مهاجرین - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۳ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۸

2026-03-03T11:28:10Z

مهدی موسوی در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۵

2025-05-01T11:15:27Z

نمایش تغییرات

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-22T12:51:02Z

افزودن الگوی قرآن

Aghajani در ‏۴ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۵۲

2020-03-04T12:52:17Z

Aghajani در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۱۴

2020-02-23T12:14:41Z

مهدی موسوی در ‏۲۵ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۴۲

2019-08-25T10:42:30Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۴ فوریهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۲:۴۰

2018-02-04T12:40:14Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۷ آوریل ۲۰۱۴، ساعت ۰۹:۲۰

2014-04-07T09:20:20Z

نمایش تغییرات

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} "مهاجرین" اسم فاعل و ب...' ایجاد کرد

2014-01-13T07:54:36Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} "مهاجرین" اسم فاعل و ب...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
{{نیازمند ویرایش فنی}}
"مهاجرین" اسم فاعل و به معنای دور شوندگان از وطن است. این واژه از مادۀ "هجر" به معنای ترک و جدایی است.<ref>. راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ المفردات فی غریب القرآن، مادۀ «هجر»</ref>

== مهاجران به حبشه ==

در سالهای نخستین بعثت پیامبر (ص) و دعوت عمومی او، مسلمانان در اقلیت شدیدی قرار داشتند، قریش به قبائل عرب توصیه کرده بود که هر کدام، افراد وابسته خود را که به پیامبر (ص) ایمان آورده است تحت فشار شدید قرار دهند و به این ترتیب هر یک از مسلمانان از طرف قوم و قبیله خود، تحت فشار قرار داشت. آن روز تعداد مسلمانان برای دست زدن به یک "جهاد آزادی‌بخش" کافی نبود، پیامبر (ص) برای حفظ این گروه کوچک، و تهیه پایگاهی برای مسلمانان در بیرون حجاز، به آنها دستور مهاجرت داد، و حبشه را برای این مقصد انتخاب کرد و فرمود:
«در آنجا زمامدار صالحی است که از ستم و ستمگری جلوگیری می‌کند، شما آنجا بروید تا خداوند فرصت مناسبی در اختیار ما بگذارد.»

منظور پیامبر (ص) نجاشی بود (نجاشی اسم عامی بود همانند "کسری" که به تمام سلاطین حبشه گفته می‌شد، اما اسم نجاشی معاصر پیامبر (ص) اصحمه که در زبان حبشی به معنی عطیه و بخشش است بود). یازده مرد و چهار زن از مسلمانان در ماه رجب سال پنجم بعثت عازم حبشه شدند و از طریق دریا با کرایه کردن کشتی کوچکی راه حبشه را پیش گرفتند. چیزی نگذشت که "جعفر بن ابو طالب" و جمعی دیگر از مسلمانان به حبشه رفتند و به آنان پیوستند.<ref>. مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1374 ش، چاپ اول، ج 5، ص 51</ref>

== اسامی مهاجران به حبشه ==

عثمان و همسرش رقیه دختر پیامبر، زبیر بن عوام، عبد الله بن مسعود، عبد الرحمن بن عوف، ابو حذیفه بن عتبه و همسرش سهله، سهل بن عمرو، مصعب بن عمیر، ابو سلمه بن عبدالاسد و همسرش ام سلمه، عثمان بن مظعون، عامر بن ربیعه و همسرش لیلی دختر ابی خیثمه، حاطب بن عمرو و سهل بن بیضاء.. پس از آنان جعفر بن ابی طالب، و بدنبال او مسلمانان دیگر که درمجموع 82 تن مرد- به استثنای زنان و کودکان- در کشور نجاشی پناهنده شدند.<ref>. طبرسی، فضل بن حسن؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو 1372 ش، ج‌3، ص361</ref>

== برخورد نجاشی با مسلمانان مهاجر به حبشه ==

همین که قریش از هجرت این مسلمانان به حبشه آگاه شدند "عمرو بن عاص" و "عمارة بن ولید مخزومی" را با هدیه‌هایی نزد نجاشی پادشاه حبشه فرستادند تا آنان را باز گردانند. اما نجاشی این هدایا را نپذیرفت و از تسلیم کردن پناهندگان به ایشان خود داری کرد. به همین جهت برخی از مفسران شأن نزول آیات 82 تا 84 سورۀ مائده را دربارۀ نجاشی و اصحاب وی دانسته‌اند.<ref>. همان، ص362</ref>

