نامحرم - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zadhoosh: ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

2026-11-12T11:44:28Z

ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

Zadhoosh: ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

2026-11-11T14:27:12Z

ایجاد مدخل دانشنامه‌ای طبق شیوه‌نامه

صفحهٔ تازه

'''نامحرم''' اصطلاحی [[فقه|فقهی]] در برابر «محرم» است و به کسی گفته می‌شود که یکی از اسباب محرمیت — خویشاوندی نسبی، پیوند سببی یا [[رضاع]] — میان او و شخص وجود ندارد. این اصطلاح در کتاب النکاح، در بحث پوشش و نگاه، به کار می‌رود و احکامی چون حرمت نگاه، حرمت تماس بدنی، حرمت خلوت و وجوب [[حجاب]] را در پی دارد. مبنای اصلی این احکام، آیات [[سوره نور]] و [[سوره احزاب]] و روایات است. دامنهٔ این احکام در جزئیات میان فقیهان یکسان نیست؛ برای نمونه، در حکم نگاه به وجه و کفین اختلاف دیده می‌شود. شناخت آن برای فهم احکام خانواده و روابط اجتماعی ضروری است.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح.</ref>

==تعریف==

واژهٔ «نامحرم» ترکیبی فارسی از «نا» و «محرم» است و در متون فقهی عربی با «اجنبی» و «اجنبیه» بیان می‌شود. مقصود، کسی است که میان او و شخص، هیچ‌یک از اسباب محرمیت وجود ندارد: خویشاوندی نسبی، پیوند سببی مانند پدرِ شوهر یا پسرِ شوهر، یا رضاع. در برابر، «محرم» کسی است که ازدواج با او به سبب یکی از این اسباب همیشه حرام است. بنابراین ملاک نامحرم بودن، نبودِ سبب محرمیت است، نه حلیت یا حرمت ازدواج در زمان حال. زنی که ازدواج با او به‌طور موقت حرام است — مانند خواهر همسر — محرم شمرده نمی‌شود و احکام نامحرم بر او جاری است.<ref>حلی، جعفر بن حسن؛ شرایع الاسلام، کتاب النکاح.</ref>

==ادلهٔ قرآنی==

خداوند در آیهٔ ۳۰ سوره نور به مردان مؤمن دستور می‌دهد نگاه خود را فرو بندند:

{{متن قرآن|«قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ»}}؛ «به مردان مؤمن بگو چشم‌هایشان را فرو بندند و دامن خود را نگه دارند؛ این برای آنان پاکیزه‌تر است. بی‌گمان خداوند به آنچه انجام می‌دهند آگاه است.»<ref>قرآن کریم، سورهٔ نور، آیهٔ ۳۰.</ref>

آیهٔ بعد همین حکم را برای زنان مؤمن تکرار می‌کند و حدود پوشش را روشن می‌سازد:

{{متن قرآن|«وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ»}}؛ «و به زنان مؤمن بگو چشم‌هایشان را فرو بندند و دامن خود را نگه دارند و زینت خویش را آشکار نسازند، مگر آنچه از آن پیدا است؛ و باید روسری‌هایشان را بر گریبان‌هایشان بیفکنند.» سپس از آشکار ساختن زینت پنهان نهی می‌کند: {{متن قرآن|«وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ»}}؛ «و با پاهایشان نکوبند تا آنچه از زینت پنهان می‌دارند دانسته شود.» در ادامه، کسانی را برمی‌شمارد که آشکار کردن زینت در برابرشان جایز است: شوهر، پدر، پدر شوهر، پسر، پسر شوهر، برادر، پسر برادر، پسر خواهر، زنان مؤمن، بردگان و کسانی که شهوت جنسی ندارند.<ref>قرآن کریم، سورهٔ نور، آیهٔ ۳۱.</ref>

مفسران در معنای «ما ظهر منها» اختلاف دارند. مشهور فقیهان و بسیاری از مفسران آن را به وجه و کفین تفسیر کرده‌اند؛ برخی دیگر آن را به جامه‌ها یا زینت‌های آشکار مانند سرمه و انگشتر بازگردانده‌اند. بر پایهٔ تفسیر نخست، پوشاندن مو و گردن و دیگر اعضای بدن واجب است و زن باید روسری خود را چنان بر گریبان بیفکند که گردنبند و بازو آشکار نماند.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۵، سورهٔ نور؛ طبرسی، مجمع البیان، سورهٔ نور.</ref>

آیهٔ ۵۹ سوره احزاب نیز به پوشش بیرونی زن در اجتماع ناظر است:

