مهتدی (خلیفه عباسی) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۴

2025-05-01T11:54:44Z

مهدی موسوی در ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۳

2022-10-15T11:53:29Z

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ مهتدى را به مهتدی (خلیفه عباسی) منتقل کرد

2022-10-15T11:20:31Z

مهدی موسوی صفحهٔ مهتدى را به مهتدی (خلیفه عباسی) منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۴

2022-05-28T08:24:16Z

مهدی موسوی در ‏۲۵ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۵۲

2019-08-25T10:52:12Z

History of islam در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۵۰

2019-02-23T10:50:43Z

History of islam در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۳۸

2019-02-23T10:38:53Z

Zamani در ‏۱۲ مارس ۲۰۱۴، ساعت ۱۲:۰۴

2014-03-12T12:04:46Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۶:۰۳

2013-01-09T06:03:33Z

Saeed zamani: تعیین رده

2013-01-07T12:25:01Z

تعیین رده

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-"ابواسحاق محمد بن [[واثق عباسی|واثق]]"، معروف به "المهتدی بالله"، چهاردهمین خلیفه [[عباسیان|عباسی]] است که در چهل سالگی بر تخت [[خلافت]] تکیه زد. وی در سال ۲۱۵ قمری از کنیزی به نام "قرب" در قاطول در حوالی [[سامرا]] دیده به جهان گشود و محل اقامت وی، شهر سامرا بود. وی پس از خلع [[معتز|معتز عباسی]] از سوی امیران ترک‌نژاد و قدرتمند دربار عباسی لباس خلافت پوشید.<REF>تاریخ بغداد (خطیب بغدادی)، ج۴، ص۱۱۷؛ تاریخ مدینه دمشق (ابن عساکر)، ج۸۱، ص۳۱۳.</REF>
+"ابواسحاق محمد بن [[واثق عباسی|واثق]]"، معروف به "المهتدی بالله" (م، ۲۵۶ ق)، چهاردهمین خلیفه [[عباسیان|عباسی]] است که در چهل سالگی بر تخت [[خلافت]] تکیه زد. وی در سال ۲۱۵ قمری از کنیزی به نام "قرب" در حوالی [[سامرا]] به دنیا آمد.
-در آغاز خلافت وی بغدادیان بشوریدند و از [[بیعت]] سرباز زدند ولی به کمک مال این شورش را فرونشاند و بیعت تازه شد. پس از آن سپاهیان شورش کردند زیرا سلیمان بن عبدالله طاهر فرمانروای [[بغداد]] مقرریشان را مرتب نمی داد. در اثنای شورش، خراسانیان با مردم بغداد بدرفتاری کردند و بغدادیان بر ضد فرمانده آنها قیام کردند و کار به طرد وی انجامید. [[علویان]] نیز در بسیاری ولایت های اسلام سر به شورش برداشتند. حسن بن زید علوی در طبرستان بشورید و [[قیام صاحب الزنج|شورش زنگ]] که چهارده سال تمام از ۲۵۵ تا ۲۷۰ قمری دولت عباسی را به خطر داشت آغاز شد، [[خوارج|خارجیان]] نیز در موصل به پیشوایی مساورشاری طغیان کردند.
+==دوران خلافت مهتدی==
-مهمتر از همه شورش احمد بن عیسی شیخ بود که پدرش ولایت [[فلسطین]] و [[اردن]] داشت و چون بمرد، احمد بر [[دمشق]] تسلط یافت و مالیات به بغداد نداد و می خواست با استفاده از آن آشفتگی ها که در پایتخت خلافت بود بر همه شام مسلط شود و به [[مصر]] دست اندازی کند. مهتدی برای سرکوبی شورش نیرنگ زد و او را ولایت ارمنستان داد و گفت یکی را از جانب خود در [[شام]] نایب کند که از آنجا دور شود و از سوی دیگر [[احمد بن طولون]] را به پیکار او برانگیخت که اگر شام را بگشود حکومت آن دیار خاص وی باشد و چون ابن طولون آهنگ شام کرد نامه خلیفه رسید که به مصر بازگردد. آنگاه ماجور سردار ترک از [[عراق]] به شام رفت و نیروی احمد را بشکست و [[دمشق]] را بگرفت و او را به ارمنستان راند و ولایت شام بر ماجور مسلم شد.
