مولوی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۴

2025-08-27T09:54:57Z

مهدی موسوی در ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۷

2025-05-08T11:57:30Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۱

2025-05-08T11:11:20Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۵ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۹:۵۴

2019-09-25T09:54:10Z

مهدی موسوی: ویرایش

2019-08-29T06:05:35Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۱۱

2019-07-27T07:11:03Z

عربصالحی در ‏۲۷ اکتبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۵:۱۷

2013-10-27T05:17:30Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۸ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۱۰:۴۲

2012-11-28T10:42:53Z

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی 'جلال الدین محمد بن بهاءالدین بلخی، معروف به مولوی، مولانا روم و ملای رومی از بز...' ایجاد کرد

2012-11-28T10:17:59Z

صفحه‌ای جدید حاوی 'جلال الدین محمد بن بهاءالدین بلخی، معروف به مولوی، مولانا روم و ملای رومی از بز...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

جلال الدین محمد بن بهاءالدین بلخی، معروف به مولوی، مولانا روم و ملای رومی از بزرگترین عارفان و شاعران ایرانی به شمار می رود. او در ششم [[ربیع الاول]] سال 604 هـ.ق در شهر بلخ به دنیا آمد؛ و علت شهرت او به "رومی" و "مولانا روم" طول اقامت وی در شهر قونیه که اقامتگاه اکثر عمر و مدفن اوست، می باشد. لیکن وی همواره خویش را از مردم خراسان شمرده و اهل شهر خود را دوست می داشت. پدر مولانا معروف به "بهاءالدین ولد" و ملقب به "سلطان العلماء" از افاضل روزگار و علامه زمان بود و مشهور است که مادر بهاءالدین، از خاندان خوارزمشاهیان بوده است.

از آنجا که بهاءالدین ولد از بزرگان صوفیه به شمار می رفت و مردم به واسطه عظمت مقام او، به او اقبال فراوانی داشتند سلطان محمد خوارزمشاه – حاکم وقت – از این مسئله نگران بود و همین امر سبب شد که بهاءالدین به ناچار تصمیم به هجرت از وطن خود گرفت.

مشهور است که پس از حرکت وی از بلخ، هنگامی که به نیشابور رسید، میان او و شیخ فریدالدین عطار نیشابوری، ملاقاتی اتفاق افتاد؛ در آن هنگام جلال الدین کوچک بود، اما شیخ عطار کتاب اسرارنامه خود را به او هدیه کرد و به بهاءالدین ولد گفت: "زود باشد که این پسر تو آتش در سوختگان عالم زند". پس از آن بهاءالدین به قصد [[حج]]، از راه بغداد به [[مکه]] رفت و سپس نه سال در ملطیه اقامت نمود. تا این که به دعوت سلطان علاءالدین کیقباد سلجوقی که عارف مشرب بود، به قونیه رفت و با خانواده خود در آنجا مقیم شد.

بهاءالدین در سال 628 هجری قمری در قونیه رحلت کرد و جلال الدین که در آن زمان 24 ساله بود به جای پدر نشست: در سال 629 سید برهان الدین ترمذی – که از شاگردان بهاءالدین بود – به قونیه آمد و مولانا در خدمت او، چندین سال به ریاضت و مجاهده نفس مشغول شد و سپس به اجازه وی به ارشاد و دستگیری از مردم پرداخت.

تا این که در سال 642 هـ.ق، شمس الدین تبریزی – که خود از عارفان والامقام بود – به قونیه آمد و طی ملاقاتی که بین او و مولانا اتفاق افتاد، شور و انقلابی عظیم در دل او به پا نمود. به طوری که مولانا از تدریس و وعظ و ارشاد دست برداشت و به شدت مرید شمس شد. اما مریدان مولانا که به دلیل این مسئله، نسبت به شمس دشمنی پیدا کرده بودند به آزار و اذیت وی مشغول شدند و شمس که از آزار و دشمنی آنان در رنج و سختی بود، قونیه را ترک کرد که البته پس از یکسال در 644 هـ.ق با جستجو و اصرار فراوان مولانا به قونیه بازگشت، اما باز مریدان و این بار حتی خانواده و خویشان مولانا، بدگویی از شمس را آغاز کرده او را ساحر و مولانا را دیوانه نامیدند. به همین جهت در سال 645 هـ.ق شمس به کلی غایب شد و مولانا دیگر هیچگاه نتوانست موفق به دیدار وی شود.

