ملا محمدحسن هردنگی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Kamal: /* تحصیل و استادان */

2026-10-16T07:32:03Z

‏تحصیل و استادان

Kamal: /* آثار و تألیفات */

2026-10-12T17:58:28Z

‏آثار و تألیفات

Kamal: /* آثار و تألیفات */

2026-10-12T17:54:01Z

‏آثار و تألیفات

نمایش تغییرات

Kamal: /* حاکمیت شرع مطلقه آخوند در قاینات */

2025-09-20T16:08:44Z

‏حاکمیت شرع مطلقه آخوند در قاینات

Kamal: /* حاکمیت شرع مطلقه آخوند در قاینات */

2025-09-20T16:08:12Z

‏حاکمیت شرع مطلقه آخوند در قاینات

Kamal: /* حاکمیت شرع مطلقه آخوند در قاینات */

2025-09-20T16:07:40Z

‏حاکمیت شرع مطلقه آخوند در قاینات

Kamal: /* حاکمیت شرع مطلقه آخوند در قاینات */

2025-09-20T16:07:17Z

‏حاکمیت شرع مطلقه آخوند در قاینات

Kamal در ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۶

2025-09-20T16:06:50Z

Kamal در ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۵

2025-09-20T16:05:47Z

Kamal در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۵

2025-04-29T17:45:32Z

@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۸: @@
 *حجةالاسلام محمدرفیع هردنگی (پدرش)، مجتهدی فاضل و دانشمند بوده که به ارشاد محصلین علوم دینی در منطقه و در حوزه علمیه قاینات می‌پرداخته است. وی اولین کسی بود که نسبت به تدریس دروس [[صرف]] و [[علم نحو|نحو]] و قسمتی از [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] به ملا محمدحسن هردنگی همت گمارد. زمان تولد او حدود سال ۱۲۲۰ و وفاتش در سال  می‌باشد
-*آیت‌الله سید ابوطالب حسینی مجتهد قاینی (م، ۱۲۹۳ ق) از مراجع عظام در [[خراسان]] و دانشمندی گرانقدر در همه زمینه‌های [[علوم اسلامی]] و فقیهی صاحب نظر بود. درة الباهره درباره شناخت خدا، ینابیع الولایه در خصوص ولایت، ماحی الضلاله و الغوایه و صفوة المقال، از تالیفات اوست.
+*آیت‌الله سید ابوطالب حسینی مجتهد قاینی (م، ۱۲۹۳ ق) از مراجع عظام در [[خراسان]] و دانشمندی گرانقدر در همه زمینه‌های [[علوم اسلامی]] و فقیهی صاحب نظر بود. درة الباهره درباره شناخت خدا، ینابیع الولایه در خصوص ولایت، ماحی الضلاله و الغوایه و صفوة المقال، از تالیفات اوست.در خصوص عظمت وی آیت‌الله شیخ محمدحسین آیتی در کتاب بهارستان می‌گوید که به بزرگی و عظمت و زعامت سیدابوطالب تاکنون در این مناطق عالمی دیده نشده است. هردنگی، بعد از آشنایی با اقا سید ابوطالب، تمام کتب فقهی، فلسفی و کلامی وی  را به گونه تحقیق  و تدریس بر جناب سید می خواند و در سال 1286 قمری، علی رغم کسب درجه اجتهاد از اساتید حوزه مشهد در  حدود سال 1280 قمری، موفق به کسب اجازه نامه اجتهاد دیگری  می شود تا جاییکه جناب سید، هردنگی را حقایق ابواب می نامد.
