نصاب‌ الصبیان (کتاب) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۵۹

2023-08-10T07:59:29Z

مهدی موسوی در ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۵

2023-07-05T11:55:50Z

مهدی موسوی در ‏۱ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۳:۰۱

2019-10-01T13:01:51Z

Aghajani: Aghajani صفحهٔ نصاب‌ الصبیان را به نصاب‌ الصبیان (کتاب) منتقل کرد

2019-05-20T10:31:25Z

Aghajani صفحهٔ نصاب‌ الصبیان را به نصاب‌ الصبیان (کتاب) منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۱۹ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۰۵

2019-03-19T12:05:14Z

Akbari در ‏۱۳ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۴۸

2019-03-13T11:48:43Z

Zamani: صفحه‌ای جدید حاوی '«نصاب‌ الصبیان» کتابی است که به نظم ترجمه فارسى بسيارى از لغات عربى به فارسی را...' ایجاد کرد

2014-08-30T05:44:40Z

صفحه‌ای جدید حاوی '«نصاب‌ الصبیان» کتابی است که به نظم ترجمه فارسى بسيارى از لغات عربى به فارسی را...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

«نصاب‌ الصبیان» کتابی است که به نظم ترجمه فارسى بسيارى از لغات عربى به فارسی را بیان نموده است. این کتاب اثر برجسته‌ی [[ابونصر فراهی]] عالم سده‌ی هفتم هجری است که آن را به فرمان نظام الملك حسن وزیر، بهرامشاه نوشت.نصاب الصبیان همانگونه که از نام آن بر می‌آید در اصل برای آموزش کودکان نوشته شده است اما برای هر کسی که خواهان یادگیری عربی باشد مفید است.

==محتوای کتاب نصاب الصبیان==
مطالب مطرح شده در كتاب نصاب الصبيان، اجمالا، عبارت است از: ترجمه فارسى بسيارى از لغات عربى از قبيل اله، الله، رحمان، دليل، هادى، محمد، امين، صحابه، آل، سما، ارض، غبرا، محل، مكان، معان، سقر، نار، جنت، آخرت... ضياء، نور، سنا، فتى، خفيف... جيد، ثوب، رزق، زاد، عرش... فريس، كُمّ، سراويل... قريب، ركن، حميم... فرخ، بيضه، تين... لحيه، اقرع، اشل... تراب، رغام، ثرى... ثمر، حب، تبن و...

سوره‌هاى مكى و مدنى، اسامى زنان پيامبر، اسامى اولاد پيامبر، اسامى ماه‌هاى رومى، اسامى ماه‌هاى فارسى، اسامى قراء سبعه و...

نمونه‌هايى از كار مؤلف:

به بحر تقارب، تقرب نماى‌

بدين وزن، ميزان طبع آزماى‌

فعولن فعولن فعولن فعول‌

چو گفتى، بگو اى مه دل‌رباى‌

اله است و لله و رحمان خداى،

دليل است و هادى تو گو رهنماى‌

محمد، ستوده، امين، استوار،

به قرآن ثنا گفت وى را خداى‌

صحابه است ياران و آل، اهل بيت‌

كه اسلام و دين شد از ايشان به‌پاى‌

سما، آسمان، ارض و غبرا، زمين،

محل و مكان و معان است جاى‌

==شروح نصاب==

بر «نصاب الصبیان» شروح بسیار نوشته شده از جمله می توان شرح « ریاض الفتیان» ابن حسام در نیمه ی نخست سدۀ هشتم ، شرح « رافع النصاب» از احمد بن الفقیه (818) ، « کنزالفنون» از یک دانشمند در هند در سدۀ یازدهم را نام برد.

==اقبال عموم به کتاب نصاب الصبیان==
دوصد بیتی که او در نصاب الصبیان گرد آورده از جمله ابیاتی است که قرنها در مکاتب و مدارس افغانستان و کشورهای همجوار به عنوان کتاب درسی استفاده میشده و در حوزه های ایران و افغانستان تدریس می شده است.

پس از نصاب الصبیان تقلیدهاى بسیارى از آن شده كه از مشهورترین آنها «زهرة الادب» در لغت عربى به فارسى است.

