ناسخ و منسوخ - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲۱ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۶

2026-08-21T10:46:12Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-16T17:27:08Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۱۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۳

2024-11-16T13:53:03Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۹ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۱۰

2020-06-09T13:10:02Z

Aghajani در ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۰۵

2019-09-17T07:05:46Z

Aghajani در ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۰۴

2019-09-17T07:04:51Z

سید مهدی خدایی: سنجش شناسه

2019-03-16T10:53:49Z

سنجش شناسه

مهدی موسوی در ‏۱۴ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۲۶

2019-03-14T07:26:16Z

Zamani در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۳۳

2017-02-15T10:33:52Z

Heidariyan47 در ‏۲۸ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۳:۱۴

2015-11-28T13:14:26Z

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 «نَسخ» در لغت یعنی ازاله، تغییر، ابطال و مانند آن بوده و در اصطلاح یعنی وضع قانون جدید که قانون سابق را نفی کند (جایگزين كردن حكم جديد به جای حكم قديم)، به طوری که جمع آن دو با هم ممکن نباشد. قانون جدید را «ناسخ» و قانون سابق را «منسوخ» می گویند.
-در چند [[آیه]] از [[قرآن مجید]]، به وقوع [[نسخ]] در آن اشاره شده است، از جمله آیه 106 [[سوره بقره]] که می فرماید: {{متن قرآن|«مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا...»}}؛ هر آیه ای را که [محتوی حکم یا احکامی است وقتی بر پایه مصلحت یا اقتضای زمان] از میان برداریم یا به تأخیر اندازیم، بهتر از آن یا مانندش را می آوریم...». اين آيه مى‌خواهد اين شبهه را بزدايد كه در نسخ احكام يا شرايع هيچگونه اشتباه يا تغيير در راى كه ‌حاكى از پى بردن به ناروايى حكم سابق باشد رخ نداده است، بلكه هر يک در جاى‌ خود روا مى‌باشد.
+در چند [[آیه]] از [[قرآن مجید]]، به وقوع [[نسخ]] در آن اشاره شده است، از جمله آیه 106 [[سوره بقره]] که می فرماید: «{{متن قرآن|مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا ...}}؛ هر آیه ای را که [محتوی حکم یا احکامی است وقتی بر پایه مصلحت یا اقتضای زمان] از میان برداریم یا به تأخیر اندازیم، بهتر از آن یا مانندش را می آوریم ...». اين آيه مى‌خواهد اين شبهه را بزدايد كه در نسخ احكام يا شرايع هيچگونه اشتباه يا تغيير در راى كه ‌حاكى از پى بردن به ناروايى حكم سابق باشد رخ نداده است، بلكه هر يک در جاى‌ خود روا مى‌باشد.
 بعضى از مفسرين در [[شأن نزول]] آیه فوق چنين گويند: چون خداوند برخى از احكام و دستورات خود را نسخ مي‌كرد، يهوديان طعنه مي‌زدند و مى گفتند [[محمد]] داراى رأى متين و محكمى نمى باشد، وقتى دستور و حكمى مي‌آورد، پشيمان مي‌شود و بعد حكم و دستور ديگرى برخلاف آن مى آورد. پس خداوند براى رد گفتار آنان اين آيه را نازل فرمود.<ref>تفسير روض الجنان.</ref>