 *آیت‌الله حاج محمدرحیم بروجردی، معروف به بالاخیابانی؛ او از شاگردان [[سيد محمد شفيع چاپلقی|سید شفیع جاپلقی]] و [[شیخ‌ محمدحسن نجفی]] و استاد شیخ الشریعه اصفهانی بود. وی شرحی محققانه بر "[[المختصر النافع فی فقه الامامیه (کتاب)|المختصر النافع]]" در فقه تالیف کرد.
-*علامه سید مرتضی حسینی یزدی قاینی، از شاگردان [[شیخ مرتضی انصاری]] و صاحب آثاری چون الاستصحاب، التعادل و الترجیح، تقریرات الاصول، تقریرات الفقه و العدالة بود. ملا محمدحسن هردنگی در ختم تلمذ خود و در [[مباحثه]] دریافت [[اجتهاد]]، مناظره‌ای با وی در مسائل مختلف حوزوی داشته که وی را در تمامی موارد مجاب می‌کند و این از اصلی‌ترین دلایل شهرت آخوند هردنگی بوده است.
+*علامه سید مرتضی حسینی یزدی قاینی، از شاگردان [[شیخ مرتضی انصاری]] و صاحب آثاری چون الاستصحاب، التعادل و الترجیح، تقریرات الاصول، تقریرات الفقه و العدالة بود. ملا محمدحسن هردنگی در سال 1280 قمری در ختم تلمذ خود و در [[مباحثه]] دریافت [[اجتهاد]]، مناظره‌ای با وی در مسائل مختلف حوزوی داشته که وی را در تمامی موارد مجاب می‌کند و این از اصلی‌ترین دلایل شهرت آخوند هردنگی بوده است.
 ==تدریس و شاگردان==
@@ سطر ۴۸: / سطر ۴۸: @@
 ملا محمدحسن در [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] تخصص داشت و دارای مرتبه [[اجتهاد]] بوده و در [[صرف]] و [[علم نحو|نحو]] عربی، لغت، [[علم معانی|معانی]]، [[علم بیان|بیان]]، [[بدیع]]، [[علم عروض|عروض]]، [[منطق]]، [[تفسیر قرآن|تفسیر]]، [[علم کلام|کلام]]، [[حدیث]] و [[علم رجال|رجال]] نیز استاد بوده است. علاوه بر این‌ها در [[فلسفه]]، حساب (جبر، مقابله و...)، هندسه و [[علم هیئت|هیئت]] قدیم تبحر داشته و تدریس می‌نموده است.
-مرحوم هردنگی هنگام اقامت در بیرجند و قاین نیز جلسات درسی داشته و در سال ۱۲۹۳ قمری تا زمان رحلتش به مدت ۳۴ سال در شهر بیرجند و قاین به امر تدریس در حوزه‌های متعدد اشتغال ورزید و عده‌ای از افاضل قاینات که خود مجتهد بوده از محضرش استفاده می‌نموده‌اند. از شاگردان مرحوم آخوند می‌توان شیخ محمد قاینی، سید حسن فقیه، سید محمدرضا صامتی و محمدهادی مجتهد را نام برد.