{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُل لِّأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَن يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ»}}؛ «ای پیامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو جامه‌های بلند خود را بر خویش فرو افکنند؛ این نزدیک‌تر است به آنکه شناخته شوند و آزار نبینند.»<ref>قرآن کریم، سورهٔ احزاب، آیهٔ ۵۹.</ref>

==احکام نگاه==

مشهور فقیهان [[امامیه]] نگاه کردن به بدن نامحرم را، جز وجه و کفین، حرام دانسته‌اند. حرمت نگاه در جایی که با قصد لذت یا بیم افتادن در گناه همراه باشد، اجماعی شمرده شده است. نگاه بدون لذت به مو و گردن و بازو نیز جایز نیست.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح.</ref>

دربارهٔ وجه و کفین، دیدگاه مشهور جواز است، به شرط آنکه نگاه از روی لذت و با بیم ریبه نباشد. برخی فقیهان با استناد به اطلاق آیه، در ترک نگاه احتیاط کرده‌اند. نگاه به محارم تا زمانی که با لذت همراه نباشد جایز است و با قصد لذت حرام می‌شود.<ref>خمینی، تحریر الوسیله، ج۲، کتاب النکاح.</ref>

==احکام پوشش==

وجوب پوشش در برابر نامحرم، حکم دیگر این رابطه است. بر پایهٔ آیهٔ نور، زن باید زینت خود را از نامحرم بپوشاند و روسری را بر گریبان بیفکند. مشهور فقیهان امامیه پوشاندن همهٔ بدن، جز وجه و کفین، را واجب دانسته‌اند. آشکار کردن زینت‌های پنهان، مانند گردنبند، خلخال و بازوبند، در برابر نامحرم جایز نیست. در برابر محارم، حکم سبک‌تر است و پوشاندن عورت لازم است.<ref>حلی، حسن بن یوسف؛ تذکرة الفقهاء، کتاب النکاح.</ref>

==احکام لمس==

تماس بدنی با نامحرم نیز از محرمات شمرده شده است. مشهور فقیهان این حرمت را مطلق دانسته و آن را به حال لذت محدود نکرده‌اند. دست دادن با نامحرم از مصادیق روشن این حکم است. در منابع [[اهل سنت]] گزارش شده که پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله در بیعت با زنان فرمود: {{متن حدیث|«إِنِّي لَا أُصَافِحُ النِّسَاءَ»}}؛ «من با زنان دست نمی‌دهم». بر پایهٔ این گزارش، بیعت زنان با گفتار انجام می‌شد.<ref>نسائی، السنن، کتاب البیعة؛ نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح.</ref>

==احکام خلوت==

خلوت کردن مرد و زن نامحرم در جایی که کس دیگری حضور ندارد، از سوی مشهور فقیهان امامیه حرام شمرده شده است. مستند این حکم روایتی است که در منابع اهل سنت از پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله نقل شده است: {{متن حدیث|«لَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلَّا كَانَ ثَالِثَهُمَا الشَّيْطَانُ»}}؛ «هیچ مردی با زنی خلوت نمی‌کند، مگر آنکه شیطان سومِ آن دو باشد». حضور شخص سوم یا قرار گرفتن در فضای عمومی، موضوع خلوت را از میان می‌برد.<ref>احمد بن حنبل، المسند؛ نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح.</ref>

==موارد استثنا==

از حکم کلی نگاه و پوشش، مواردی جدا شده است. نخست، محارم که آیهٔ نور آنان را برشمرده و آشکار کردن زینت در برابرشان جایز است. دوم، نگاه به زنی که مرد قصد ازدواج با او را دارد؛ این نگاه به شرط نبود لذت و ریبه جایز شمرده شده است. سوم، موارد ضرورت، مانند درمان، که بسیاری از فقیهان به اندازهٔ رفع ضرورت در آن جواز داده‌اند. کودکان نابالغ و مردان بی‌ارادهٔ جنسی نیز در آیهٔ نور از این استثناها شمرده شده‌اند.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح.</ref>

==دیدگاه اهل سنت==

فقیهان اهل سنت نیز نگاه با لذت به نامحرم را حرام و پوشش بدن را واجب دانسته‌اند، اما در حد پوشش و حکم وجه و کفین اختلاف دارند. بسیاری از آنان وجه و کفین را از حکم پوشش بیرون دانسته و برخی پوشاندن وجه را در حضور نامحرمان لازم شمرده‌اند.<ref>ابن قدامه، المغنی، کتاب النکاح.</ref>

