ناصبی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zadhoosh: اصلاح پیوندها به صفحهٔ اصلی (رفع پیوند به تغییرمسیر)

2026-11-10T13:02:12Z

اصلاح پیوندها به صفحهٔ اصلی (رفع پیوند به تغییرمسیر)

Zadhoosh: ایجاد مقالهٔ تازه: ناصبی

2026-11-10T12:49:17Z

ایجاد مقالهٔ تازه: ناصبی

صفحهٔ تازه

'''ناصبی''' (یا «ناصب») در اصطلاح [[کلام|کلامی]] و [[فقه|فقهی]] [[شیعه]]، کسی است که با [[اهل بیت|اهل بیت (علیهم‌السلام)]] دشمنی می‌ورزد و آن را آشکار می‌کند.<ref>صاحب جواهر، جواهر الکلام، ج۶، ص۶۵؛ بحرانی، الحدائق الناضرة، ج۵، ص۱۸۶.</ref> واژه از «نصب» به معنای عداوت گرفته شده است.<ref>صاحب جواهر، جواهر الکلام، ج۶، ص۶۵.</ref> در تعریف مشهور، قید «تظاهر» آمده؛ از همین‌رو نصب از کینهٔ پنهانی جدا می‌شود.<ref>همان.</ref> قرآن نیز مودّت خویشان پیامبر (صلی الله علیه و آله) را پاداش رسالت می‌شمارد: {{متن قرآن|«قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى»}}؛ «بگو در برابر این [رسالت] از شما پاداشی نمی‌خواهم، مگر دوستی با خویشان.»<ref>قرآن کریم، سورهٔ شوری، آیهٔ ۲۳، ترجمهٔ حسین انصاریان.</ref> نصب در برابر همین مودّت قرار می‌گیرد. در [[فقه]]، احکامی چون حرمت [[ازدواج]] و ذبیحه، محرومیت از [[ارث]] و در دیدگاه مشهور [[نجس|نجاست]] بر او بار شده است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۳-۵۵۴؛ خمینی، تحریر الوسیلة، ج۲، ص۳۹۴.</ref>

== معنای لغوی ==
«نصب» در لغت به معنای دشمنی است. صاحب جواهر می‌نویسد: «النَّصبُ کما عن الصحاح و غیره العَداوةُ»؛ «نصب، چنان‌که صحاح و دیگران گفته‌اند، همان دشمنی است.»<ref>صاحب جواهر، جواهر الکلام، ج۶، ص۶۵.</ref> او از ''قاموس المحیط'' نقل می‌کند: «النواصب... المستدینون ببغض علی (ع)»؛ «نواصبیان کسانی‌اند که کینهٔ [[امام علی علیه السلام|علی (علیه‌السلام)]] را دین خود گرفته‌اند.»<ref>همان.</ref>

== تعریف اصطلاحی ==
[[علامه حلی]] در ''نهایة الأحکام'' و ''تذکرة الفقهاء'' ناصبی را کسی دانسته که «یتظاهر بعداوة أهل البیت»؛ دشمنی خود را با اهل بیت آشکار می‌کند.<ref>همان.</ref> سید نعمت‌الله جزایری این تعریف را به «أکثر الأصحاب» (بیشتر اصحاب) نسبت داده و قید «تظاهر ببغضهم» (آشکار کردن کینهٔ آنان) را افزوده است.<ref>همان.</ref> در پژوهشی فقهی پنج ملاک برای ناصبی شمرده شده است: تقدیم غیر علی (علیه‌السلام)، دشمنی با شیعیان علی (علیه‌السلام)، مطلق دشمنی با اهل بیت، اظهار دشمنی، و تدین به دشمنی؛ نویسندگان آن، ملاک نهایی را «اظهار دشمنی و تدین به آن» دانسته‌اند.<ref name="tav">تولایی، رحمت و نقیبی، سید ابوالقاسم، «ملاک ناصب‌انگاری، احکام و آثار مترتب بر نصب در فقه امامیه»، فقه و اصول، دورهٔ ۴۹، ش۱، ۱۳۹۶، ص۴۷-۶۴.</ref>