== مهاجران به مدینه ==

‌آنان پیامبر اسلام و مسلمانان نخستین بودند که ازمکه به مدینه هجرت کردند، این مهاجران که گاهی از آنها به مهاجرین بدر تعبیر می‌شود جایگاه شایسته‌ای در تاریخ اسلام دارند، آنان برای خدا از همه سرمایه‌های مادی خود چشم پوشیدند.
این مهاجران که از آنها به "المهاجرون الاولون" تعبیر می‌شود در حقیقت سنگ زیر بنای کاخ پر شکوه اسلام را تشکیل دادند، و قرآن از آنها با عظمت خاصی سخن می‌گوید چرا که از فداکارترین مسلمانها محسوب می‌شدند.<ref>. تفسیر نمونه، ج‌7، ص 262</ref>
آنجا که می‌فرماید:
« وَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ وَ هَاجَرُواْ وَ جَاهَدُواْ فیِ سَبِیلِ اللَّهِ وَ الَّذِینَ ءَاوَواْ وَّ نَصَرُواْ أُوْلَئکَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لهَُّم مَّغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ کَرِیمٌ »(انفال 74)
«و آنها که ایمان آوردند و هجرت نمودند و در راه خدا جهاد کردند، و آنها که پناه دادند و یاری نمودند، آنان مؤمنان حقیقی‌اند برای آنها، آمرزش (و رحمت خدا) و روزی شایسته‌ای است.»

در این آیه و آیه 100 سوره توبه از انصاِر نخستین بسان مهاجرین به نیکی یاد شده است آنهایی که با آغوش باز از پیامبر( ص) به مدینه دعوت کردند، و یاران مهاجر او را همچون برادران خویش مسکن دادند، و از آنها با تمام وجود خود دفاع کردند، و حتی بر خویشتن نیز مقدم داشتند.

== ویژگی بارز مهاجران در راه خدا ==

« وَ الَّذِینَ هَاجَرُواْ فیِ اللَّهِ مِن بَعْدِ مَا ظُلِمُواْ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فیِ الدُّنْیَا حَسَنَةً وَ لَأَجْرُ الاَْخِرَةِ أَکْبرَُ لَوْ کاَنُواْ یَعْلَمُونَ الَّذِینَ صَبرَُواْ وَ عَلیَ‌ رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ »(نحل41 و 42)
«آنها که پس از ستم دیدن در راه خدا، هجرت کردند، در این دنیا جایگاه (و مقام) خوبی به آنها می‌دهیم و پاداش آخرت، از آن هم بزرگتر است اگر می‌دانستند! آنها کسانی هستند که صبر و استقامت پیشه کردند، و تنها بر پروردگارشان توکّل می‌کنند.»

با توجه به آیه یاد شده اخلاص، صبر و شکیبایی و توکل بر خدا از خصوصیات بارز مهاجران است.
تعبیر به «هاجَرُوا فِی اللَّهِ» که حتی کلمه "سبیل" هم در آن ذکر نشده اشاره به نهایت اخلاص این مهاجران است که تنها برای خدا و در مسیر اللَّه و به خاطر رضای او و حمایت و دفاع از آئینش دست به چنین هجرتی زدند، نه برای نجات جان خود و یا اغراض مادی دیگر.<ref>. همان ج‌11، ص 238. المیزان، ج12 ص254</ref>
در آیه دیگری، جهاد و صدق از دیگر ویژگیهای مهاجران بیان شده است.
«...الْمُهَاجِرِینَ الَّذِینَ...َیَنصُرُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أُوْلَئکَ هُمُ الصَّادِقُون‌ »(حشر/8)
«...مهاجرانی که...خدا و رسولش را یاری می‌کنند و آنها راستگویانند.»

پاداش مهاجران در راه خدا:
«...فَالَّذِینَ هَاجَرُواْ وَ أُخْرِجُواْ مِن دِیَرِهِمْ وَ أُوذُواْ فیِ سَبِیلیِ وَ قَتَلُواْ وَ قُتِلُواْ لَأُکَفِّرَنَّ عَنهُْمْ سَیَِّاتهِِمْ وَ لَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تجَْرِی مِن تحَْتهَِا الْأَنْهَرُ ثَوَابًا مِّنْ عِندِ الله‌ وَ اللَّهُ عِندَهُ حُسْنُ الثَّوَاب »(آل عمران/ 195)
«...آنها که در راه خدا هجرت کردند، و از خانه‌های خود بیرون رانده شدند و در راه من آزار دیدند، و جنگ کردند و کشته شدند، بیقین گناهانشان را می‌بخشم و آنها را در باغهای بهشتی، که از زیر درختانش نهرها جاری است، وارد می‌کنم. این پاداشی است از طرف خداوند و بهترین پاداشها نزد پروردگار است.»

با توجه به آیه بخشودگی گناهان و ورود به بهشت، پاداش الهی به مهاجرانی است که به خاطر خدا و کسب رضایت الهی از سرزمین کفر و الحاد به سرزمین ایمان هجرت کردند. تا هجرت آنان زمینه‌ای باشد برای برپاداری ارزشهای الهی.
در آیه دیگری بهره مندی از "رزق حسن" را پاداش همه مهاجران الهی قرار داده چه به مقام شهادت رسیده باشند و چه در این راه به مرگ طبیعی از دنیا رفته باشند.
« وَ الَّذِینَ هاجَرُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا لَیَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقاً حَسَناً وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَیْرُ الرَّازِقِینَ »(حج/58)
«و کسانی که در راه خدا هجرت کردند، سپس کشته شدند یا به مرگ طبیعی از دنیا رفتند، خداوند به آنها روزی نیکویی می‌دهد که او بهترین روزی‌دهندگان است‌.»