+در آغاز خلافت وی، بغدادیان بشوریدند و از [[بیعت]] سرباز زدند ولی به کمک مال این شورش را فرونشاند و بیعت تازه شد. پس از آن، سپاهیان شورش کردند زیرا سلیمان بن عبدالله طاهر فرمانروای [[بغداد]] مقرریشان را مرتب نمی داد. در اثنای شورش، خراسانیان با مردم بغداد بدرفتاری کردند و بغدادیان بر ضد فرمانده آنها قیام کردند و کار به طرد وی انجامید. [[علویان]] نیز در بسیاری ولایت های [[اسلام]] سر به شورش برداشتند و حسن بن زید علوی در طبرستان بشورید. [[قیام صاحب الزنج|شورش زنگ]] نیز -که چهارده سال تمام از ۲۵۵ تا ۲۷۰ قمری دولت عباسی را به خطر داشت- آغاز شد. و [[خوارج|خارجیان]] در موصل به پیشوایی مساورشاری طغیان کردند.
-مهتدی نسبت به سایر خلفای عباسی، رفتار و کردار بهتری ارائه داد و تلاش بلیغی به عمل آورد که نابسامانی‌های خلافت عباسی را سامان بخشد و مردم را راضی نگه دارد. ولی امیران ترک‌نژاد دربار وی، مهلتش نداده و پس از یازده ماه خلافت وی را با شورش بزرگ سربازان و اتراک مواجه نمودند. مهتدی نیز مثل همه خلیفگانی که از پس [[متوکل]] بودند بازیچه ترکان بود. [[محمد بن جریر طبری|طبری]] گوید: «مهتدی دست به آسمان برداشت و گفت خدایا من از اعمال موسی بن بغا و آن خلل که در مرز کرد بیزارم و اشکش فرو ریخت». بدینسان خلیفه عباسی اسیر سپاهیان ترک بود که از موسی بن بغا فرمان می بردند.
+مهمتر از همه شورش احمد بن عیسی شیخ بود که پدرش ولایت [[فلسطین]] و [[اردن]] داشت و چون بمُرد، احمد بر [[دمشق]] تسلط یافت و مالیات به بغداد نداد و می خواست با استفاده از آن آشفتگی ها که در پایتخت خلافت بود بر همه شام مسلط شود و به [[مصر]] دست اندازی کند. مهتدی برای سرکوب شورش نیرنگ زد و او را ولایت ارمنستان داد و گفت یکی را از جانب خود در [[شام]] نایب کند که از آنجا دور شود و از سوی دیگر [[احمد بن طولون]] را به پیکار او برانگیخت که اگر شام را بگشود، حکومت آن دیار خاص وی باشد و چون ابن طولون آهنگ شام کرد نامه خلیفه رسید که به مصر بازگردد. آنگاه ماجور سردار ترک از [[عراق]] به شام رفت و نیروی احمد را بشکست و [[دمشق]] را بگرفت و او را به ارمنستان راند و ولایت شام بر ماجور مسلم شد.
 ولی مهتدی در مقابل قوت ترکان به نیرنگ چنگ زد و باکیاک سردار ترک را بسوی خویش جلب کرد و به قتل موسی بن بغا برانگیخت، به این وعده که فرماندهی سپاه را بدو می دهد. اما باکیاک به وعده خلیفه دلخوش نکرد و نامه خلیفه را به موسی بنمود و دو حریف همسخن شدند که باکیاک به اخلاص مندی خلیفه تظاهر کند و او را از میان بردارد.
-ترکان خیلی زود بر قتل خلیفه همسخن شدند که او به قتل کسانی از موالی که مورد علاقه ترکان بودند فرمان داده بود، از این رو بشوریدند و دستگیرش کردند و از خلافت بینداختند و بدین قانع نشدند، بلکه او را شکنجه کردند تا در [[رجب]] ۲۵۶ قمری جان بداد.<REF>حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج۲.</REF>
+ترکان خیلی زود بر قتل خلیفه همسخن شدند که او به قتل کسانی از موالی که مورد علاقه ترکان بودند فرمان داده بود، از این رو بشوریدند و دستگیرش کردند و از خلافت بینداختند و بدین قانع نشدند، بلکه او را شکنجه کردند تا در [[رجب]] ۲۵۶ قمری جان بداد.<REF>تاریخ سیاسی اسلام، حسن ابراهیم حسن، ج۲.</REF>