+مرحوم هردنگی هنگام اقامت در بیرجند و قاین نیز جلسات درسی داشته و در سال ۱۲۹۳ قمری تا زمان رحلتش به مدت ۳۴ سال در شهر بیرجند و قاین به امر تدریس در حوزه‌های متعدد اشتغال ورزید و عده‌ای از افاضل قاینات که خود مجتهد بوده از محضرش استفاده می‌نموده‌اند. از شاگردان مرحوم آخوند می‌توان شیخ محمد قاینی، سید حسن فقیه، سید محمدرضا صامتی و سید حسن تهامی را نام برد.
 تعلیمات او سبب شده که مردم این ناحیه اگرچه از نظر مادی از مردمان همجوار خویش عقب‌تر باشند، ولی از نظر فکری و اجتماعی به هیچ وجه قابل مقایسه با آنان نیستند. علاقه تحصیل در میان مردمان این سرزمین از سایرین بسیار زیادتر است و این ذوق در نتیجه تربیت‌های آخوند تقویت شده است. هم‌اکنون نام او در این  منطقه توأم با اعزاز و اکرام و سخنان او زینت محافل و نُقل مجالس است و گفتار او را به عنوان حجت می‌پذیرند.
@@ سطر ۵۹: / سطر ۵۹: @@
 *رساله توحید؛ کتابی در ۵۰ صفحه که مباحثی بسیار مفصل درباره [[اصول دین|اصول]]، [[توحید]] و خداشناسی می‌باشد.
-*سفرنامه هرات؛ آخوند ملامحمد حسن به امر استادش سید ابوطالب به اتفاق سید ابوتراب که بیمار بوده، در حدود سال ۱۲۹۲ قمری برای معالجه عازم [[افغانستان]] شده و حاصل مسافرتش [[سفرنامه|سفرنامه‌ای]] بوده که در این کتاب شرح کارهایی که در ضمن مسافرت انجام داده و همچنین مباحثاتی که با علمای [[اهل تسنن]] داشته، به خصوص متن مذاکرات خود با شمس الدین هروی را در آنجا نقل کرده است.
+*سفرنامه هرات؛ آخوند ملامحمد حسن دو بار به هرات رفته یکی در  حدود سال 1286 قمری  و دیگری در سال 1292 قمری، به امر استادش سید ابوطالب به اتفاق سید ابوتراب پسر اقا سید ابوطالب که بیمار بوده و برای معالجه عازم [[افغانستان]] شده و حاصل مسافرتش [[سفرنامه|سفرنامه‌ای]] بوده که در این کتاب شرح کارهایی که در ضمن مسافرت انجام داده و همچنین مباحثاتی که با علمای [[اهل تسنن]] داشته، به خصوص متن مذاکرات خود با شمس الدین هروی را در آنجا نقل کرده است.
 *دیوان اشعار؛ [[تخلص]] او در [[شعر]]، «صفا» بوده و دیوانش شامل بیش از 10 هزار بیت شامل [[قصیده|قصاید]] و [[غزل|غزلیات]] می‌باشد که قصاید آن بعضی عربی و تعدادی فارسی که اغلب در مدح [[ائمه اطهار]] (ع) است، سروده شده است. بسیاری از مهر نامه هایی که برای بزرگان نوشته از اول تا آخر آن حتی اجناس صداق را نظماً بیان می‌کرده و در بعضی خطبه ها مقدمه را به شعر و اجناس را به نظم بیان می‌کرده است.