سرانجام مولانا بیمار شد و هر چه طبیبان برای مداوای او کوشش نمودند، سودی نداشت تا این که در روز پنجم [[جمادی الاول]] سال 672 هـ.ق دار فانی را وداع گفت. اهل قونیه از کوچک و بزرگ و حتی مسیحی و یهودی در تشییع جنازه او شرکت کردند. شیخ صدرالدین قونوی (از بزرگترین شاگردان محی الدین عربی) بر جنازه مولانا [[نماز]] خواند و از شدت درد و بیخودی از هوش رفت.

مولانا در نزدیکی قبر پدر خود سلطان العلماء، در قونیه به خاک سپرده شد. مولوی از مردان عالی مقام، از بزرگترین شاعران ایرانی و در ردیف حافظ و سعدی به شمار می رود. این عارف بزرگ در وسعت نظر و بلندی اندیشه و بیان ساده و دقت در خصال انسانی یکی از برگزیدگان جهان بوده و در حقیقت باید او را از اولیاء خدا دانست. سرودن شعر برای او تا حدی تفنن و تفریح و وسیله ای برای ادای مقاصد عالی او بوده است.

==آثار==

اشعار وی به دو بخش تقسیم می شود: نخست منظومه معروف است که از مشهورترین کتاب های زبان فارسی است و آن را "مثنوی معنوی" نامیده است. این کتاب که معتبرترین نسخه های آن شامل 25632 بیت است، به شش دفتر تقسیم شده و آن را بعضی "صیقل الارواح" نیز نامیده اند.

دفاتر شش گانه آن هم به یک سیاق و مجموعه ای از افکار عرفانی و اخلاقی است که در ضمن آیات و [[احکام]] و امثال و حکایت های بسیار در آن آمده است و آن را به خواهش یکی از شاگردان خود معروف به حسام الدین چلبی (متوفی 683 هـ.ق) به نظم درآورده است.

از آنجا که مولانا بسیار مجذوب سنایی و عطار بوده، هنگامی که شور و وجدی داشته به وزن و سیاق منظومه های آنان، اشعاری را می سروده و حسام الدین آنها را می نوشته است. قسمت دوم اشعار او مجموعه بسیار قطوری است شامل نزدیک صدهزار بیت غزلیات و رباعیات، که در پایان اغلب غزلیات، نام "شمس الدین تبریزی" را برده و به همین جهت به "کلیات شمس تبریزی" یا "کلیات شمس" معروف است.

البته گاهی نیز در غزلیات، "خاموش" و "خموش" نیز تخلص کرده است. از دیگر آثار مولانا "مجموعه مکاتیب" او و "مجالس سبعه" شامل مواعظ اوست. همچنین پسر مولانا به نام "بهاءالدین احمد" و معروف به "سلطان ولد" که جانشین او نیز شد، مطالبی را که از پدر خود شنیده بود در کتابی گرد آورد و نام آن را "فیه ما فیه" نهاد.

==منابع==
* شرح حال رجال و مشاهیر نامی ایران از مرتضی صدری
* زندگی مولانا، از بدیع الزمان فروزانفر

[[رده: شعرا]]

