==

شماری از سفرها از حکم قصر بیرون‌اند و نماز در آن‌ها کامل خوانده می‌شود. سفر معصیت از این جمله است. کسی که سفر شغل اوست، مانند راننده و پیک، در سفرهای کاری خود نماز را کامل می‌خواند. توقف در وطن و قصد اقامت ده روز در جایی نیز حکم حضر را بازمی‌گرداند. پیمودن کمتر از هشت فرسخ و ماندن پیش از حد ترخص نیز از این موارد است.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر؛ یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر.</ref>

==کیفیت نماز شکسته==

نماز شکسته با یک نیت و یک سلام، دو رکعت خوانده می‌شود و اجزایش با نماز حضر تفاوتی ندارد، جز اینکه رکعت سوم و چهارم و تشهد پس از آن حذف می‌شود. به باور مشهور فقیهان، نوافل یومیه در سفر ساقط می‌شوند و مسافر تنها نمازهای واجب را می‌خواند. قضای نماز تابع حالتی است که نماز در آن فوت شده است: اگر نماز چهاررکعتی در سفر فوت شود، قضای آن دو رکعت است و اگر در حضر فوت شده باشد، در سفر چهار رکعت قضا می‌شود.<ref>خمینی، تحریر الوسیله، کتاب الصلاة، القول فی صلاة المسافر؛ یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر.</ref>

==دیدگاه مذاهب دیگر==

اصل شکسته خواندن نماز در سفر نزد همهٔ مذاهب اسلامی پذیرفته شده و اختلاف آنان بیشتر در مسافت و حکم است. حنفیان مسافت را سیر سه روز می‌دانند، در حالی که شافعیان، مالکیان و حنبلیان چهار بُرُد، یعنی شانزده فرسخ، را معیار گرفته‌اند. در حکم نیز اختلاف است: حنفیان قصر را واجب می‌دانند و شافعیان و مالکیان آن را رخصت و افضل می‌شمارند و کامل خواندن را نیز جایز می‌دانند. بر پایهٔ گزارش منابع اهل سنت، بیشتر آنان قید خوف در آیه را شرط ندانسته و به سیرهٔ پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله در سفرهای بی‌بیم استناد کرده‌اند.<ref>ابن رشد، بدایة المجتهد، کتاب الصلاة، صلاة المسافر؛ شافعی، الأم، کتاب الصلاة.</ref>

==احکام مرتبط==

[[اذان]] و [[اقامه]] در سفر ساقط نمی‌شوند و مسافر پیش از نماز شکسته آن‌ها را می‌گوید؛ در این حکم اختلافی گزارش نشده است. [[نماز خوف]] نیز از احکام پیوندخورده با این بحث است؛ در جهاد و جایی که بیم حملهٔ دشمن باشد، نماز به شیوهٔ ویژهٔ خود خوانده می‌شود و قید خوف در آیهٔ قصر ناظر به همین شرایط است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، کتاب الصلاة، أبواب الأذان و الإقامة؛ قرآن کریم، سورهٔ نساء، آیهٔ ۱۰۱.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
*قرآن کریم.
*ابن رشد، محمد؛ بدایة المجتهد و نهایة المقتصد، بیروت: دار المعرفة، بی‌تا.
*حر عاملی، محمد بن حسن؛ وسائل الشیعه، قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، ۱۴۰۹ق.
*خمینی، سید روح‌الله؛ تحریر الوسیله، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، بی‌تا.
*خمینی، سید روح‌الله؛ توضیح المسائل، قم: مؤسسة تنظیم و نشر آثار الإمام الخمینی، بی‌تا.
*شافعی، محمد بن ادریس؛ الأم، بیروت: دار المعرفة، بی‌تا.
*طبرسی، فضل بن حسن؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار المعرفة، ۱۴۰۶ق.
*طباطبایی، سید محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمی، ۱۳۹۳ق.
*علامه حلی، حسن بن یوسف؛ قواعد الأحکام، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۱۳ق.