به گفته بعضی از مفسران "رزق حسن"، اشاره به نعمتهایی است که وقتی چشم انسان به آن می‌افتد، چنان مجذوب می‌شود که نمی‌تواند دیده از آن بر گیرد و به غیر آن نگاه کند، و تنها خداوند قدرت دارد که چنین روزی را به کسی دهد.<ref>. مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‌7، ص147</ref>

== رضایتمندی خداوند متعال از مهاجران ==

« وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنصَارِ وَ الَّذِینَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَّضیِ‌َ اللَّهُ عَنهُْمْ وَ رَضُواْ عَنْهُ وَ أَعَدَّ لهَُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی تحَْتَهَا الْأَنْهَرُ خَلِدِینَ فِیهَا أَبَدًا ذَالِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ »(نساء/100)
« پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار، و کسانی که به نیکی از آنها پیروی کردند، خداوند از آنها خشنود گشت، و آنها (نیز) از او خشنود شدند و باغهایی از بهشت برای آنان فراهم ساخته، که نهرها از زیر درختانش جاری است جاودانه در آن خواهند ماند و این است پیروزی بزرگ! »

واژۀ "من" در جمله «مِنَ الْمُهاجِرِینَ وَ الْأَنْصارِ» تبعیضی است، نه بیانی، بنابرین همه آنان این فضیلت را نداشتند، آیه شریفه می‌فرماید:"خداوند از ایشان و ایشان از خدا راضی شدند"، در حالی که به شهادت خود قرآن، همه مهاجرین و انصار اینطور نبودند، بلکه یک عده از ایشان بیمار دل و دهن بین بودند، و تحت تاثیر سم‌پاشی‌های منافقین قرار می‌گرفتند، عده‌ای دیگر فاسق بودند، عده‌ای از ایشان کسانی بودند که رسول خدا (ص) از عمل آنان بیزاری جست، و معنا ندارد که خدا از کسانی راضی باشد که خودش آنها را به این عناوین یاد کرده است. پس خدای متعال تعدادی ازمهاجرین و انصار را به این فضیلت ستوده است.<ref>. طباطبائی، سید محمد حسین؛ المیزان فی تفسیرالقرآن، ترجمه سیدمحمد باقر موسوی همدانی، قم دفتر انتشارات اسلامی جامعه‌ی مدرسین، 1374 ش، ج 9، ص 507-509</ref>

== زنان مهاجر ==

« یَأَیهَُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ إِذَا جَاءَکُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِیمَانهِِنَّ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلیَ الْکُفَّارِ لَا هُنَّ حِلٌّ لهَُّمْ وَ لَا هُمْ یحَِلُّونَ لهَُنَّ وَ ءَاتُوهُم مَّا أَنفَقُواْ... »(ممتحنه/10)
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که زنان با ایمان بعنوان هجرت نزد شما آیند، آنها را آزمایش کنید- خداوند به ایمانشان آگاهتر است- هر گاه آنان را مؤمن یافتید، آنها را بسوی کفّار بازنگردانید نه آنها برای کفّار حلالند و نه کفّار برای آنها حلال و آنچه را همسران آنها (برای ازدواج با این زنان) پرداخته‌اند به آنان بپردازید...»

جمعی از مفسران در شان نزول آیه آورده‌اند:یکی از مواد پیمان صلح حدیبیه با مشرکان مکه این بود که هر کس از اهل مکه به مسلمانان بپیوندد او را بازگردانند، در این هنگام زنی به نام "سبیعه" اسلام را پذیرفته و به مسلمانان پیوست همسرش از پیامبر(ص)، بازگشتِ وی را خواست آیه فوق نازل شد و دستور داد زنان مهاجر را امتحان کنند. نحوه امتحان به این ترتیب بود که آنها را سوگند به خدا می‌دادند که مهاجرتشان جز برای قبول اسلام نبوده، و آنها به خاطر دشمنی با همسر و یا علاقه به مرد دیگری، یا علاقه به سرزمین مدینه و مانند آن هجرت ننموده‌اند.
آن زن سوگند یاد کرد که چنین است. در اینجا رسول خدا (ص) مهریه‌ای را که شوهرش پرداخته بود و هزینه‌هایی را که متحمل شده بود به او پرداخت، و فرمود:طبق این ماده قرارداد تنها مردان را باز می‌گرداند نه زنان را.
دستور به امتحان، با اینکه آنها را مؤمنان نامیده به خاطر آن است آنها ظاهرا شهادتین را بر زبان، جاری می‌کردند و در سلک اهل ایمان بودند، اما امتحان برای این بود که اطمینان حاصل شود که این ظاهر با باطن هماهنگ است. <ref>. تفسیر نمونه، ج ‌24، ص 37</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