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 |مدفن = قونیه
 |اساتید = برهان‌الدین ترمذی، ابو‌القاسم ابن‌العدیم، [[شمس تبریزی]]،...
-|شاگردان =
+|شاگردان = [[فریدون سپهسالار|فریدون بن احمد سپهسالار]]،...
-|آثار = [[مثنوی معنوی (کتاب)|مثنوی معنوی]]، مکاتیب، فیه ما فیه، مجالس سبعه،...
+|آثار = [[مثنوی معنوی (کتاب)|مثنوی معنوی]]، کلیات شمس، مکاتیب، فیه ما فیه، مجالس سبعه،...
 }}
 == زندگی‌نامه ==
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 مشهور است که پس از حرکت وی از بلخ، هنگامی که به نیشابور رسید، میان او و [[عطار نیشابوری|شیخ فریدالدین عطار نیشابوری]]، ملاقاتی اتفاق افتاد؛ در آن هنگام جلال الدین کوچک بود، اما شیخ عطار کتاب [[اسرار نامه ( عطار ) (کتاب)|اسرارنامه]] خود را به او هدیه کرد و به بهاءالدین ولد گفت: "زود باشد که این پسر تو آتش در سوختگان عالم زند". پس از آن بهاءالدین به قصد [[حج]]، از راه [[بغداد]] به [[مکه]] رفت و سپس نه سال در [[ملطیه]] اقامت نمود. تا این که به دعوت سلطان علاءالدین کیقباد سلجوقی که عارف مشرب بود، به قونیه رفت و با خانواده خود در آنجا مقیم شد.
-بهاءالدین در سال ۶۲۸ قمری در قونیه رحلت کرد و جلال الدین که در آن زمان ۲۴ ساله بود به جای پدر نشست. در سال ۶۲۹ هجری، سید برهان الدین ترمذی – که از شاگردان بهاءالدین بود – به قونیه آمد و مولانا در خدمت او، چندین سال به ریاضت و مجاهده نفس مشغول شد و سپس به اجازه وی به ارشاد و دستگیری از مردم پرداخت.
+بهاءالدین ولد در سال ۶۲۸ قمری در قونیه رحلت کرد و جلال الدین که در آن زمان ۲۴ ساله بود به جای پدر نشست. در سال ۶۲۹ هجری، سید برهان الدین ترمذی – که از شاگردان بهاءالدین بود – به قونیه آمد و مولانا در خدمت او، چندین سال به ریاضت و مجاهده نفس مشغول شد و سپس به اجازه وی به ارشاد و دستگیری از مردم پرداخت.
 در «مناقب‌ العارفین» مذکور است که مولانا دو سال پس از وفات پدر و ظاهرا به اشارت برهان‌الدین به جانب [[شام]] عزیمت فرمود تا در علوم ظاهر ممارست نماید و کمال خود را با کملیت‌ رساند. تبحر و استیلاء مولانا در علوم چنانکه از آثارش مشهود است ثابت می‌کند که او سال‌ها در تحصیل فنون و [[علوم اسلامی]] رنج برده و اکثر یا همه کتب مهم را به درس یا به مطالعه خوانده و [[محدث]] و [[فقیه]] و ادیب و فیلسوف بوده است.
-به روایت افلاکی، مولانا با چند یاری از مریدان پدر که ملازم خدمتش بودند در فاصله سنوات (۶۳۰-۶۳۸ ق) در مدرسه حلاویه نزول فرمود. مولانا در مدرسه حلاویه نزد کمال‌الدین ابو‌القاسم ابن العدیم به تکمیل و تحصیل علوم اشتغال ورزید و چون در ذات مولانا فطانت و ذکاوت عظیم می‌یافت، در تعلیم و تفهیم او جدّ بی‌حد می‌نمود و از همه طلبه علم بیشتر و پیشتر بدو درس می‌گفت و چون کمال‌الدین فقیه [[حنفی]] بود ناچار باید مولانا رشته [[فقه]] و علوم مذهب را در نزد وی تحصیل کرده باشد. همچنین مولانا از علماء [[حنفی|حنفیه]] و در فروع مذهب از پیروان [[ابوحنیفه]] بود و تربیت وی در مدارس حنفیان انجام شد و خاندانش هم مذهب حنفی داشتند.