==نصاب تصحیح شده توسط علامه حسن زاده==

در دوران معاصر استاد[[ علامه حسن ‌زاده آملی]]، این کتاب را تصحيح نموده و همراه با چندين بيت اشعار ملحقه و اعراب كلمات مشكله و پانوشت‌هاى ارزنده، به امر [[علامه شعرانى]]، با نام ياد شده، به چاپ رسانده است.

مرحوم علامه شعرانى، قدس سره، در تقريظى كه بر نصاب مصحح استاد حسن زاده نگاشته است، چنين مى‌گويد:« كتاب نصاب الصبيان كه از زمان تأليف آن تا كنون بيش از هفت صد سال گذشته و هنوز رونق اوليه را از دست نداده است، پيوسته در مكاتب و مدارس از كتب درسى و تعليمى بوده است و به سبب كثرت تداول، تصرف ناسخان بسيار در آن راه يافته و زياده و نقصان در آن بسيار كرده اند، چنان‌كه هيچ يك از نسخ مطبوعه از تحريفات خالى نيست، لذا جناب اديب فاضل آقاى حسن‌زاده آملى كه در بسيارى از علوم زحمت كشيده و مدت‌ها نزد اين بنده ناچيز، به تحصيل پرداخته، به اصرار و ترغيب حقير در نسخ آن، تجديد نظر كامل نمود و همه لغات فارسى و عربى آن را از مدارك معتبره آن، مانند قاموس و منتهى الارب و كنز اللغة و سامى و صحاح و برهان قاطع و جامع و غير آنها تصحيح و معرب ساخت و چنان‌كه هيچ كلمه بدون اطمينان به صحت آن ضبط نگرديد و نيز آنچه از اشعار مرتبط با علم نجوم و قرائت و سيره نبويه بود، از كتب معتبره فن، مانند زيج بهادر خانى، اتقان و مجمع البيان و غير آن تصحيح كرده و هر يك را كه احتياج به توضيح داشت، در ذيل صفحات توضيح داد و چون ملاحظه شد كه در نسخ مطبوعه، بسيارى از اشعار اصلى كتاب را عمدا يا سهوا حذف كرده‌اند، سعى شد تا همه اشعار اصلى ثبت افتد و از اشعار الحاقى كه متعلمان را مفيد بود نيز با علامت مشخصه( م) نوشته گرديد تا از همه جهت، اين نسخه، سودمند باشد».

==وضعيت نشر كتاب‌==

نسخه مصحح علامه حسن زاده، در محرم الحرام 1374، توسط كتاب‌فروشى اسلاميه، طبع و منتشر شد و بعد از آن نيز مكرر به طبع رسيده است.

==منابع==
==منابع==
* [[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، ج1، ص190.
*[http://lib.ahlolbait.com/book/35668/%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2-%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%DB%8C%D8%A7-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86 خود آموز نصاب الصبیان]
*[http://iranak.org/data/node/3474 ابونصر فراهی، ایرانک]، بازیابی:8 شهریور 1393
*[http://abunasr.loxblog.com/ ابونصر فراهی، بزرگ اما ناشناخته، وبلاگ ابونصر]، بازیابی:8 شهریور 1393

==پیوندها==
[http://lib.ahlolbait.com/book/read/35668/%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2-%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%DB%8C%D8%A7-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86/page/1/first کتاب نصاب الصبیان]