@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 ==ناسخ و منسوخ در قرآن==
-ناسخ و منسوخ در [[قرآن]]، تنها در عصر [[رسول خدا]](صلى الله علیه وآله) واقع شد که درهاى [[وحى]] باز بود و دگرگونى در احکام امکان داشت. پاره اى از [[احکام]] گرچه در ظاهر به صورت حکم مطلق بود، ولى در باطن، مقیّد و مخصوص وقت معیّنى بود و پس از پایان آن وقت، حکم نیز پایان یافت و حکم جدید که به آن ناسخ گفته مى شود نازل می شد. مانند دستورى که به مسلمانان در مورد دادن [[صدقه]] قبل از نجوا و گفتگوهاى درگوشى با پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) داده شده بود: {{متن قرآن|«یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اِذا ناجَیْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَىْ نَجْویکُمْ صَدَقَةً»}}؛ (اى کسانى که ایمان آورده اید هنگامى که مى خواهید با پیامبر نجوا کنید پیش از نجوا، صدقه اى در راه خدا بدهید). ([[سوره مجادله]]، آیه 12)
+ناسخ و منسوخ در [[قرآن]]، تنها در عصر [[رسول خدا]](صلى الله علیه وآله) واقع شد که درهاى [[وحى]] باز بود و دگرگونى در احکام امکان داشت. پاره اى از [[احکام]] گرچه در ظاهر به صورت حکم مطلق بود، ولى در باطن، مقیّد و مخصوص وقت معیّنى بود و پس از پایان آن وقت، حکم نیز پایان یافت و حکم جدید که به آن ناسخ گفته مى شود نازل می شد. مانند دستورى که به مسلمانان در مورد دادن [[صدقه]] قبل از نجوا و گفتگوهاى درگوشى با پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) داده شده بود: «{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ...}}([[سوره مجادله]]، آیه 12)؛ (اى کسانى که ایمان آورده اید هنگامى که مى خواهید با پیامبر نجوا کنید پیش از نجوا، صدقه اى در راه خدا بدهید)».
-این آزمونى بود براى مسلمانان که جز یک نفر ـ [[امام علی]](علیه السلام) ـ به آن عمل نکرد و به زودى آیه ناسخ نازل شد و فرمود: {{متن قرآن|«اَءَشْفَقْتُمْ اَنْ تُقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَىْ نَجْویکُمْ صَدقات فَاِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ تابَ اللهُ عَلَیْکُمْ فَاَقیمُوا الصَّلاةَ وَ اتُوا الزَّکوةَ وَ اَطیعُوا اللهَ وَرَسُولَهُ وَ اللهُ خَبیر بِما تَعْمَلُونَ»}}؛ (آیا ترسیدید فقیر شوید که از دادن صدقات، پیش از نجوا خوددارى کردید، اکنون که این کار را نکردید و خداوند توبه شما را پذیرفت نماز را برپا دارید و زکات را ادا کنید و خدا و پیامبرش را اطاعت نمایید و [بدانید] خداوند از آنچه انجام مى دهید باخبر است). (سوره مجادله، آیه 13)
+این آزمونى بود براى مسلمانان که جز یک نفر ـ [[امام علی]](علیه السلام) ـ به آن عمل نکرد و به زودى آیه ناسخ نازل شد و فرمود: «{{متن قرآن|أَأَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ ۚ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَتَابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ ۚ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ}}(سوره مجادله، آیه 13)؛ (آیا ترسیدید فقیر شوید که از دادن صدقات، پیش از نجوا خوددارى کردید، اکنون که این کار را نکردید و خداوند توبه شما را پذیرفت نماز را برپا دارید و زکات را ادا کنید و خدا و پیامبرش را اطاعت نمایید و [بدانید] خداوند از آنچه انجام مى دهید باخبر است)».