+به روایت افلاکی، مولانا با چند یاری از مریدان پدر که ملازم خدمتش بودند در فاصله سنوات (۶۳۰-۶۳۸ ق) در مدرسه حلاویه نزول فرمود. مولانا در مدرسه حلاویه نزد کمال‌الدین ابو‌القاسم ابن العدیم به تکمیل و تحصیل علوم اشتغال ورزید و چون در ذات مولانا فطانت و ذکاوت عظیم می‌یافت، در تعلیم و تفهیم او جدّ بی‌حد می‌نمود و از همه طلبه علم بیشتر و پیشتر بدو درس می‌گفت و چون کمال‌الدین فقیه [[حنفی]] بود ناچار باید مولانا رشته [[فقه]] و علوم مذهب را در نزد وی تحصیل کرده باشد. همچنین مولانا از علماء [[حنفی|حنفیه]] و در فروع مذهب از پیروان [[ابوحنیفه]] بود و تربیت وی در مدارس حنفیان انجام شد و خاندانش هم مذهب حنفی داشتند. از جمله پیروان و مریدان مولوی، [[فریدون سپهسالار|فریدون بن احمد سپهسالار]] (متوفای حدود ۷۱۲ ق) بود که مدت چهل سال از عمر خود را در ملازمت او سپرى کرد. فريدون سپهسالار رساله‌ای مهم با عنوان «در مناقب خداوندگار» در شرح زندگى و احوال مولوى نوشت.
 بعد از آنکه مولانا مدتی در حلب به تکمیل نفس و تحصیل علوم پرداخت، عازم [[دمشق]] گردید و مدت هفت یا چهار سال هم در آن ناحیه مقیم بود و دانش می‌اندوخت و معرفت می‌ آموخت. مولانا پس از چندی اقامت در حلب و شام، که مدت مجموع آن هفت سال بیش نبود، به مستقر خاندان خویش یعنی قونیه باز آمد و چون به قیصریه رسید علما و اکابر و عرفا پیش رفتند و تعظیم عظیم کردند.
@@ سطر ۶۹: / سطر ۶۹: @@
 *[http://www.ghbook.ir/index.php?name=%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D9%87%20%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81%20%D8%B7%D9%87%D9%88%D8%B1:%20%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85&option=com_dbook&task=readonline&book_id=12229&page=14560&chkhashk=7B09C98C2B&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component "مولوی"، دائرةالمعارف طهور].
 *شرح حال رجال و مشاهیر نامی ایران، مرتضی صدری.
-*"مولانا جلال‌الدین محمد مولوی، سایت علما و عرفا.
+*"مولانا جلال‌الدین محمد مولوی"، سایت علما و عرفا.
 {{شعر فارسی}}
-[[رده:عارفان]][[رده:شعرای پارسی گو]][[رده:شعرای پارسی گوی قرن هفتم]][[رده:ادیبان]]
+[[رده:علمای قرن هفتم]][[رده:عارفان]][[رده:شعرای پارسی گو]][[رده:شعرای پارسی گوی قرن هفتم]][[رده:ادیبان]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۹:۵۴
سطر ۱:		سطر ۱:
	جلال الدین محمد بن بهاءالدین بلخی (م، 672 هـ.ق)، معروف به مولوی و ملای رومی، صاحب "[[مثنوی معنوی (کتاب)\|مثنوی معنوی]]" و از بزرگترین [[عارف\|عارفان]] و شاعران [[ایران\|ایرانی]] به شمار می رود. مولوی از مردان عالی مقام، از بزرگترین شاعران ایرانی و در ردیف [[حافظ]] و [[سعدی]] به شمار می رود. این عارف بزرگ در وسعت نظر و بلندی اندیشه و بیان ساده و دقت در خصال انسانی یکی از برگزیدگان جهان بوده و در حقیقت باید او را از [[اولیاء الله\|اولیاء خدا]] دانست. سرودن [[شعر]] برای او تا حدی تفنن و تفریح و وسیله ای برای ادای مقاصد عالی او بوده است.		جلال الدین محمد بن بهاءالدین بلخی (م، 672 هـ.ق)، معروف به مولوی و ملای رومی، صاحب "[[مثنوی معنوی (کتاب)\|مثنوی معنوی]]" و از بزرگترین [[عارف\|عارفان]] و شاعران [[ایران\|ایرانی]] به شمار می رود. مولوی از مردان عالی مقام، از بزرگترین شاعران ایرانی و در ردیف [[حافظ]] و [[سعدی]] به شمار می رود. این عارف بزرگ در وسعت نظر و بلندی اندیشه و بیان ساده و دقت در خصال انسانی یکی از برگزیدگان جهان بوده و در حقیقت باید او را از [[اولیاء الله\|اولیاء خدا]] دانست. سرودن [[شعر]] برای او تا حدی تفنن و تفریح و وسیله ای برای ادای مقاصد عالی او بوده است.
−
−	~~[[پرونده:Molavi.jpg\|بندانگشتی\|جلال الدین محمد مولوی]]~~
−

