نظم - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* نظم در روایات */

2025-07-02T15:39:52Z

‏نظم در روایات

Mohammadi: /* نظم در قرآن */

2025-07-02T14:56:48Z

‏نظم در قرآن

Mohammadi: /* موارد نظم */

2025-07-02T14:45:46Z

‏موارد نظم

Mohammadi: /* نظم در آفرینش */

2025-07-02T14:43:11Z

‏نظم در آفرینش

Mohammadi: /* نظم در آفرینش */

2025-07-02T14:42:49Z

‏نظم در آفرینش

مهدی موسوی در ‏۲۷ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۲۹

2019-03-27T10:29:20Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۹ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۰۶

2015-11-09T06:06:38Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۴:۵۹

2014-05-01T04:59:33Z

عربصالحی: افزودن محتوا با منبع جدید

2014-04-28T05:30:22Z

افزودن محتوا با منبع جدید

نمایش تغییرات

بهرامی: تصحیح رده

2013-04-22T09:03:34Z

تصحیح رده

@@ سطر ۵۹: / سطر ۵۹: @@
 ==نظم در روایات==
-نظم و انضباط در [[حدیث|روایات]] اسلامی نیز مورد تأكید قرار گرفته است. به عنوان نمونه، امیرمؤمنان علیه السلام كه بارها نتایج زیانبار بی نظمی و تشتّت را در فكر و عمل مسلمانان دیده بود، در بستر شهادت و در آخرین پیامش، فرزندان خود و مسلمانان را به تقوای الهی و نظم در كارها فراخوانده، می فرماید: «اوصیكما و جمیع اهلی و ولدی و من بلغه كتابی بتقوی الله و نظم امركم».<ref>نهج البلاغه، فیض، نامه 47، ص 977.</ref> شما را (ای حسن و حسین) و همه خانواده و فرزندانم و هر كس را كه نوشته من به او می رسد، به تقوای الهی و نظم در كارهایتان سفارش می كنم.
+نظم و انضباط در [[حدیث|روایات]] اسلامی نیز مورد تأكید قرار گرفته است. به عنوان نمونه، امیرمؤمنان علیه السلام كه بارها نتایج زیانبار بی نظمی و تشتّت را در فكر و عمل مسلمانان دیده بود، در بستر شهادت و در آخرین پیامش، فرزندان خود و مسلمانان را به تقوای الهی و نظم در كارها فراخوانده، می فرماید: {{متن حدیث|«... أُوصِيكُمَا وَ جَمِيعَ وَلَدِي وَ أَهْلِي وَ مَنْ بَلَغَهُ كِتَابِي بِتَقْوَى اللَّهِ، وَ نَظْمِ أَمْرِكُمْ ...»}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/16546/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-47-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87%D8%9B-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 نهج البلاغه، نامه ۴۷.]</ref>؛ شما را (ای حسن و حسین) و همه خانواده و فرزندانم و هر كس را كه نوشته من به او می رسد، به تقوای الهی و نظم در كارهایتان سفارش می كنم.
-و در [[مالك اشتر نخعى|عهدنامه مالك اشتر]] رعایت نظم را با عباراتی دیگر این چنین سفارش می كند: ...إِیَّاكَ وَالْعَجَلَهَ بِالْأُمُورِ قَبْلَ أَوَانِهَا أَوِ التَّسَقُّطَ فِیهَا عِنْدَ إِمْكَانِهَا أَوِ اللَّجَاجَهَ فِیهَا إِذَا تَنَكَّرَتْ أَوِ الْوَهْنَ عَنْهَا إِذَا اسْتَوْضَحَتْ فَضَعْ كُلَّ أَمْر مَوْضِعَهُ وَ أَوْقِعْ كُلَّ أَمْر مَوْقِعَهُ؛ از عجله در مورد كارهایی كه وقتشان نرسیده یا سستی در كارهایی كه امكان عمل آن فراهم شده یا لجاجت در اموری كه مبهم است یا سستی در كارها هنگامی كه واضح و روشن است، برحذر باش! و هر امری را در جای خویش و هر كاری را به موقع خود انجام بده.<ref>همان، مدرك، نامه 53، ص 1031.</ref>
+و در [[مالك اشتر نخعى|عهدنامه مالك اشتر]] رعایت نظم را با عباراتی دیگر این چنین سفارش می كند: {{متن حدیث|«...إِیَّاكَ وَالْعَجَلَهَ بِالْأُمُورِ قَبْلَ أَوَانِهَا أَوِ التَّسَقُّطَ فِیهَا عِنْدَ إِمْكَانِهَا أَوِ اللَّجَاجَهَ فِیهَا إِذَا تَنَكَّرَتْ أَوِ الْوَهْنَ عَنْهَا إِذَا اسْتَوْضَحَتْ فَضَعْ كُلَّ أَمْر مَوْضِعَهُ وَ أَوْقِعْ كُلَّ أَمْر مَوْقِعَهُ»}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/11775/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-53-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%B9%D9%87%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%B1%D8%9B-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86 همان، نامه ۵۳.]</ref>؛ از عجله در مورد كارهایی كه وقتشان نرسیده یا سستی در كارهایی كه امكان عمل آن فراهم شده یا لجاجت در اموری كه مبهم است یا سستی در كارها هنگامی كه واضح و روشن است، برحذر باش! و هر امری را در جای خویش و هر كاری را به موقع خود انجام بده.
 ==پانویس==