 ==پانویس==
 <REFERENCES />
 ==منابع==
-*مؤسسه تبیان، نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام.
+*نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام، مؤسسه تبیان.
-*حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام.
+*تاریخ سیاسی اسلام، حسن ابراهیم حسن.
 {{خلفای بنی عباس}}
 [[رده:خلفای عباسی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-ابواسحاق محمد بن [[واثق عباسی|واثق]] بن [[معتصم]]، معروف به "المهتدی بالله"، چهاردهمین خلیفه [[عباسيان|عباسی]] است که بر تخت [[خلافت]] تکیه زد. وی در سال ۲۱۵ قمری از کنیزی به نام "قرب" در قاطول در حوالی [[سامرا]] دیده به جهان گشود و محل اقامت وی، شهر سامرا بود. مهتدی در چهل سالگی به خلافت رسید. وی پس از خلع [[معتز|معتز عباسی]] از سوی امیران ترک‌نژاد و قدرتمند دربار عباسی لباس خلافت پوشید.<ref>تاريخ بغداد (خطيب بغدادي)، ج4، ص117 و 120 و 285؛ تاريخ [[مدينه]] [[دمشق]] (ابن عساكر)، ج81، ص313.</ref>
+"ابواسحاق محمد بن [[واثق عباسی|واثق]]"، معروف به "المهتدی بالله"، چهاردهمین خلیفه [[عباسیان|عباسی]] است که در چهل سالگی بر تخت [[خلافت]] تکیه زد. وی در سال ۲۱۵ قمری از کنیزی به نام "قرب" در قاطول در حوالی [[سامرا]] دیده به جهان گشود و محل اقامت وی، شهر سامرا بود. وی پس از خلع [[معتز|معتز عباسی]] از سوی امیران ترک‌نژاد و قدرتمند دربار عباسی لباس خلافت پوشید.<REF>تاریخ بغداد (خطیب بغدادی)، ج۴، ص۱۱۷؛ تاریخ مدینه دمشق (ابن عساکر)، ج۸۱، ص۳۱۳.</REF>
-در آغاز خلافت وی بغدادیان بشوریدند و از بیعت سرباز زدند ولی به کمک مال این شورش را فرونشاند و بیعت تازه شد. پس از آن سپاهیان شورش کردند زیرا سلیمان بن عبدالله طاهر فرمانروای [[بغداد]] مقرریشان را مرتب نمی داد. در اثنای شورش، خراسانیان با مردم بغداد بدرفتاری کردند و بغدادیان بر ضد فرمانده آنها قیام کردند و کار به طرد وی انجامید. [[علویان]] نیز در بسیاری ولایت های اسلام سر بشورش برداشتند. حسن بن زید علوی در طبرستان بشورید و شورش زنگ که چهارده سال تمام از ۲۵۵ تا ۲۷۰ دولت عباسی را به خطر داشت آغاز شد، [[خوارج|خارجیان]] نیز در موصل به پیشوایی مساورشاری طغیان کردند.
+در آغاز خلافت وی بغدادیان بشوریدند و از [[بیعت]] سرباز زدند ولی به کمک مال این شورش را فرونشاند و بیعت تازه شد. پس از آن سپاهیان شورش کردند زیرا سلیمان بن عبدالله طاهر فرمانروای [[بغداد]] مقرریشان را مرتب نمی داد. در اثنای شورش، خراسانیان با مردم بغداد بدرفتاری کردند و بغدادیان بر ضد فرمانده آنها قیام کردند و کار به طرد وی انجامید. [[علویان]] نیز در بسیاری ولایت های اسلام سر به شورش برداشتند. حسن بن زید علوی در طبرستان بشورید و [[قیام صاحب الزنج|شورش زنگ]] که چهارده سال تمام از ۲۵۵ تا ۲۷۰ قمری دولت عباسی را به خطر داشت آغاز شد، [[خوارج|خارجیان]] نیز در موصل به پیشوایی مساورشاری طغیان کردند.