@@ سطر ۶۲: / سطر ۶۲: @@
 *دیوان اشعار؛ [[تخلص]] او در [[شعر]]، «صفا» بوده و دیوانش شامل بیش از 10 هزار بیت شامل [[قصیده|قصاید]] و [[غزل|غزلیات]] می‌باشد که قصاید آن بعضی عربی و تعدادی فارسی که اغلب در مدح [[ائمه اطهار]] (ع) است، سروده شده است. بسیاری از مهر نامه هایی که برای بزرگان نوشته از اول تا آخر آن حتی اجناس صداق را نظماً بیان می‌کرده و در بعضی خطبه ها مقدمه را به شعر و اجناس را به نظم بیان می‌کرده است.
-*شعر '''«فقه الوجد»''' یا '''«فقه السُکر»'''وی تنها نمونه شعر در ادبیات عرفانی فارسی است که در قالب وصیت نامه فقهی صوفی سیاسی سروده شده و توانسته با خلقِ یک «حوزه‌ی معناییِ سوم» که در آن، واژگانِ فقهیِ میت (کفن، تابوت، تلقین، نکیر) با واژگانِ خراباتیِ عرفانی (ساقی، مطرب، می، خُمِ وحدت) در هم آمیخته اند، زبانِ عرفانِ فارسی را از انحصارِ دوگانه‌ی «شریعت‌گریزِ صوفیانه» و «خرابات‌گریزِ فقیهانه» خارج کند و به آن، بُعدی تازه و عمل‌گرایانه ببخشد که این شعر در ادامه می آید :  ايا مست رندان نیکو سِیَر ••• شوید از وصایای من با خبر  بهار حیات مرا فصل دی ••• چو دریافت شویید نعشم بِمِی  میی کز خُم وحدت آید برون ••• بود صبغه الله را رهنمون  نمایید از برگ میمم کفن ••• به تابوت میمم گذارید تن  چه میی که طوبی از او گشت ظل••• بود طوبیش جسم و خود اوست دل  برید آن زمان در مصلای راز ••• نمایید رندان به جسمم نماز  چه رندان همه عارف و پاکدین ••• دل اندر سما و تن اندر زمین  کند مطرب از سوز دل الصلوه •••که مرگ چنین است عین حیات  چه مطرب که کار جهانش بکام ••• مدامش بود کار شرب مدام  مدامی که از دل کدورت برد ••• کند نوش و بر شاخ وحدت برد  سوی قبله آرید در احتضار ••• دو پای طلب چشم امیدوار  از این قبله مقصود من ذوالمنن••• نه سنگ و گل ظاهر و روی زن  رخ ساقیم قبله اعتبار •••که دارم به وصل رخش انتظار  ببندید چشمم ز غیر رخش••• که سازم نظر بر رخ فرخش  بهم ضم نمایید انگشت پای•••که وَالٌعِفَّتٌ الساق گفتی خدای  ز میخانه ام چون درآمد جسد ••• بریدم به سرعت به سوی لحد  سپارید چون تن به قصر زمین••• چه از جسم زارم برآید انین  گذارید تربت از آن خاک کوی••• نه هر جا، به بالا سر و پیشِ روی  که با حق ملاقات زان رو کنم ••• همین سجده بر خاک آن کو کنم  جریده بود شاخ نخل امید•••که نبود به جز فضل او اعتمید  بریزید بر قبر قدر گِلی••• نشاند بر آن آب صاحبدلی  به صورت چو در خاک مأوی کنم••• به معنی نظر سوی بالا کنم  نمایید تلقینم از انقیاد••• در آن دم سراسر همه اعتقاد  به حسرت چو در قبر کردم مقر••• نباشد بجز سوی