روایتی نیز در تعریف نصب، معنایی دقیق‌تر به دست می‌دهد. [[امام صادق علیه السلام|امام صادق (علیه‌السلام)]] فرمود: {{متن حدیث|«لَیسَ النَّاصِبُ مَن نَصَبَ لَنَا أهلَ البَیتِ... وَلکِنَّ النَّاصِبَ مَن نَصَبَ لَکُم وَ هُوَ یَعلَمُ أَنَّکُم تَتَوَالَونَا»}}؛ «ناصبی کسی نیست که با ما اهل بیت دشمنی ورزد... بلکه ناصبی کسی است که با شما دشمنی کند، در حالی که می‌داند شما ما را دوست می‌دارید.»<ref>صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص۲۰۷.</ref> برخی این روایت را دلیل بر شمول نصب نسبت به دشمنی با شیعیان گرفته‌اند و برخی آن را توضیح راه شناخت ناصبی دانسته‌اند.<ref>مازندرانی خواجویی، الرسائل الفقهیة، ج۲، ص۹۹؛ بحرانی، الحدائق الناضرة، ج۵، ص۱۸۶.</ref>

«بغض» حالتی درونی است، اما نصب در تعریف مشهور به آشکار شدن دشمنی گره خورده است؛ با این حال برخی فقیهان قید اظهار را نپذیرفته‌اند. مازندرانی خواجویی می‌نویسد: «و لا نعنی بالناصب إلا مَن نَصَبَ العداوة... مسرّاً کان أو معلناً»؛ «مقصود ما از ناصبی کسی است که دشمنی با اهل بیت را پیشه کند، چه پنهان و چه آشکار.»<ref>مازندرانی خواجویی، الرسائل الفقهیة، ج۲، ص۹۹.</ref>

== ناصبی و خوارج ==
نصب و خارجی‌گری دو عنوان متفاوت‌اند که گاه بر هم منطبق می‌شوند. [[خوارج]] فرقه‌ای با عقاید معین‌اند، در حالی که نصب وصفی است که بر هر آشکارکنندهٔ دشمنی با اهل بیت صدق می‌کند.<ref>صاحب جواهر، جواهر الکلام، ج۶، ص۶۵.</ref> چون خوارج نیز به [[امام علی علیه السلام|امام علی (علیه‌السلام)]] طعن می‌زدند، برخی آنان را از مصادیق نواصب شمرده‌اند؛ صاحب جواهر یادآور می‌شود که در ''شرایع'' و ''النافع'' دایرهٔ ناصبی به خوارج و غلاة محدود شده است.<ref>همان.</ref> در ''تحریر الوسیله'' نیز نواصب و خوارج با حکم واحد و در کنار هم آمده‌اند.<ref>خمینی، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۱۲۴.</ref>

== نشانه‌ها ==
شناخته‌شده‌ترین نشانهٔ نصب، دشمنی با امام علی (علیه‌السلام) و دشنام به او است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۳.</ref> کسی که لعن آن حضرت را حلال بشمارد، از دایرهٔ کسانی بیرون است که ازدواج با آنان رواست.<ref>همان.</ref> دومین نشانه، کتمان فضایل اهل بیت است؛ به گفتهٔ مازندرانی خواجویی، دست‌کم‌ترین نشانهٔ نصب آن است که کسی «حسنه‌ای از حسنات آنان را کتمان کند و در هنگام یاد کردن مناقبشان در خود بگیری احساس کند».<ref>مازندرانی خواجویی، الرسائل الفقهیة، ج۲، ص۹۹.</ref> سومین نشانه، کینه‌ورزی با [[امام حسین علیه السلام|امام حسین (علیه‌السلام)]] است؛ خویی یادآور می‌شود که گروهی از جنگندگان با آن حضرت در [[واقعه کربلا]] از نواصب بودند.<ref>خویی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، ج۳، ص۷۰.</ref>