@@ سطر ۳۵: / سطر ۳۵: @@
 ==نظم در قرآن==
-بخش عظیمی از دستورات و سفارشات [[قرآن كریم]] در راستای تنظیم اندیشه و اعمال انسان است. [[امیرالمومنین|امیرمؤمنان]] علیه السلام می فرماید: «الا انّ فیه علم ما یأتی والحدیث عن الماضی و دواء دائكم و نظم ما بینكم»؛<ref>نهج البلاغه، فیض، خطبه 157.</ref> آگاه باشید كه آگاهی از آینده خبر از گذشته، داروی درد (نادانی و گمراهی) و نظم و ترتیب زندگی روزمره شما در قرآن (آمده) است.
+بخش عظیمی از دستورات و سفارشات [[قرآن كریم]] در راستای تنظیم اندیشه و اعمال انسان است. [[امیرالمومنین|امیرمؤمنان]] علیه السلام می فرماید: {{متن حدیث|«... أَلَا إِنَّ فِيهِ عِلْمَ مَا يَأْتِي وَ الْحَدِيثَ عَنِ الْمَاضِي وَ دَوَاءَ دَائِكُمْ وَ نَظْمَ مَا بَيْنَكُمْ»}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/15432/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-158-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87%D8%9B-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85 نهج البلاغه، خطبه ۱۵۷.]</ref>؛ آگاه باشید كه آگاهی از آینده خبر از گذشته، داروی درد (نادانی و گمراهی) و نظم و ترتیب زندگی روزمره شما در قرآن (آمده) است.
 بیان قرآن كریم را درباره نظم می توان به دو بخش تقسیم كرد:
@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۳: @@
 قرآن در این بخش، نظم حاكم بر جهان آفرینش را تشریح كرده و به انسان ها سفارش می كند كه درباره آن بیندیشند. تا به طراح زبردست آن (خدای تعالی) پی ببرند و در این راستا، گاه از فرود آمدن باران و رویش گیاهان یاد می كند و گاهی از عظمت آسمان، كوه ها و دریاها سخن می گوید. زمانی شگفتی های آفرینش موجودات و از جمله [[انسان]] را تذكر می دهد و در بسیاری از مواقع نیز آمد و شد شب و روز، فراوانی پدیده های هستی و بی شماری نعمت های الهی را در لا به لای آیات بیان می كند و انسان را به تفكر در نظم شگفت آور آن وامی دارد.
-به عنوان نمونه می فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لآيَاتٍ لِّأُوْلِي الألْبَابِ»}}<ref>[[سوره آل عمران]]، آیه 190.</ref> همانا در آفرینش آسمان ها و زمین و آمد و شد و شب و روز، نشانه هایی برای خردمندان است.
+به عنوان نمونه می فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لآيَاتٍ لِّأُوْلِي الألْبَابِ»}}<ref>[[آیه ۱۹۰ آل عمران|سوره آل عمران، آیه ۱۹۰.]]</ref>؛ همانا در آفرینش آسمان ها و زمین و آمد و شد و شب و روز، نشانه هایی برای خردمندان است.
 ب ـ '''نظم در تشریع'''
-همه آیاتی كه درباره قوانین و مقررات الهی نازل شده، برقرار كننده نظم و برنامه در زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان است. با این بیان، قرآن همواره پیروان خویش را به داشتن یك برنامه صحیح و منظم دعوت می كند و خواستار آن است كه مسلمانان در زندگی به اصول و مقررات الهی پای بند بوده، طبق برنامه ای كه خدا برای آنان تنظیم كرده، زندگی كنند و هیچ گاه از حدود الهی گام فراتر ننهند. چرا كه: {{متن قرآن|«مَن يَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَـئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ»}}<ref>[[سوره بقره]]، آیه 229.</ref> آنان كه از حدود الهی تجاوز كنند، همانان ستمكارانند.
+همه آیاتی كه درباره قوانین و مقررات الهی نازل شده، برقرار كننده نظم و برنامه در زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان است. با این بیان، قرآن همواره پیروان خویش را به داشتن یك برنامه صحیح و منظم دعوت می كند و خواستار آن است كه مسلمانان در زندگی به اصول و مقررات الهی پای بند بوده، طبق برنامه ای كه خدا برای آنان تنظیم كرده، زندگی كنند و هیچ گاه از حدود الهی گام فراتر ننهند. چرا كه: {{متن قرآن|«... وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ»}}<ref>[[آیه 229 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۲۲۹.]]</ref>؛ آنان كه از حدود الهی تجاوز كنند، همانان ستمكارانند.
 از این رو، می توان گفت یكی از اهداف مهم [[پيامبران|پیامبران]] الهی، تنظیم برنامه زندگی انسان ها در تمام ابعاد آن بوده و در صدد بودند تا جامعه طبق برنامه تنظیمی از جانب پروردگار به زندگی خویش ادامه دهد و از آن تخطی نكند.
-به عنوان مثال قرآن برای انجام [[عبادت]] های اسلامی وقت و برنامه ای تنظیم كرده تا همه مسلمانان در آن وقت معین به عبادت بپردازند. چنان كه برای [[روزه]] گرفتن، ماه مبارك [[رمضان]] را معلوم كرده و ابتدا و انتهای روزه هر روز را معلوم كرده است و می فرماید: {{متن قرآن|«...كُلُواْ وَاشْرَبُواْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّواْ الصِّيَامَ إِلَى الَّليْلِ...»}}<ref>[[سوره بقره]]، آیه 187.</ref> بخورید و بیاشامید تا رشته روشن صبحدم در تاریكی شب آشكار شود و روزه را به شب برسانید.
+به عنوان مثال قرآن برای انجام [[عبادت]] های اسلامی وقت و برنامه ای تنظیم كرده تا همه مسلمانان در آن وقت معین به عبادت بپردازند. چنان كه برای [[روزه]] گرفتن، ماه مبارك [[رمضان]] را معلوم كرده و ابتدا و انتهای روزه هر روز را معلوم كرده است و می فرماید: {{متن قرآن|«... كُلُواْ وَاشْرَبُواْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّواْ الصِّيَامَ إِلَى الَّليْلِ ...»}}<ref>[[آیه 187 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۸۷.]]</ref>؛ بخورید و بیاشامید تا رشته روشن صبحدم در تاریكی شب آشكار شود و روزه را به شب برسانید.
-و در جای دیگر افرادی را كه در امور اجتماعی خود، منظم و هماهنگ و با اجازه رهبری عمل می كنند، در زمره مؤمنان قرار داده و آنان را چنین می ستاید: {{متن قرآن|«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِذَا كَانُوا مَعَهُ عَلَى أَمْرٍ جَامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ»}}<ref>[[سوره نور]]، آیه 62.</ref> مؤمنان كسانی هستند كه به خدا و پیامبرش ایمان آورده اند و چون با پیامبر در كاری همگانی باشند، تا از او رخصت نطلبیده اند نباید بروند.
+و در جای دیگر افرادی را كه در امور اجتماعی خود، منظم و هماهنگ و با اجازه رهبری عمل می كنند، در زمره مؤمنان قرار داده و آنان را چنین می ستاید: {{متن قرآن|«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِذَا كَانُوا مَعَهُ عَلَى أَمْرٍ جَامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ»}}<ref>[[آیه 62 سوره نور|سوره نور، آیه ۶۲.]]</ref>؛ مؤمنان كسانی هستند كه به خدا و پیامبرش ایمان آورده اند و چون با پیامبر در كاری همگانی باشند، تا از او رخصت نطلبیده اند نباید بروند.
 ==نظم در روایات==