 وجود ناسخ و منسوخ در قوانینى که ساخته و پرداخته فکر انسانهاست جاى تعجّب نیست؛ چرا که امروز ممکن است قانونى بگذارند و فردا پى به اشتباهاتى در آن ببرند و آن را نسخ کنند؛ ولى در احکام الهى چگونه تصوّر مى شود؟
@@ سطر ۲۰: / سطر ۲۰: @@
 بنابراین، حقيقت نسخى كه میان آدمیان مطرح است اين است كه نظر به مصلحتى حكمى وضع گردیده و مورد عمل قرار گرفته و پس از چندى به خطا و اشتباه خود پى برده و حكم اولى را الغاء و حكم ديگرى را جايگزين آن سازند. نسخ به اين معنى را كه ملازم جهل و خطا است به [[الله|خدای ‌متعال]] كه جهل و خطا به ساحت پاكش راه ندارد، نمی‌شود نسبت داد و چنين حكمى در [[قرآن مجيد]] -كه در ميان آياتش هيچ گونه اختلافى نيست- وجود ندارد. بلكه [[نسخ]] در قرآن مجيد، بيان انتهاء زمان اعتبار حكم منسوخ است. به اين معنى كه مصلحت جعل و وضع حكم اولى، محدود و موقت بوده و طبعاً اثرش نيز كه حكم است، محدود و موقت درمي‌آيد و پس از چندى حكم دومى پيدا شده و خاتمه يافتن مدت اعتبار حكم اولى را اعلام كند و نظر به این که قرآن مجيد در مدت بيست و سه سال تدريجاً نازل شده، اشتمالش به چنین احكامى كاملاً قابل تصور است.
-البته وضع حكم موقت در جائى است كه هنوز مقتضى حكم ثابت، تمام نيست و پس از تماميت مقتضى، تبديل نمودن آن به حكم ثابت اشكالى نخواهد داشت، چنان كه از قرآن مجيد نيز در حكمت نسخ همان معنى استفاده مي‌شود. خدای ‌متعال مي‌فرمايد: {{متن قرآن|«وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ * قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ»}}؛ و وقتي كه آيه‌اى را به جاى آيه‌اى گذاشته و تبديل كرديم در حالي كه خدا به آنچه نازل مى‌كند، داناتر است. مي‌گويند افترا بسته‌اى. بلكه بيشترشان نمى‌فهمند. بگو آن را روح‌القدس به حق از خداى تو نازل كرده است. براى اين كه كسانى را كه ايمان آورده‌اند ثابت ‌تر گرداند و هدايت و بشارت باشد براى آنان كه تسليم امر خدا هستند. ([[سوره نحل]]، 101-102)
+البته وضع حكم موقت در جائى است كه هنوز مقتضى حكم ثابت، تمام نيست و پس از تماميت مقتضى، تبديل نمودن آن به حكم ثابت اشكالى نخواهد داشت، چنان كه از قرآن مجيد نيز در حكمت نسخ همان معنى استفاده مي‌شود. خدای ‌متعال مي‌فرمايد: «{{متن قرآن|{{آیه|16|101}} 💠 {{آیه|16|102}}}}([[سوره نحل]]، 101-102)؛ و وقتي كه آيه‌اى را به جاى آيه‌اى گذاشته و تبديل كرديم در حالي كه خدا به آنچه نازل مى‌كند، داناتر است. مي‌گويند افترا بسته‌اى. بلكه بيشترشان نمى‌فهمند. بگو آن را روح‌القدس به حق از خداى تو نازل كرده است. براى اين كه كسانى را كه ايمان آورده‌اند ثابت ‌تر گرداند و هدايت و بشارت باشد براى آنان كه تسليم امر خدا هستند».
 ==اقسام نسخ در قرآن==