== منابع ==

*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=34269 مهاجران، کاظم احمدزاده، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)] تاریخ بازیابی: 23 دی 1392.
[[رده: واژگان قرآنی]]
[[رده: تاریخ صدر اسلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]

@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 ‌آنان [[پیامبر اسلام]] و مسلمانان نخستین بودند که از [[مکه]] به [[مدینه]] هجرت کردند. این مهاجران که گاهی از آنها به مهاجرین بدر تعبیر می‌شود، جایگاه شایسته‌ای در [[تاریخ اسلام]] دارند، آنان برای خدا از همه سرمایه‌های مادی خود چشم پوشیدند.
-این مهاجران که از آنها به "المهاجرون الاولون" تعبیر می‌شود، در حقیقت سنگ زیربنای کاخ پرشکوه [[اسلام]] را تشکیل دادند و [[قرآن]] از آنها با عظمت خاصی سخن می‌گوید چرا که از فداکارترین مسلمانها محسوب می‌شدند.<ref>تفسیر نمونه، ج‌۷، ص۲۶۲.</ref> آنجا که می‌فرماید: {{متن قرآن|«وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ»}}؛ ([[سوره انفال]]، ۷۴) و آنها که [[ایمان]] آوردند و هجرت نمودند و در راه خدا جهاد کردند و آنها که پناه دادند و یاری نمودند، آنان مؤمنان حقیقی‌اند برای آنها، آمرزش (و رحمت خدا) و روزی شایسته‌ای است.
+این مهاجران که از آنها به "المهاجرون الاولون" تعبیر می‌شود، در حقیقت سنگ زیربنای کاخ پرشکوه [[اسلام]] را تشکیل دادند و [[قرآن]] از آنها با عظمت خاصی سخن می‌گوید چرا که از فداکارترین مسلمانها محسوب می‌شدند.<ref>تفسیر نمونه، ج‌۷، ص۲۶۲.</ref> آنجا که می‌فرماید: «{{متن قرآن|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ}}<ref>[[آیه 74 سوره انفال|سوره انفال، آیه ۷۴.]]</ref>؛ و آنها که [[ایمان]] آوردند و هجرت نمودند و در راه خدا جهاد کردند و آنها که پناه دادند و یاری نمودند، آنان مؤمنان حقیقی‌اند برای آنها، آمرزش (و رحمت خدا) و روزی شایسته‌ای است».
 در این [[آیه]] و آیه ۱۰۰ [[سوره توبه]]، از [[انصار]] نخستین، بسان مهاجرین به نیکی یاد شده است. آنهایی که با آغوش باز از پیامبر صلی الله علیه وآله به [[مدینه]] دعوت کردند و یاران مهاجر او را همچون برادران خویش مسکن دادند و از آنها با تمام وجود خود دفاع کردند و حتی بر خویشتن نیز مقدم داشتند.
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 ==پاداش مهاجران در راه خدا==
-{{متن قرآن|«...فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ»}}؛ ([[سوره آل عمران]]/۱۹۵) ...آنها که در راه خدا هجرت کردند و از خانه‌های خود بیرون رانده شدند و در راه من آزار دیدند و جنگ کردند و کشته شدند، به یقین گناهانشان را می‌بخشم و آنها را در باغهای بهشتی که از زیر درختانش نهرها جاری است، وارد می‌کنم. این پاداشی است از طرف خداوند و بهترین پاداشها نزد پروردگار است.
+«{{متن قرآن|... فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ}}<ref>[[آیه 195 سوره آل عمران|سوره آل عمران، آیه ۱۹۵.]]</ref>؛ ... آنها که در راه خدا هجرت کردند و از خانه‌های خود بیرون رانده شدند و در راه من آزار دیدند و جنگ کردند و کشته شدند، به یقین گناهانشان را می‌بخشم و آنها را در باغهای بهشتی که از زیر درختانش نهرها جاری است، وارد می‌کنم. این پاداشی است از طرف خداوند و بهترین پاداشها نزد پروردگار است».
 با توجه به این آیه، بخشودگی گناهان و ورود به [[بهشت]]، پاداش الهی به مهاجرانی است که به خاطر خدا و کسب رضایت الهی از سرزمین [[کفر]] و الحاد به سرزمین [[ایمان]] هجرت کردند تا هجرت آنان زمینه‌ای باشد برای برپاداری ارزشهای الهی.
-در آیه دیگری، بهره مندی از "[[رزق]] حسن" را پاداش همه مهاجران الهی قرار داده، چه به مقام [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسیده باشند و چه در این راه به [[مرگ]] طبیعی از دنیا رفته باشند: {{متن قرآن|«وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ مَاتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقًا حَسَنًا وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ»}}؛ ([[سوره حج]]/۵۸) و کسانی که در راه خدا هجرت کردند، سپس کشته شدند یا به مرگ طبیعی از دنیا رفتند، خداوند به آنها روزی نیکویی می‌دهد که او بهترین روزی‌دهندگان است‌.
+در آیه دیگری، بهره مندی از "[[رزق]] حسن" را پاداش همه مهاجران الهی قرار داده، چه به مقام [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسیده باشند و چه در این راه به [[مرگ]] طبیعی از دنیا رفته باشند: «{{متن قرآن|وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ مَاتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقًا حَسَنًا وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ}}<ref>[[آیه 58 سوره حج|سوره حج، آیه ۵۸.]]</ref>؛ و کسانی که در راه خدا هجرت کردند، سپس کشته شدند یا به مرگ طبیعی از دنیا رفتند، خداوند به آنها روزی نیکویی می‌دهد که او بهترین روزی‌دهندگان است‌».