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 '''ج ـ نظم در مصرف'''
-نظم در مصرف به معنای داشتن حساب و برنامه دقیق در دخل و خرجها و مصرفهاست كه در این امور، اعتدال را رعایت كرده و از زیاده روی و اسراف بپرهیزند. چنانكه قرآن كریم بندگان خوب خود را این گونه می ستاید: {{متن قرآن|«وَالَّذِینَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ یُسْرِفُوا وَلَمْ یَقْتُرُوا وَ كانَ بَیْنَ ذلِكَ قَواماً»}}؛<ref>[[سوره فرقان]]، آیه67.</ref> (بندگان خدای رحمان) كسانی هستند كه هرگاه [[انفاق]] (هزینه) كنند، نه [[اسراف]] كنند و نه تقتیر (دست خشكی) و (هزینه زندگی آنان) بین این دو در شرایط متعادل است.
+نظم در مصرف به معنای داشتن حساب و برنامه دقیق در دخل و خرجها و مصرفهاست كه در این امور، اعتدال را رعایت كرده و از زیاده روی و اسراف بپرهیزند. چنانكه قرآن كریم بندگان خوب خود را این گونه می ستاید: {{متن قرآن|«وَالَّذِینَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ یُسْرِفُوا وَلَمْ یَقْتُرُوا وَ كانَ بَیْنَ ذلِكَ قَواماً»}}<ref>[[آیه 67 سوره فرقان|سوره فرقان، آیه ۶۷.]]</ref>؛ (بندگان خدای رحمان) كسانی هستند كه هرگاه [[انفاق]] (هزینه) كنند، نه [[اسراف]] كنند و نه تقتیر (دست خشكی) و (هزینه زندگی آنان) بین این دو در شرایط متعادل است.
 ==اهمیت نظم در زندگی==

