ملا علی قوشچی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۸ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۲

2025-03-28T14:12:14Z

مهدی موسوی در ‏۴ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۳۴

2019-08-04T08:34:13Z

Zamani در ‏۲۱ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۰۶:۴۱

2018-04-21T06:41:43Z

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|اثر آفرینان}} '''قوشچی سمرقندی، علاءالدین علی''' * ملیت: ای...' ایجاد کرد

2013-09-14T07:26:52Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|اثر آفرینان}} '''قوشچی سمرقندی، علاءالدین علی''' * ملیت: ای...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل دائرة المعارف|[[اثر آفرینان]]}}

'''قوشچی سمرقندی، علاءالدین علی'''

* ملیت: ایرانی
* قرن: 9

(وف 879 ق)، عالم، منجم، مفسر، محقق، متكلم، مدرس و ریاضیدان. معروف به ملا على قوشچى و فاضل قوشچى. چون در نوجوانى مرغ‌بان سلطان الغ‌بیگ و موظف به حفظ مرغان شكارى او بود به قوشچى مشهور شد. اصل و زادگاهش سمرقند بود. در آنجا اغلب علوم متداول از جمله هئیت و ریاضیات را از قاضى‌زاده‌ى رومى و الغ‌بیگ بن شاهرخ گوركانى فراگرفت.

سپس به كرمان رفت و بعد از تكمیل تحصیلات علمى‌اش به سمرقند بازگشت و به ارائه «رساله فى حل اشكال القمر» مشتمل بر حل بعض جهات اشكال قمرى كه از زمانهاى قدیم مبهم و حل نشده باقى مانده بود دوباره به الغ‌بیگ نزدیك شد. وى از تقرب بسیارى كه در نزد سلطان الغ‌بیگ داشت به فرزندى وى مخاطب بود. سلطان الغ‌بیگ وى را به تكمیل رصدخانه‌اى كه در سمرقند تأسیس كرده بود واداشت و «زیج الغ‌بیگى» یا «زیج جدید» را كه غیاث‌الدین جمشید و قاضى‌زاده‌ى رومى قبل از وى متصدى این امر بودند و قبل از [[مرگ]] نتوانستند به اتمام برسانند، با نام «سلم السماء» كه شرح «زیج الغ‌بیگ» است به اتمام رسانید.

بعد از مرگ میرزا الغ‌بیگ عازم [[حج]] شد و در تبریز مورد توجه اوزون حسن از حكمرانان آق قویونلو قرار گرفت و بارى عقد مصالحه اوزون حسن و سلطان محمدخان ثانى عثمانى به استانبول رفت و پس از انجام وظیفه به تبریز بازگشت و به درخواست سلطان محمد فاتح به استانبول رفت و در آنجا ساكن شد و «الرساله محمدیه» در علم حساب به عربى را به نام همین پادشاه نوشت و بعدها به مدرسى مدرسه‌ى ایاصوفیا منسوب شد.

در استانبول درگذشت و در جوار قبر ابوایوب انصارى دفن شد. از دیگر آثار وى: حاشیه بر «شرح كشاف تفتازانى» در تفسیر؛ شرح «تجرید الكلام» خواجه نصیر طوسى كه به «شرح جدید» نیز معروف است؛ «العنقود الزواهر فى نظم الجواهر» در علم صرف؛ «محبوب الحمائل فى كشف المسائل»؛ «الرساله الفتحیه»، در علم هئیت به عربى كه آن را به نام فتح‌السلطان نامگذارى كرد؛ «رساله فى علم الهیئه» به فارسى، معروف به «هیئت فارسى» از كتب درسى علم هئیت؛ «تفسیر الزهراوین» [[سوره بقره]] و [[سوره آل ‌عمران]]؛ «رساله فى الحمد»؛ «میزان الحساب» در علم حساب، فارسى.

==منابع==
* [[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، ج4، ص374.