*کلینی، محمد بن یعقوب؛ الکافی، تهران: دار الکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ق.
*محقق حلی، جعفر بن حسن؛ شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، قم: مؤسسة اسماعیلیان، ۱۴۰۸ق.
*نجفی، محمدحسن؛ جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.
*یزدی، سید محمدکاظم طباطبایی؛ العروة الوثقی، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۱۹ق.

[[رده:نماز]]
[[رده:احکام عبادی]]
[[رده:فقه]]
[[رده:نمازهای واجب]]
[[رده:آیات الاحکام]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''نماز شکسته''' یا '''نماز قصر'''، خواندن نمازهای چهاررکعتی به دو رکعت در سفر است. این حکم در [[آیه قصر]] (نساء، آیهٔ ۱۰۱) آمده و در روایات [[امام باقر علیه السلام]] و [[امام صادق علیه السلام]] تفصیل یافته است. به باور مشهور [[امامیه]]، مسافر باید نماز را شکسته بخواند و کامل خواندن آن جایز نیست؛ در حالی که بیشتر مذاهب [[اهل سنت]] آن را رخصتی می‌دانند. در فقه شیعه، این حکم به سفرهایی محدود است که شرایطی چون پیمودن هشت فرسخ، قصد سفر، مباح بودن سفر و گذشتن از [[حد ترخص]] را داشته باشند؛ در برابر، سفر معصیت و سفر شغلی از مواردی است که نماز در آن‌ها کامل خوانده می‌شود.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر؛ ابن رشد، بدایة المجتهد، کتاب الصلاة، صلاة المسافر.</ref>
+'''نماز شکسته''' یا '''نماز قصر'''، خواندن نمازهای چهاررکعتی به دو رکعت در سفر است. این حکم در [[آیه قصر]] (نساء، آیهٔ ۱۰۱) آمده و در روایات [[امام باقر علیه السلام]] و [[امام صادق علیه السلام]] تفصیل یافته است. به باور مشهور [[امامیه]]، مسافر باید نماز را شکسته بخواند و کامل خواندن آن جایز نیست؛ در حالی که بیشتر مذاهب [[اهل سنت]] آن را رخصتی می‌دانند. در فقه شیعه، این حکم به سفرهایی محدود است که شرایطی چون پیمودن هشت فرسخ، قصد سفر، مباح بودن سفر و گذشتن از [[حد ترخص]] را داشته باشند؛ در برابر، سفر معصیت و سفر شغلی از مواردی است که نماز در آن‌ها کامل خوانده می‌شود.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر، ج۱۴، ص۱۹۴؛ ابن رشد، بدایة المجتهد، کتاب الصلاة، صلاة المسافر، ج۱، ص۱۳۶ {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==تعریف==
-«قصر» در لغت به معنای کوتاه کردن است و «نماز شکسته» معادل فارسی آن است. در اصطلاح فقیهان، قصر یعنی خواندن [[نماز ظهر]]، [[نماز عصر]] و [[نماز عشا]] به دو رکعت. [[نماز صبح]] و [[نماز مغرب]] در سفر همچون حضر خوانده می‌شوند و شکسته نمی‌شوند. این بحث در کتاب‌های فقهی و حدیثی با عنوان «صلاة المسافر» آمده است و دو پرسش اصلی آن، عزیمت یا رخصت بودن حکم و ضابطهٔ مسافت شرعی است.<ref>یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر؛ محقق حلی، شرائع الاسلام، کتاب الصلاة.</ref>