-مهمتر از همه شورش احمد بن عیسی شیخ بود که پدرش ولایت [[فلسطین]] و [[اردن]] داشت و چون بمرد احمد بر [[دمشق]] تسلط یافت و مالیات به بغداد نداد و میخواست با استفاده از آن آشفتگی ها که در پایتخت خلافت بود بر همه شام مسلط شود و به مصر دست اندازی کند. مهتدی برای سرکوبی شورش نیرنگ زد و او را ولایت ارمنستان داد و گفت یکی را از جانب خود در [[شام]] نایب کند که از آنجا دور شود و از سوی دیگر احمد بن طولون را به پیکار او برانگیخت که اگر شام را بگشود حکومت آن دیار خاص وی باشد و چون ابن طولون آهنگ شام کرد نامه خلیفه رسید که به [[مصر]] بازگردد. آنگاه ماجور سردار ترک از [[عراق]] به شام رفت و نیروی احمد را بشکست و [[دمشق]] را بگرفت و او را به ارمنستان راند و ولایت شام بر ماجور مسلم شد.
+مهمتر از همه شورش احمد بن عیسی شیخ بود که پدرش ولایت [[فلسطین]] و [[اردن]] داشت و چون بمرد، احمد بر [[دمشق]] تسلط یافت و مالیات به بغداد نداد و می خواست با استفاده از آن آشفتگی ها که در پایتخت خلافت بود بر همه شام مسلط شود و به [[مصر]] دست اندازی کند. مهتدی برای سرکوبی شورش نیرنگ زد و او را ولایت ارمنستان داد و گفت یکی را از جانب خود در [[شام]] نایب کند که از آنجا دور شود و از سوی دیگر [[احمد بن طولون]] را به پیکار او برانگیخت که اگر شام را بگشود حکومت آن دیار خاص وی باشد و چون ابن طولون آهنگ شام کرد نامه خلیفه رسید که به مصر بازگردد. آنگاه ماجور سردار ترک از [[عراق]] به شام رفت و نیروی احمد را بشکست و [[دمشق]] را بگرفت و او را به ارمنستان راند و ولایت شام بر ماجور مسلم شد.
-مهتدی نیز مثل همه خلیفگانی که از پس [[متوکل]] بودند بازیچه ترکان بود. [[محمد بن جریر طبری|طبری]] گوید: «مهتدی دست به آسمان برداشت و گفت خدایا من از اعمال موسی بن بغا و آن خلل که در مرز کرد بیزارم و اشکش فرو ریخت». بدینسان خلیفه عباسی اسیر سپاهیان ترک بود که از موسی بن بغا فرمان می بردند ولی مهتدی در مقابل قوت ترکان به نیرنگ چنگ زد و باکیاک سردار ترک را بسوی خویش جلب کرد و به تقتل موسی بن بغا برانگیخت، به این وعده که فرماندهی سپاه را بدو می دهد. اما باکیاک به وعده خلیفه دلخوش نکرد و نامه خلیفه را به موسی بنمود و دو حریف همسخن شدند که باکیاک به اخلاص مندی خلیفه تظاهر کند و او را از میان بردارد. خیلی زود ترکان بر قتل خلیفه همسخن شدند که او به قتل کسانی از موالی که مورد علاقه ترکان بودند فرمان داده بود، از این رو بشوریدند و دستگیرش کردند و از خلافت بینداختند و بدین قانع نشدند بلکه او را شکنجه کردند تا در [[رجب]] ۲۵۶ جان بداد.<ref>حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج2.</ref>
+مهتدی نسبت به سایر خلفای عباسی، رفتار و کردار بهتری ارائه داد و تلاش بلیغی به عمل آورد که نابسامانی‌های خلافت عباسی را سامان بخشد و مردم را راضی نگه دارد. ولی امیران ترک‌نژاد دربار وی، مهلتش نداده و پس از یازده ماه خلافت وی را با شورش بزرگ سربازان و اتراک مواجه نمودند. مهتدی نیز مثل همه خلیفگانی که از پس [[متوکل]] بودند بازیچه ترکان بود. [[محمد بن جریر طبری|طبری]] گوید: «مهتدی دست به آسمان برداشت و گفت خدایا من از اعمال موسی بن بغا و آن خلل که در مرز کرد بیزارم و اشکش فرو ریخت». بدینسان خلیفه عباسی اسیر سپاهیان ترک بود که از موسی بن بغا فرمان می بردند.
 ==پانویس==
-<references />
+<REFERENCES />
 ==منابع==
+*مؤسسه تبیان، نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام.
 *حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام.
 {{خلفای بنی عباس}}
 [[رده:خلفای عباسی]]