[[رده:کتابهای درسی حوزه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''«نصاب‌ الصبیان»''' اثر برجسته‌ی [[ابونصر فراهی]] عالم قرن هفتم هجری، کتابی است که به صورت [[شعر]]، ترجمه فارسى بسیارى از لغات عربى را بیان نموده است. ۲۰۰ بیتی که ابونصر فراهی در نصاب الصبیان گرد آورده، از جمله ابیاتی است که قرنها در مکاتب و مدارس کشورهای اسلامی به عنوان کتاب درسی استفاده و تدریس می‌شده است.
+'''«نصاب‌ الصبیان»''' اثر برجسته‌ [[ابونصر فراهی]] (م، ۶۴۰ ق)، کتابی است که به صورت [[شعر]]، ترجمه فارسى بسیارى از لغات عربى را بیان نموده است. ۲۰۰ بیتی که ابونصر فراهی در نصاب الصبیان گرد آورده، از جمله ابیاتی است که قرنها در مکاتب و مدارس کشورهای اسلامی به عنوان کتاب درسی استفاده و تدریس می‌شده است.
   {{مشخصات کتاب
@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 |لینک=
 }}
 ==معرفی کتاب==
-«نصاب الصبیان» همانگونه که از نام آن بر می‌آید، در اصل برای آموزش کودکان نوشته شده است، اما برای هر کسی که خواهان یادگیری عربی باشد مفید است.
+کتاب «نصاب الصبیان» به منظور سهولت تعليم لغات عرب به كودكان و نو آموزان بزرگسال فارسى زبان سروده  شده است. [[ابونصر فراهی]] این کتاب را به فرمان نظام الملك حسن وزير بهرام شاه سرود.
-مطالب مطرح شده در کتاب نصاب الصبیان، بطور اجمال عبارت است از:
+نصاب الصبیان، نخستین كتاب لغت منظوم عربی به فارسی است كه به سبب ارزش تعلیمی آن در روزگار گذشته و اهمیت آن در تعلیم لغت عربی به نوآموزان، شهرت و رواج تمام داشته است. «نصاب الصبیان» همانگونه که از نام آن بر می‌آید، در اصل برای آموزش کودکان نوشته شده است، اما برای هر کسی که خواهان یادگیری عربی باشد مفید است.
 ترجمه فارسى بسیارى از لغات عربى از قبیل: اله، [[الله]]، رحمان، دلیل، هادى، محمد، امین، [[صحابه]]، آل، سماء، ارض، غبرا، محل، مکان، معان، سقر، نار، جنت، آخرت... ضیاء، نور، سنا، فتى، خفیف... جید، ثوب، رزق، زاد، [[عرش]]... فریس، کمّ، سراویل... قریب، رکن، حمیم... فرخ، بیضه، تین... لحیه، اقرع، اشل... تراب، رغام، ثرى... ثمر، حب، تبن و...
-[[سوره های مکی و مدنی|سوره‌هاى مکى و مدنى]]، اسامى زنان [[پیامبر اسلام|پیامبر]]، اسامى اولاد پیامبر، اسامى ماه‌هاى رومى، اسامى ماه‌هاى فارسى، اسامى [[قراء سبعه]] و... .
+[[سوره های مکی و مدنی|سوره‌هاى مکى و مدنى]]، اسامى زنان [[پیامبر اسلام|پیامبر]]، اسامى اولاد پیامبر، اسامى ماه‌هاى رومى، اسامى ماه‌هاى فارسى، اسامى [[قراء سبعه]] و....
-نمونه‌اى از کار مؤلف:
+نمونه‌اى از شعر مؤلف:
 به بحر تقارب، تقرب نماى‌ * بدین وزن، میزان طبع آزماى‌
@@ سطر ۴۹: / سطر ۷۰: @@
 ==شرح و تصحیح کتاب==
-پس از «نصاب الصبیان» تقلیدهاى بسیارى از آن شده که از مشهورترین آنها «زهرة الادب» اثر شکرالله بن شهاب الدین احمد قاضی در لغت عربى به فارسى است.
+شهرت و رواج فراوان نصاب الصبیان فراهی در مدارس قدیم كشورهای اسلامی در ادوار مختلف موجب شده است كه تقلیدهاى بسیارى بالغ بر ۳۰ منظومه از آن شده که از مشهورترین آنها «زهرة الادب» اثر شکرالله بن شهاب الدین احمد قاضی در لغت عربى به فارسى است.
-در دوران معاصر نیز، استاد [[علامه حسن زاده آملی|علامه حسن ‌زاده آملی]]، این کتاب را تصحیح نموده و همراه با چندین [[بیت (شعر)|بیت]] اشعار ملحقه و اعراب کلمات مشکله و پانوشت‌هاى ارزنده، به امر [[علامه شعرانى]]، به چاپ رسانده است.