== حکم کلامی ==
مشهور فقیهان، ناصبی را محکوم به کفر دانسته‌اند.<ref name="tav">تولایی، رحمت و نقیبی، سید ابوالقاسم، «ملاک ناصب‌انگاری، احکام و آثار مترتب بر نصب در فقه امامیه»، فقه و اصول، دورهٔ ۴۹، ش۱، ۱۳۹۶، ص۴۷-۶۴.</ref> [[امام باقر علیه السلام|امام باقر (علیه‌السلام)]] در پاسخ به پرسش از ازدواج با ناصبی فرمود: {{متن حدیث|«لا، لِأَنَّ النَّاصِبَ کافِرٌ»}}؛ «نه، زیرا ناصبی کافر است.»<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۹.</ref> در ''تحریر الوسیله'' نیز ناصبی و خارجی، بی‌آنکه حکمشان به انکار رسالت وابسته باشد، در شمار نجس‌ها آمده‌اند.<ref>خمینی، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۱۲۴.</ref> در برابر، برخی پژوهش‌های معاصر کفر یادشده در روایات را کفر در برابر ایمان دانسته‌اند، نه کفر اصطلاحی در برابر اسلام.<ref name="tav">تولایی، رحمت و نقیبی، سید ابوالقاسم، «ملاک ناصب‌انگاری، احکام و آثار مترتب بر نصب در فقه امامیه»، فقه و اصول، دورهٔ ۴۹، ش۱، ۱۳۹۶، ص۴۷-۶۴.</ref>

== حکم فقهی ==
=== نجاست ===
نجاست ناصبی اختلافی است. امام صادق (علیه‌السلام) از غسل در آب حمام نهی کرده و گفته در آن، غسالهٔ یهودی و نصرانی و مجوسی و «الناصب لنا أهل البیت و هو شرّهم» گرد می‌آید؛ «ناصبیِ ما اهل بیت که از همهٔ آنان بدتر است».<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱، ص۲۱۹.</ref> مشهور متأخران ناصبی را [[نجس]] شمرده‌اند.<ref name="tav">تولایی، رحمت و نقیبی، سید ابوالقاسم، «ملاک ناصب‌انگاری، احکام و آثار مترتب بر نصب در فقه امامیه»، فقه و اصول، دورهٔ ۴۹، ش۱، ۱۳۹۶، ص۴۷-۶۴.</ref> چنان‌که در تحریر الوسیله آمده است: «و أمّا النواصب و الخوارج... فهما نجسان»؛ «نواصبیان و خوارج نجس‌اند.»<ref>خمینی، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۱۲۴.</ref> در برابر، به سیرهٔ امامان با نواصب اشکال شده و پاسخ داده شده که انتشار احکام در عصر متأخران رخ داده است.<ref>خویی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، ج۳، ص۷۰.</ref> برخی پژوهش‌ها نیز مقصود از نجاست را «خباثت باطنی» دانسته‌اند.<ref name="tav">تولایی، رحمت و نقیبی، سید ابوالقاسم، «ملاک ناصب‌انگاری، احکام و آثار مترتب بر نصب در فقه امامیه»، فقه و اصول، دورهٔ ۴۹، ش۱، ۱۳۹۶، ص۴۷-۶۴.</ref>

=== ازدواج و ذبیحه ===
امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: {{متن حدیث|«لا یَنبَغی لِلرَّجُلِ المُسلِمِ... أن یَتَزَوَّجَ النَّاصِبِیَّةَ...»}}؛ «برای مرد مسلمان... سزاوار نیست با زن ناصبی ازدواج کند...».<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۳.</ref> صدوق در توضیح نوشته است: «من نصب حرباً لآل محمد (ص) فلا نصیب له فی الإسلام»؛ «هر که با آل محمد (صلی الله علیه و آله) به جنگ برخیزد، در اسلام بهره‌ای ندارد.»<ref>همان.</ref> امام باقر (علیه‌السلام) نیز فرمود: «لا تُناکِحهُم و لا تَأکُل ذَبیحَتَهُم و لا تَسکُن مَعَهُم»؛ «با آنان ازدواج نکنید، از ذبیحهٔ آنان نخورید و با آنان ننشینید.»<ref>همان.</ref>

=== ارث و نماز ===
در باب ارث، ناصبی از مسلمان ارث نمی‌برد: «فیرث المسلم منهم و هم لا یرثون منه»؛ «مسلمان از آنان ارث می‌برد و آنان از او ارث نمی‌برند.»<ref>خمینی، تحریر الوسیلة، ج۲، ص۳۹۴.</ref> شهید اول نوشته است: «و لا یصلّی علی الکافر و الغالی و الناصب»؛ «بر کافر و غالی و ناصبی نماز [میت] خوانده نمی‌شود.»<ref>شهید اول، الدروس الشرعیة، ج۱، ص۱۱۱.</ref>