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 مهمتر از همه شورش احمد بن عیسی شیخ بود که پدرش ولایت [[فلسطین]] و [[اردن]] داشت و چون بمرد احمد بر [[دمشق]] تسلط یافت و مالیات به بغداد نداد و میخواست با استفاده از آن آشفتگی ها که در پایتخت خلافت بود بر همه شام مسلط شود و به مصر دست اندازی کند. مهتدی برای سرکوبی شورش نیرنگ زد و او را ولایت ارمنستان داد و گفت یکی را از جانب خود در [[شام]] نایب کند که از آنجا دور شود و از سوی دیگر احمد بن طولون را به پیکار او برانگیخت که اگر شام را بگشود حکومت آن دیار خاص وی باشد و چون ابن طولون آهنگ شام کرد نامه خلیفه رسید که به [[مصر]] بازگردد. آنگاه ماجور سردار ترک از [[عراق]] به شام رفت و نیروی احمد را بشکست و [[دمشق]] را بگرفت و او را به ارمنستان راند و ولایت شام بر ماجور مسلم شد.
-مهتدی نیز مثل همه خلیفگانی که از پس [[متوکل]] بودند بازیچه ترکان بود. طبری گوید: «مهتدی دست به آسمان برداشت و گفت خدایا من از اعمال موسی بن بغا و آن خلل که در مرز کرد بیزارم و اشکش فرو ریخت». بدینسان خلیفه عباسی اسیر سپاهیان ترک بود که از موسی بن بغا فرمان می بردند ولی مهتدی در مقابل قوت ترکان به نیرنگ چنگ زد و باکیاک سردار ترک را بسوی خویش جلب کرد و به تقتل موسی بن بغا برانگیخت، به این وعده که فرماندهی سپاه را بدو می دهد. اما باکیاک به وعده خلیفه دلخوش نکرد و نامه خلیفه را به موسی بنمود و دو حریف همسخن شدند که باکیاک به اخلاص مندی خلیفه تظاهر کند و او را از میان بردارد. خیلی زود ترکان بر قتل خلیفه همسخن شدند که او به قتل کسانی از موالی که مورد علاقه ترکان بودند فرمان داده بود، از این رو بشوریدند و دستگیرش کردند و از خلافت بینداختند و بدین قانع نشدند بلکه او را شکنجه کردند تا در [[رجب]] ۲۵۶ جان بداد.<ref>حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج2.</ref>
+مهتدی نیز مثل همه خلیفگانی که از پس [[متوکل]] بودند بازیچه ترکان بود. [[محمد بن جریر طبری|طبری]] گوید: «مهتدی دست به آسمان برداشت و گفت خدایا من از اعمال موسی بن بغا و آن خلل که در مرز کرد بیزارم و اشکش فرو ریخت». بدینسان خلیفه عباسی اسیر سپاهیان ترک بود که از موسی بن بغا فرمان می بردند ولی مهتدی در مقابل قوت ترکان به نیرنگ چنگ زد و باکیاک سردار ترک را بسوی خویش جلب کرد و به تقتل موسی بن بغا برانگیخت، به این وعده که فرماندهی سپاه را بدو می دهد. اما باکیاک به وعده خلیفه دلخوش نکرد و نامه خلیفه را به موسی بنمود و دو حریف همسخن شدند که باکیاک به اخلاص مندی خلیفه تظاهر کند و او را از میان بردارد. خیلی زود ترکان بر قتل خلیفه همسخن شدند که او به قتل کسانی از موالی که مورد علاقه ترکان بودند فرمان داده بود، از این رو بشوریدند و دستگیرش کردند و از خلافت بینداختند و بدین قانع نشدند بلکه او را شکنجه کردند تا در [[رجب]] ۲۵۶ جان بداد.