@@ سطر ۵۸: / سطر ۵۸: @@
 |سیر منطقی=
 }}
 [[Category:علوم قرآنی]]
 [[رده:اصطلاحات اصول فقه]]

@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 خداي ‌متعال مي‌فرمايد: {{متن قرآن|«وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ*قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ»}}؛ و وقتي كه آيه‌اى را به جاى آيه‌اى گذاشته و تبديل كرديم در حالي كه خدا به آنچه نازل مى‌كند، داناتر است. مي‌گويند افترا بسته‌اى . بلكه بيشترشان نمى‌فهمند. بگو آن را روح‌القدس به حق از خداى تو نازل كرده است . براى اين كه كسانى را كه ايمان آورده‌اند ثابت ‌تر گرداند و هدايت و بشارت باشد براى آنان كه تسليم امر خدا هستند. ([[سوره نحل]]، آيه101-102)
 ==پانویس==
 <references />
 {{سنجش کیفی

@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 البته وضع حكم موقت در جائى است كه هنوز مقتضى حكم ثابت ، تمام نيست و پس از تماميت مقتضى تبديل نمودن آن به حكم ثابت اشكالى نخواهد داشت، چنان كه از قرآن مجيد نيز در حكمت نسخ همان معنى استفاده مي‌شود.
-خداي ‌متعال مي‌فرمايد: {{متن قرآن|«وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ ۙ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ*قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ»}}؛ و وقتي كه آيه‌اى را به جاى آيه‌اى گذاشته و تبديل كرديم در حالي كه خدا به آنچه نازل مى‌كند، داناتر است. مي‌گويند افترا بسته‌اى . بلكه بيشترشان نمى‌فهمند. بگو آن را روح‌القدس به حق از خداى تو نازل كرده است . براى اين كه كسانى را كه ايمان آورده‌اند ثابت ‌تر گرداند و هدايت و بشارت باشد براى آنان كه تسليم امر خدا هستند. ([[سوره نحل]]، آيه 102)
+خداي ‌متعال مي‌فرمايد: {{متن قرآن|«وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ*قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ»}}؛ و وقتي كه آيه‌اى را به جاى آيه‌اى گذاشته و تبديل كرديم در حالي كه خدا به آنچه نازل مى‌كند، داناتر است. مي‌گويند افترا بسته‌اى . بلكه بيشترشان نمى‌فهمند. بگو آن را روح‌القدس به حق از خداى تو نازل كرده است . براى اين كه كسانى را كه ايمان آورده‌اند ثابت ‌تر گرداند و هدايت و بشارت باشد براى آنان كه تسليم امر خدا هستند. ([[سوره نحل]]، آيه101-102)
 ==منبع==