[[رده:عالمان]]
[[رده:منجمان]]
[[رده:متکلمان]]
[[رده:ریاضیدانان]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{مدخل دائرة المعارف|[[اثر آفرینان]]}}
+{{شناسنامه عالم
-'''قوشچی سمرقندی، علاءالدین علی'''
+'''«على بن محمد سمرقندى»''' معروف به «ملا على قوشچى» (متوفی ۸۷۹ ق)، منجم، ریاضیدان، مفسر، متكلم و ادیب نامدار مسلمان در قرن ۹ هجری است. ملا على قوشچى، در علوم مختلفی مانند [[منطق]]، [[تفسیر]]، [[كلام]]، [[ریاضیات]]، [[علم هیئت|هيئت]] تبحر داشت، و مدتی متصدی رصدخانه الغ‌بيگ تیموری در سمرقند و نیز يكى از مدرسان نجوم و ریاضی در [[ترکیه]] بود.
-* ملیت: ایرانی
+==زندگی‌نامه==
-* قرن: ۹ (وفات: ۸۷۹ ق<span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>)
+علاءالدين على بن محمد سمرقندى قوشچی، در شهر سمرقند ديده به جهان گشود. پدرش محمد از خادمان امير الغ‌بيگ تيمورى، پادشاه ماوراءالنهر بود. كلمه «قوشچى»، لفظى تركى و مركب از دو لفظ «قوش» (به معنى مرغ) و «چى» (حرف نسبت) است. ملا على به اين نام شهرت يافت؛ زيرا به روايتى وظيفه داشت مرغان شكارى الغ‌بيگ را نگهدارى كند؛ البته قوشچى‌گرى از مناصب مهم دربارى بود.
-عالم، منجم، مفسر، محقق، متکلم، مدرس و ریاضیدان. معروف به ملا على قوشچى و فاضل قوشچى. چون در نوجوانى مرغ‌بان سلطان الغ‌بیگ و موظف به حفظ مرغان شکارى او بود به قوشچى مشهور شد. اصل و زادگاهش سمرقند بود. در آنجا اغلب علوم متداول از جمله هئیت و [[ریاضیات]] را از قاضى‌زاده‌ى رومى و الغ‌بیگ بن شاهرخ گورکانى فراگرفت.
+علاءالدين على در دوران كودكى، مورد توجه الغ‌بيگ قرار گرفت و به سبب اين علاقه، الغ‌بيگ به او لقب فرزندى داد؛ چنان‌كه سلطان، كوچکترين نكته محرمانه و سياسى كشور را از او پنهان نمى‌كرد.
-او سپس به کرمان رفت و بعد از تکمیل تحصیلات علمى‌اش به سمرقند بازگشت و به ارائه «رساله فى حل اشکال القمر» مشتمل بر حل بعض جهات اشکال قمرى که از زمانهاى قدیم مبهم و حل نشده باقى مانده بود دوباره به الغ‌بیگ نزدیک شد. وى از تقرب بسیارى که در نزد سلطان الغ‌بیگ داشت به فرزندى وى مخاطب بود. سلطان الغ‌بیگ وى را به تکمیل رصدخانه‌اى که در سمرقند تأسیس کرده بود واداشت و «زیج الغ‌بیگى» یا «زیج جدید» را که غیاث‌الدین جمشید و قاضى‌زاده‌ى رومى قبل از وى متصدى این امر بودند و قبل از مرگ نتوانستند به اتمام برسانند، با نام «سلم السماء» که شرح «زیج الغ‌بیگ» است به اتمام رسانید.
+===تحصیلات===
-بعد از مرگ میرزا الغ‌بیگ عازم [[حج]] شد و در تبریز مورد توجه اوزون حسن از حکمرانان آق قویونلو قرار گرفت و بارى عقد مصالحه اوزون حسن و سلطان محمدخان ثانى عثمانى به استانبول رفت و پس از انجام وظیفه به [[تبریز]] بازگشت و به درخواست سلطان محمد فاتح به استانبول رفت و در آنجا ساکن شد و «الرساله محمدیه» در علم حساب به عربى را به نام همین پادشاه نوشت و بعدها به مدرسى مدرسه‌ى ایاصوفیا منسوب شد. او در استانبول درگذشت و در جوار قبر [[ابو ایوب انصاری|ابوایوب انصارى]] دفن شد.
+ملا على قوشچى، در جوانى براى كسب علوم گوناگون، به‌ويژه علم [[رياضى]] به کرمان رفت و پس از پايان تحصيلاتش به سمرقند بازگشت و رساله «حل اشكال القمر» -مشتمل بر حل بعض جهات اشکال قمرى که از زمانهاى قدیم مبهم و حل نشده باقى مانده بود- را براى الغ‌بيگ فرزند شاهرخ و نواده تيمور نوشت و بيش از پيش تحسين وى را برانگيخت.
-از دیگر آثار وى: حاشیه بر «شرح کشاف تفتازانى» در [[تفسیر قرآن|تفسیر]]؛ شرح «[[تجرید الاعتقاد (کتاب)|تجرید الکلام]]» [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیر طوسى]] که به «شرح جدید» نیز معروف است؛ «العنقود الزواهر فى نظم الجواهر» در علم [[صرف]]؛ «محبوب الحمائل فى کشف المسائل»؛ «الرساله الفتحیه»، در علم هئیت به عربى که آن را به نام فتح‌السلطان نامگذارى کرد؛ «رساله فى علم الهیئه» به فارسى، معروف به «هیئت فارسى» از کتب درسى علم هئیت؛ «تفسیر الزهراوین» [[سوره بقره]] و [[سوره آل ‌عمران]]؛ «رساله فى الحمد»؛ «میزان الحساب» در علم حساب به فارسى.
+قوشچى در سمرقند بيشتر علوم، به‌ويژه [[علم هیئت]] و [[رياضيات]] را از قاضى‌زاده رومى -از رياضى‌دانان سده نهم هجرى- و الغ‌بيگ بن شاهرخ گورکانى آموخت.
 ==منابع==
-*[[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، ج4، ص374.
+[[رده:علمای قرن نهم]]
 [[رده:منجمان]]
 [[رده:متکلمان]]
-[[رده:ریاضیدانان]]
+[[رده:ریاضیدانان]][[رده:مفسرین قرآن]]