+همچنین بر نصاب الصبیان شروح بسیار نوشته شده، از جمله می توان به تعلیقۀ میرسید شریف جرجانی؛ شرح «ریاض الفتیان» ابن حسام در نیمه نخست سدۀ هشتم؛ شرح «رافع النصاب» از احمد بن الفقیه (۸۱۸ ق) و «کنز الفنون» از دانشمندی در هند در سدۀ یازدهم را نام برد. در دوران معاصر نیز، استاد [[علامه حسن زاده آملی|علامه حسن ‌زاده آملی]]، این کتاب را تصحیح نموده و همراه با چندین [[بیت (شعر)|بیت]] اشعار ملحقه و اعراب کلمات مشکله و پانوشت‌هاى ارزنده، به امر [[علامه شعرانى]]، به چاپ رسانده است.
 علامه شعرانى، در [[تقریظ|تقریظى]] که بر این تصحیح نگاشته است، مى‌گوید: «کتاب نصاب الصبیان که از زمان تألیف آن تاکنون بیش از هفت صد سال گذشته و هنوز رونق اولیه را از دست نداده است، پیوسته در مکاتب و مدارس از کتب درسى و تعلیمى بوده است و به سبب کثرت تداول، تصرف ناسخان بسیار در آن راه یافته و زیاده و نقصان در آن بسیار کرده اند، چنان‌که هیچ یک از نسخ مطبوعه از تحریفات خالى نیست، لذا جناب ادیب فاضل آقاى حسن‌زاده آملى که در بسیارى از علوم زحمت کشیده و مدت‌ها نزد این بنده ناچیز، به تحصیل پرداخته، به اصرار و ترغیب حقیر در نسخ آن، تجدید نظر کامل نمود و همه لغات فارسى و عربى آن را از مدارک معتبره آن، مانند قاموس و منتهى الارب و کنز اللغة و سامى و صحاح و برهان قاطع و جامع و غیر آنها تصحیح و معرب ساخت و چنان‌که هیچ کلمه بدون اطمینان به صحت آن ضبط نگردید و نیز آنچه از اشعار مرتبط با علم نجوم و قرائت و سیره نبویه بود، از کتب معتبره فن، مانند زیج بهادرخانى، اتقان و [[مجمع البیان (کتاب)|مجمع البیان]] و غیر آن تصحیح کرده و هر یک را که احتیاج به توضیح داشت، در ذیل صفحات توضیح داد و چون ملاحظه شد که در نسخ مطبوعه، بسیارى از اشعار اصلى کتاب را عمدا یا سهوا حذف کرده‌اند، سعى شد تا همه اشعار اصلى ثبت افتد و از اشعار الحاقى که متعلمان را مفید بود نیز با علامت مشخصه (م) نوشته گردید تا از همه جهت، این نسخه، سودمند باشد».
 ==منابع==
 *[[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، ج۱، ص۱۹۰.
 *[http://iranak.org/data/node/3474 "ابونصر فراهی"، سایت ایرانک]، بازیابی: ۸ شهریور ۱۳۹۳.
 *[http://abunasr.loxblog.com/ "ابونصر فراهی، بزرگ اما ناشناخته"، وبلاگ ابونصر]، بازیابی: ۸ شهریور ۱۳۹۳.
 [[رده:کتابهای درسی حوزه]]
 [[رده:کتاب‌های ادبی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''«نصاب‌ الصبیان»''' کتابی است که به نظم، ترجمه فارسى بسيارى از لغات عربى را بیان نموده است. این کتاب اثر برجسته‌ی [[ابونصر فراهی]] عالم سده‌ی هفتم هجری است که آن را به فرمان نظام الملک حسن وزیر، بهرامشاه نوشت. نصاب الصبیان همانگونه که از نام آن بر می‌آید در اصل برای آموزش کودکان نوشته شده است اما برای هر کسی که خواهان یادگیری عربی باشد مفید است.
+'''«نصاب‌ الصبیان»''' اثر برجسته‌ی [[ابونصر فراهی]] عالم قرن هفتم هجری، کتابی است که به صورت [[شعر]]، ترجمه فارسى بسیارى از لغات عربى را بیان نموده است. ۲۰۰ بیتی که ابونصر فراهی در نصاب الصبیان گرد آورده، از جمله ابیاتی است که قرنها در مکاتب و مدارس کشورهای اسلامی به عنوان کتاب درسی استفاده و تدریس می‌شده است.
   {{مشخصات کتاب
 |عنوان=
-|تصویر=[[پرونده:نصاب الصبیان.jpg|240px|وسط]]
+|تصویر=[[پرونده:نصاب الصبیان.jpg|۲۴۰px|وسط]]
-|نویسنده=م‍س‍ع‍ود ب‍ن‌ اب‍ی‌ ب‍ک‍ر ب‍ون‍ص‍رف‍راه‍ی‌
+|نویسنده=ابونصر فراهی
-|موضوع=واژه نامه ها زبان عربی
+|موضوع=واژه نامه
 |زبان=فارسی - عربی
-|تعداد جلد=1
+|تعداد جلد=۱
-|عنوان افزوده1=
+|عنوان افزوده1=تصحیح