@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 ==نمونه ای از ناسخ و منسوخ==
-چنان كه در اول [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]]، مسلمانان وظیفه داشتند كه با [[اهل كتاب]] با مسالمت بسر برند: {{متن قرآن|«فاعفوا واصفحوا حتى ياتى الله بامره»}}؛ پس عفو و صفح كنيد، ببخشيد و روى گردانيده ناديده بگيريد تا امر خدا بيايد. ([[سوره بقره]]، آيه 109)
+چنان كه در اول [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]]، مسلمانان وظیفه داشتند كه با [[اهل كتاب]] با مسالمت بسر برند: {{متن قرآن|«...فَاعْفُوا وَاصْفَحُوا حَتَّىٰ يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ...»}}؛ پس عفو و صفح كنيد، ببخشيد و روى گردانيده ناديده بگيريد تا امر خدا بيايد. ([[سوره بقره]]، آيه 109)
-و پس از چندى آيه قتال آمد و به حكم مسالمت خاتمه داد. چنان كه مى‌فرمايد: {{متن قرآن|«قاتلوا الذين لايؤمنون بالله ولاباليوم الآخر ولايحرمون ما حرم الله و رسوله ولايدينون دين الحق من الذين اوتواالكتاب»}}؛ جنگ و قتال كنيد با كسانى كه به خدا و [[قیامت|روز قيامت]] ايمان ندارند و آنچه را خدا و پيغمبر [[حرام]] مى‌كند، حرام نمي‌كنند و دين حق را براى خود بر نمی گزینند كه همانا آنان اهل كتاب باشند. ([[سوره توبه]]، آيه 29)
+و پس از چندى آيه قتال آمد و به حكم مسالمت خاتمه داد. چنان كه مى‌فرمايد: {{متن قرآن|«قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ ...»}}؛ جنگ و قتال كنيد با كسانى كه به خدا و [[قیامت|روز قيامت]] ايمان ندارند و آنچه را خدا و پيغمبر [[حرام]] مى‌كند، حرام نمي‌كنند و دين حق را براى خود بر نمی گزینند كه همانا آنان اهل كتاب باشند. ([[سوره توبه]]، آيه 29)
 ==فرق میان نسخ از سوی بندگان و نسخ از سوی خداوند==
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 البته وضع حكم موقت در جائى است كه هنوز مقتضى حكم ثابت ، تمام نيست و پس از تماميت مقتضى تبديل نمودن آن به حكم ثابت اشكالى نخواهد داشت، چنان كه از قرآن مجيد نيز در حكمت نسخ همان معنى استفاده مي‌شود.
-خداي ‌متعال مي‌فرمايد: {{متن قرآن|«و اذا بدلنا آية مكان آية والله اعلم بما ينزل قالوا انما انت مفتر بل اكثرهم لايعلمون قل نزله روح القدس من ربك بالحق ليثبت الذين آمنو و هدى و بشراً للمسلمين»}}؛ و وقتي كه آيه‌اى را به جاى آيه‌اى گذاشته و تبديل كرديم در حالي كه خدا به آنچه نازل مى‌كند، داناتر است. مي‌گويند افترا بسته‌اى . بلكه بيشترشان نمى‌فهمند. بگو آن را روح‌القدس به حق از خداى تو نازل كرده است . براى اين كه كسانى را كه ايمان آورده‌اند ثابت ‌تر گرداند و هدايت و بشارت باشد براى آنان كه تسليم امر خدا هستند. ([[سوره نحل]]، آيه 102)
+خداي ‌متعال مي‌فرمايد: {{متن قرآن|«وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ ۙ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ*قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ»}}؛ و وقتي كه آيه‌اى را به جاى آيه‌اى گذاشته و تبديل كرديم در حالي كه خدا به آنچه نازل مى‌كند، داناتر است. مي‌گويند افترا بسته‌اى . بلكه بيشترشان نمى‌فهمند. بگو آن را روح‌القدس به حق از خداى تو نازل كرده است . براى اين كه كسانى را كه ايمان آورده‌اند ثابت ‌تر گرداند و هدايت و بشارت باشد براى آنان كه تسليم امر خدا هستند. ([[سوره نحل]]، آيه 102)
 ==منبع==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-در ميان آيات احكامی كه در [[قرآن]] موجود است، آياتى به چشم می خورد كه پس از نزول ، جاى حكم آياتى را كه قبلاً نازل شده و مورد عمل بوده‌اند، گرفته و به زمان اعتبار حكم قبلى ، خاتمه مي‌دهند، آيات قبلى منسوخ و آيات بعدى ، ناسخ ناميده مي‌شوند.