== در روایات ==
امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: {{متن حدیث|«مُدمِنُ الخَمرِ کَعابِدِ الوَثَنِ، و النَّاصِبُ لِآلِ مُحَمَّدٍ شَرٌّ مِنهُ»}}؛ «شرابخوارِ معتاد همچون بت‌پرست است و ناصبیِ آل محمد از او بدتر.»<ref>صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص۲۰۷.</ref> از پیامبر (صلی الله علیه و آله) نیز نقل شده است: {{متن حدیث|«صِنفانِ مِن اُمَّتی لا نَصیبَ لَهُما فِی الإسلامِ: النَّاصِبُ لِأهلِ بَیتی حَرباً، و غالٍ فِی الدِّینِ مارِقٌ مِنهُ»}}؛ «دو گروه از امت من در اسلام بهره‌ای ندارند: کسی که با اهل بیت من به جنگ برخیزد و کسی که در دین غلو کند و بیرون افتد.»<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۳.</ref> خویی نیز با استناد به «نص صحیح» گفته است که ناصبی از یهود و نصارا و مجوس بدتر است.<ref>خویی، موسوعة الامام الخوئی، ج۲۷، ص۱۴.</ref>

== ناصبی در تاریخ ==
تعمیم عنوان ناصبی به اشخاص و جریان‌ها بیشتر در ادبیات جدلی شکل گرفته است. «کثرت نصب در [[امویان|دولت اموی]]» در بحثی فقهی یاد شده<ref>خویی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، ج۳، ص۷۰.</ref> و [[متوکل]] [[عباسیان|عباسی]] به دشمنی با اهل بیت متهم شده است؛ بر پایهٔ گزارشی از [[تاریخ الطبری]] که در ''أعیان الشیعة'' آمده، او در ۲۳۶ق دستور ویرانی قبر امام حسین (علیه‌السلام) را داد.<ref>امین، أعیان الشیعة، ج۱، ص۶۲۳.</ref> این نسبت‌ها داوری منابع شیعی است و به‌عنوان گزارش نقل می‌شود.<ref>امین، أعیان الشیعة، ج۱، ص۶۲۳.</ref>

== ناصبی، مخالف و اهل سنت ==
«مخالف» فراخ‌تر از «ناصبی» است و بر همهٔ مسلمانان غیرشیعه اطلاق می‌شود، در حالی که ناصبی دشمنی آشکار با اهل بیت دارد.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۳.</ref> در ''وسائل الشیعة'' آمده است: «و الجهال یتوهمون أن کل مخالف ناصب و لیس کذلک»؛ «نادانان می‌پندارند هر مخالفی ناصبی است، در حالی که چنین نیست.»<ref>همان.</ref> خویی نیز تأکید می‌کند که بسیاری از مخالفان، به‌ویژه مستضعفان، معاند اهل بیت نیستند و برخی حتی آنان را دوست می‌دارند.<ref>خویی، موسوعة الامام الخوئی، ج۲۷، ص۱۴.</ref> مستضعف در روایات کسی است که «لیست بولایة فی الدین، ولکنها الولایة فی المناکحة و الموارثة»؛ «ولایتش در دین نیست، بلکه در ازدواج و ارث است» و «لیسوا بالمؤمنین و لا بالکفار»؛ «نه مؤمن‌اند و نه کافر».<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۹.</ref>