	== زندگی‌نامه ==		== زندگی‌نامه ==

@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 ==آثار==
-اشعار وی به دو بخش تقسیم می شود: نخست منظومه معروف است که از مشهورترین کتاب های زبان فارسی است و آن را "مثنوی معنوی" نامیده است. این کتاب که معتبرترین نسخه های آن شامل 25632 بیت است، به شش دفتر تقسیم شده و آن را بعضی "صیقل الارواح" نیز نامیده اند.
+اشعار وی به دو بخش تقسیم می شود: نخست منظومه معروف است که از مشهورترین کتاب های زبان فارسی است و آن را "[[مثنوی معنوی]]" نامیده است. این کتاب که معتبرترین نسخه های آن شامل 25632 بیت است، به شش دفتر تقسیم شده و آن را بعضی "صیقل الارواح" نیز نامیده اند.
 دفاتر شش گانه آن هم به یک سیاق و مجموعه ای از افکار عرفانی و اخلاقی است که در ضمن آیات و [[احکام]] و امثال و حکایت های بسیار در آن آمده است و آن را به خواهش یکی از شاگردان خود معروف به حسام الدین چلبی (متوفی 683 هـ.ق) به نظم درآورده است.

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 سرانجام مولانا بیمار شد و هر چه طبیبان برای مداوای او کوشش نمودند، سودی نداشت تا این که در روز پنجم [[جمادی الاول]] سال 672 هـ.ق دار فانی را وداع گفت. اهل قونیه از کوچک و بزرگ و حتی مسیحی و یهودی در تشییع جنازه او شرکت کردند. شیخ صدرالدین قونوی (از بزرگترین شاگردان محی الدین عربی) بر جنازه مولانا [[نماز]] خواند و از شدت درد و بیخودی از هوش رفت.
-مولانا در نزدیکی قبر پدر خود سلطان العلماء، در قونیه به خاک سپرده شد. مولوی از مردان عالی مقام، از بزرگترین شاعران ایرانی و در ردیف حافظ و سعدی به شمار می رود. این عارف بزرگ در وسعت نظر و بلندی اندیشه و بیان ساده و دقت در خصال انسانی یکی از برگزیدگان جهان بوده و در حقیقت باید او را از اولیاء خدا دانست. سرودن شعر برای او تا حدی تفنن و تفریح و وسیله ای برای ادای مقاصد عالی او بوده است.
+مولانا در نزدیکی قبر پدر خود سلطان العلماء، در قونیه به خاک سپرده شد. مولوی از مردان عالی مقام، از بزرگترین شاعران ایرانی و در ردیف [[حافظ]] و [[سعدی]] به شمار می رود. این عارف بزرگ در وسعت نظر و بلندی اندیشه و بیان ساده و دقت در خصال انسانی یکی از برگزیدگان جهان بوده و در حقیقت باید او را از اولیاء خدا دانست. سرودن شعر برای او تا حدی تفنن و تفریح و وسیله ای برای ادای مقاصد عالی او بوده است.
 ==آثار==
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 دفاتر شش گانه آن هم به یک سیاق و مجموعه ای از افکار عرفانی و اخلاقی است که در ضمن آیات و [[احکام]] و امثال و حکایت های بسیار در آن آمده است و آن را به خواهش یکی از شاگردان خود معروف به حسام الدین چلبی (متوفی 683 هـ.ق) به نظم درآورده است.
-از آنجا که مولانا بسیار مجذوب سنایی و عطار بوده، هنگامی که شور و وجدی داشته به وزن و سیاق منظومه های آنان، اشعاری را می سروده و حسام الدین آنها را می نوشته است. قسمت دوم اشعار او مجموعه بسیار قطوری است شامل نزدیک صدهزار بیت غزلیات و رباعیات، که در پایان اغلب غزلیات، نام "شمس الدین تبریزی" را برده و به همین جهت به "کلیات شمس تبریزی" یا "کلیات شمس" معروف است.
+از آنجا که مولانا بسیار مجذوب سنایی و عطار بوده، هنگامی که شور و وجدی داشته به [[وزن]] و سیاق منظومه های آنان، اشعاری را می سروده و حسام الدین آنها را می نوشته است. قسمت دوم اشعار او مجموعه بسیار قطوری است شامل نزدیک صدهزار [[بیت]] [[غزل|غزلیات]] و [[رباعی|رباعیات]]، که در پایان اغلب غزلیات، نام "شمس الدین تبریزی" را برده و به همین جهت به "کلیات شمس تبریزی" یا "کلیات شمس" معروف است.
-البته گاهی نیز در غزلیات، "خاموش" و "خموش" نیز تخلص کرده است. از دیگر آثار مولانا "مجموعه مکاتیب" او و "مجالس سبعه" شامل مواعظ اوست. همچنین پسر مولانا به نام "بهاءالدین احمد" و معروف به "سلطان ولد" که جانشین او نیز شد، مطالبی را که از پدر خود شنیده بود در کتابی گرد آورد و نام آن را "فیه ما فیه" نهاد.
+البته گاهی نیز در غزلیات، "خاموش" و "خموش" نیز[[ تخلص]] کرده است. از دیگر آثار مولانا "مجموعه مکاتیب" او و "مجالس سبعه" شامل مواعظ اوست. همچنین پسر مولانا به نام "بهاءالدین احمد" و معروف به "سلطان ولد" که جانشین او نیز شد، مطالبی را که از پدر خود شنیده بود در کتابی گرد آورد و نام آن را "فیه ما فیه" نهاد.
 ==منابع==
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 [http://alaam.tahoor.com/page.php?id=11261&cat=1245 اعلام طهور]
-[[رده: شعرا]]
+{{شعر فارسی}}

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 * شرح حال رجال و مشاهیر نامی ایران از مرتضی صدری
 * زندگی مولانا، از بدیع الزمان فروزانفر
 [[رده: شعرا]]