 به گفته بعضی از مفسران، "رزق حسن" اشاره به نعمت هایی است که وقتی چشم انسان به آن می‌افتد، چنان مجذوب می‌شود که نمی‌تواند دیده از آن برگیرد و به غیر آن نگاه کند و تنها خداوند قدرت دارد که چنین روزی را به کسی دهد.<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۷، ص۱۴۷.</ref>
-و در آیه دیگر، رضایتمندی خداوند متعال از مهاجران بیان شده است: {{متن قرآن|«وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ»}}؛ ([[سوره توبه]]/۱۰۰) پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار و کسانی که به نیکی از آنها پیروی کردند، خداوند از آنها خشنود گشت و آنها (نیز) از او خشنود شدند و باغهایی از بهشت برای آنان فراهم ساخته، که نهرها از زیر درختانش جاری است، جاودانه در آن خواهند ماند و این است پیروزی بزرگ!
+و در آیه دیگر، رضایتمندی خداوند متعال از مهاجران بیان شده است: «{{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>[[آیه 100 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۱۰۰.]]</ref>؛ پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار و کسانی که به نیکی از آنها پیروی کردند، خداوند از آنها خشنود گشت و آنها (نیز) از او خشنود شدند و باغهایی از بهشت برای آنان فراهم ساخته، که نهرها از زیر درختانش جاری است، جاودانه در آن خواهند ماند و این است پیروزی بزرگ!».
 واژه "مِن" در تعبیر {{متن قرآن|«مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ»}} تبعیضی است نه بیانی، بنابراین همه آنان این فضیلت را نداشتند. آیه شریفه می‌فرماید: "خداوند از ایشان و ایشان از خدا راضی شدند"، در حالی که به شهادت خود [[قرآن]]، همه مهاجرین و [[انصار]] اینطور نبودند، بلکه یک عده از ایشان بیمار دل بودند و تحت تاثیر سم‌پاشی‌های [[منافقان|منافقین]] قرار می‌گرفتند، عده‌ای دیگر [[فسق|فاسق]] بودند، عده‌ای از ایشان کسانی بودند که [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله از عمل آنان بیزاری جست و معنا ندارد که خدا از کسانی راضی باشد که خودش آنها را به این عناوین یاد کرده است. پس خدای متعال تنها تعدادی از مهاجرین و انصار را به این فضیلت ستوده است.<ref>طباطبائی، سید محمدحسین؛ المیزان فی تفسیرالقرآن، ترجمه سیدمحمد باقر موسوی همدانی، ج۹، ص۵۰۷-۵۰۹.</ref>
@@ سطر ۴۴: / سطر ۴۴: @@
 ==زنان مهاجر==
-{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ لَا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ وَآتُوهُمْ مَا أَنْفَقُوا...»}}؛ ([[سوره ممتحنه]]/۱۰) ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که زنان باایمان به عنوان هجرت نزد شما آیند، آنها را آزمایش کنید - خداوند به ایمانشان آگاهتر است - هرگاه آنان را مؤمن یافتید، آنها را به سوی کفّار بازنگردانید نه آنها برای کفّار حلالند و نه کفّار برای آنها حلال و آنچه را همسران آنها (برای ازدواج با این زنان) پرداخته‌اند به آنان بپردازید...
+«{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ لَا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ وَآتُوهُمْ مَا أَنْفَقُوا ...}}<ref>[[آیه 10 سوره ممتحنه|سوره ممتحنه، آیه ۱۰.]]</ref>؛  ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که زنان باایمان به عنوان هجرت نزد شما آیند، آنها را آزمایش کنید - خداوند به ایمانشان آگاهتر است - هرگاه آنان را مؤمن یافتید، آنها را به سوی کفّار بازنگردانید نه آنها برای کفّار حلالند و نه کفّار برای آنها حلال و آنچه را همسران آنها (برای ازدواج با این زنان) پرداخته‌اند به آنان بپردازید...
 جمعی از مفسران در [[شأن نزول]] این آیه آورده‌اند: یکی از مواد پیمان [[صلح حديبيه|صلح حدیبیه]] با مشرکان [[مکه]] این بود که هر کس از اهل مکه به مسلمانان بپیوندد او را بازگردانند، در این هنگام زنی به نام "سبیعه"، [[اسلام]] را پذیرفته و به مسلمانان پیوست. وقتی همسرش از [[پیامبر]] صلی الله علیه وآله بازگشتِ وی را خواست، آیه فوق نازل شد و دستور داد زنان مهاجر را امتحان کنند. نحوه امتحان به این ترتیب بود که آنها را [[سوگند]] به خدا می‌دادند که مهاجرتشان جز برای قبول اسلام نبوده و آنها به خاطر دشمنی با همسر و یا علاقه به مرد دیگری، یا علاقه به سرزمین [[مدینه]] و مانند آن هجرت ننموده‌اند. آن زن سوگند یاد کرد که چنین است. در اینجا [[رسول خدا]] صلی الله علیه وآله [[مهریه|مهریه‌ای]] را که شوهرش پرداخته بود و هزینه‌هایی را که متحمل شده بود به او پرداخت، و فرمود: طبق این ماده قرارداد تنها مردان را بازمی‌گرداند نه زنان را.