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==نظم در آفرینش==
-آفرینش بر اساس نظم استوار است و در دستگاه خلقت، هر پدیده ای جای خاصی دارد و مأموریت و كار ویژه ای به عهده دارد. كرات آسمانی در مدار معینی حركت می كنند، فصول سال و گذشت شب و روز نظم خاصی دارد و خلقت اشیا از اندازه، حدّ و میزان خاصی برخوردار است. خدای تعالی می فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ»}}<ref>[[آیه 49 سوره قمر|سوره قمر، آیه ۴۹.]]</ref>.
+آفرینش بر اساس نظم استوار است و در دستگاه خلقت، هر پدیده ای جای خاصی دارد و مأموریت و كار ویژه ای به عهده دارد. كرات آسمانی در مدار معینی حركت می كنند، فصول سال و گذشت شب و روز نظم خاصی دارد و خلقت اشیا از اندازه، حدّ و میزان خاصی برخوردار است. خدای تعالی می فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ»}}<ref>[[آیه 49 سوره قمر|سوره قمر، آیه ۴۹.]]</ref>؛ ما هر چیزی را به اندازه (و روی حساب) آفریدیم.
 حكمت خداوندی در هر چیز تجلی یافته و موجودات عالم نیز روی حساب و نظم دقیق و نیز بر اساس هدف معینی قدم به عرصه هستی نهاده اند. جهان چون خط و خال و چشم و ابروست كه هر چیزی بجای خویش نیكوست. نظم شگفت و محیرالعقولی كه در همه مخلوقات، حركت سیاّره ها و ستارگان، گیاهان، موجودات دریایی و صحرایی، بدن انسان، گردش خون و... وجود دارد، همه و همه معلول تدبیر خداوند حكیم، مدبر و تواناست.