-|افزوده1=
+|افزوده1=علامه حسن ‌زاده آملی
 |عنوان افزوده2=
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 }}
-==محتوای کتاب ==
+==معرفی کتاب==
-مطالب مطرح شده در كتاب نصاب الصبيان، اجمالا، عبارت است از:
+«نصاب الصبیان» همانگونه که از نام آن بر می‌آید، در اصل برای آموزش کودکان نوشته شده است، اما برای هر کسی که خواهان یادگیری عربی باشد مفید است.
-ترجمه فارسى بسيارى از لغات عربى از قبيل: اله، [[الله]]، رحمان، دليل، هادى، محمد، امين، [[صحابه]]، آل، سما، ارض، غبرا، محل، مكان، معان، سقر، نار، جنت، آخرت... ضياء، نور، سنا، فتى، خفيف... جيد، ثوب، رزق، زاد، [[عرش]]... فريس، كُمّ، سراويل... قريب، ركن، حميم... فرخ، بيضه، تين... لحيه، اقرع، اشل... تراب، رغام، ثرى... ثمر، حب، تبن و...
+مطالب مطرح شده در کتاب نصاب الصبیان، بطور اجمال عبارت است از:
-[[سوره های مکی و مدنی|سوره‌هاى مكى و مدنى]]، اسامى زنان [[پیامبر اسلام|پيامبر]]، اسامى اولاد پيامبر، اسامى ماه‌هاى رومى، اسامى ماه‌هاى فارسى، اسامى [[قراء سبعه]] و...
+ترجمه فارسى بسیارى از لغات عربى از قبیل: اله، [[الله]]، رحمان، دلیل، هادى، محمد، امین، [[صحابه]]، آل، سماء، ارض، غبرا، محل، مکان، معان، سقر، نار، جنت، آخرت... ضیاء، نور، سنا، فتى، خفیف... جید، ثوب، رزق، زاد، [[عرش]]... فریس، کمّ، سراویل... قریب، رکن، حمیم... فرخ، بیضه، تین... لحیه، اقرع، اشل... تراب، رغام، ثرى... ثمر، حب، تبن و...
-نمونه‌ايى از كار مؤلف:
+[[سوره های مکی و مدنی|سوره‌هاى مکى و مدنى]]، اسامى زنان [[پیامبر اسلام|پیامبر]]، اسامى اولاد پیامبر، اسامى ماه‌هاى رومى، اسامى ماه‌هاى فارسى، اسامى [[قراء سبعه]] و... .
-به بحر تقارب، تقرب نماى‌ * بدين وزن، ميزان طبع آزماى‌
+نمونه‌اى از کار مؤلف:
 فعولن فعولن فعولن فعول‌ * چو گفتى، بگو اى مه دل‌رباى‌
-اله است و الله و رحمان خداى * دليل است و هادى تو گو رهنماى‌
+اله است و الله و رحمان خداى * دلیل است و هادى تو گو رهنماى‌
-محمد، ستوده، امين، استوار * به قرآن ثنا گفت وى را خداى‌
+محمد، ستوده، امین، استوار * به قرآن ثنا گفت وى را خداى‌
-صحابه است ياران و آل، اهل بيت‌ * كه اسلام و دين شد از ايشان به‌پاى‌
+صحابه است یاران و آل، اهل بیت‌ * که اسلام و دین شد از ایشان به‌پاى‌
-سما، آسمان، ارض و غبرا، زمين * محل و مكان و معان است جاى‌
+سما، آسمان، ارض و غبرا، زمین * محل و مکان و معان است جاى‌
-==اقبال عموم به نصاب الصبیان==
+==شرح و تصحیح کتاب==
-پس از نصاب الصبیان تقلیدهاى بسیارى از آن شده كه از مشهورترین آنها «زهرة الادب» در لغت عربى به فارسى است.
+پس از «نصاب الصبیان» تقلیدهاى بسیارى از آن شده که از مشهورترین آنها «زهرة الادب» اثر شکرالله بن شهاب الدین احمد قاضی در لغت عربى به فارسى است.
-==تصحیح کتاب توسط علامه حسن زاده==
+همچنین بر نصاب الصبیان شروح بسیار نوشته شده، از جمله می توان شرح «ریاض الفتیان» ابن حسام در نیمه ی نخست سدۀ هشتم، شرح «رافع النصاب» از احمد بن الفقیه (۸۱۸ ق)، «کنز الفنون» از دانشمندی در هند در سدۀ یازدهم را نام برد.
-در دوران معاصر استاد [[علامه حسن زاده آملی|علامه حسن ‌زاده آملی]]، این کتاب را تصحیح نموده و همراه با چندين بيت اشعار ملحقه و اعراب كلمات مشكله و پانوشت‌هاى ارزنده، به امر [[علامه شعرانى]]، با نام ياد شده، به چاپ رسانده است.
+در دوران معاصر نیز، استاد [[علامه حسن زاده آملی|علامه حسن ‌زاده آملی]]، این کتاب را تصحیح نموده و همراه با چندین [[بیت (شعر)|بیت]] اشعار ملحقه و اعراب کلمات مشکله و پانوشت‌هاى ارزنده، به امر [[علامه شعرانى]]، به چاپ رسانده است.