@@ سطر ۵۴: / سطر ۵۴: @@
 ==منابع==
-*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=34269 مهاجران، کاظم احمدزاده، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی: 23 دی 1392.
+* کاظم احمدزاده، مهاجران،[http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 23 دی 1392.
 [[رده: واژگان قرآنی]]
 [[رده: تاریخ صدر اسلام]]
 [[رده:اصحاب پیامبر]]

@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 ‌آنان [[پیامبر اسلام]] و مسلمانان نخستین بودند که از [[مکه]] به [[مدینه]] هجرت کردند، این مهاجران که گاهی از آنها به مهاجرین بدر تعبیر می‌شود، جایگاه شایسته‌ای در [[تاریخ اسلام]] دارند، آنان برای خدا از همه سرمایه‌های مادی خود چشم پوشیدند.
-این مهاجران که از آنها به "المهاجرون الاولون" تعبیر می‌شود، در حقیقت سنگ زیربنای کاخ پرشکوه [[اسلام]] را تشکیل دادند و [[قرآن]] از آنها با عظمت خاصی سخن می‌گوید چرا که از فداکارترین مسلمانها محسوب می‌شدند.<ref>تفسیر نمونه، ج‌7، ص262.</ref> آنجا که می‌فرماید: {{متن قرآن|«وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ وَ هَاجَرُواْ وَ جَاهَدُواْ فیِ سَبِیلِ اللَّهِ وَالَّذِینَ ءَاوَواْ وَّ نَصَرُواْ أُوْلَئکَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لهَُّم مَّغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ کَرِیمٌ»}}؛ ([[سوره انفال]]، 74) و آنها که [[ایمان]] آوردند و هجرت نمودند و در راه خدا جهاد کردند و آنها که پناه دادند و یاری نمودند، آنان مؤمنان حقیقی‌اند برای آنها، آمرزش (و رحمت خدا) و روزی شایسته‌ای است.
+این مهاجران که از آنها به "المهاجرون الاولون" تعبیر می‌شود، در حقیقت سنگ زیربنای کاخ پرشکوه [[اسلام]] را تشکیل دادند و [[قرآن]] از آنها با عظمت خاصی سخن می‌گوید چرا که از فداکارترین مسلمانها محسوب می‌شدند.<ref>تفسیر نمونه، ج‌7، ص262.</ref> آنجا که می‌فرماید: {{متن قرآن|«وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ»}}؛ ([[سوره انفال]]، 74) و آنها که [[ایمان]] آوردند و هجرت نمودند و در راه خدا جهاد کردند و آنها که پناه دادند و یاری نمودند، آنان مؤمنان حقیقی‌اند برای آنها، آمرزش (و رحمت خدا) و روزی شایسته‌ای است.
 در این آیه و آیه 100 [[سوره توبه]] از [[انصار]] نخستین بسان مهاجرین به نیکی یاد شده است. آنهایی که با آغوش باز از پیامبر صلی الله علیه و آله به [[مدینه]] دعوت کردند و یاران مهاجر او را همچون برادران خویش مسکن دادند و از آنها با تمام وجود خود دفاع کردند و حتی بر خویشتن نیز مقدم داشتند.
@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 ==پاداش مهاجران در راه خدا==
-{{متن قرآن|«...فَالَّذِینَ هَاجَرُواْ وَأُخْرِجُواْ مِن دِیَرِهِمْ وَ أُوذُواْ فیِ سَبِیلیِ وَ قَتَلُواْ وَ قُتِلُواْ لَأُکَفِّرَنَّ عَنهُْمْ سَیَِّاتهِِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تجَْرِی مِن تحَْتهَِا الْأَنْهَرُ ثَوَابًا مِّنْ عِندِالله‌ وَاللَّهُ عِندَهُ حُسْنُ الثَّوَاب»}}؛ ([[سوره آل عمران]]/195) ...آنها که در راه خدا هجرت کردند و از خانه‌های خود بیرون رانده شدند و در راه من آزار دیدند و جنگ کردند و کشته شدند، به یقین گناهانشان را می‌بخشم و آنها را در باغهای بهشتی که از زیر درختانش نهرها جاری است، وارد می‌کنم. این پاداشی است از طرف خداوند و بهترین پاداشها نزد پروردگار است.
+{{متن قرآن|«...فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ»}}؛ ([[سوره آل عمران]]/195) ...آنها که در راه خدا هجرت کردند و از خانه‌های خود بیرون رانده شدند و در راه من آزار دیدند و جنگ کردند و کشته شدند، به یقین گناهانشان را می‌بخشم و آنها را در باغهای بهشتی که از زیر درختانش نهرها جاری است، وارد می‌کنم. این پاداشی است از طرف خداوند و بهترین پاداشها نزد پروردگار است.
 با توجه به آیه بخشودگی گناهان و ورود به [[بهشت]]، پاداش الهی به مهاجرانی است که به خاطر خدا و کسب رضایت الهی از سرزمین کفر و الحاد به سرزمین ایمان هجرت کردند تا هجرت آنان زمینه‌ای باشد برای برپاداری ارزشهای الهی.