ساقی مفر  فامّا الی جنت او سقر ••• الی الرّب یومئذ مستقر  بیا ساقی ای اوج مهر منیر ••• فانک مولی و نعم النصیر  زخمخانه وحدتم می بریز•••که مستم کند تا دم رستخیز  بده جرعه ای زان می با صفا•••که از دل برد زنگ شرک و خطا  می صاف و روشن چو آب حیات•••کز آن دل شود شاد شام و غدات  چه جامی خورم زان می مشک فام ••• طربها نمایم شوم نیکنام  پس آنگه ببینم در آن روی یار ••• ز اغیار گردم برآرم دمار  به جنت شتابم گریزم ز نار ••• به صحرای مستی شوم هوشیار  وز آن هوشیاری شوم باز مست ••• به جُند علایق بر آرم شکست  ز مستی نگویم جواب نکیر••• به منکر زنم من ز وحدت نفیر  زنای گلویم برآید صدا ••• به انواع توحید سازم ندا  پس آنگه ز ایمان روشندلی••• زبان بر گشایم به ذکر ولی  ز توحید گویم نکات درست •••که ایمان منکر شود باز سُست  شود راز توحید چندان عیان •••که گردد از آن فتح باب جنان  بسر راز داران شود کشف راز••• زآخر رسد قصه های دراز  بیا ساقی این جان و ایمان من ••• در آندم که آید سویت جان من  ره ار گم کنم باش بر من دلیل ••• دخیل توام بلکه عبد ذلیل  از آن پس مرا خوان و خود پیش باش••• قرار و ثبات دل ریش باش  اگر خیل رندان کنند اعتساف ••• و یا از وصایای من انحراف  تویی حاکم حکم ملک قدم ••• به ایشان امین دگر ساز ضم  ولیکن نخواهم کسی را امین••• به جز مرشد خاص روح الامین  چه او هست سالک به نهج قویم ••• بود عهد او با محبان قدیم  بهر ورطه با دوستان است یار ••• رساند به جنت رهاند ز نار  وصالش مرا مطلب منتهی •••که باشد وصالش وصال خدا  روان و دل و قالب و روح من ••• نعیم خدا کشتی نوح من  صفا چند داری همین درد دل ••• ز افعال خود نیستی منفعل  به باطن یکی خصلتی ساز خو••• زبان درکش و حسبی الله گو  همه دردها راست یار و کفیل••• رئوف عطوف است و نعم الوکیل  بیا این زمان زود بردار دست ••• به سوی خداوند بالا و پست  حصول مرادات خود را طلب••• نه با یأس و شرمسان به شوق و طرب  که ساقی دم مردن و نفخ صور••• یلقیک بالنظره و السرور
+*شعر '''«فقه الوجد»''' یا '''«فقه السُکر»'''وی تنها نمونه شعر در ادبیات عرفانی فارسی است که در قالب وصیت نامه فقهی صوفی سیاسی سروده شده و توانسته با خلقِ یک «حوزه‌ی معناییِ سوم» که در آن، واژگانِ فقهیِ میت (کفن، تابوت، تلقین، نکیر) با واژگانِ خراباتیِ عرفانی (ساقی، مطرب، می، خُمِ وحدت) در هم آمیخته اند، زبانِ عرفانِ فارسی را از انحصارِ دوگانه‌ی «شریعت‌گریزِ صوفیانه» و «خرابات‌گریزِ فقیهانه» خارج کند و به آن، بُعدی تازه و عمل‌گرایانه ببخشد که این شعر در ادامه می آید :
 ==فعالیت‌های اجتماعی==