==اختلاف فقیهان==

این اختلاف‌ها به تفسیر «ما ظهر منها» و جمع میان ادله بازمی‌گردند. مشهور پوشاندن وجه و کفین را لازم نمی‌داند؛ برخی با توجه به اطلاق آیه، احتیاط را در پوشاندن آن‌ها دانسته‌اند. در نگاه نیز مشهور به جواز فتوا داده و برخی به احتیاط فتوا داده‌اند. این تفاوت‌ها سبب شده فتواهای فقیهان در رساله‌های عملی، در جزئیات پوشش و نگاه یکسان نباشد.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح؛ حلی، حسن بن یوسف؛ تذکرة الفقهاء، کتاب النکاح.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
*ابن قدامه، عبدالله بن احمد؛ المغنی، بیروت: دار الفکر، بی‌تا.
*احمد بن حنبل؛ المسند، بیروت: دار صادر، بی‌تا.
*حلی، جعفر بن حسن؛ شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، قم: مؤسسة اسماعیلیان، ۱۴۰۸ق.
*حلی، حسن بن یوسف؛ تذکرة الفقهاء، قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، ۱۴۱۴ق.
*خمینی، سید روح‌الله؛ تحریر الوسیله، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۰۹ق؛ ج۲.
*طباطبایی، سید محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمی، ۱۳۹۳ق؛ ج۱۵.
*طبرسی، فضل بن حسن؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار المعرفة، ۱۴۰۸ق.
*قرآن کریم.
*نجفی، محمدحسن؛ جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ هفتم، بی‌تا؛ ج۲۹.
*نسائی، احمد بن شعیب؛ السنن، بیروت: دار الفکر، بی‌تا.