 ==منابع==
-*[[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، ج1، ص190
+*[[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، ج۱، ص۱۹۰.
-*[http://lib.ahlolbait.com/book/35668/%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2-%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%DB%8C%D8%A7-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86 خود آموز نصاب الصبیان]
+*[http://iranak.org/data/node/3474 "ابونصر فراهی"، سایت ایرانک]، بازیابی: ۸ شهریور ۱۳۹۳.
-*[http://iranak.org/data/node/3474 ابونصر فراهی، ایرانک]، بازیابی:8 شهریور 1393
+*[http://abunasr.loxblog.com/ "ابونصر فراهی، بزرگ اما ناشناخته"، وبلاگ ابونصر]، بازیابی: ۸ شهریور ۱۳۹۳.
 [[رده:کتابهای درسی حوزه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-«نصاب‌ الصبیان» کتابی است که به نظم ترجمه فارسى بسيارى از لغات عربى به فارسی را بیان نموده است. این کتاب اثر برجسته‌ی [[ابونصر فراهی]] عالم سده‌ی هفتم هجری است که آن را به فرمان نظام الملك حسن وزیر، بهرامشاه نوشت. نصاب الصبیان همانگونه که از نام آن بر می‌آید در اصل برای آموزش کودکان نوشته شده است اما برای هر کسی که خواهان یادگیری عربی باشد مفید است.
+'''«نصاب‌ الصبیان»''' کتابی است که به نظم، ترجمه فارسى بسيارى از لغات عربى را بیان نموده است. این کتاب اثر برجسته‌ی [[ابونصر فراهی]] عالم سده‌ی هفتم هجری است که آن را به فرمان نظام الملک حسن وزیر، بهرامشاه نوشت. نصاب الصبیان همانگونه که از نام آن بر می‌آید در اصل برای آموزش کودکان نوشته شده است اما برای هر کسی که خواهان یادگیری عربی باشد مفید است.
   {{مشخصات کتاب
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 }}
-==محتوای کتاب نصاب الصبیان==
+==محتوای کتاب ==
-مطالب مطرح شده در كتاب نصاب الصبيان، اجمالا، عبارت است از: ترجمه فارسى بسيارى از لغات عربى از قبيل: اله، [[الله]]، رحمان، دليل، هادى، محمد، امين، صحابه، آل، سما، ارض، غبرا، محل، مكان، معان، سقر، نار، جنت، آخرت... ضياء، نور، سنا، فتى، خفيف... جيد، ثوب، رزق، زاد، عرش... فريس، كُمّ، سراويل... قريب، ركن، حميم... فرخ، بيضه، تين... لحيه، اقرع، اشل... تراب، رغام، ثرى... ثمر، حب، تبن و...
+مطالب مطرح شده در كتاب نصاب الصبيان، اجمالا، عبارت است از:
 [[سوره های مکی و مدنی|سوره‌هاى مكى و مدنى]]، اسامى زنان [[پیامبر اسلام|پيامبر]]، اسامى اولاد پيامبر، اسامى ماه‌هاى رومى، اسامى ماه‌هاى فارسى، اسامى [[قراء سبعه]] و...
-نمونه‌هايى از كار مؤلف:
+نمونه‌ايى از كار مؤلف:
-به بحر تقارب، تقرب نماى‌
+به بحر تقارب، تقرب نماى‌ * بدين وزن، ميزان طبع آزماى‌
-بدين وزن، ميزان طبع آزماى‌
+فعولن فعولن فعولن فعول‌ * چو گفتى، بگو اى مه دل‌رباى‌
-فعولن فعولن فعولن فعول‌
+اله است و الله و رحمان خداى * دليل است و هادى تو گو رهنماى‌
-چو گفتى، بگو اى مه دل‌رباى‌
+محمد، ستوده، امين، استوار * به قرآن ثنا گفت وى را خداى‌
-اله است و لله و رحمان خداى،
+صحابه است ياران و آل، اهل بيت‌ * كه اسلام و دين شد از ايشان به‌پاى‌
-دليل است و هادى تو گو رهنماى‌
+سما، آسمان، ارض و غبرا، زمين * محل و مكان و معان است جاى‌
-محمد، ستوده، امين، استوار،
+==اقبال عموم به نصاب الصبیان==
-به قرآن ثنا گفت وى را خداى‌