برخی فقیهان متقدم دایره را فراخ‌تر گرفته و همهٔ مخالفان را در حکم نواصب دانسته‌اند؛ صاحب ''الحدائق'' این رأی را به بیشتر متقدمان نسبت داده و خود بر آن استدلال کرده است.<ref>بحرانی، الحدائق الناضرة، ج۵، ص۱۸۶.</ref> این دیدگاه همه‌گیر نیست؛ دیدگاه رقیب نصب را به اظهار دشمنی و عناد محدود می‌کند.<ref>خویی، موسوعة الامام الخوئی، ج۲۷، ص۱۴.</ref> بر این پایه، عموم [[اهل سنت]] که دشمنی آشکار با اهل بیت ندارند ناصبی شمرده نمی‌شوند و کاربرد این واژه برای همهٔ مخالفان با معیار فقهی سازگار نیست.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۳.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
* قرآن کریم (ترجمهٔ حسین انصاریان).
* امین، سید محسن؛ ''أعیان الشیعة''، بیروت: دار التعارف، بی‌تا؛ ج۱.
* بحرانی، یوسف بن احمد؛ ''الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة''، قم: انتشارات جامعهٔ مدرسین، ۱۴۱۰ق؛ ج۵.
* تولایی، رحمت و نقیبی، سید ابوالقاسم؛ «ملاک ناصب‌انگاری، احکام و آثار مترتب بر نصب در فقه امامیه»، ''فقه و اصول''، دورهٔ ۴۹، ش۱، ۱۳۹۶.
* حر عاملی، محمد بن حسن؛ ''وسائل الشیعة''، قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، ۱۴۰۹ق؛ ج۱ و ۲۰.
* خمینی، سید روح‌الله؛ ''تحریر الوسیلة''، تهران: مکتبة العلمیة الإسلامیة، ۱۳۶۲؛ ج۱ و ۲.
* خویی، سید ابوالقاسم؛ ''التنقیح فی شرح العروة الوثقی''، قم: مطبعة العلمیة، ۱۴۰۷ق؛ ج۳.
* خویی، سید ابوالقاسم؛ ''موسوعة الامام الخوئی''، قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی، ۱۴۱۸ق؛ ج۲۷.
* شهید اول، محمد بن مکی؛ ''الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة''، مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة، ۱۴۱۷ق؛ ج۱.
* صاحب جواهر، محمدحسن بن باقر؛ ''جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام''، تهران: دار الکتب الإسلامیة، چاپ سوم، ۱۳۶۷ش؛ ج۶.
* صدوق، محمد بن علی؛ ''ثواب الأعمال و عقاب الأعمال''، نسخهٔ الکترونیکی کتابخانهٔ مدرسهٔ فقاهت (lib.eshia.ir)؛ ص۲۰۷.
* مازندرانی خواجویی، محمداسماعیل؛ ''الرسائل الفقهیة''، نسخهٔ الکترونیکی کتابخانهٔ مدرسهٔ فقاهت (lib.eshia.ir)؛ ج۲.