+«قصر» در لغت به معنای کوتاه کردن است و «نماز شکسته» معادل فارسی آن است. در اصطلاح فقیهان، قصر یعنی خواندن [[نماز ظهر]]، [[نماز عصر]] و [[نماز عشا]] به دو رکعت. [[نماز صبح]] و [[نماز مغرب]] در سفر همچون حضر خوانده می‌شوند و شکسته نمی‌شوند. این بحث در کتاب‌های فقهی و حدیثی با عنوان «صلاة المسافر» آمده است و دو پرسش اصلی آن، عزیمت یا رخصت بودن حکم و ضابطهٔ مسافت شرعی است.<ref>یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر، ج۳، ص۴۱۴؛ محقق حلی، شرائع الاسلام، کتاب الصلاة، ج۱، ص۱۲۲.</ref>
 ==حکم شرعی==
-به باور مشهور فقیهان امامیه، شکسته خواندن در سفر «عزیمت» است؛ یعنی واجب است و مسافر حق ندارد نماز را کامل بخواند. بر این پایه، اگر مسافر با آگاهی از حکم، عمداً چهار رکعت بخواند، نمازش باطل شمرده شده و باید اعاده کند. این حکم نزد آنان از احکام روشن فقه است؛ هرچند در جزئیاتی مانند ضابطهٔ کثیرالسفر آرای فقیهان متفاوت است.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر؛ علامه حلی، قواعد الأحکام، کتاب الصلاة.</ref>
+به باور مشهور فقیهان امامیه، شکسته خواندن در سفر «عزیمت» است؛ یعنی واجب است و مسافر حق ندارد نماز را کامل بخواند. بر این پایه، اگر مسافر با آگاهی از حکم، عمداً چهار رکعت بخواند، نمازش باطل شمرده شده و باید اعاده کند. این حکم نزد آنان از احکام روشن فقه است؛ هرچند در جزئیاتی مانند ضابطهٔ کثیرالسفر آرای فقیهان متفاوت است.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر، ج۱۴، ص۳۲۹، ۳۴۲؛ علامه حلی، قواعد الأحکام، کتاب الصلاة، ج۱، ص۳۲۲ {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==ادلهٔ قرآنی==
@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 خداوند در [[آیه قصر]] می‌فرماید: {{متن قرآن|«وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِينًا»}}؛ «و چون در زمین سفر کردید، بر شما گناهی نیست که از نماز بکاهید، اگر بیم آن دارید که کافران به شما آسیب رسانند؛ بی‌گمان کافران دشمن آشکار شما بودند».<ref>قرآن کریم، سورهٔ نساء، آیهٔ ۱۰۱.</ref>
-مفسران از تعبیر «مِنَ الصَّلَاةِ»، یعنی «از نماز»، برداشت کرده‌اند که مقصود کاستن بخشی از نماز است، نه ترک تمام آن؛ زیرا کوتاه کردن همهٔ نماز «ترک» شمرده می‌شد، نه «قصر». نیز ظاهر تعبیر «فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ»، یعنی «بر شما گناهی نیست»، تنها رفع حرج است و بر وجوب دلالت ندارد؛ از این‌رو فقیهان وجوب را از روایات و [[اجماع]] گرفته‌اند. قید «إِنْ خِفْتُمْ»، یعنی «اگر بیم داشتید»، به باور بیشتر مفسران شیعه ناظر به شرایط نزول است و موضوعیت ندارد؛ روایات، حکم شکسته خواندن را به همهٔ سفرها گسترش داده‌اند.<ref>طبرسی، مجمع البیان، ذیل سورهٔ نساء، آیهٔ ۱۰۱؛ طباطبایی، المیزان، ذیل سورهٔ نساء.</ref>
+مفسران از تعبیر «مِنَ الصَّلَاةِ»، یعنی «از نماز»، برداشت کرده‌اند که مقصود کاستن بخشی از نماز است، نه ترک تمام آن؛ زیرا کوتاه کردن همهٔ نماز «ترک» شمرده می‌شد، نه «قصر». نیز ظاهر تعبیر «فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ»، یعنی «بر شما گناهی نیست»، تنها رفع حرج است و بر وجوب دلالت ندارد؛ از این‌رو فقیهان وجوب را از روایات و [[اجماع]] گرفته‌اند. قید «إِنْ خِفْتُمْ»، یعنی «اگر بیم داشتید»، به باور بیشتر مفسران شیعه ناظر به شرایط نزول است و موضوعیت ندارد؛ روایات، حکم شکسته خواندن را به همهٔ سفرها گسترش داده‌اند.<ref>طبرسی، مجمع البیان، ذیل سورهٔ نساء، آیهٔ ۱۰۱، ج۳، ص۱۵۴؛ طباطبایی، المیزان، ذیل سورهٔ نساء، ج۵، ص۶۱.</ref>