<ref>حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج2.</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-ابواسحاق محمد بن واثق بن معتصم معروف به "المهتدي بالله"، چهاردهمين خليفه عباسي است كه بر تخت [[خلافت]] تكيه زد. وي در سال 215 قمري از كنيزي به نام "قرب" در قاطول در حوالي [[سامرا]] ديده به جهان گشود و محل اقامت وي، شهر سامرا بود. مهتدي در چهل سالگي به خلافت رسيد. وي پس از خلع معتز عباسي از سوي اميران ترك‌نژاد و قدرتمند دربار عباسي لباس خلافت پوشيد.<ref>تاريخ بغداد (خطيب بغدادي)، ج4، ص117 و 120 و 285؛ تاريخ [[مدينه]] [[دمشق]] (ابن عساكر)، ج81، ص313.</ref>
+ابواسحاق محمد بن [[واثق عباسی|واثق]] بن [[معتصم]]، معروف به "المهتدی بالله"، چهاردهمین خلیفه [[عباسيان|عباسی]] است که بر تخت [[خلافت]] تکیه زد. وی در سال ۲۱۵ قمری از کنیزی به نام "قرب" در قاطول در حوالی [[سامرا]] دیده به جهان گشود و محل اقامت وی، شهر سامرا بود. مهتدی در چهل سالگی به خلافت رسید. وی پس از خلع [[معتز|معتز عباسی]] از سوی امیران ترک‌نژاد و قدرتمند دربار عباسی لباس خلافت پوشید.<ref>تاريخ بغداد (خطيب بغدادي)، ج4، ص117 و 120 و 285؛ تاريخ [[مدينه]] [[دمشق]] (ابن عساكر)، ج81، ص313.</ref>
-در آغاز خلافت وی بغدادیان بشوریدند و از بیعت سرباز زدند ولی به کمک مال این شورش را فرونشاند و بیعت تازه شد پس از آن سپاهیان شورش کردند زیرا سلیمان بن عبدالله طاهر فرمانروای بغداد مقرریشان را مرتب نمی داد. در اثنای شورش، خراسانیان با مردم [[بغداد]] بدرفتاری کردند و بغدادیان بر ضد فرمانده آنها قیام کردند و کار بطرد وی انجامید. علویان نیز در بسیاری ولایت های اسلام سر بشورش برداشتند. حسن بن زید علوی در طبرستان بشورید و شورش زنگ که چهارده سال تمام از 255 تا 270 دولت عباسی را به خطر داشت آغاز شد، خارجیان نیز در موصل به پیشوایی مساورشاری طغیان کردند.
+در آغاز خلافت وی بغدادیان بشوریدند و از بیعت سرباز زدند ولی به کمک مال این شورش را فرونشاند و بیعت تازه شد. پس از آن سپاهیان شورش کردند زیرا سلیمان بن عبدالله طاهر فرمانروای [[بغداد]] مقرریشان را مرتب نمی داد. در اثنای شورش، خراسانیان با مردم بغداد بدرفتاری کردند و بغدادیان بر ضد فرمانده آنها قیام کردند و کار به طرد وی انجامید. [[علویان]] نیز در بسیاری ولایت های اسلام سر بشورش برداشتند. حسن بن زید علوی در طبرستان بشورید و شورش زنگ که چهارده سال تمام از ۲۵۵ تا ۲۷۰ دولت عباسی را به خطر داشت آغاز شد، [[خوارج|خارجیان]] نیز در موصل به پیشوایی مساورشاری طغیان کردند.