[[رده:احکام روابط اجتماعی]]
[[رده:احکام ازدواج]]
[[رده:احکام محارم]]
[[رده:آیات الاحکام]]
[[رده:فقه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''نامحرم''' اصطلاحی [[فقه|فقهی]] در برابر «محرم» است و به کسی گفته می‌شود که یکی از اسباب محرمیت — خویشاوندی نسبی، پیوند سببی یا [[رضاع]] — میان او و شخص وجود ندارد. این اصطلاح در کتاب النکاح، در بحث پوشش و نگاه، به کار می‌رود و احکامی چون حرمت نگاه، حرمت تماس بدنی، حرمت خلوت و وجوب [[حجاب]] را در پی دارد. مبنای اصلی این احکام، آیات [[سوره نور]] و [[سوره احزاب]] و روایات است. دامنهٔ این احکام در جزئیات میان فقیهان یکسان نیست؛ برای نمونه، در حکم نگاه به وجه و کفین اختلاف دیده می‌شود. شناخت آن برای فهم احکام خانواده و روابط اجتماعی ضروری است.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح.</ref>
+'''نامحرم''' اصطلاحی [[فقه|فقهی]] در برابر «محرم» است و به کسی گفته می‌شود که یکی از اسباب محرمیت — خویشاوندی نسبی، پیوند سببی یا [[رضاع]] — میان او و شخص وجود ندارد. این اصطلاح در کتاب النکاح، در بحث پوشش و نگاه، به کار می‌رود و احکامی چون حرمت نگاه، حرمت تماس بدنی، حرمت خلوت و وجوب [[حجاب]] را در پی دارد. مبنای اصلی این احکام، آیات [[سوره نور]] و [[سوره احزاب]] و روایات است. دامنهٔ این احکام در جزئیات میان فقیهان یکسان نیست؛ برای نمونه، در حکم نگاه به وجه و کفین اختلاف دیده می‌شود. شناخت آن برای فهم احکام خانواده و روابط اجتماعی ضروری است.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۷۵.</ref>
 ==تعریف==
-واژهٔ «نامحرم» ترکیبی فارسی از «نا» و «محرم» است و در متون فقهی عربی با «اجنبی» و «اجنبیه» بیان می‌شود. مقصود، کسی است که میان او و شخص، هیچ‌یک از اسباب محرمیت وجود ندارد: خویشاوندی نسبی، پیوند سببی مانند پدرِ شوهر یا پسرِ شوهر، یا رضاع. در برابر، «محرم» کسی است که ازدواج با او به سبب یکی از این اسباب همیشه حرام است. بنابراین ملاک نامحرم بودن، نبودِ سبب محرمیت است، نه حلیت یا حرمت ازدواج در زمان حال. زنی که ازدواج با او به‌طور موقت حرام است — مانند خواهر همسر — محرم شمرده نمی‌شود و احکام نامحرم بر او جاری است.<ref>حلی، جعفر بن حسن؛ شرایع الاسلام، کتاب النکاح.</ref>
+واژهٔ «نامحرم» ترکیبی فارسی از «نا» و «محرم» است و در متون فقهی عربی با «اجنبی» و «اجنبیه» بیان می‌شود. مقصود، کسی است که میان او و شخص، هیچ‌یک از اسباب محرمیت وجود ندارد: خویشاوندی نسبی، پیوند سببی مانند پدرِ شوهر یا پسرِ شوهر، یا رضاع. در برابر، «محرم» کسی است که ازدواج با او به سبب یکی از این اسباب همیشه حرام است. بنابراین ملاک نامحرم بودن، نبودِ سبب محرمیت است، نه حلیت یا حرمت ازدواج در زمان حال. زنی که ازدواج با او به‌طور موقت حرام است — مانند خواهر همسر — محرم شمرده نمی‌شود و احکام نامحرم بر او جاری است.<ref>حلی، جعفر بن حسن؛ شرایع الاسلام، ج۲، ص۲۲۴.</ref>
 ==ادلهٔ قرآنی==
@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 {{متن قرآن|«وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ»}}؛ «و به زنان مؤمن بگو چشم‌هایشان را فرو بندند و دامن خود را نگه دارند و زینت خویش را آشکار نسازند، مگر آنچه از آن پیدا است؛ و باید روسری‌هایشان را بر گریبان‌هایشان بیفکنند.» سپس از آشکار ساختن زینت پنهان نهی می‌کند: {{متن قرآن|«وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ»}}؛ «و با پاهایشان نکوبند تا آنچه از زینت پنهان می‌دارند دانسته شود.» در ادامه، کسانی را برمی‌شمارد که آشکار کردن زینت در برابرشان جایز است: شوهر، پدر، پدر شوهر، پسر، پسر شوهر، برادر، پسر برادر، پسر خواهر، زنان مؤمن، بردگان و کسانی که شهوت جنسی ندارند.<ref>قرآن کریم، سورهٔ نور، آیهٔ ۳۱.</ref>
-مفسران در معنای «ما ظهر منها» اختلاف دارند. مشهور فقیهان و بسیاری از مفسران آن را به وجه و کفین تفسیر کرده‌اند؛ برخی دیگر آن را به جامه‌ها یا زینت‌های آشکار مانند سرمه و انگشتر بازگردانده‌اند. بر پایهٔ تفسیر نخست، پوشاندن مو و گردن و دیگر اعضای بدن واجب است و زن باید روسری خود را چنان بر گریبان بیفکند که گردنبند و بازو آشکار نماند.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۵، سورهٔ نور؛ طبرسی، مجمع البیان، سورهٔ نور.</ref>