 ==ادلهٔ روایی==
-در [[وسائل الشیعه (کتاب)|وسائل الشیعه]] و [[الکافی (کتاب)|الکافی]]، ابوابی به نماز مسافر اختصاص یافته است. در این روایات، مسافت سفر با «هشت فرسخ» یا «مسیر یک روز» مشخص شده و تصریح شده که مسافر در این مسافت نماز را شکسته می‌خواند. روایات دیگری نیز سیرهٔ پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله را در کوتاه خواندن نماز در سفر گزارش کرده‌اند و فقیهان آن را مستند استمرار حکم دانسته‌اند.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، کتاب الصلاة، أبواب صلاة المسافر؛ کلینی، الکافی، کتاب الصلاة.</ref>
+در [[وسائل الشیعه (کتاب)|وسائل الشیعه]] و [[الکافی (کتاب)|الکافی]]، ابوابی به نماز مسافر اختصاص یافته است. در این روایات، مسافت سفر با «هشت فرسخ» یا «مسیر یک روز» مشخص شده و تصریح شده که مسافر در این مسافت نماز را شکسته می‌خواند. روایات دیگری نیز سیرهٔ پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله را در کوتاه خواندن نماز در سفر گزارش کرده‌اند و فقیهان آن را مستند استمرار حکم دانسته‌اند.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، کتاب الصلاة، أبواب صلاة المسافر، ج۸، ص۴۵۱؛ کلینی، الکافی، کتاب الصلاة، ج۳، ص۴۳۲.</ref>
 ==شرایط شکسته خواندن==
-نخستین شرط، پیمودن هشت فرسخ شرعی است. این مسافت در یک سفر رفت یا در مجموع رفت‌وبرگشت فراهم می‌شود و در رساله‌های عملیه معمولاً با حدود چهل و پنج کیلومتر برابر دانسته شده است. اگر مسیر کمتر باشد، نماز کامل خوانده می‌شود.<ref>یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر؛ خمینی، توضیح المسائل، بخش نماز مسافر.</ref>
+نخستین شرط، پیمودن هشت فرسخ شرعی است. این مسافت در یک سفر رفت یا در مجموع رفت‌وبرگشت فراهم می‌شود و در رساله‌های عملیه معمولاً با حدود چهل و پنج کیلومتر برابر دانسته شده است. اگر مسیر کمتر باشد، نماز کامل خوانده می‌شود.<ref>یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر، ج۳، ص۴۱۴؛ خمینی، توضیح المسائل، بخش نماز مسافر، ج۱، ص۲۰۱ {{صحت آدرس}}.</ref>
-شرط دوم، قصد سفر از آغاز است. کسی که بدون قصد از شهر بیرون رود، یا در میانهٔ راه از سفر منصرف شود، تا مسافت را با قصد نپیماید نمازش کامل است. مسافر نیز نباید قصد اقامت ده روز در مقصد یا در میانهٔ راه داشته باشد. شرط سوم، گذشتن از [[حد ترخص]] است؛ تا زمانی که صدای اذان شهر شنیده می‌شود و دیوارهای آن دیده می‌شود، نماز کامل است و پس از آن شکسته خوانده می‌شود. این حکم در بازگشت نیز جاری است.<ref>خمینی، تحریر الوسیله، کتاب الصلاة، القول فی صلاة المسافر؛ محقق حلی، شرائع الاسلام، کتاب الصلاة.</ref>