@@ سطر ۷۸: / سطر ۷۸: @@
 علاوه بر جایگاه علمی بالای آخوند در بین عوام و خواص و دریافت،  وی  دارای اجازاتی  منحصر به فرد از عالم و مرجع بزرگ جهان تشیع جناب آیت الله سید اسماعیل صدر، بوده  که در ادامه متن آن می آید :
-'''سند اول
+'''سند اول :
 '''بسم ا.. الرحمن الرحیم و به نستعین
 '''جناب قبله نصب مستطاب العالم العامل و الفاضل المهذب الکامل عمده العلماء الاعلام الموید من عندا.. الملک العلام عزّ اسمه آقای آخوند ملا محمد حسن ایّده ا.. تعالی را سلام مشتاقانه می رسانم و معروض می دارم که ان شاء ا.. تعالی مدام در حفظ و حمایت حضرت احدیت جل ذکره محفوظ و موفق به ترویج شرع انور و نشر مسایل دینیه و بیان احکام شرعیه بوده، قاطبه اهالی آن اطراف و نواحی پیوسته مستفید و مستفیض باشند. رجاء واثق آنکه اخوان متدیّن وفّقهم ا… تعالی در اطاعت و فرمانبرداری جناب ایشان کوتاهی ننموده به مواعظ و نصایح هدایت یابند و بر صراط مستقیم شرع قویم استوار گردند. البته نیز در امور شرعیه حسبیه از حفظ صغار و قصار و غیاب و وجوه و من ولد وارث له و وجوه تصدی فرموده،انجام امور شرعیه آن را خواهند نمود و این ضعیف را از دعای خیر خود و حسن عاقبت فراموش نخواهند فرمود. ان شاء ا.. هر گونه فرمایشی بود اعلام فرموده در خدمات عاجز نخواهم بود(والسلام – ناخوانا – حرره ابن صدر العامالی العلی){سجع مهر} عبده اسماعیل الموسوی.
@@ سطر ۸۷: / سطر ۸۷: @@
 '''
-'''همچنین در سندی منحصر به فرد، جایگاه حاکمیت شرع ایشان به عنوان ولی فقیه مطلقه در  خراسان جنوبی قدیم یا همان ولایت قاینات قدیم دیده می شود:
+همچنین در سندی منحصر به فرد، جایگاه حاکمیت شرع ایشان به عنوان ولی فقیه مطلقه در  خراسان جنوبی قدیم یا همان ولایت قاینات قدیم دیده می شود:
 '''در این سند  رئيس دیوان ماليه قاینات  به امير قاینات مي نویسد :
-دیروز را خدمت رسیدم که فقره عرض کنم شلوغ بود و موقع نبود. از آنجایی که همه امورات خود را باید خدمت سرکار عرض نماید که هر چه سرکار مصلحت بدانند دستور العمل بدهند تا در دیوان عمل نمایم و فقره عرضم این است که امورات که در ناحیه هردنگ واقع می شود که باید متصدی امور دیوانی جهت رفع و رجوع به عمل آید  برخلاف باقی جاها می باشد و همه امور در دست اهالی شرع می باشد و به جهت عامل خیزی نیست که جوری باشد که بتواند اگر امر کلی باشد  10  تومان یا برای خود منفعت داشته باشد و اگر جزئی کاری باشد اهالی شرع خود را  مدافع کرده که جواب دوست و دشمن و جواب محصل بدهند و امورات ناحیه شلوغ است و اگر فسادی شود اهالی پهلوی مفسد را گرفته و می گویند با فلانه زور عقد کرده ایم و از برای دیوان منفعتی نیست و اموراتشان همه مهمل است که به قوه ایشان جره شده اند و به دنبال مال مردم می روند که از آخوند ملا محمد حسن نامه می گیرم که حرف ایشان در  حکومت نرو ندارد. اگر چنانچه در  حکومت به نوشته اهالی شرع  راه نخواهند رفت و گفته احقر مناط خواهد بود تا محصل فرستاده و خراجی گرفته شودواگر میفرمایید که عرض نکنم هم اختیار با سرکار است ولی این  نفر  اگر صدمه نخورد باعث تجری مردم می شود.
+'''دیروز را خدمت رسیدم که فقره عرض کنم شلوغ بود و موقع نبود. از آنجایی که همه امورات خود را باید خدمت سرکار عرض نماید که هر چه سرکار مصلحت بدانند دستور العمل بدهند تا در دیوان عمل نمایم و فقره عرضم این است که امورات که در ناحیه هردنگ واقع می شود که باید متصدی امور دیوانی جهت رفع و رجوع به عمل آید  برخلاف باقی جاها می باشد و همه امور در دست اهالی شرع می باشد و به جهت عامل خیزی نیست که جوری باشد که بتواند اگر امر کلی باشد  10  تومان یا برای خود منفعت داشته باشد و اگر جزئی کاری باشد اهالی شرع خود را  مدافع کرده که جواب دوست و دشمن و جواب محصل بدهند و امورات ناحیه شلوغ است و اگر فسادی شود اهالی پهلوی مفسد را گرفته و می گویند با فلانه زور عقد کرده ایم و از برای دیوان منفعتی نیست و اموراتشان همه مهمل است که به قوه ایشان جره شده اند و به دنبال مال مردم می روند که از آخوند ملا محمد حسن نامه می گیرم که حرف ایشان در  حکومت نرو ندارد. اگر چنانچه در  حکومت به نوشته اهالی شرع  راه نخواهند رفت و گفته احقر مناط خواهد بود تا محصل فرستاده و خراجی گرفته شودواگر میفرمایید که عرض نکنم هم اختیار با سرکار است ولی این  نفر  اگر صدمه نخورد باعث تجری مردم می شود.
 ==منابع==