-مهمتر از همه شورش احمد بن عیسی شیخ بود که پدرش ولایت فلسطین و اردن داشت و چون بمرد احمد بر دمشق تسلط یافت و مالیات به بغداد نداد و میخواست با استفاده از آن آشفتگی ها که در پایتخت خلافت بود بر همه شام مسلط شود و به مصر دست اندازی کند.
+مهمتر از همه شورش احمد بن عیسی شیخ بود که پدرش ولایت [[فلسطین]] و [[اردن]] داشت و چون بمرد احمد بر [[دمشق]] تسلط یافت و مالیات به بغداد نداد و میخواست با استفاده از آن آشفتگی ها که در پایتخت خلافت بود بر همه شام مسلط شود و به مصر دست اندازی کند. مهتدی برای سرکوبی شورش نیرنگ زد و او را ولایت ارمنستان داد و گفت یکی را از جانب خود در [[شام]] نایب کند که از آنجا دور شود و از سوی دیگر احمد بن طولون را به پیکار او برانگیخت که اگر شام را بگشود حکومت آن دیار خاص وی باشد و چون ابن طولون آهنگ شام کرد نامه خلیفه رسید که به [[مصر]] بازگردد. آنگاه ماجور سردار ترک از [[عراق]] به شام رفت و نیروی احمد را بشکست و [[دمشق]] را بگرفت و او را به ارمنستان راند و ولایت شام بر ماجور مسلم شد.
-مهتدی برای سرکوبی شورش نیرنگ زد و او را ولایت ارمنستان داد و گفت یکی را از جانب خود در شام نایب کند که از آنجا دور شود و از سوی دیگر احمد بن طولون را به پیکار او برانگیخت که اگر شام را بگشود حکومت آن دیار خاص وی باشد و چون ابن طولون آهنگ شام کرد نامه خلیفه رسید که به مصر بازگردد.
+مهتدی نیز مثل همه خلیفگانی که از پس [[متوکل]] بودند بازیچه ترکان بود. طبری گوید: «مهتدی دست به آسمان برداشت و گفت خدایا من از اعمال موسی بن بغا و آن خلل که در مرز کرد بیزارم و اشکش فرو ریخت». بدینسان خلیفه عباسی اسیر سپاهیان ترک بود که از موسی بن بغا فرمان می بردند ولی مهتدی در مقابل قوت ترکان به نیرنگ چنگ زد و باکیاک سردار ترک را بسوی خویش جلب کرد و به تقتل موسی بن بغا برانگیخت، به این وعده که فرماندهی سپاه را بدو می دهد. اما باکیاک به وعده خلیفه دلخوش نکرد و نامه خلیفه را به موسی بنمود و دو حریف همسخن شدند که باکیاک به اخلاص مندی خلیفه تظاهر کند و او را از میان بردارد. خیلی زود ترکان بر قتل خلیفه همسخن شدند که او به قتل کسانی از موالی که مورد علاقه ترکان بودند فرمان داده بود، از این رو بشوریدند و دستگیرش کردند و از خلافت بینداختند و بدین قانع نشدند بلکه او را شکنجه کردند تا در [[رجب]] ۲۵۶ جان بداد.<ref>حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج2.</ref>
-آنگاه ماجور سردار ترک از عراق به شام رفت و نیروی احمد را بشکست و [[دمشق]] را بگرفت و او را به ارمنستان راند و ولایت شام بر ماجور مسلم شد.
+==پانویس==