+شرط دوم، قصد سفر از آغاز است. کسی که بدون قصد از شهر بیرون رود، یا در میانهٔ راه از سفر منصرف شود، تا مسافت را با قصد نپیماید نمازش کامل است. مسافر نیز نباید قصد اقامت ده روز در مقصد یا در میانهٔ راه داشته باشد. شرط سوم، گذشتن از [[حد ترخص]] است؛ تا زمانی که صدای اذان شهر شنیده می‌شود و دیوارهای آن دیده می‌شود، نماز کامل است و پس از آن شکسته خوانده می‌شود. این حکم در بازگشت نیز جاری است.<ref>خمینی، تحریر الوسیله، کتاب الصلاة، القول فی صلاة المسافر، ج۱، ص۲۵۹ {{صحت آدرس}}؛ محقق حلی، شرائع الاسلام، کتاب الصلاة، ج۱، ص۱۲۲.</ref>
-شرط چهارم، مباح بودن سفر است. اگر سفر برای کاری حرام باشد، «سفر معصیت» شمرده می‌شود و نماز در آن کامل است؛ سفر شغلی نیز حکم حضر دارد و فقیهان در تعیین مصداق آن اختلاف کرده‌اند.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر؛ خمینی، تحریر الوسیله، کتاب الصلاة، القول فی صلاة المسافر.</ref>
+شرط چهارم، مباح بودن سفر است. اگر سفر برای کاری حرام باشد، «سفر معصیت» شمرده می‌شود و نماز در آن کامل است؛ سفر شغلی نیز حکم حضر دارد و فقیهان در تعیین مصداق آن اختلاف کرده‌اند.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر، ج۱۴، ص۲۵۷؛ خمینی، تحریر الوسیله، کتاب الصلاة، القول فی صلاة المسافر، ج۱، ص۲۵۹ {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==موارد کامل خواندن==
-شماری از سفرها از حکم قصر بیرون‌اند و نماز در آن‌ها کامل خوانده می‌شود. سفر معصیت از این جمله است. کسی که سفر شغل اوست، مانند راننده و پیک، در سفرهای کاری خود نماز را کامل می‌خواند. توقف در وطن و قصد اقامت ده روز در جایی نیز حکم حضر را بازمی‌گرداند. پیمودن کمتر از هشت فرسخ و ماندن پیش از حد ترخص نیز از این موارد است.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر؛ یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر.</ref>
+شماری از سفرها از حکم قصر بیرون‌اند و نماز در آن‌ها کامل خوانده می‌شود. سفر معصیت از این جمله است. کسی که سفر شغل اوست، مانند راننده و پیک، در سفرهای کاری خود نماز را کامل می‌خواند. توقف در وطن و قصد اقامت ده روز در جایی نیز حکم حضر را بازمی‌گرداند. پیمودن کمتر از هشت فرسخ و ماندن پیش از حد ترخص نیز از این موارد است.<ref>نجفی، جواهر الکلام، کتاب الصلاة، بحث صلاة المسافر، ج۱۴، ص۲۵۷، ۲۶۸؛ یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر، ج۳، ص۴۱۴، ۴۷۱.</ref>
 ==کیفیت نماز شکسته==
-نماز شکسته با یک نیت و یک سلام، دو رکعت خوانده می‌شود و اجزایش با نماز حضر تفاوتی ندارد، جز اینکه رکعت سوم و چهارم و تشهد پس از آن حذف می‌شود. به باور مشهور فقیهان، نوافل یومیه در سفر ساقط می‌شوند و مسافر تنها نمازهای واجب را می‌خواند. قضای نماز تابع حالتی است که نماز در آن فوت شده است: اگر نماز چهاررکعتی در سفر فوت شود، قضای آن دو رکعت است و اگر در حضر فوت شده باشد، در سفر چهار رکعت قضا می‌شود.<ref>خمینی، تحریر الوسیله، کتاب الصلاة، القول فی صلاة المسافر؛ یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر.</ref>