{{اعتقادات شیعه}}

[[رده:اصطلاحات کلامی]]
[[رده:اعتقادات]]
[[رده:دشمنان اهل البیت علیهم السلام]]
[[رده:فقه و حقوق]]
[[رده:کلام]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''ناصبی''' (یا «ناصب») در اصطلاح [[کلام|کلامی]] و [[فقه|فقهی]] [[شیعه]]، کسی است که با [[اهل بیت|اهل بیت (علیهم‌السلام)]] دشمنی می‌ورزد و آن را آشکار می‌کند.<ref>صاحب جواهر، جواهر الکلام، ج۶، ص۶۵؛ بحرانی، الحدائق الناضرة، ج۵، ص۱۸۶.</ref> واژه از «نصب» به معنای عداوت گرفته شده است.<ref>صاحب جواهر، جواهر الکلام، ج۶، ص۶۵.</ref> در تعریف مشهور، قید «تظاهر» آمده؛ از همین‌رو نصب از کینهٔ پنهانی جدا می‌شود.<ref>همان.</ref> قرآن نیز مودّت خویشان پیامبر (صلی الله علیه و آله) را پاداش رسالت می‌شمارد: {{متن قرآن|«قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى»}}؛ «بگو در برابر این [رسالت] از شما پاداشی نمی‌خواهم، مگر دوستی با خویشان.»<ref>قرآن کریم، سورهٔ شوری، آیهٔ ۲۳، ترجمهٔ حسین انصاریان.</ref> نصب در برابر همین مودّت قرار می‌گیرد. در [[فقه]]، احکامی چون حرمت [[ازدواج]] و ذبیحه، محرومیت از [[ارث]] و در دیدگاه مشهور [[نجس|نجاست]] بر او بار شده است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۳-۵۵۴؛ خمینی، تحریر الوسیلة، ج۲، ص۳۹۴.</ref>
+'''ناصبی''' (یا «ناصب») در اصطلاح [[علم کلام|کلامی]] و [[فقه|فقهی]] [[شیعه]]، کسی است که با [[اهل البیت|اهل بیت (علیهم‌السلام)]] دشمنی می‌ورزد و آن را آشکار می‌کند.<ref>صاحب جواهر، جواهر الکلام، ج۶، ص۶۵؛ بحرانی، الحدائق الناضرة، ج۵، ص۱۸۶.</ref> واژه از «نصب» به معنای عداوت گرفته شده است.<ref>صاحب جواهر، جواهر الکلام، ج۶، ص۶۵.</ref> در تعریف مشهور، قید «تظاهر» آمده؛ از همین‌رو نصب از کینهٔ پنهانی جدا می‌شود.<ref>همان.</ref> قرآن نیز مودّت خویشان پیامبر (صلی الله علیه و آله) را پاداش رسالت می‌شمارد: {{متن قرآن|«قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى»}}؛ «بگو در برابر این [رسالت] از شما پاداشی نمی‌خواهم، مگر دوستی با خویشان.»<ref>قرآن کریم، سورهٔ شوری، آیهٔ ۲۳، ترجمهٔ حسین انصاریان.</ref> نصب در برابر همین مودّت قرار می‌گیرد. در [[فقه]]، احکامی چون حرمت [[ازدواج]] و ذبیحه، محرومیت از [[ارث]] و در دیدگاه مشهور [[نجاسات|نجاست]] بر او بار شده است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۳-۵۵۴؛ خمینی، تحریر الوسیلة، ج۲، ص۳۹۴.</ref>
 == معنای لغوی ==
@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 == نشانه‌ها ==
-شناخته‌شده‌ترین نشانهٔ نصب، دشمنی با امام علی (علیه‌السلام) و دشنام به او است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۳.</ref> کسی که لعن آن حضرت را حلال بشمارد، از دایرهٔ کسانی بیرون است که ازدواج با آنان رواست.<ref>همان.</ref> دومین نشانه، کتمان فضایل اهل بیت است؛ به گفتهٔ مازندرانی خواجویی، دست‌کم‌ترین نشانهٔ نصب آن است که کسی «حسنه‌ای از حسنات آنان را کتمان کند و در هنگام یاد کردن مناقبشان در خود بگیری احساس کند».<ref>مازندرانی خواجویی، الرسائل الفقهیة، ج۲، ص۹۹.</ref> سومین نشانه، کینه‌ورزی با [[امام حسین علیه السلام|امام حسین (علیه‌السلام)]] است؛ خویی یادآور می‌شود که گروهی از جنگندگان با آن حضرت در [[واقعه کربلا]] از نواصب بودند.<ref>خویی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، ج۳، ص۷۰.</ref>
+شناخته‌شده‌ترین نشانهٔ نصب، دشمنی با امام علی (علیه‌السلام) و دشنام به او است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۵۵۳.</ref> کسی که لعن آن حضرت را حلال بشمارد، از دایرهٔ کسانی بیرون است که ازدواج با آنان رواست.<ref>همان.</ref> دومین نشانه، کتمان فضایل اهل بیت است؛ به گفتهٔ مازندرانی خواجویی، دست‌کم‌ترین نشانهٔ نصب آن است که کسی «حسنه‌ای از حسنات آنان را کتمان کند و در هنگام یاد کردن مناقبشان در خود بگیری احساس کند».<ref>مازندرانی خواجویی، الرسائل الفقهیة، ج۲، ص۹۹.</ref> سومین نشانه، کینه‌ورزی با [[امام حسین علیه السلام|امام حسین (علیه‌السلام)]] است؛ خویی یادآور می‌شود که گروهی از جنگندگان با آن حضرت در [[واقعه عاشورا|واقعه کربلا]] از نواصب بودند.<ref>خویی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، ج۳، ص۷۰.</ref>