+پس از نصاب الصبیان تقلیدهاى بسیارى از آن شده كه از مشهورترین آنها «زهرة الادب» در لغت عربى به فارسى است.
-==شروح نصاب==
+==تصحیح کتاب توسط علامه حسن زاده==
-بر «نصاب الصبیان» شروح بسیار نوشته شده از جمله می توان شرح «ریاض الفتیان» ابن حسام در نیمه ی نخست سدۀ هشتم ، شرح «رافع النصاب» از احمد بن الفقیه (818)، «کنزالفنون» از یک دانشمند در هند در سدۀ یازدهم را نام برد.
+در دوران معاصر استاد [[علامه حسن زاده آملی|علامه حسن ‌زاده آملی]]، این کتاب را تصحیح نموده و همراه با چندين بيت اشعار ملحقه و اعراب كلمات مشكله و پانوشت‌هاى ارزنده، به امر [[علامه شعرانى]]، با نام ياد شده، به چاپ رسانده است.
-==اقبال عموم به کتاب نصاب الصبیان==
+مرحوم [[علامه شعرانی|علامه شعرانى]]، قدس سره، در تقريظى كه بر نصاب مصحح استاد حسن زاده نگاشته است، چنين مى‌گويد: «كتاب نصاب الصبيان كه از زمان تأليف آن تا كنون بيش از هفت صد سال گذشته و هنوز رونق اوليه را از دست نداده است، پيوسته در مكاتب و مدارس از كتب درسى و تعليمى بوده است و به سبب كثرت تداول، تصرف ناسخان بسيار در آن راه يافته و زياده و نقصان در آن بسيار كرده اند، چنان‌كه هيچ يك از نسخ مطبوعه از تحريفات خالى نيست، لذا جناب اديب فاضل آقاى حسن‌زاده آملى كه در بسيارى از علوم زحمت كشيده و مدت‌ها نزد اين بنده ناچيز، به تحصيل پرداخته، به اصرار و ترغيب حقير در نسخ آن، تجديد نظر كامل نمود و همه لغات فارسى و عربى آن را از مدارك معتبره آن، مانند قاموس و منتهى الارب و كنز اللغة و سامى و صحاح و برهان قاطع و جامع و غير آنها تصحيح و معرب ساخت و چنان‌كه هيچ كلمه بدون اطمينان به صحت آن ضبط نگرديد و نيز آنچه از اشعار مرتبط با علم نجوم و قرائت و سيره نبويه بود، از كتب معتبره فن، مانند زيج بهادر خانى، اتقان و [[مجمع البیان (کتاب)|مجمع البيان]] و غير آن تصحيح كرده و هر يك را كه احتياج به توضيح داشت، در ذيل صفحات توضيح داد و چون ملاحظه شد كه در نسخ مطبوعه، بسيارى از اشعار اصلى كتاب را عمدا يا سهوا حذف كرده‌اند، سعى شد تا همه اشعار اصلى ثبت افتد و از اشعار الحاقى كه متعلمان را مفيد بود نيز با علامت مشخصه (م) نوشته گرديد تا از همه جهت، اين نسخه، سودمند باشد».
-دوصد بیتی که او در نصاب الصبیان گرد آورده از جمله ابیاتی است که قرنها در مکاتب و مدارس افغانستان و کشورهای همجوار به عنوان کتاب درسی استفاده میشده و در حوزه های ایران و افغانستان تدریس می شده است.
+==شروح کتاب==
-پس از نصاب الصبیان تقلیدهاى بسیارى از آن شده كه از مشهورترین آنها «زهرة الادب» در لغت عربى به فارسى است.
+بر «نصاب الصبیان» شروح بسیار نوشته شده از جمله می توان شرح «ریاض الفتیان» ابن حسام در نیمه ی نخست سدۀ هشتم، شرح «رافع النصاب» از احمد بن الفقیه (818)، «کنزالفنون» از یک دانشمند در هند در سدۀ یازدهم را نام برد.
 ==وضعيت نشر كتاب‌==
 نسخه مصحح علامه حسن زاده، در محرم الحرام 1374، توسط كتاب‌فروشى اسلاميه، طبع و منتشر شد و بعد از آن نيز مكرر به طبع رسيده است.
 ==منابع==
-*[[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، ج1، ص190.
+*[[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، ج1، ص190
 *[http://lib.ahlolbait.com/book/35668/%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2-%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%DB%8C%D8%A7-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86 خود آموز نصاب الصبیان]
 *[http://iranak.org/data/node/3474 ابونصر فراهی، ایرانک]، بازیابی:8 شهریور 1393