+در ميان [[آیات الاحکام|آيات احكامی]] كه در [[قرآن]] موجود است، آياتى به چشم می خورد كه پس از نزول ، جاى حكم آياتى را كه قبلاً نازل شده و مورد عمل بوده‌اند، گرفته و به زمان اعتبار حكم قبلى ، خاتمه مي‌دهند، آيات قبلى منسوخ و آيات بعدى ، ناسخ ناميده مي‌شوند.
 ==اقوال در خصوص ناسخ و منسوخ==
@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 برخی معتقدند: در قرآن هیچ ناسخ و منسوخی وجود ندارد.
-عده ای دیگر معتقدند: نسخ در اخبار و انر و نهی تحقق می یابد.
+عده ای دیگر معتقدند: نسخ در اخبار و امر و نهی تحقق می یابد.
 برخی دیگر معتقدند : نسخ در اخبار زمانی ممکن است ، که خبر در بر دارنده حکمی باشد.
@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 گروهی دیگر معتقدند که نسخ تنها در امر و نهی است .
-جمعی دیگر معتقدند : نسح تنها در تعبدیات است و خداوند آنها را گاهی نسخ می کند . زیرا خداوند در این دسته از اوامر و نواهی بندگانش را به صورت تعبدی امر به انجام و یا ترک می کند و خودش می تواند آنها را بر دارد . <ref>الناسخ و المنسوخ في القرآن ، نحوی ، احمد بن نحند بن اسماعیل ، ص 40</ref>
+جمعی دیگر معتقدند : نسخ تنها در تعبدیات است و خداوند آنها را گاهی نسخ می کند . زیرا خداوند در این دسته از اوامر و نواهی بندگانش را به صورت تعبدی امر به انجام و یا ترک می کند و خودش می تواند آنها را بر دارد. <ref>الناسخ و المنسوخ في القرآن ، نحوی ، احمد بن نحند بن اسماعیل ، ص 40</ref>
 ==نمونه ای از ناسخ و منسوخ==
-چنان كه در اول بعثت ، مسلمانان وظیفه داشتند كه با [[اهل كتاب]] با مسالمت بسر برند. {{متن قرآن|«فاعفوا واصفحوا حتى ياتى الله بامره»}}؛ پس عفو و صفح كنيد، ببخشيد و روى گردانيده ناديده بگيريد تا امر خدا بيايد. ([[سوره بقره]]، آيه 109)
+چنان كه در اول [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]]، مسلمانان وظیفه داشتند كه با [[اهل كتاب]] با مسالمت بسر برند: {{متن قرآن|«فاعفوا واصفحوا حتى ياتى الله بامره»}}؛ پس عفو و صفح كنيد، ببخشيد و روى گردانيده ناديده بگيريد تا امر خدا بيايد. ([[سوره بقره]]، آيه 109)
-و پس از چندى آيه قتال آمد و به حكم مسالمت خاتمه داد. چنان كه مى‌فرمايد: {{متن قرآن|«قاتلوا الذين لايؤمنون بالله ولاباليوم الآخر ولايحرمون ما حرم الله و رسوله ولايدينون دين الحق من الذين اوتواالكتاب»}}؛ جنگ و قتال كنيد با كسانى كه به خدا و روز قيامت ايمان ندارند و آنچه را خدا و پيغمبر [[حرام]] مى‌كند، حرام نمي‌كنند و دين حق را براى خود بر نمی گزینند كه همانا آنان اهل كتاب باشند. ([[سوره توبه]]، آيه 29)
+و پس از چندى آيه قتال آمد و به حكم مسالمت خاتمه داد. چنان كه مى‌فرمايد: {{متن قرآن|«قاتلوا الذين لايؤمنون بالله ولاباليوم الآخر ولايحرمون ما حرم الله و رسوله ولايدينون دين الحق من الذين اوتواالكتاب»}}؛ جنگ و قتال كنيد با كسانى كه به خدا و [[قیامت|روز قيامت]] ايمان ندارند و آنچه را خدا و پيغمبر [[حرام]] مى‌كند، حرام نمي‌كنند و دين حق را براى خود بر نمی گزینند كه همانا آنان اهل كتاب باشند. ([[سوره توبه]]، آيه 29)
 ==فرق میان نسخ از سوی بندگان و نسخ از سوی خداوند==