+نماز شکسته با یک نیت و یک سلام، دو رکعت خوانده می‌شود و اجزایش با نماز حضر تفاوتی ندارد، جز اینکه رکعت سوم و چهارم و تشهد پس از آن حذف می‌شود. به باور مشهور فقیهان، نوافل یومیه در سفر ساقط می‌شوند و مسافر تنها نمازهای واجب را می‌خواند. قضای نماز تابع حالتی است که نماز در آن فوت شده است: اگر نماز چهاررکعتی در سفر فوت شود، قضای آن دو رکعت است و اگر در حضر فوت شده باشد، در سفر چهار رکعت قضا می‌شود.<ref>خمینی، تحریر الوسیله، کتاب الصلاة، القول فی صلاة المسافر، ج۱، ص۲۷۵ {{صحت آدرس}}؛ یزدی، العروة الوثقی، فصل صلاة المسافر، ج۳، ص۵۰۷.</ref>
 ==دیدگاه مذاهب دیگر==
-اصل شکسته خواندن نماز در سفر نزد همهٔ مذاهب اسلامی پذیرفته شده و اختلاف آنان بیشتر در مسافت و حکم است. حنفیان مسافت را سیر سه روز می‌دانند، در حالی که شافعیان، مالکیان و حنبلیان چهار بُرُد، یعنی شانزده فرسخ، را معیار گرفته‌اند. در حکم نیز اختلاف است: حنفیان قصر را واجب می‌دانند و شافعیان و مالکیان آن را رخصت و افضل می‌شمارند و کامل خواندن را نیز جایز می‌دانند. بر پایهٔ گزارش منابع اهل سنت، بیشتر آنان قید خوف در آیه را شرط ندانسته و به سیرهٔ پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله در سفرهای بی‌بیم استناد کرده‌اند.<ref>ابن رشد، بدایة المجتهد، کتاب الصلاة، صلاة المسافر؛ شافعی، الأم، کتاب الصلاة.</ref>
+اصل شکسته خواندن نماز در سفر نزد همهٔ مذاهب اسلامی پذیرفته شده و اختلاف آنان بیشتر در مسافت و حکم است. حنفیان مسافت را سیر سه روز می‌دانند، در حالی که شافعیان، مالکیان و حنبلیان چهار بُرُد، یعنی شانزده فرسخ، را معیار گرفته‌اند. در حکم نیز اختلاف است: حنفیان قصر را واجب می‌دانند و شافعیان و مالکیان آن را رخصت و افضل می‌شمارند و کامل خواندن را نیز جایز می‌دانند. بر پایهٔ گزارش منابع اهل سنت، بیشتر آنان قید خوف در آیه را شرط ندانسته و به سیرهٔ پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله در سفرهای بی‌بیم استناد کرده‌اند.<ref>ابن رشد، بدایة المجتهد، کتاب الصلاة، صلاة المسافر، ج۱، ص۱۳۶ {{صحت آدرس}}؛ شافعی، الأم، کتاب الصلاة، صلاة المسافر {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==احکام مرتبط==
-[[اذان]] و [[اقامه]] در سفر ساقط نمی‌شوند و مسافر پیش از نماز شکسته آن‌ها را می‌گوید؛ در این حکم اختلافی گزارش نشده است. [[نماز خوف]] نیز از احکام پیوندخورده با این بحث است؛ در جهاد و جایی که بیم حملهٔ دشمن باشد، نماز به شیوهٔ ویژهٔ خود خوانده می‌شود و قید خوف در آیهٔ قصر ناظر به همین شرایط است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، کتاب الصلاة، أبواب الأذان و الإقامة؛ قرآن کریم، سورهٔ نساء، آیهٔ ۱۰۱.</ref>
+[[اذان]] و [[اقامه]] در سفر ساقط نمی‌شوند و مسافر پیش از نماز شکسته آن‌ها را می‌گوید؛ در این حکم اختلافی گزارش نشده است. [[نماز خوف]] نیز از احکام پیوندخورده با این بحث است؛ در جهاد و جایی که بیم حملهٔ دشمن باشد، نماز به شیوهٔ ویژهٔ خود خوانده می‌شود و قید خوف در آیهٔ قصر ناظر به همین شرایط است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، کتاب الصلاة، أبواب الأذان و الإقامة، ج۵، ص۳۶۹؛ قرآن کریم، سورهٔ نساء، آیهٔ ۱۰۱.</ref>
 ==پانویس==