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==نظم در آفرینش==
-آفرینش بر اساس نظم استوار است و در دستگاه خلقت، هر پدیده ای جای خاصی دارد و مأموریت و كار ویژه ای به عهده دارد. كرات آسمانی در مدار معینی حركت می كنند، فصول سال و گذشت شب و روز نظم خاصی دارد و خلقت اشیا از اندازه، حدّ و میزان خاصی برخوردار است. خدای تعالی می فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ»}}.<ref>[[سوره قمر]]، آیه 49.</ref>
+آفرینش بر اساس نظم استوار است و در دستگاه خلقت، هر پدیده ای جای خاصی دارد و مأموریت و كار ویژه ای به عهده دارد. كرات آسمانی در مدار معینی حركت می كنند، فصول سال و گذشت شب و روز نظم خاصی دارد و خلقت اشیا از اندازه، حدّ و میزان خاصی برخوردار است. خدای تعالی می فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ»}}<ref>[[آیه 49 سوره قمر|سوره قمر، آیه ۴۹.]]</ref>.
 ما هر چیزی را به اندازه (و روی حساب) آفریدیم.

@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 نظم در مصرف به معنای داشتن حساب و برنامه دقیق در دخل و خرجها و مصرفهاست كه در این امور، اعتدال را رعایت كرده و از زیاده روی و اسراف بپرهیزند. چنانكه قرآن كریم بندگان خوب خود را این گونه می ستاید: {{متن قرآن|«وَالَّذِینَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ یُسْرِفُوا وَلَمْ یَقْتُرُوا وَ كانَ بَیْنَ ذلِكَ قَواماً»}}؛<ref>[[سوره فرقان]]، آیه67.</ref> (بندگان خدای رحمان) كسانی هستند كه هرگاه [[انفاق]] (هزینه) كنند، نه اسراف كنند و نه تقتیر (دست خشكی) و (هزینه زندگی آنان) بین این دو در شرایط متعادل است.
 ==اهمیت نظم در زندگی==
@@ سطر ۶۶: / سطر ۶۲: @@
 شما را (ای حسن و حسین) و همه خانواده و فرزندانم و هر كس را كه نوشته من به او می رسد، به تقوای الهی و نظم در كارهایتان سفارش می كنم و در عهدنامه مالك اشتر رعایت نظم را با عباراتی دیگر این چنین سفارش می كند: ...إِیَّاكَ وَالْعَجَلَهَ بِالْأُمُورِ قَبْلَ أَوَانِهَا أَوِ التَّسَقُّطَ فِیهَا عِنْدَ إِمْكَانِهَا أَوِ اللَّجَاجَهَ فِیهَا إِذَا تَنَكَّرَتْ أَوِ الْوَهْنَ عَنْهَا إِذَا اسْتَوْضَحَتْ فَضَعْ كُلَّ أَمْر مَوْضِعَهُ وَ أَوْقِعْ كُلَّ أَمْر مَوْقِعَهُ؛ از عجله در مورد كارهایی كه وقتشان نرسیده یا سستی در كارهایی كه امكان عمل آن فراهم شده یا لجاجت در اموری كه مبهم است یا سستی در كارها هنگامی كه واضح و روشن است، برحذر باش! و هر امری را در جای خویش و هر كاری را به موقع خود انجام بده.<ref>همان، مدرك، نامه 53، ص 1031.</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 «نظم» در لغت به معنای آراستن، برپا داشتن، ترتیب دادن كار و...<ref>منتهی الارب، واژه نظم.</ref>و در اصطلاح نظامی به معنای پیروی كامل از دستورهای نظامی است.<ref>فرهنگ معین، واژه نظم.</ref> انضباط نیز به معنای نظم و انتظام، ترتیب و درستی، عدم هرج و مرج، سامان پذیری و آراستگی است.<ref>لغت نامه دهخدا، واژه انضباط.</ref>
@@ سطر ۹: / سطر ۷: @@