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۳۱
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 «نصاب‌ الصبیان» کتابی است که به نظم ترجمه فارسى بسيارى از لغات عربى به فارسی را بیان نموده است. این کتاب اثر برجسته‌ی [[ابونصر فراهی]] عالم سده‌ی هفتم هجری است که آن را به فرمان نظام الملك حسن وزیر، بهرامشاه نوشت.نصاب الصبیان همانگونه که از نام آن بر می‌آید در اصل برای آموزش کودکان نوشته شده است اما برای هر کسی که خواهان یادگیری عربی باشد مفید است.
 ==محتوای کتاب نصاب الصبیان==
 مطالب مطرح شده در كتاب نصاب الصبيان، اجمالا، عبارت است از: ترجمه فارسى بسيارى از لغات عربى از قبيل اله، الله، رحمان، دليل، هادى، محمد، امين، صحابه، آل، سما، ارض، غبرا، محل، مكان، معان، سقر، نار، جنت، آخرت... ضياء، نور، سنا، فتى، خفيف... جيد، ثوب، رزق، زاد، عرش... فريس، كُمّ، سراويل... قريب، ركن، حميم... فرخ، بيضه، تين... لحيه، اقرع، اشل... تراب، رغام، ثرى... ثمر، حب، تبن و...
@@ سطر ۵۹: / سطر ۸۳: @@
 *[http://abunasr.loxblog.com/ ابونصر فراهی، بزرگ اما ناشناخته، وبلاگ ابونصر]، بازیابی:8 شهریور 1393
 [[رده:کتابهای درسی حوزه]]