@@ سطر ۷۶: / سطر ۷۶: @@
 آخوند به اذن آقا سیدابوطالب قاینی و به همراه سیدابوتراب پسر آقا سیدابوطالب، که برای درمان راهی هرات بوده به آن منطقه رفته و مناظراتی را با علمای [[اهل تسنن]] از جمله شمس‌الدین داشته است. از اثرات تعلیمات این عالم بزرگ در منطقه ناحیه هردنگ که بعدها در مردمان محلی باقی ماند، تقویت حس مذهبی و مخالفت با کشف [[حجاب]] رضاخانی می‌باشد که این از افتخارات مردمان این منطقه به نسبت خیلی از نقاط کشور می‌باشد.
 == حاکمیت شرع مطلقه آخوند در قاینات ==
-'''علاوه بر جایگاه علمی بالای آخوند در بین عوام و خواص و دریافت،  وی  دارای اجازاتی  منحصر به فرد از عالم و مرجع بزرگ جهان تشیع جناب آیت الله سید اسماعیل صدر، بوده  که در ادامه متن آن می آید :
+علاوه بر جایگاه علمی بالای آخوند در بین عوام و خواص و دریافت،  وی  دارای اجازاتی  منحصر به فرد از عالم و مرجع بزرگ جهان تشیع جناب آیت الله سید اسماعیل صدر، بوده  که در ادامه متن آن می آید :
 '''سند اول
@@ سطر ۸۴: / سطر ۸۴: @@
 '''سند دوم :
 '''بسم ا.. الرحمن الرحیم و به نستعین
+'''جناب مستطاب علام فهام عمده العلماء العظام الموید من عنداله المهیمن آقا شیخ محمدحسن هردنگی : دام مجده العالی مختار و ماذون می باشند در تصرف در امور حسبیه که از  برای حاکم شرع انور است که به دیگری اذن دهد از قبیل حفظ اموال ایتام و غیاب و اوقاف عامه که بدون ولی و وکیل و متولی می باشند و حقوق از قبیل رد مظالم و سهم حضرت امام جله و علی ابائه افضل الصلوه و اکمل السلام که انشاء الله تعالی به کمال دقت و تمام احتیاط چنانچه و جواز جناب ایشان می باشد، عمل خواهند نمود و هر حقی را به ذی حق خواهند رسانید و داعی را از دعا فراموش نخواهند فرمود و پیوسته به رقعه نگاری مسرورم خواهند داشت. سیما در سال آینده علی فرض حیات در شهر ربیع الثانی استعلام خواهند نمود. حرره الراجی اسماعیل صدر الموسوی {سجع مهر}  الراجی اسماعیل موسوی.
-جناب مستطاب علام فهام عمده العلماء العظام الموید من عنداله المهیمن آقا شیخ محمدحسن هردنگی : دام مجده العالی مختار و ماذون می باشند در تصرف در امور حسبیه که از  برای حاکم شرع انور است که به دیگری اذن دهد از قبیل حفظ اموال ایتام و غیاب و اوقاف عامه که بدون ولی و وکیل و متولی می باشند و حقوق از قبیل رد مظالم و سهم حضرت امام جله و علی ابائه افضل الصلوه و اکمل السلام که انشاء الله تعالی به کمال دقت و تمام احتیاط چنانچه و جواز جناب ایشان می باشد، عمل خواهند نمود و هر حقی را به ذی حق خواهند رسانید و داعی را از دعا فراموش نخواهند فرمود و پیوسته به رقعه نگاری مسرورم خواهند داشت. سیما در سال آینده علی فرض حیات در شهر ربیع الثانی استعلام خواهند نمود. حرره الراجی اسماعیل صدر الموسوی {سجع مهر}  الراجی اسماعیل موسوی.
+'''
 '''همچنین در سندی منحصر به فرد، جایگاه حاکمیت شرع ایشان به عنوان ولی فقیه مطلقه در  خراسان جنوبی قدیم یا همان ولایت قاینات قدیم دیده می شود:

@@ سطر ۷۷: / سطر ۷۷: @@
 == حاکمیت شرع مطلقه آخوند در قاینات ==
 '''علاوه بر جایگاه علمی بالای آخوند در بین عوام و خواص و دریافت،  وی  دارای اجازاتی  منحصر به فرد از عالم و مرجع بزرگ جهان تشیع جناب آیت الله سید اسماعیل صدر، بوده  که در ادامه متن آن می آید :
 '''سند اول
 '''بسم ا.. الرحمن الرحیم و به نستعین