 ما هر چیزی را به اندازه (و روی حساب) آفریدیم. حكمت خداوندی در هر چیز تجلی یافته و موجودات عالم نیز روی حساب و نظم دقیق و نیز بر اساس هدف معینی قدم به عرصه هستی نهاده اند. جهان چون خط و خال و چشم و ابروست كه هر چیزی بجای خویش نیكوست. نظم شگفت و محیرالعقولی كه در همه مخلوقات، حركت سیاّره ها و ستارگان، گیاهان، موجودات دریایی و صحرایی، بدن انسان، گردش خون و... وجود دارد، همه و همه معلول تدبیر خداوند حكیم، مدبر و تواناست.
-== موارد نظم ==
+==موارد نظم==
 '''الف ـ نظم در اوقات شبانه روز'''
-نظم در زندگی یك مسلمان بر محور عبادت خدا ـ كه هدف از زندگی است ـ پدید می آید. یك مسلمان هنگام اذان صبح برای نماز بر می خیزد و پس از نماز به تلاوت آیاتی از قرآن می پردازد، سپس اقدام به ورزش مناسب یا مختصری استراحت، پس از صرف صبحانه به كار روزانه می پردازد، نزدیك اذان ظهر دست از كار برداشته برای نماز ظهر و سپس عصر آماده می شود، پس از نماز به صرف غذا و مقداری استراحت پرداخته، دوباره كار را آغاز می كند، نماز مغرب و عشا را به موقع ادا كرده و پس از دیدار با دوستان، بستگان، گفتگو با خانواده، یا هر تفریح و جلسه مشروع دیگر وقتی به خواب می رود كه بتواند نماز صبح خود را سر وقت بخواند. این است كه معنای سخن حضرت موسی بن جعفر ـ علیه السلام ـ كه به پیروانش سفارش می كند:
+نظم در زندگی یك مسلمان بر محور عبادت خدا ـ كه هدف از زندگی است ـ پدید می آید. یك مسلمان هنگام اذان صبح برای نماز برمی خیزد و پس از نماز به تلاوت آیاتی از قرآن می پردازد، سپس اقدام به ورزش مناسب یا مختصری استراحت، پس از صرف صبحانه بكار روزانه می پردازد، نزدیك اذان ظهر دست از كار برداشته برای نماز ظهر و سپس عصر آماده می شود، پس از نماز به صرف غذا و مقداری استراحت پرداخته، دوباره كار را آغاز می كند، نماز مغرب و عشا را به موقع ادا كرده و پس از دیدار با دوستان، بستگان، گفتگو با خانواده یا هر تفریح و جلسه مشروع دیگر وقتی به خواب می رود كه بتواند نماز صبح خود را سر وقت بخواند. این است كه معنای سخن حضرت موسی بن جعفر علیه السلام كه به پیروانش سفارش می كند:
-«بكوشید كه اوقات خود را چهار قسمت كنید: بخشی برای مناجات با خدا، دیگری برای امرار معاش، سوّم برای معاشرت با برادران و معتمدانی كه عیوبتان را به شما می گویند و قلباً به شما اخلاص دارند.
+«بكوشید كه اوقات خود را چهار قسمت كنید: بخشی برای مناجات با خدا، دیگری برای امرار معاش، سوّم برای معاشرت با برادران و معتمدانی كه عیوبتان را به شما می گویند و قلباً به شما اخلاص دارند. چهارم برای لذتها و كامیابی های مشروع. با این بخش (چهارم) است كه بر سه بخش دیگر نیرو می گیرید».<ref>تحف العقول، ص302، بیروت.</ref>
 '''ب ـ نظم فكری'''
-اگر انسان زندگی خود را طبق بینش اسلامی نظم بدهد و بكوشد گفتار، رفتار و حركاتش منظم و مطابق برنامه دقیق اسلام باشد، نظم فكری پیدا می كند و هیچ گاه دچار تزلزل فكری و عقیدتی نمی شود. حضرت امام خمینی (ره) در این باره می فرماید:
+اگر انسان زندگی خود را طبق بینش اسلامی نظم بدهد و بكوشد گفتار، رفتار و حركاتش منظم و مطابق برنامه دقیق اسلام باشد، نظم فكری پیدا می كند و هیچگاه دچار تزلزل فكری و عقیدتی نمی شود. حضرت امام خمینی در این باره می فرماید:
-«اگر در زندگی مان، در رفتار و حركاتمان نظم بدهیم، فكرمان هم بالطبع نظم می گیرد، وقتی فكر نظم گرفت، یقیناً از آن نظم فكری الهی هم برخوردار خواهد شد.» <ref> سرگذشتهای ویژه از زندگی حضرت امام خمینی (ره)، مصطفی وجدانی، ج 4، ص 121. </ref>
+«اگر در زندگیمان، در رفتار و حركاتمان نظم بدهیم، فكرمان هم بالطبع نظم می گیرد، وقتی فكر نظم گرفت یقیناً از آن نظم فكری الهی هم برخوردار خواهد شد».<ref>سرگذشت های ویژه از زندگی حضرت امام خمینی، مصطفی وجدانی، ج4، ص121.</ref>
 '''ج ـ نظم در مصرف'''
-نظم در مصرف به معنای داشتن حساب و برنامه دقیق در دخل و خرجها و مصرفهاست كه در این امور، اعتدال را رعایت كرده و از زیاده روی و اسراف بپرهیزند. چنان كه قرآن كریم بندگان خوب خود را این گونه می ستاید:
+نظم در مصرف به معنای داشتن حساب و برنامه دقیق در دخل و خرجها و مصرفهاست كه در این امور، اعتدال را رعایت كرده و از زیاده روی و اسراف بپرهیزند. چنانكه قرآن كریم بندگان خوب خود را این گونه می ستاید: {{متن قرآن|«وَالَّذِینَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ یُسْرِفُوا وَلَمْ یَقْتُرُوا وَ كانَ بَیْنَ ذلِكَ قَواماً»}}؛<ref>[[سوره فرقان]]، آیه67.</ref> (بندگان خدای رحمان) كسانی هستند كه هرگاه [[انفاق]] (هزینه) كنند، نه اسراف كنند و نه تقتیر (دست خشكی) و (هزینه زندگی آنان) بین این دو در شرایط متعادل است.
 '''د ـ نظم در امور نظامی'''
-پایبندی به نظم و انضباط بویژه در امور نظامی از اهمیت بالاتری برخوردار است. یك نیروی نظامی باید در كیفیت پوشیدن لباس نظامی، سر وقت حضور یافتن در محل كار، به غیركار موظّف نپرداختن مقیّد باشد، برای دفاع از اسلام و میهن اسلامی آمادگی كامل داشته باشد، سلسله مراتب نظامی را رعایت كند. احترام مقامات مافوق خود را نگه دارد، در برخورد با همكاران همردیف و... منظم و منضبط باشد. تفصیل بیشتر این بخش در درس آینده می آید.
+پایبندی به نظم و انضباط به ویژه در امور نظامی از اهمیت بالاتری برخوردار است. یك نیروی نظامی باید در كیفیت پوشیدن لباس نظامی، سر وقت حضور یافتن در محل كار به غیركار موظف نپرداختن مقید باشد برای دفاع از اسلام و میهن اسلامی آمادگی كامل داشته باشد، سلسله مراتب نظامی را رعایت كند. احترام مقامات مافوق خود را نگه دارد، در برخورد با همكاران همردیف و... منظم و منضبط باشد. تفصیل بیشتر این بخش در درس آینده می آید.
 ==اهمیت نظم در زندگی==
-خدای توانا و حكیمی كه نظم را در دستگاه پهناور و عظیم خلقت قرار داده است، همین نظم را در زندگی انسان ها و روابط اجتماعی آنان می پسندد. از این رو، شایسته است كه انسان در زندگی فردی و اجتماعی خویش، نظم و ترتیب و تدبیر در امور را مراعات كند؛ زیرا به گفته روانشاسان: «احتیاج به نظم و ترتیب، جزء احتیاجات اساسی روانی محسوب می گردد، رنگ و شكل و خاصی به زندگی می دهد. افراد میل دارند زندگی فردی و جمعی خود را تحت نظم و قاعده مشخصی درآورند.»<ref>مقدمه روانشناسی، شریعتمداری، ص 149. </ref>