-البته حقيقت نسخى كه میان آدمیان مطرح است اين است كه نظر به مصلحتى حكمى وضع گردیده و مورد عمل قرار گرفته و پس از چندى به خطا و اشتباه خود پى برده و حكم اولى را الغاء و حكم ديگرى را جايگزين آن سازند . نسخ به اين معنى را كه ملازم جهل و خطا است به خداي ‌متعال كه جهل و خطا به ساحت پاكش راه ندارد، نمی‌شود نسبت داد و چنين حكمى در [[قرآن]] مجيد كه در ميان آياتش هيچ گونه اختلافى نيست وجود ندارد.
+البته حقيقت نسخى كه میان آدمیان مطرح است اين است كه نظر به مصلحتى حكمى وضع گردیده و مورد عمل قرار گرفته و پس از چندى به خطا و اشتباه خود پى برده و حكم اولى را الغاء و حكم ديگرى را جايگزين آن سازند . نسخ به اين معنى را كه ملازم جهل و خطا است به [[الله|خداي ‌متعال]] كه جهل و خطا به ساحت پاكش راه ندارد، نمی‌شود نسبت داد و چنين حكمى در [[قرآن]] مجيد كه در ميان آياتش هيچ گونه اختلافى نيست وجود ندارد.
 بلكه [[نسخ]] در قرآن مجيد بيان انتهاء زمان اعتبار حكم منسوخ است . به اين معنى كه مصلحت جعل و وضع حكم اولى مصلحتى محدود و موقت بوده و طبعاً اثرش نيز كه حكم است، محدود و موقت درمي‌آيد و پس از چندى حكم دومى پيدا شده و خاتمه يافتن مدت اعتبار حكم اولى را اعلام كند و نظر به این که قرآن مجيد در مدت بيست و سه سال تدريجاً نازل شده اشتمالش به چنین احكامى كاملاً قابل تصور است.
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 خداي ‌متعال مي‌فرمايد: {{متن قرآن|«و اذا بدلنا آية مكان آية والله اعلم بما ينزل قالوا انما انت مفتر بل اكثرهم لايعلمون قل نزله روح القدس من ربك بالحق ليثبت الذين آمنو و هدى و بشراً للمسلمين»}}؛ و وقتي كه آيه‌اى را به جاى آيه‌اى گذاشته و تبديل كرديم در حالي كه خدا به آنچه نازل مى‌كند، داناتر است. مي‌گويند افترا بسته‌اى . بلكه بيشترشان نمى‌فهمند. بگو آن را روح‌القدس به حق از خداى تو نازل كرده است . براى اين كه كسانى را كه ايمان آورده‌اند ثابت ‌تر گرداند و هدايت و بشارت باشد براى آنان كه تسليم امر خدا هستند. ([[سوره نحل]]، آيه 102)
 ==منبع==
-[[علامه طباطبائی]] (رحمه الله) ، قرآن در اسلام.
+[[علامه طباطبائی]] (رحمه الله) ، [[قرآن در اسلام]].
 نحوی ، احمد بن نحند بن اسماعیل ، الناسخ و المنسوخ في القرآن ، ص 40
 ==پانویس==
 [[Category:علوم قرآنی]]
 [[رده:اصطلاحات اصول فقه]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۳۳
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	در ميان آيات احكامی كه در [[قرآن]] موجود است، آياتى به چشم می خورد كه پس از نزول ، جاى حكم آياتى را كه قبلاً نازل شده و مورد عمل بوده‌اند، گرفته و به زمان اعتبار حكم قبلى ، خاتمه مي‌دهند، آيات قبلى منسوخ و آيات بعدى ، ناسخ ناميده مي‌شوند.		در ميان آيات احكامی كه در [[قرآن]] موجود است، آياتى به چشم می خورد كه پس از نزول ، جاى حكم آياتى را كه قبلاً نازل شده و مورد عمل بوده‌اند، گرفته و به زمان اعتبار حكم قبلى ، خاتمه مي‌دهند، آيات قبلى منسوخ و آيات بعدى ، ناسخ ناميده مي‌شوند.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۳:۱۴
سطر ۱:		سطر ۱:
−	در ميان آيات احكامی كه در [[قرآن]] موجود است، آياتى به چشم می خورد كه پس از نزول جاى حكم آياتى را كه قبلاً نازل شده و مورد عمل بوده‌اند، گرفته و به زمان اعتبار حكم قبلى ، خاتمه ~~مي‌دهد،~~ آيات قبلى منسوخ و آيات بعدى ، ناسخ ناميده مي‌شوند.	+	در ميان آيات احكامی كه در [[قرآن]] موجود است، آياتى به چشم می خورد كه پس از نزول ، جاى حكم آياتى را كه قبلاً نازل شده و مورد عمل بوده‌اند، گرفته و به زمان اعتبار حكم قبلى ، خاتمه مي‌دهند، آيات قبلى منسوخ و آيات بعدى ، ناسخ ناميده مي‌شوند.

	==اقوال در خصوص ناسخ و منسوخ==		==اقوال در خصوص ناسخ و منسوخ==