-در آیه دیگری بهره مندی از "رزق حسن" را پاداش همه مهاجران الهی قرار داده چه به مقام شهادت رسیده باشند و چه در این راه به مرگ طبیعی از دنیا رفته باشند: {{متن قرآن|«وَالَّذِینَ هاجَرُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا لَیَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقاً حَسَناً وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَیْرُ الرَّازِقِینَ»}}؛ ([[سوره حج]]/58) و کسانی که در راه خدا هجرت کردند، سپس کشته شدند یا به مرگ طبیعی از دنیا رفتند، خداوند به آنها روزی نیکویی می‌دهد که او بهترین روزی‌دهندگان است‌.
+در آیه دیگری بهره مندی از "رزق حسن" را پاداش همه مهاجران الهی قرار داده چه به مقام شهادت رسیده باشند و چه در این راه به مرگ طبیعی از دنیا رفته باشند: {{متن قرآن|«وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ مَاتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقًا حَسَنًا وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ»}}؛ ([[سوره حج]]/58) و کسانی که در راه خدا هجرت کردند، سپس کشته شدند یا به مرگ طبیعی از دنیا رفتند، خداوند به آنها روزی نیکویی می‌دهد که او بهترین روزی‌دهندگان است‌.
 به گفته بعضی از مفسران "رزق حسن"، اشاره به نعمت هایی است که وقتی چشم انسان به آن می‌افتد، چنان مجذوب می‌شود که نمی‌تواند دیده از آن برگیرد و به غیر آن نگاه کند و تنها خداوند قدرت دارد که چنین روزی را به کسی دهد.<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‌7، ص147.</ref>
-و در آیه دیگر، رضایتمندی خداوند متعال از مهاجران بیان شده است: {{متن قرآن|«وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَالْأَنصَارِ وَالَّذِینَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَّضیِ‌َ اللَّهُ عَنهُْمْ وَ رَضُواْ عَنْهُ وَ أَعَدَّ لهَُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی تحَْتَهَا الْأَنْهَرُ خَلِدِینَ فِیهَا أَبَدًا ذَالِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ»}}؛ ([[سوره نساء]]/100) پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار و کسانی که به نیکی از آنها پیروی کردند، خداوند از آنها خشنود گشت و آنها (نیز) از او خشنود شدند و باغهایی از بهشت برای آنان فراهم ساخته، که نهرها از زیر درختانش جاری است، جاودانه در آن خواهند ماند و این است پیروزی بزرگ!
+و در آیه دیگر، رضایتمندی خداوند متعال از مهاجران بیان شده است: {{متن قرآن|«وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ»}}؛ ([[سوره توبه]]/100) پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار و کسانی که به نیکی از آنها پیروی کردند، خداوند از آنها خشنود گشت و آنها (نیز) از او خشنود شدند و باغهایی از بهشت برای آنان فراهم ساخته، که نهرها از زیر درختانش جاری است، جاودانه در آن خواهند ماند و این است پیروزی بزرگ!
-واژه "من" در جمله «مِنَ الْمُهاجِرِینَ وَالْأَنْصارِ» تبعیضی است نه بیانی، بنابراین همه آنان این فضیلت را نداشتند، آیه شریفه می‌فرماید: "خداوند از ایشان و ایشان از خدا راضی شدند"، در حالی که به شهادت خود [[قرآن]]، همه مهاجرین و انصار اینطور نبودند بلکه یک عده از ایشان بیمار دل و دهن بین بودند و تحت تاثیر سم‌پاشی‌های [[منافقان|منافقین]] قرار می‌گرفتند، عده‌ای دیگر فاسق بودند، عده‌ای از ایشان کسانی بودند که [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله از عمل آنان بیزاری جست و معنا ندارد که خدا از کسانی راضی باشد که خودش آنها را به این عناوین یاد کرده است. پس خدای متعال تعدادی از مهاجرین و انصار را به این فضیلت ستوده است.<ref>طباطبائی، سید محمدحسین؛ المیزان فی تفسیرالقرآن، ترجمه سیدمحمد باقر موسوی همدانی، قم دفتر انتشارات اسلامی جامعه‌ی مدرسین، 1374ش، ج9، ص507-509.</ref>