+مفسران در معنای «ما ظهر منها» اختلاف دارند. مشهور فقیهان و بسیاری از مفسران آن را به وجه و کفین تفسیر کرده‌اند؛ برخی دیگر آن را به جامه‌ها یا زینت‌های آشکار مانند سرمه و انگشتر بازگردانده‌اند. بر پایهٔ تفسیر نخست، پوشاندن مو و گردن و دیگر اعضای بدن واجب است و زن باید روسری خود را چنان بر گریبان بیفکند که گردنبند و بازو آشکار نماند.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۵، ص۱۱۱؛ طبرسی، مجمع البیان، ج۷، ص۲۱۷.</ref>
 آیهٔ ۵۹ سوره احزاب نیز به پوشش بیرونی زن در اجتماع ناظر است:
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 ==احکام نگاه==
-مشهور فقیهان [[امامیه]] نگاه کردن به بدن نامحرم را، جز وجه و کفین، حرام دانسته‌اند. حرمت نگاه در جایی که با قصد لذت یا بیم افتادن در گناه همراه باشد، اجماعی شمرده شده است. نگاه بدون لذت به مو و گردن و بازو نیز جایز نیست.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح.</ref>
+مشهور فقیهان [[امامیه]] نگاه کردن به بدن نامحرم را، جز وجه و کفین، حرام دانسته‌اند. حرمت نگاه در جایی که با قصد لذت یا بیم افتادن در گناه همراه باشد، اجماعی شمرده شده است. نگاه بدون لذت به مو و گردن و بازو نیز جایز نیست.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۷۵.</ref>
-دربارهٔ وجه و کفین، دیدگاه مشهور جواز است، به شرط آنکه نگاه از روی لذت و با بیم ریبه نباشد. برخی فقیهان با استناد به اطلاق آیه، در ترک نگاه احتیاط کرده‌اند. نگاه به محارم تا زمانی که با لذت همراه نباشد جایز است و با قصد لذت حرام می‌شود.<ref>خمینی، تحریر الوسیله، ج۲، کتاب النکاح.</ref>
+دربارهٔ وجه و کفین، دیدگاه مشهور جواز است، به شرط آنکه نگاه از روی لذت و با بیم ریبه نباشد. برخی فقیهان با استناد به اطلاق آیه، در ترک نگاه احتیاط کرده‌اند. نگاه به محارم تا زمانی که با لذت همراه نباشد جایز است و با قصد لذت حرام می‌شود.<ref>خمینی، تحریر الوسیله، ج۲، ص۲۳۲ {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==احکام پوشش==
-وجوب پوشش در برابر نامحرم، حکم دیگر این رابطه است. بر پایهٔ آیهٔ نور، زن باید زینت خود را از نامحرم بپوشاند و روسری را بر گریبان بیفکند. مشهور فقیهان امامیه پوشاندن همهٔ بدن، جز وجه و کفین، را واجب دانسته‌اند. آشکار کردن زینت‌های پنهان، مانند گردنبند، خلخال و بازوبند، در برابر نامحرم جایز نیست. در برابر محارم، حکم سبک‌تر است و پوشاندن عورت لازم است.<ref>حلی، حسن بن یوسف؛ تذکرة الفقهاء، کتاب النکاح.</ref>
+وجوب پوشش در برابر نامحرم، حکم دیگر این رابطه است. بر پایهٔ آیهٔ نور، زن باید زینت خود را از نامحرم بپوشاند و روسری را بر گریبان بیفکند. مشهور فقیهان امامیه پوشاندن همهٔ بدن، جز وجه و کفین، را واجب دانسته‌اند. آشکار کردن زینت‌های پنهان، مانند گردنبند، خلخال و بازوبند، در برابر نامحرم جایز نیست. در برابر محارم، حکم سبک‌تر است و پوشاندن عورت لازم است.<ref>حلی، حسن بن یوسف؛ تذکرة الفقهاء، کتاب النکاح {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==احکام لمس==
-تماس بدنی با نامحرم نیز از محرمات شمرده شده است. مشهور فقیهان این حرمت را مطلق دانسته و آن را به حال لذت محدود نکرده‌اند. دست دادن با نامحرم از مصادیق روشن این حکم است. در منابع [[اهل سنت]] گزارش شده که پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله در بیعت با زنان فرمود: {{متن حدیث|«إِنِّي لَا أُصَافِحُ النِّسَاءَ»}}؛ «من با زنان دست نمی‌دهم». بر پایهٔ این گزارش، بیعت زنان با گفتار انجام می‌شد.<ref>نسائی، السنن، کتاب البیعة؛ نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح.</ref>
+تماس بدنی با نامحرم نیز از محرمات شمرده شده است. مشهور فقیهان این حرمت را مطلق دانسته و آن را به حال لذت محدود نکرده‌اند. دست دادن با نامحرم از مصادیق روشن این حکم است. در منابع [[اهل سنت]] گزارش شده که پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله در بیعت با زنان فرمود: {{متن حدیث|«إِنِّي لَا أُصَافِحُ النِّسَاءَ»}}؛ «من با زنان دست نمی‌دهم». بر پایهٔ این گزارش، بیعت زنان با گفتار انجام می‌شد.<ref>نسائی، السنن، کتاب البیعة {{صحت آدرس}}؛ نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۱۰۰.</ref>