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 * ملیت: ایرانی
-* قرن: 9
+* قرن: ۹ (وفات: ۸۷۹ ق<span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>)
-عالم، منجم، مفسر، محقق، متكلم، مدرس و ریاضیدان. معروف به ملا على قوشچى و فاضل قوشچى. چون در نوجوانى مرغ‌بان سلطان الغ‌بیگ و موظف به حفظ مرغان شكارى او بود به قوشچى مشهور شد. اصل و زادگاهش سمرقند بود. در آنجا اغلب علوم متداول از جمله هئیت و ریاضیات را از قاضى‌زاده‌ى رومى و الغ‌بیگ بن شاهرخ گوركانى فراگرفت.
+عالم، منجم، مفسر، محقق، متکلم، مدرس و ریاضیدان. معروف به ملا على قوشچى و فاضل قوشچى. چون در نوجوانى مرغ‌بان سلطان الغ‌بیگ و موظف به حفظ مرغان شکارى او بود به قوشچى مشهور شد. اصل و زادگاهش سمرقند بود. در آنجا اغلب علوم متداول از جمله هئیت و [[ریاضیات]] را از قاضى‌زاده‌ى رومى و الغ‌بیگ بن شاهرخ گورکانى فراگرفت.
-سپس به كرمان رفت و بعد از تكمیل تحصیلات علمى‌اش به سمرقند بازگشت و به ارائه «رساله فى حل اشكال القمر» مشتمل بر حل بعض جهات اشكال قمرى كه از زمانهاى قدیم مبهم و حل نشده باقى مانده بود دوباره به الغ‌بیگ نزدیك شد. وى از تقرب بسیارى كه در نزد سلطان الغ‌بیگ داشت به فرزندى وى مخاطب بود. سلطان الغ‌بیگ وى را به تكمیل رصدخانه‌اى كه در سمرقند تأسیس كرده بود واداشت و «زیج الغ‌بیگى» یا «زیج جدید» را كه غیاث‌الدین جمشید و قاضى‌زاده‌ى رومى قبل از وى متصدى این امر بودند و قبل از [[مرگ]] نتوانستند به اتمام برسانند، با نام «سلم السماء» كه شرح «زیج الغ‌بیگ» است به اتمام رسانید.
+او سپس به کرمان رفت و بعد از تکمیل تحصیلات علمى‌اش به سمرقند بازگشت و به ارائه «رساله فى حل اشکال القمر» مشتمل بر حل بعض جهات اشکال قمرى که از زمانهاى قدیم مبهم و حل نشده باقى مانده بود دوباره به الغ‌بیگ نزدیک شد. وى از تقرب بسیارى که در نزد سلطان الغ‌بیگ داشت به فرزندى وى مخاطب بود. سلطان الغ‌بیگ وى را به تکمیل رصدخانه‌اى که در سمرقند تأسیس کرده بود واداشت و «زیج الغ‌بیگى» یا «زیج جدید» را که غیاث‌الدین جمشید و قاضى‌زاده‌ى رومى قبل از وى متصدى این امر بودند و قبل از مرگ نتوانستند به اتمام برسانند، با نام «سلم السماء» که شرح «زیج الغ‌بیگ» است به اتمام رسانید.