+خدای توانا و حكیمی كه نظم را در دستگاه پهناور و عظیم خلقت قرار داده است، همین نظم را در زندگی انسانها و روابط اجتماعی آنان می پسندد. از این رو، شایسته است كه انسان در زندگی فردی و اجتماعی خویش، نظم و ترتیب و تدبیر در امور را مراعات كند؛ زیرا به گفته روانشاسان: «احتیاج به نظم و ترتیب، جزء احتیاجات اساسی روانی محسوب می گردد، رنگ و شكل و خاصی به زندگی می دهد. افراد میل دارند زندگی فردی و جمعی خود را تحت نظم و قاعده مشخصی درآورند».<ref>مقدمه روانشناسی، شریعتمداری، ص149.</ref>
-نگاهی گذرا به حجم زیاد كتاب های قوانین و مقررات و بودجه های هنگفتی كه صرف قانونگذاری و تنظیم آنها می شود و اهمیتی كه همه ملل جهان به آنها می دهند ضرورت و لزوم نظم فردی و اجتماعی را در زندگی بشر آشكار می سازد.
+نگاهی گذرا به حجم زیاد كتابهای قوانین و مقررات و بودجه های هنگفتی كه صرف قانونگذاری و تنظیم آنها می شود و اهمیتی كه همه ملل جهان به آنها می دهند ضرورت و لزوم نظم فردی و اجتماعی را در زندگی بشر آشكار می سازد.
 اسلام نیز به عنوان دین جهانی و كامل به نظم و برنامه ریزی در زندگی اهمیت فراوان داده و به پیروان خویش سفارش كرده كه تمام كارهای خود را طبق قانون و به صورت منظم انجام دهند و از بی برنامگی بپرهیزند. چرا كه تمام [[احكام]] اسلامی؛ واجبات، مستحبات، محرّمات، مكروهات و... در این راستا و در جهت برنامه دقیق و منظم دادن به مسلمانان قرار داده شده كه آنان را تحت نظم خاصی درآورد.
@@ سطر ۴۴: / سطر ۳۹: @@
 ==نظم در قرآن==
-بخش عظیمی از دستورات و سفارشات [[قرآن كریم]] در راستای تنظیم اندیشه و اعمال انسان است. امیرمؤمنان علیه السلام می فرماید: «الا انّ فیه علم ما یأتی والحدیث عن الماضی و دواء دائكم و نظم ما بینكم»/<ref>نهج البلاغه، فیض، خطبه 157.</ref> آگاه باشید كه آگاهی از آینده خبر از گذشته، داروی درد (نادانی و گمراهی) و نظم و ترتیب زندگی روزمره شما در [[قرآن]] (آمده) است.
+بخش عظیمی از دستورات و سفارشات [[قرآن كریم]] در راستای تنظیم اندیشه و اعمال انسان است. امیرمؤمنان علیه السلام می فرماید: «الا انّ فیه علم ما یأتی والحدیث عن الماضی و دواء دائكم و نظم ما بینكم»؛<ref>نهج البلاغه، فیض، خطبه 157.</ref> آگاه باشید كه آگاهی از آینده خبر از گذشته، داروی درد (نادانی و گمراهی) و نظم و ترتیب زندگی روزمره شما در [[قرآن]] (آمده) است.
 بیان قرآن كریم را درباره نظم می توان به دو بخش تقسیم كرد:
 الف ـ '''نظم در تكوین'''
@@ سطر ۹۸: / سطر ۹۳: @@
 ==منابع==
-*علی اصغر الهامی نیا و همکاران، اخلاق اسلامی.
+* علی اصغر الهامی نیا و همکاران، اخلاق اسلامی.
-*نعمت الله يوسفيان،نظم و انضباط،اخلاق اسلامي، ص 135،[http://www.andisheqom.com/Files/fazael.php?idVeiw=1270&level=4&subid=1270 اندیشه قم]،بازیابی: 8 اردیبهشت 1393.
+* نعمت الله يوسفيان، نظم و انضباط، اخلاق اسلامي، ص135، [http://www.andisheqom.com/Files/fazael.php?idVeiw=1270&level=4&subid=1270 اندیشه قم]، بازیابی: 8 اردیبهشت 1393.
 [[رده:اخلاق فردی]]
 [[رده:صفات پسندیده]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۱۳، ساعت ۰۹:۰۳
سطر ۶۹:		سطر ۶۹:

	[[رده:اخلاق فردی]]		[[رده:اخلاق فردی]]
−	[[رده:صفات ~~ناپسند~~]]	+	[[رده:صفات پسندیده]]