 ==احکام خلوت==
-خلوت کردن مرد و زن نامحرم در جایی که کس دیگری حضور ندارد، از سوی مشهور فقیهان امامیه حرام شمرده شده است. مستند این حکم روایتی است که در منابع اهل سنت از پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله نقل شده است: {{متن حدیث|«لَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلَّا كَانَ ثَالِثَهُمَا الشَّيْطَانُ»}}؛ «هیچ مردی با زنی خلوت نمی‌کند، مگر آنکه شیطان سومِ آن دو باشد». حضور شخص سوم یا قرار گرفتن در فضای عمومی، موضوع خلوت را از میان می‌برد.<ref>احمد بن حنبل، المسند؛ نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح.</ref>
+خلوت کردن مرد و زن نامحرم در جایی که کس دیگری حضور ندارد، از سوی مشهور فقیهان امامیه حرام شمرده شده است. مستند این حکم روایتی است که در منابع اهل سنت از پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله نقل شده است: {{متن حدیث|«لَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلَّا كَانَ ثَالِثَهُمَا الشَّيْطَانُ»}}؛ «هیچ مردی با زنی خلوت نمی‌کند، مگر آنکه شیطان سومِ آن دو باشد». حضور شخص سوم یا قرار گرفتن در فضای عمومی، موضوع خلوت را از میان می‌برد.<ref>احمد بن حنبل، المسند {{صحت آدرس}}؛ نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==موارد استثنا==
-از حکم کلی نگاه و پوشش، مواردی جدا شده است. نخست، محارم که آیهٔ نور آنان را برشمرده و آشکار کردن زینت در برابرشان جایز است. دوم، نگاه به زنی که مرد قصد ازدواج با او را دارد؛ این نگاه به شرط نبود لذت و ریبه جایز شمرده شده است. سوم، موارد ضرورت، مانند درمان، که بسیاری از فقیهان به اندازهٔ رفع ضرورت در آن جواز داده‌اند. کودکان نابالغ و مردان بی‌ارادهٔ جنسی نیز در آیهٔ نور از این استثناها شمرده شده‌اند.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح.</ref>
+از حکم کلی نگاه و پوشش، مواردی جدا شده است. نخست، محارم که آیهٔ نور آنان را برشمرده و آشکار کردن زینت در برابرشان جایز است. دوم، نگاه به زنی که مرد قصد ازدواج با او را دارد؛ این نگاه به شرط نبود لذت و ریبه جایز شمرده شده است. سوم، موارد ضرورت، مانند درمان، که بسیاری از فقیهان به اندازهٔ رفع ضرورت در آن جواز داده‌اند. کودکان نابالغ و مردان بی‌ارادهٔ جنسی نیز در آیهٔ نور از این استثناها شمرده شده‌اند.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۷۵.</ref>
 ==دیدگاه اهل سنت==
-فقیهان اهل سنت نیز نگاه با لذت به نامحرم را حرام و پوشش بدن را واجب دانسته‌اند، اما در حد پوشش و حکم وجه و کفین اختلاف دارند. بسیاری از آنان وجه و کفین را از حکم پوشش بیرون دانسته و برخی پوشاندن وجه را در حضور نامحرمان لازم شمرده‌اند.<ref>ابن قدامه، المغنی، کتاب النکاح.</ref>
+فقیهان اهل سنت نیز نگاه با لذت به نامحرم را حرام و پوشش بدن را واجب دانسته‌اند، اما در حد پوشش و حکم وجه و کفین اختلاف دارند. بسیاری از آنان وجه و کفین را از حکم پوشش بیرون دانسته و برخی پوشاندن وجه را در حضور نامحرمان لازم شمرده‌اند.<ref>ابن قدامه، المغنی، کتاب النکاح {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==اختلاف فقیهان==
-این اختلاف‌ها به تفسیر «ما ظهر منها» و جمع میان ادله بازمی‌گردند. مشهور پوشاندن وجه و کفین را لازم نمی‌داند؛ برخی با توجه به اطلاق آیه، احتیاط را در پوشاندن آن‌ها دانسته‌اند. در نگاه نیز مشهور به جواز فتوا داده و برخی به احتیاط فتوا داده‌اند. این تفاوت‌ها سبب شده فتواهای فقیهان در رساله‌های عملی، در جزئیات پوشش و نگاه یکسان نباشد.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، کتاب النکاح؛ حلی، حسن بن یوسف؛ تذکرة الفقهاء، کتاب النکاح.</ref>
+این اختلاف‌ها به تفسیر «ما ظهر منها» و جمع میان ادله بازمی‌گردند. مشهور پوشاندن وجه و کفین را لازم نمی‌داند؛ برخی با توجه به اطلاق آیه، احتیاط را در پوشاندن آن‌ها دانسته‌اند. در نگاه نیز مشهور به جواز فتوا داده و برخی به احتیاط فتوا داده‌اند. این تفاوت‌ها سبب شده فتواهای فقیهان در رساله‌های عملی، در جزئیات پوشش و نگاه یکسان نباشد.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۷۵–۷۷؛ حلی، حسن بن یوسف؛ تذکرة الفقهاء، کتاب النکاح {{صحت آدرس}}.</ref>
 ==پانویس==