-بعد از مرگ میرزا الغ‌بیگ عازم [[حج]] شد و در تبریز مورد توجه اوزون حسن از حكمرانان آق قویونلو قرار گرفت و بارى عقد مصالحه اوزون حسن و سلطان محمدخان ثانى عثمانى به استانبول رفت و پس از انجام وظیفه به تبریز بازگشت و به درخواست سلطان محمد فاتح به استانبول رفت و در آنجا ساكن شد و «الرساله محمدیه» در علم حساب به عربى را به نام همین پادشاه نوشت و بعدها به مدرسى مدرسه‌ى ایاصوفیا منسوب شد.
+بعد از مرگ میرزا الغ‌بیگ عازم [[حج]] شد و در تبریز مورد توجه اوزون حسن از حکمرانان آق قویونلو قرار گرفت و بارى عقد مصالحه اوزون حسن و سلطان محمدخان ثانى عثمانى به استانبول رفت و پس از انجام وظیفه به [[تبریز]] بازگشت و به درخواست سلطان محمد فاتح به استانبول رفت و در آنجا ساکن شد و «الرساله محمدیه» در علم حساب به عربى را به نام همین پادشاه نوشت و بعدها به مدرسى مدرسه‌ى ایاصوفیا منسوب شد. او در استانبول درگذشت و در جوار قبر [[ابو ایوب انصاری|ابوایوب انصارى]] دفن شد.
-در استانبول درگذشت و در جوار قبر ابوایوب انصارى دفن شد. از دیگر آثار وى: حاشیه بر «شرح كشاف تفتازانى» در تفسیر؛ شرح «تجرید الكلام» خواجه نصیر طوسى كه به «شرح جدید» نیز معروف است؛ «العنقود الزواهر فى نظم الجواهر» در علم صرف؛ «محبوب الحمائل فى كشف المسائل»؛ «الرساله الفتحیه»، در علم هئیت به عربى كه آن را به نام فتح‌السلطان نامگذارى كرد؛ «رساله فى علم الهیئه» به فارسى، معروف به «هیئت فارسى» از كتب درسى علم هئیت؛ «تفسیر الزهراوین» [[سوره بقره]] و [[سوره آل ‌عمران]]؛ «رساله فى الحمد»؛ «میزان الحساب» در علم حساب، فارسى.
+از دیگر آثار وى: حاشیه بر «شرح کشاف تفتازانى» در [[تفسیر قرآن|تفسیر]]؛ شرح «[[تجرید الاعتقاد (کتاب)|تجرید الکلام]]» [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیر طوسى]] که به «شرح جدید» نیز معروف است؛ «العنقود الزواهر فى نظم الجواهر» در علم [[صرف]]؛ «محبوب الحمائل فى کشف المسائل»؛ «الرساله الفتحیه»، در علم هئیت به عربى که آن را به نام فتح‌السلطان نامگذارى کرد؛ «رساله فى علم الهیئه» به فارسى، معروف به «هیئت فارسى» از کتب درسى علم هئیت؛ «تفسیر الزهراوین» [[سوره بقره]] و [[سوره آل ‌عمران]]؛ «رساله فى الحمد»؛ «میزان الحساب» در علم حساب به فارسى.
 ==منابع==
 * [[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، ج4، ص374.
 [[رده:عالمان]]