+واژه "من" در جمله {{متن قرآن|«مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ»}} تبعیضی است نه بیانی، بنابراین همه آنان این فضیلت را نداشتند، آیه شریفه می‌فرماید: "خداوند از ایشان و ایشان از خدا راضی شدند"، در حالی که به شهادت خود [[قرآن]]، همه مهاجرین و انصار اینطور نبودند بلکه یک عده از ایشان بیمار دل و دهن بین بودند و تحت تاثیر سم‌پاشی‌های [[منافقان|منافقین]] قرار می‌گرفتند، عده‌ای دیگر فاسق بودند، عده‌ای از ایشان کسانی بودند که [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله از عمل آنان بیزاری جست و معنا ندارد که خدا از کسانی راضی باشد که خودش آنها را به این عناوین یاد کرده است. پس خدای متعال تعدادی از مهاجرین و انصار را به این فضیلت ستوده است.<ref>طباطبائی، سید محمدحسین؛ المیزان فی تفسیرالقرآن، ترجمه سیدمحمد باقر موسوی همدانی، قم دفتر انتشارات اسلامی جامعه‌ی مدرسین، 1374ش، ج9، ص507-509.</ref>
 ==زنان مهاجر==
-{{متن قرآن|«یَأَیهَُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ إِذَا جَاءَکُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِیمَانهِِنَّ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلیَ الْکُفَّارِ لَا هُنَّ حِلٌّ لهَُّمْ وَلَا هُمْ یحَِلُّونَ لهَُنَّ وَ ءَاتُوهُم مَّا أَنفَقُواْ...»}}؛ ([[سوره ممتحنه]]/10) ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که زنان باایمان به عنوان هجرت نزد شما آیند، آنها را آزمایش کنید - خداوند به ایمانشان آگاهتر است - هرگاه آنان را مؤمن یافتید، آنها را به سوی کفّار بازنگردانید نه آنها برای کفّار حلالند و نه کفّار برای آنها حلال و آنچه را همسران آنها (برای ازدواج با این زنان) پرداخته‌اند به آنان بپردازید...
+{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ لَا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ وَآتُوهُمْ مَا أَنْفَقُوا...»}}؛ ([[سوره ممتحنه]]/10) ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که زنان باایمان به عنوان هجرت نزد شما آیند، آنها را آزمایش کنید - خداوند به ایمانشان آگاهتر است - هرگاه آنان را مؤمن یافتید، آنها را به سوی کفّار بازنگردانید نه آنها برای کفّار حلالند و نه کفّار برای آنها حلال و آنچه را همسران آنها (برای ازدواج با این زنان) پرداخته‌اند به آنان بپردازید...
 جمعی از مفسران در [[شأن نزول]] آیه آورده‌اند: یکی از مواد پیمان [[صلح حديبيه|صلح حدیبیه]] با مشرکان [[مکه]] این بود که هر کس از اهل مکه به مسلمانان بپیوندد او را بازگردانند، در این هنگام زنی به نام "سبیعه" اسلام را پذیرفته و به مسلمانان پیوست. همسرش از پیامبر صلی الله علیه و آله، بازگشتِ وی را خواست آیه فوق نازل شد و دستور داد زنان مهاجر را امتحان کنند. نحوه امتحان به این ترتیب بود که آنها را سوگند به خدا می‌دادند که مهاجرتشان جز برای قبول اسلام نبوده و آنها به خاطر دشمنی با همسر و یا علاقه به مرد دیگری، یا علاقه به سرزمین [[مدینه]] و مانند آن هجرت ننموده‌اند. آن زن سوگند یاد کرد که چنین است. در اینجا [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله [[مهریه|مهریه‌ای]] را که شوهرش پرداخته بود و هزینه‌هایی را که متحمل شده بود به او پرداخت، و فرمود: طبق این ماده قرارداد تنها مردان را بازمی‌گرداند نه زنان را.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ فوریهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۲:۴۰
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	{{منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}		{{منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}
−
	"مهاجرین" اسم فاعل و به معنای دورشوندگان از وطن است. این واژه از ماده "هجر" به معنای ترک و جدایی است.<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ المفردات فی غریب القرآن، ماده «هجر».</ref>		"مهاجرین" اسم فاعل و به معنای دورشوندگان از وطن است. این واژه از ماده "هجر" به معنای ترک و جدایی است.<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ المفردات فی غریب القرآن، ماده «هجر».</ref>