-مهتدی نیز مثل همه خلیفگانی که از پس متوکل بودند بازیچه ترکان بود. طبری گوید: «مهتدی دست به آسمان برداشت و گفت خدایا من از اعمال موسی بن بغا و آن خلل که در مرز کرد بیزارم و اشکش فرو ریخت». بدینسان خلیفه عباسی اسیر سپاهیان ترک بود که از موسی بن بغا فرمان می بردند ولی مهتدی در مقابل قوت ترکان به نیرنگ چنگ زد و باکیاک سردار ترک را بسوی خویش جلب کرد و به تقتل موسی بن بغا برانگیخت. به این وعده که فرماندهی سپاه را بدو می دهد اما باکیاک به وعده خلیفه دلخوش نکرد و نامه خلیفه را به موسی بنمود و دو حریف همسخن شدند که باکیاک به اخلاص مندی خلیفه تظاهر کند و او را از میان بردارد. خیلی زود ترکان بر قتل خلیفه همسخن شدند که او به قتل کسانی از موالی که مورد علاقه ترکان بودند فرمان داده بود، از این رو بشوریدند و دستگیرش کردند و از خلافت بینداختند و بدین قانع نشدند بلکه او را شکنجه کردند تا در [[رجب]] 256 جان بداد.<ref>حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج2.</ref>
+==منابع==
-==پانویس==
+*موسسه تبیان، نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام.
-<references/>
+*حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام.
-==منابع==
+<br />{{خلفای بنی عباس}}
 [[رده:خلفای عباسی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۵۰
سطر ۱:		سطر ۱:
−	~~'''کلیدواژه: بنی عباس، مهتدی عباسی، موسی بن بغا، خلافت عباسی'''~~
−
	ابواسحاق محمد بن واثق بن معتصم معروف به "المهتدي بالله"، چهاردهمين خليفه عباسي است كه بر تخت [[خلافت]] تكيه زد. وي در سال 215 قمري از كنيزي به نام "قرب" در قاطول در حوالي [[سامرا]] ديده به جهان گشود و محل اقامت وي، شهر سامرا بود. مهتدي در چهل سالگي به خلافت رسيد. وي پس از خلع معتز عباسي از سوي اميران ترك‌نژاد و قدرتمند دربار عباسي لباس خلافت پوشيد.<ref>تاريخ بغداد (خطيب بغدادي)، ج4، ص117 و 120 و 285؛ تاريخ [[مدينه]] [[دمشق]] (ابن عساكر)، ج81، ص313.</ref>		ابواسحاق محمد بن واثق بن معتصم معروف به "المهتدي بالله"، چهاردهمين خليفه عباسي است كه بر تخت [[خلافت]] تكيه زد. وي در سال 215 قمري از كنيزي به نام "قرب" در قاطول در حوالي [[سامرا]] ديده به جهان گشود و محل اقامت وي، شهر سامرا بود. مهتدي در چهل سالگي به خلافت رسيد. وي پس از خلع معتز عباسي از سوي اميران ترك‌نژاد و قدرتمند دربار عباسي لباس خلافت پوشيد.<ref>تاريخ بغداد (خطيب بغدادي)، ج4، ص117 و 120 و 285؛ تاريخ [[مدينه]] [[دمشق]] (ابن عساكر)، ج81، ص313.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۰
(بدون تفاوت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۲۵
سطر ۱۹:		سطر ۱۹:
	موسسه تبیان، نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام		موسسه تبیان، نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام
	حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام		حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام
		+
		+	[[رده:خلفای عباسی]]