 == حکم کلامی ==
@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 == حکم فقهی ==
 === نجاست ===
-نجاست ناصبی اختلافی است. امام صادق (علیه‌السلام) از غسل در آب حمام نهی کرده و گفته در آن، غسالهٔ یهودی و نصرانی و مجوسی و «الناصب لنا أهل البیت و هو شرّهم» گرد می‌آید؛ «ناصبیِ ما اهل بیت که از همهٔ آنان بدتر است».<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱، ص۲۱۹.</ref> مشهور متأخران ناصبی را [[نجس]] شمرده‌اند.<ref name="tav">تولایی، رحمت و نقیبی، سید ابوالقاسم، «ملاک ناصب‌انگاری، احکام و آثار مترتب بر نصب در فقه امامیه»، فقه و اصول، دورهٔ ۴۹، ش۱، ۱۳۹۶، ص۴۷-۶۴.</ref> چنان‌که در تحریر الوسیله آمده است: «و أمّا النواصب و الخوارج... فهما نجسان»؛ «نواصبیان و خوارج نجس‌اند.»<ref>خمینی، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۱۲۴.</ref> در برابر، به سیرهٔ امامان با نواصب اشکال شده و پاسخ داده شده که انتشار احکام در عصر متأخران رخ داده است.<ref>خویی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، ج۳، ص۷۰.</ref> برخی پژوهش‌ها نیز مقصود از نجاست را «خباثت باطنی» دانسته‌اند.<ref name="tav">تولایی، رحمت و نقیبی، سید ابوالقاسم، «ملاک ناصب‌انگاری، احکام و آثار مترتب بر نصب در فقه امامیه»، فقه و اصول، دورهٔ ۴۹، ش۱، ۱۳۹۶، ص۴۷-۶۴.</ref>
+نجاست ناصبی اختلافی است. امام صادق (علیه‌السلام) از غسل در آب حمام نهی کرده و گفته در آن، غسالهٔ یهودی و نصرانی و مجوسی و «الناصب لنا أهل البیت و هو شرّهم» گرد می‌آید؛ «ناصبیِ ما اهل بیت که از همهٔ آنان بدتر است».<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱، ص۲۱۹.</ref> مشهور متأخران ناصبی را [[نجاسات|نجس]] شمرده‌اند.<ref name="tav">تولایی، رحمت و نقیبی، سید ابوالقاسم، «ملاک ناصب‌انگاری، احکام و آثار مترتب بر نصب در فقه امامیه»، فقه و اصول، دورهٔ ۴۹، ش۱، ۱۳۹۶، ص۴۷-۶۴.</ref> چنان‌که در تحریر الوسیله آمده است: «و أمّا النواصب و الخوارج... فهما نجسان»؛ «نواصبیان و خوارج نجس‌اند.»<ref>خمینی، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۱۲۴.</ref> در برابر، به سیرهٔ امامان با نواصب اشکال شده و پاسخ داده شده که انتشار احکام در عصر متأخران رخ داده است.<ref>خویی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، ج۳، ص۷۰.</ref> برخی پژوهش‌ها نیز مقصود از نجاست را «خباثت باطنی» دانسته‌اند.<ref name="tav">تولایی، رحمت و نقیبی، سید ابوالقاسم، «ملاک ناصب‌انگاری، احکام و آثار مترتب بر نصب در فقه امامیه»، فقه و اصول، دورهٔ ۴۹، ش۱، ۱۳۹۶، ص۴۷-۶۴.</ref>
 === ازدواج و ذبیحه ===
@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 == ناصبی در تاریخ ==
-تعمیم عنوان ناصبی به اشخاص و جریان‌ها بیشتر در ادبیات جدلی شکل گرفته است. «کثرت نصب در [[امویان|دولت اموی]]» در بحثی فقهی یاد شده<ref>خویی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، ج۳، ص۷۰.</ref> و [[متوکل]] [[عباسیان|عباسی]] به دشمنی با اهل بیت متهم شده است؛ بر پایهٔ گزارشی از [[تاریخ الطبری]] که در ''أعیان الشیعة'' آمده، او در ۲۳۶ق دستور ویرانی قبر امام حسین (علیه‌السلام) را داد.<ref>امین، أعیان الشیعة، ج۱، ص۶۲۳.</ref> این نسبت‌ها داوری منابع شیعی است و به‌عنوان گزارش نقل می‌شود.<ref>امین، أعیان الشیعة، ج۱، ص۶۲۳.</ref>
+تعمیم عنوان ناصبی به اشخاص و جریان‌ها بیشتر در ادبیات جدلی شکل گرفته است. «کثرت نصب در [[بنی امیه|دولت اموی]]» در بحثی فقهی یاد شده<ref>خویی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، ج۳، ص۷۰.</ref> و [[متوکل (خلیفه عباسی)|متوکل]] [[حکومت بنی عباس|عباسی]] به دشمنی با اهل بیت متهم شده است؛ بر پایهٔ گزارشی از [[تاریخ طبری (کتاب)|تاریخ الطبری]] که در ''أعیان الشیعة'' آمده، او در ۲۳۶ق دستور ویرانی قبر امام حسین (علیه‌السلام) را داد.<ref>امین، أعیان الشیعة، ج۱، ص۶۲۳.</ref> این نسبت‌ها داوری منابع شیعی است و به‌عنوان گزارش نقل می‌شود.<ref>امین، أعیان الشیعة، ج۱، ص۶۲۳.</ref>
 == ناصبی، مخالف و اهل سنت ==